T.C.
İSTANBUL
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/284 Esas
KARAR NO : 2025/410
DAVA : Menfi Tespit (Abone Sözleşmesi)
DAVA TARİHİ : 20/04/2023
KARAR TARİHİ : 03/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Abone Sözleşmesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait ...adresinde bulunan ... ünvanlı işyerinin ... tesisat numaralı ... sayacı ile doğalgaz kullandığını, doğalgaz kullanımının usulsüz olduğu iddiası ile tanzim edilen ancak kendilerine tebliğ edilmeyen tutanaklardan kaynaklı usulsüz doğalgaz tüketim bedeline ilişkin 24.01.2023 tarihli fatura ile 11.11.2021-10.11.2022 tarihleri arasında kapasite aşımı yapıldığı iddiası ile KDV dahil 568.407,00 TL tutarında fatura kesildiği, bu faturanın görevli memurlar tarafından hatalı inceleme ile düzenlendiğini, yapılan itirazın reddedildiği, 24/03/2023 tarihinde doğalgaz arzının 10 gün içinde durdurulacağı bildirildiği, bunun üzerine 31.03.2023 tarihinde ... 18. Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.İş numaralı dosyasında ihtiyati tedbir kararının 568.407 TL nin 9430 una karşılık gelen teminat miktarının mahkemeye depo edilmesi veya aynı miktarlı kesin ve süresiz teminat mektubunun ibrazı karşılığında ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verildiğini ve bu şekilde doğalgaz arzının kesilmesinin durdurulduğunu, Davalı ...'ın yapmış olduğu hesaplamada davacı müvekkilinin işyerinin haftanın iki günü kapalı olmasına ve günde 8 saat çalıştığı göz önüne alındığında, 103.511 m3 /(365-52x2)—396,5 m3 günlük kapasite aşımı yapıldığı, 300 mbar sayacın maksimum kapasitesi olan 52 m3/h ile değerlendirildiğinde toplam 101.5 m3/h saatlik doğalgaz aşımı yapıldığı ... servis regülatörünün saatte 60 m3/ h olduğu göz önüne alındığında matematiksel olarak mümkün olmadığı, işyerinde saatte 60 m3/saat kapasitenin üzerine çıkılmasının mümkünolmadığını, ayrıca makinaların günde 8 saat sürekli çalışmadığını kurutma makinalarının saatte 40-45 dakika çalıştığını belirterek davaya konu faturadan dolayı davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Cevap: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yanın 20.04.2023 tarihli dava dilekçesinde, usulsüz doğal gaz kullanımı sebebiyle 24.01.2023 Tarih, ... Sayılı fatura ile 568.407,00 TL tahakkuk ettirildiğini, kendisinin bu hususta müvekkil kuruma itiraz başvurusunda bulunduğunu, mezkur itirazın müvekkil kurumca reddedildiğini belirterek müvekkil kurumca yapılan fatura hesaplamasında hata olduğu iddiası ile huzurdaki davayı ikame ederek mezkur faturaya itiraz ettiğini, Davacı...adına kayıtlı ... numaralı tesisatta 17.06.2020 tarihinde abonelik sözleşmesi yapılmış olup resmi gaz açılışı 16.10.2020 tarihinde yapıldığını, ilgili adreste aktif gaz kullanımı devam ettiğini, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin, Sayaç başlıklı 40. Maddesinde; “Sayaçların takılması, sökülmesi, değiştirilmesi, kontrolü ve benzeri her türlü işlem, dağıtım şirketince gerçekleştirilir. Müşteri, sayaca hiçbir şekilde müdahale edemez. Sayaçlara dışarıdan yapılan müdahale sonucu oluşacak zarar ve ziyan müşteri tarafından karşılanır...” denildiğini, Sayaçların kontrol edilmesi başlıklı 43. Maddesinde ise; “...Dağıtım şirketi, sayaçları gerekli gördüğü zamanda müşterinin nezaretinde olsun veya olmasın, her zaman kontrol edebilir...” şeklinde düzenlemeler yer aldığını, Müvekkil kurum ilgili birimlerince, davacı yan adına kayıtlı ... numaralı tesisatın bulunduğu adreste 10.11.2022 tarihinde yapılan saha tespitinde onaylı proje dışı cihazlar eklenmek suretiyle, tesisata tesis edilmiş olan doğal gaz sayacında kapasite aşımı yapılarak usulsüz doğal gaz kullanımı yapıldığı tespit edildiğini, 300 mbar basınç ile gaz kullanılmakta olup, abonelerinin onaylı projesine istinaden tarafına ... tip sayaç tahsis edildiğini ve gaz açma işlemlerinin bu doğrultuda yapıldığını, ilgili sayaç ile max kapasitede 300 mbar basınç ile 52,00 m?/h tüketim kaydı yapılabildiği, takip Şefliği tarafından 10.11.2022 tarihinde yapılan saha tespitinde ise ilgili adreste 123,30 m3/h debi ile tüketim kapasitesine sahip proje dışı cihazlar tespit edildiğini, yapılan saha tespitinde abone beyanı alındığı ve haftada 5 gün, günde 10,50 saat çalışma süresi tespit edildiğini, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin usulsüz doğal gaz kullanımını düzenleyen 53. Maddesi uyarınca da davacı yan adına kayıtlı tesisatta meydana gelen usulsüz doğal gaz kullanımına binaen usulsüz kullanım bedeli ile birlikte fatura tahakkuk ettirildiğini belirterek EPDK”'nun ilgili mevzuatı gereği 11.11.2021-10.11.2022 tarihleri arası 1 yıllık döneme kayıp tüketim hesaplandığını ,fatura hesaplanmasında hata bulunmadığını belirterek davacı yanın itiraza konu ettiği fatura usul ve yasaya uygun düzenlendiğini, davacı yanın iddiaları yasal mesnetten yoksun olduğunu belirterek usul ve yasaya aykırı, haksız ve yasal mesnetten yoksun davanın reddini talep etmiştir.
Toplanan Deliller:
... tarafından hazırlanan 12.08.2024 tarihli bilirkişi raporu,
... tarafından hazırlanan 10.03.2025 tarihli bilirkişi ek raporu,
... Şirketi'nden cihaz, cihaz etiketi, sayaç fotoğrafları ve abone vekili ıslak imzası bulunan tutanak, ofis tutanağı ve Ticari Hizmetler Müdürlüğü tetkik yazısı,
... Esnaf ve Sanatkarlar Odalar Birliği'nden ... tarih, ... sayılı yazı,
... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden 2020-2021-2022 yıllarına ait gelir vergisi beyannamesi,
... 18. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Değişik iş sayılı dosya aslı,
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:
Dava, taraflar arasında akdedilen doğalgaz abonelik sözleşmesi gereği davacı tarafça kapasite aşımı yapılıp yapılmadığı, davalı kurumca düzenlenen fatura miktarı kullanım ile uyumlu olup olmadığı, davacının anılan faturaya istinaden menfi tespit isteminde haklı olup olmadığından ibarettir.
Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle menfi tespit davasının hukuki niteliği, menfi tespit davasının icra takibine etkisinin irdelenmesinde ve yasal mevzuatın açıklanmasında yarar bulunmaktadır. Davalı tarafından varlığı inkâr edilen bir hukuki ilişkinin mevcut olmadığının (yok olduğunun) tespiti için açılan davaya menfi (olumsuz) tespit davası denir (Kuru, B.: İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, Ankara 2013, s. 346). Menfi tespit davası, 2004 sayılı İİK'nın 72.maddesinde düzenlenmiş olup, bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır.
Somut uyuşmazlıkta, taraflar arasındaki doğalgaz alımının Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) mevzuatı ile belirlendiği, bu mevzuata göre davacının abone, davalının ise gaz dağıtım şirketi olduğu, EPDK Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 40, 53 ve 45.maddelerinde, sayaç, ölçüm ve usulsüz doğalgaz kullanımında uygulanacak hükümleri ve faturalandırma ile ilgili işlemlerin ne şekilde ve kim tarafından yapılacağının ayrıntılı olarak açıklandığı, davacı ...'nın kendisine ait ... adresinde bulunan "..." unvanlı iş yerinde ... numaralı tesisatta 17/06/2020 tarihinde davalı gaz dağıtım şirketi ... ile yapılan abonelik sözleşmesi kapsamında resmi gaz açılış tarihi olan 16/10/2020 tarihinden itibaren doğalgaz kullandığı, abonelik sözleşmesine esas olan ve davacının iş yerinde davalının kontrol ve onayından geçen ve gaz açımının yapılmasında esas alınan projenin 12/10/2020 tarihinde onaylandığı, bu onaylı projede doğalgaz kullanımının ... sayaç ve 21,25 m3/saat debi ile onayın verildiği, onaylı projede 2 adet kombi ve 2 adet mutfak cihazı mevcut olduğu, bu onaylı projeye göre davacının gaz açımının da 16/10/2020 tarihinde yapıldığı, davacının bu tarihten itibaren davalı ... tarafından sağlanan doğalgazı kullandığı, davalı ... tarafından 10/11/2022 tarihinde iş yerindeki denetimde yapılan tespite göre, tesisata bağlı hepsi doğalgaz yakıtla çalışan bir adet buhar jeneratörü, 5 adet endüstriyel kurutma cihazı olmak üzere toplam 6 adet endüstriyel cihazın ve bu cihazların gaz yakıtı yakan yakıcılarının proje harici olarak davacı tarafından iş yerine ilave edildiği ve kullanıldığının belirlendiği, davalı tarafından kapasite aşımı yapılıp yapıldığı iddiasıyla fatura tahakkuk ettirildiği ve davacı tarafından işbu faturadan kaynaklı borçlu olmadığının tespiti istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında toplanan delillere göre tanzim edilen bilirkişi kök ve ek raporu ile, davacının abonelik sözleşmesine esas olan onaylı iç tesisat projesine müdahale ederek 6 adet cihazı ilave ettiği, bu altı adet cihazın bağlantılarını davalı onaysız ve projesiz olarak yaptığı anlaşılmakla davacının EPDK Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin 53.maddesi uyarınca usulsüz doğalgaz kullandığı, bu durumda olan bir abonenin doğalgaz arzının aynı madde uyarınca kesilmesi gerektiği, ancak dava konusu olayda abonenin doğalgazının kesilmediği, davacının tesisatına bağlı olan sayacın ... tipi bir sayaç olduğu ve bu sayacın, abonelik sözleşmesine esas olan onaylı projesine göre davacının iç tesisatında bulunan ve toplam 21,25 m3/saat kullanım yapılacak cihazlara göre seçildiği, en fazla 52 m3/h gaz ölçümü yapabilen bir sayaç olduğu, iç tesisatta, sayacın maksimum ölçme debisinin üzerinde gaz çeken cihazlar olduğunda sayacın fazla geçen doğalgazı ölçemediği, ancak gazın çekilmesini de engelleyemediği, davacının ilave 6 adet doğalgazla çalışan cihazının toplam saatlik doğalgaz talebinin 123,30 m3/h olup, sayacın bir saatte ölçebildiği en fazla 52 m3/h debisinin üzerinde 123,30-52,00=71,30 m3/h debisindeki doğalgazın ölçülemeden kullanıldığı, bu nedenle davacının Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 53/d maddesi uyarınca usulsüz doğalgaz kullandığı, davacının işyerinde cihazların tespit tarihi olan 10/11/2022 den geriye 1 yıl boyunca 260 işgünü için usulsüz doğal gaz tüketim miktarının 103.511,20 m3 olduğu, bu doğalgaz tüketim miktarı üzerinden düzenlenen faturanın yürürlükteki EPDK yönetmelik ve esaslarına ve hesaplama kurallarına ve rayiç birim fiyata uygun olduğu ve davalı ...'ın KDV dahil 568.407,00-TL alacaklı olduğu, ancak itirazlar doğrultusunda resmi tatil ve dini bayramların hesaplamaya dahil edilmemesi gerektiği, bu durumda hesaplama yapıldığında ise 251 iş günü için davalının 548.817,98-TL alacaklı olduğu, dava değerine göre davacının 19.589,02-TL menfi tespit talebinin yerinde olduğu kanaatinin bildirildiği, bilirkişi kök ve ek raporlarının dosya kapsamı ile uyumlu olup denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, raporlara itibar edilmemesini gerektirir sebep dahi bulunmadığı anlaşılmakla davacının 19.589,02-TL'lik talebinin yerinde olduğuna kanaat getirilmiştir.
Taraf iddia ve savunmalarına, ibraz olunan ve celp edilen delillere, tutanak içeriklerine, tanzim edilen bilirkişi kök ve ek raporuna ve tüm dosya kapsamına göre davalı ... tarafından davacı hakkında tahakkuk ettirilen 24/01/2023 düzenleme tarihli, 13/02/2023 son ödeme tarihli, toplam 568.407,00-TL bedelli faturanın resmi tatil günleri düşüldüğünde 19.589,02-TL'lik kısmından davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti isteminde haklı olduğu, bu nedenle davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla takdire bağlı aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: İzah olunan gerekçelerle,
Davacı tarafından davalı aleyhine açılan menfi tespit istemli davanın KISMEN KABULÜ ile,
1-Davalı ... tarafından davacı hakkında tahakkuk ettirilen 24/01/2023 düzenleme tarihli, 13/02/2023 son ödeme tarihli, toplam 568.407,00-TL bedelli faturanın 19.589,02-TL'lik kısmından davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Kabul edilen dava değeri (19.589,02-TL) üzerinden alınması gereken 1.338,13-TL harçtan başlangıçta peşin alınan 9.706,98-TL peşin harcın mahsubu ile fazla yatırılan 8.368,85-TL harcın talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı taraftan tahsil edilen 1.338,13-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafça yapılan 5.039,50-TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranları dikkate alınarak hesaplanan 173,68-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davacı taraf dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ve takdir olunan 19.589,02-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı taraf dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ve takdir olunan 86.322,70-TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine re'sen iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 (iki) hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf yoluna başvuru konusu edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde karara karşı istinaf yoluna başvurulmaması halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 03/06/2025
Katip
Hakim