T.C.
İSTANBUL
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/748 Esas
KARAR NO: 2024/331
DAVA: Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 23/12/2020
KARAR TARİHİ: 30/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı 17/08/2017 tarihli 5 yıl süreli bayilik sözleşmesi ile LPG dağıtım şirketi olan davacı bayiliğini yaptığını, 17/08/2017 tarihli LPG ile çalışan karayolları taşıtları için ikmal istasyonu bayiliği sözleşmesinin normal şartlar altında sonra erme tarihinin 17/08/2022 olduğunu, davalı tarafından ihtarname ile bayilik sözleşmesi hiçbir gerekçe gösterilmeksizin 07/01/2019 tarihi itibariyle tek taraflı olarak feshedildiğini, bayilik sözleşmesi uyarınca, davacı şirket tarafından LPG ikmal istasyonunun faaliyete geçebilmesi için gerekli olan malzeme ve demirbaşlar bayiyi ariyet olarak verileceği ve bu ariyetlerin mülkiyetinin davacı şirkete ati olduğunun düzenlendiğini, sözleşme imzalanırken davalıya ariyeten teslim edilmiş olan emtianında sözleşmenin feshiyle birlikte davacıya iade edilmesi gerektiğini, bayilik sözleşmesinin 26.maddesinde bayinin malzeme ve teçhizatı geç teslimi halinde davacı şirketin gecikme tazminatı talep edebileceğinin düzenlendiğini, ariyet olarak teslim edilmiş emtianın davacıya iadesine, emtianın iadesinin mümkün olmaması halinde rayiç bedelin davalından tahsiline, dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiz oranı üzerinden faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, masraf ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Davalı tarafından yasal süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmadığı ve bu suretle iddiaların inkarı cihetine gidildiği anlaşılmıştır.
Toplanan Deliller:
...,...ve ... tarafından hazırlanan 12/05/2022 tarihli bilirkişi raporu,
..., ... tarafından hazırlanan 16/09/2021 tarihli talimat raporu,
... 10.Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyasının UYAP kayıtları,
... Cumhuriyet Başsavcılığı Kaçakçılık ve Mali Suçları Soruşturma Bürosu'nun ...CBS Sorusturma Dosyası ayrı ayrı dosya arasına alınmıştır.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:
Dava, taraflar arasında imzalanan akaryakıt bayilik sözleşmesi gereğince davalıya verilen ariyetlerin teslimi mümkün olmadığı takdirde bedellerinin tazminine ilişkindir.
Kullanım ödüncü sözleşmesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 379 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Taraflar arasındaki sözleşme gereğince sözleşmede yazılı malzemeler davalıya ariyet olarak verilmiştir. 6098 sayılı TBK'nın 379.maddesine göre ödünç alan şeyi kullandıktan sonra geri vermeyi üstlenmiştir. 383.maddeye göre ödünç sözleşmesinde belirli süre öngörülmüş ise bu süre sonunda aldığını geri vermelidir.
Somut uyuşmazlıkta, taraflar arasında 17/08/2017 tarihinde 5 yıl süreli LPG ile çalışan karayolu taşıtları için ikmal istasyonu bayiliği sözleşmesi akdedildiği, sözleşme ile davacı tarafından davalıya bırakılacak ariyetlerin "Çift Tabancalı B Tipi ..., 10 Metreküp LPG Otogaz Tankı, ... Pompa İçin Kademe, ... Pompa İçin Motor, Tek Tank için Elektrik Panosu Modemi, Tesisat Montaj, İstasyon Malzemesi" olarak belirlendiği, davalı tarafça davacıya gönderilen ihtarname ile 07/01/2019 tarihi itibariyle sözleşmenin hiçbir gerekçe gösterilmeksizin tek taraflı olarak feshedildiğinin bildirildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 26.maddesinde “Bu sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi durumunda, bayi kendisine ariyet olarak teslim edilecek malzeme ve teçhizatı 7 gün içinde sağlam ve eksiksiz olarak teslim etmeyi şimdiden kabul ve taahhüt eder. Malzemelerin söküm, yükleme, taşınma ve ... tesisine indirme masrafları da bayi tarafından ödenecektir. Bayi bu malzemelerin zamanında teslim edilmemesi veya bu nedenle ...'ın dava açmak durumunda kalması halinde, ... malzemeyi zamanında teslim alamamasından kaynaklanan maddi zararları ile mahkeme masraflarını da ...'a ödeyeceğini kabul ve taahhüt eder. Bayi malzeme ve teçhizatın geç teslimi halinde ...'a gecikilen her gün için 150-Euro gecikme tazminatı ödeyecektir." denildiği, dolayısıyla davalının sözleşmenin tek taraflı feshini takiben ariyeten almış olduğu malzemeyi iade etmesi, iade edilmemesi durumunda ise bedellerini ödemesi gerektiği hususunun kararlaştırıldığı, nitekim sektör bilirkişisi tarafından tanzim edilen raporda da benzer mahiyette değerlendirmelerin yer aldığı anlaşılmaktadır.
Davacı taraf dosya kapsamına göre, intifa hakkı sahibi olup, taşınmazı bulunduğu hal ile teslim alma hakkı vardır. Davalıya ariyet olarak verilenleri de bayilik sözleşmesi sona erdiği için teslim alma hakkı bulunmaktadır. Davalı gönderdiği ihtarname sözleşmeyi sonlandırmak istediğini bildirmişse de ariyetleri ve taşınmazda bulunan akaryakıt istasyonunu davacının belirleyeceği bir kişiye teslime hazır olduklarını bildirmediği, teslim masraflarını dahi karşılamadığı, ariyetlerin akaryakıt istasyonunda bulunduğu hususunun talimat yoluyla keşfen tespit edildiği, ariyetlerin davalıda olduğu bilindiğinden ve davacı taraf ariyetleri teslim almadığından, bedellerini talep etmesi de olanaklıdır.
Bu durumda toplanan tüm delillere göre, taraflar arasındaki sözleşme gereği sözleşmeyi tek taraflı olarak fesheden davalının teslim edilen ariyetleri iade ile yükümlü olduğu, öyleyse mahkememizce teslime ilişkin hüküm kurulması gerektiği, bununla birlikte, aynen iade mümkün olmadığı takdirde İİK 24 maddesi gereğince malların rayiç bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine de hükmedilmesi gerektiği (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16.Hukuk Dairesi 2018/1115 Esas 2021/298 Karar) anlaşılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: İzah olunan gerekçelerle,
Davanın KABULÜ ile,
1-Davalıya ariyet olarak verilen, Çift Tabancalı B Tipi .., 10 Metreküp LPG Otogaz Tankı, ... Pompa İçin Kademe, ... Pompa İçin Motor, Tek Tank için Elektrik Panosu Modemi, Tesisat Montaj, İstasyon Malzemenin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
2-Aynen teslimin mümkün olmaması durumunda rayiç bedeli olan 55.000,00-TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
3-Hükmün infazı aşamasında 2004 sayılı İİK'nın 24.maddesinin infaz makamınca değerlendirilmesine,
4-Kabul edilen dava değeri (55.000,00-TL) üzerinden alınması gereken 3.757,05-TL harçtan başlangıçta peşin alınan 85,39-TL ve 854,00-TL ıslah harcı toplamı olan 939,39-TL harcın mahsubu ile bakiye 2.817,66-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
5-Davacı tarafından dava açılırken peşin olarak yatırılan 85,39-TL ve 854,00-TL ıslah harcı toplamı olan 939,39-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yargılama nedeniyle yapılan 4.964,75-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Davalı tarafından herhangi bir yargılama yargılama gideri yapılmadığından bu hususta değerlendirmeye yer olmadığına,
8-Davacı taraf dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ve takdir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-Dava şartı arabuluculuk sürecinde Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin, davada haksız çıkan davalıdan 6183 sayılı Kanuna göre tahsili ile hazineye irat kaydına,
10-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine re'sen iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı ve davalı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 (iki) hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf yoluna başvuru konusu edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde karara karşı istinaf yoluna başvurulmaması halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/04/2024
Katip
Hakim