T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/439 Esas
KARAR NO:2025/392
DAVA:Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:31/07/2024
KARAR TARİHİ:28/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ... A.Ş ile davalı şirket arasında "Otogaz LPG Bayilik Sözleşmesi", "Bayilik Sözleşmesi", "Akaryakıt ve LPG/ Otogaz Bayilik Protokol" ve sair ek sözleşmeler akdedilerek, "... Karayolu Üzeri 14.km-Merkez/..." adresinde mukim akaryakıt ve otogaz LPG satış istasyonunda akaryakıt - LPG/otogaz bayiliği ve işletmeciliği verildiğini, bu kapsamda taraflar arasında kurulan ticari ilişki süresince Müvekkili Şirket tarafından davalı şirkete uygun ticari koşullar sağlandığını, davalı şirket lehine yatırımlar yapıldığını, sözleşme süresince kullanılmak üzere davalıya ariyet menkuller verildiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmelerin davalı bayinin göndermiş olduğu .... Noterliği’nin 09.02.2024 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile tek taraflı olarak haksız bir şekilde sonlandırıldığını, taraflar arasındaki bayilik ilişkisinin sona ermesi akabinde davalı şirketin sona erme tarihi itibari ile de tüm borçlarının muaccel hale geldiğini, bu kapsamda davalı şirketin, müvekkili şirketin uğrayacağı her türlü zarar ve ziyanı tazmin yükümü doğduğunu, sözleşmenin erken feshinden dolayı 200.000,00-TL tutarındaki cezai şart bedeli, yine erken fesih dolayısıyla müvekkili şirketin uğradığı 829.422,38-TL tutarındaki kar mahrumiyeti bedeli ve istasyonda bulunan ariyetlerin söküm masraflarına ilişkin 148.227,05-TL cari hesap borcu olmak üzere toplam 1.177.649,43 TL tutarında borcunun muaccel hale geldiğini, müvekkili şirket tarafından .... Noterliği' nin 22.05.2024 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalının erken fesihten kaynaklı cezai şart borcunun, bayilik ilişkisinin süresinden evvel sona erdirilmesi sebebi ile müvekkili şirketin uğradığı kar mahrumiyetinin ve bayilik ilişkisinin sona ermesi ile iadesi gereken ariyetlerin söküm masraflarının müvekkil şirkete ödenmesinin ihtar edilerek davalı şirketin temerrüde düşürüldüğünü beyanla; sözleşmenin erken feshinden kaynaklı müvekkil şirketin kar mahrumiyetinin şimdilik 1.000-TL'sinin 3095 Sayılı Kanunun 2. maddesi gereğince TCMB'nin kısa vadeli avanslar için uyguladığı değişen oranlı faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama masrafları ile vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ... ... Şirketi ile davacı taraf ... ... Anonim Şirketi arasında 29/04/2020 tarihinde 5 yıl süreli bayilik sözleşmesi akdedildiğini, miştir. Davacı taraf ... ... Anonim Şirketi tarafından sözleşme kapsamında müvekkili şirket tarafından tüm yükümlülükler yerine getirilmesine rağmen, kendilerine yüklenen yükümlülükler yerine getirilmediğinden dolayı müvekkili ... ... Şirketi tarafından davacı yanın yükümlülüklerini yerine getirmesini bildirmek ve sözleşme kapsamında müvekkili ... ... Şirketi hak kazanmış olduğu TTS, PRİM ve fazlaya dair alacakların ödenmesini aksi halde sözleşmenin feshedileceğini belirten .... Noterliği aracılığıyla 10/06/2024 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamenin müvekkili tarafından davacı yana çekildiğini, ancak davacı yan ... ... Anonim Şirketi, müvekkili ... ... Şirketinin hak kazanmış olduğu alacakları ödememek amacıyla fiili fesih ile sözleşmeyi feshetme iradesini ortaya koyduğunu, ihtarnamede belirtilen alacakların ödenmemesi nedeniyle müvekkili ... ... Şirketi tarafından ... İcra Müdürlüğü ... Esas nolu dosyası ile davacı taraf ... ... Anonim Şirketi aleyhine icra takibi başlatıldığını, hatta Davacı taraf ... ... Anonim Şirketi tarafından cebri icra yoluyla müvekkiline bir kısım ödemeler yapıldığını, ancak ödemelerin tamamı yapılmadığından müvekkili şirket haksız yere zarara uğratıldığını, davacı yanın haksız feshine rağmen müvekkili ... ... Şirketi sözleşmeye sadık kaldığını ve herhangi bir sorumluluğu olmamasına rağmen davacı yanın iddia ettiği mesnetsiz kar mahrumiyeti talebi müvekkili şirket tarafından fazlasıyla karşılandığını, her ne kadar davacı yanca sözleşme feshedilmiş olsa da müvekkili şirket iyi niyetli olarak ... nolu 15/05/2024 tarihli kurumsal kimlik söküm hizmeti 118.193,61 TL bedelli fatura ile ... nolu 21/05/2024 tarihli pompa ve tank otomasyon de montaj hizmeti 18.549,44 TL bedelli fatura ile ... nolu LPG levmon bedelli 22/05/2024 tarihli 11.484,00 TL bedelli faturalarla davacı yanın haksız feshine rağmen davacı yana yaklaşık olarak 150.000,00 TL ödemeler yaptığını, bununla yetinmeyip müvekkili tarafça davacı yana verilen ... ... Bankası A.Ş ... Şubesine ait ...-... Numaralı 150.000,00 TL limitli 09/09/2024 vade tarihli teminat mektubunun davacı yanca kötü niyetli olarak nakde çevrildiğini, tüm zararların karşılanmasına rağmen haksızca alındığını beyanla; davanın reddine, yargılama gideri ile vekalet ücretlerinin davacı yanın üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Otogaz LPG Bayilik Sözleşmesi, Bayilik Sözleşmesi, Akaryakıt ve LPG/Otogaz Bayilik Protokolü örnekleri, .... Noterliği'nin 09.02.2024 tarihli ve ... Yevmiye Numaralı İhbarname örneği, .... Noterliği' nin 22.05.2024 tarihli ve ... Yevmiye Numaralı İhtarname örneği, Arabuluculuk Tutanak örneği, ... numaralı fatura ve ... numaralı fatura örnekleri, Ariyet Sözleşmesi örneği, ... İcra Müdürlüğü ... Esas nolu dosya örneği, ... nolu 15/05/2024 tarihli kurumsal kimlik söküm hizmeti 118.193,61 TL bedelli fatura, ... nolu 21/05/2024 tarihli pompa ve tank otomasyon de montaj hizmeti 18.549,44 TL bedelli fatura ile ... nolu LPG levmon bedelli 22/05/2024 tarihli 11.484,00 TL bedelli fatura örnekleri ile ... ... Bankası A.Ş ... Şubesine ait ...-... Numaralı 150.000,00 TL Limitli 09/09/2024 vade tarihli teminat mektubu örneğinin dosyamız arasında olduğu görülmüştür.
Mahkememizin 18/12/2024 tarihli celsesinin 7 nolu ara kararı gereğince dosya üzerinde bilirkişi heyeti marifetiyle inceleme yapılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti 10/04/2025 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;
"Davacı / Davalı tarafından düzenlenen/alınan faturaların Davacı / Davalı tarafın Yasal Defterlerinde yer aldığı, defterlerin yasaların emrettiği şekilde tutulduğu, Faturalarla ilgili Mali idareye yapılması gereken bildirimlerin süresinde yapıldığı, belgelerin kaydedildiği, Davacı / Davalı tarafın Açılış ve kapanış kayıtlarının Kanun öngördüğü süreler içinde yaptığı, Davacı / Davalı lehine delil olma kuvvetine sahip olduğu,
Dava dosyası kapsamında taraflarca paylaşılan Kanuni Defter bilgileri esas alındığında Davacı kayıtlarının daha tutarlı ve gerçeğe yakın olduğundan, bu rapor özelinde tüm Mali Değerlendirmelerin davacı kayıtları esas alınarak yapıldığı,
Davacı tarafından, “Cezai Şart” olarak 200.000.- TL Davalı taraftan 12.06.2024 tarihinde Tahsil ettiği, Davacı tarafından, Kar mahrumiyeti olarak 50.718,50 TL davalı taraftan 22.05.2024 ve 12.06.2024 tarihlerinde tahsil ettiği,
Davacı tarafından “ARİYET” Söküm bedeli olarak 128.528,11 TL'yı davalı taraftan tahsil ettiği,
Davacı tarafın “Kar Mahrumiyeti" olarak 50.718,50 TL'yi davalı taraftan tahsil ettiği,
Taraflar arasındaki cari hesabın SIFIR olduğu ve tarafların cari hesaptan kaynaklı mutabık oldukları,
Davacı vekili tarafından “07.03.2024 tarihli TTS alacağı, 32.434,62 TL, 08.12.2023 tarihli Kasım ayı Prim bedeli açıklamalı 59.541,50 TL ve 10.11.2023 tarihli Ekim ayı Prim bedeli açıklamalı 31.221,97 TL” faturalar için itiraz edilmeden icra dairesine ödeme yapılacağına dair dilekçe verilmiş olduğu,
Davacı tarafın 30.04.2024 tarihinde icra dairesi kapak hesabına göre 166.314,72 TL ödeme yapmış olduğu,
Davacı şirketin prim bedellerin ödemeyip, davalı tarafından icra takibine konu edilmesinin ardından takip dosyasına ödeme yapmasının esasında davacının ahde vefa ilkesi kapsamında sözleşmeye aykırı hareket ettiğini tevsik eder nitelikte olduğu, hâl böyle olunca sözleşmenin feshinin davalı tarafından gerçekleştirilmiş olması ihtimalinde feshin haklı sebebe dayanacağı yahut davacı tarafından eylemli şekilde feshedilmiş olması ihtimalinde ise haklı sebebe dayanmadığının ifade edilebileceği, Mahkemece bu kanaatte olunması ihtimalinde davacının gerek kar mahrumiyeti gerekse de cezai şart talebinde bulunmasının mümkün olmadığını,
Buna karşın Mahkemece aksi kanaatte olunması ihtimalinde ise davacının cezai şart ve kar mahrumiyeti talebinde bulunmasının mümkün olduğu,
Öte yandan davacı dosyaya mübrez dava dilekçesinde davalı şirket'n davacıya sözleşme gereği teslim etmiş olduğu ve ilgili taahhütlerini yerine getirmediği takdirde de tazminini kabul ettiği 150.000,00-TL tutarındaki BTM nakde tahvil edilerek davalı şirketin davacı şirkete olan ve ariyetlerin sökümünden kaynaklanan 148.227,05-TL tutarındaki cari hesap borcu banka teminat mektubu bedelinden mahsup edildiğinin ifade edildiği, bu yönü ile davacının ariyetlerin masraflarından kaynaklanan bedelin tahsilini talep edebilmesinin sözleşme kapsamında mümkün olduğu ancak bu bedelin zaten tahsil edildiği ve fakat her ne kadar davacı tarafından bu bedelin 148.227,05-TL olduğu ifade edilmişse de yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde masrafın 128.528,11 TL olarak hesap edildiği" yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.
GEREKÇE:
Dava; taraflar arasındaki Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve Protokol gereğince davacının davalıdan kar mahrumiyeti alacağı talebine ilişkindir.
... İcra Dairesinin ... Esas dosyasının tetkikinden; 17.04.2024 takip tarihi itibariyle 07.03.2024 tarihli motorin TTS alacağı 32.434,62 TL, 25.01.2024 tarihli motorin TTS alacağı 36.209,76 TL, 31.12.2023 tarih 28.055.- TL yakıttan dolayı sistemden kaynaklı 28.055,00 TL, 08.12.2023 tarihli Kasım ayı Prim desteği 59.541,50 TL ve 10.11.2023 tarihli Ekim ayı Prim desteği 31.221,97 TL için icra takibine başlatıldığı, anapara + faiz olmak üzere icra takip çıkışının 211.970,85 TL olduğu, faiz talebi olarak Yıllık Reeskont Avans Faizi talep edildiği, Davacı vekili tarafından “07.03.2024 tarihli TTS aacağı, 32.434,62 TL, 08.12.2023 tarihli Kasım ayı Prim bedeli açıklamalı 59.541,50 TL ve 10.11.2023 tarihli Ekim ayı Prim bedeli açıklamalı 31.221,97 TL” faturalar için itiraz edilmeden İcra dairesine Faizi ile birlikte ödeme yapılacağına dair dilekçe verilmiş olduğu, davacı tarafın 30.04.2024 tarihinde İcra dairesine kapak hesabına göre 166.314,72 TL'a ödeme yapmış olduğu anlaşılmıştır.
Somut olayda; taraflar arasında 29.04.2020 tarihli "Otogaz LPG Bayilik Sözleşmesi", "Bayilik Sözleşmesi", "Akaryakıt ve LPG/ Otogaz Bayilik Protokol" ve ek sözleşmeler akdedildiği, bu kapsamda taraflar arasında kurulan ticari ilişki süresince davacı şirket tarafından davalı şirkete uygun ticari koşulların sağlandığı, davalı şirket lehine yatırımlar yapılmış ve sözleşme süresince kullanılmak üzere ariyet menkullerin verilmiş olduğu, taraflar arasında akdedilen sözleşmelerin davalı bayinin göndermiş olduğu ihtarname ile .... Noterliğinin 09.02.2024 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile tek taraflı olarak haksız bir şekilde sonlandırıldığı, taraflar arasındaki bayilik ilişkisinin sona ermesi akabinde davalı şirketin sona erme tarihi itibari ile tüm borçlarının muaccel hale geldiği iddia edilmiş ise de; davalı tarafından “taraflar arasında 29/04/2020 tarihinde 5 yıl süreli bayilik sözleşmesinin akdedildiği, davacı tarafın ... ... Anonim Şirketi tarafından sözleşme kapsamında davalı şirket tarafından tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesine rağmen, kendilerine yüklenen yükümlülükler yerine getirilmediğinden dolayı, davalı tarafından davacı yanın yükümlülüklerini yerine getirmesini bildirmek ve sözleşme kapsamında davalının hak kazanmış olduğu TTS, PRİM ve fazlaya dair alacakların ödenmesini aksi halde sözleşmenin feshedileceğini belirten .... Noterliği aracılığıyla 10/06/2024 tarihli 22604 yevmiye nolu ihtarnamenin keşide edildiği ancak davacının, davalının hak kazanmış olduğu alacakları ödememek amacıyla fiili fesih ile sözleşmeyi feshetme iradesini ortaya koyduğunu iddia ettiği görülmüştür.
Mahkememizce yapılan yargılama, taraf iddia ve savunmaları, ticari defter ve kayıtlar, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında 29.04.2020 tarihli "Otogaz LPG Bayilik Sözleşmesi, " Bayilik Sözleşmesi", "Akaryakıt ve LPG/ Otogaz Bayilik Protokol" ve sair ekler ("Sözleşmeler") akdedildiği, sözleşme ilişkisinin devam etmesini müteakip davalı şirketin, “Davalı şirket tarafından tüm yükümlülükler yerine getirilmesine rağmen, davacıya yüklenen yükümlülükler yerine getirilmediğinden dolayı davacı yanın yükümlülüklerini yerine getirmesini bildirmek ve sözleşme kapsamında davalının hak kazanmış olduğu TTS, PRİM ve fazlaya dair alacakların ödenmesini aksi halde sözleşmenin feshedileceğini" belirten .... Noterliği aracılığıyla 10/06/2024 tarihli 22604 yevmiye nolu ihtarname keşide edildiği, ancak davacı ... ... Anonim Şirketi'nin, hak kazanmış olduğu alacakları ödememek amacıyla fiili fesih ile sözleşmeyi feshetme iradesini ortaya koyduğu ileri sürülmüş olup, sektör bilirkişisince yapılan incelemede davalının belirttiği gibi TTS (Taşıt Tanıma Sistemi), prim vs alacakların zamanında ödenmemesi ve tutarların miktarının da davalının nakit akışına etkileyecek düzeyde olması, davalının satış miktarları da göz önüne alındığında fesih için haklı sebep teşkil edeceğinin, davalının yakıt alımlarının yaklaşık %65'ini 7 gün ve altı vadelerle satın aldığı için yakıt fiyatlarının yüksekliği göz önüne alındığında finansal olarak zorluk yaşamaması adına alacaklarını zamanında tahsil etmesinin önemli olduğu değerlendirilmiş; davacı şirketin prim bedellerini ödemeyip, davalı tarafından icra takibine konu edilmesinin ardından takip dosyasına ödeme yapmasının esasında davacının ahde vefa ilkesi kapsamında sözleşmeye aykırı hareket ettiğini tevsik eder nitelikte olduğu, hâl böyle olunca sözleşmenin davalı tarafından feshinin haklı sebebe dayandığı, bu haliye davacının gerek kar mahrumiyeti gerekse de cezai şart talebinde bulunamayacağı kanaatine varılmış olup, bilimsel, denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda davanın reddine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HUAK 18/A-(13) ''Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde uyuşmazlığın konusu dikkate alınarak Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır." ve (14). Fıkrası: "Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır." hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak Arabuluculuk Dava Şartı Dosya No:2024/... sayılı dosyasından arabulucuya 3.600,00-TL tarife bedeli üzerinden serbest meslek makbuzu doğrultusunda ödeme yapıldığı tespit edilmiş, davanın reddine karar verildiği gözetilerek davacı aleyhine arabuluculuk giderine hükmedilmesi gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-DAVANIN REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcının, peşin yatırılan 427,60 TL'den mahsup edilerek eksik kalan 187,80 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte olan AAÜT gereği 1.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan 121,60-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
7-Zorunlu arabuluculuk başvurusu nedeniyle devletçe karşılanan 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin(e-duruşma) yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 28/05/2025
Katip ...
e-imza
Hakim ...
e-imza