T.C.
İSTANBUL
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/440 Esas
KARAR NO: 2024/629
DAVA: İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 25/06/2023
KARAR TARİHİ: 01/10/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; Davalı şirkete ait ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... plakalı araçlar ile 07.09.2016-12.02.2017 tarihleri arasında ücret ödenmeksizin ihlalli geçişler yapıldığını, geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerine, 6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun'un 30. Maddesinin 7. Fıkrası gereğince, ihlalli geçiş tarihinden itibaren on beş günlük süre içerisinde geçiş bedellerini cezasız olarak ödeyebilme imkânı verilmekte ise de, işbu davaya konu ihlalli geçiş ücretlerinin anılan süre içerisinde ödenmediği tespit edildiğini, geçiş ücretlerinin süresi içerisinde ödenmemesi üzerine davacı Müvekkil Şirketçe; Davalı-Borçlu şirket aleyhine ... 19.İcra Müdürlüğü ...E. sayılı dosyası ile ödenmeyen geçiş ücretleri ve geçiş ücretlerine 6001 Sayılı Kanunun 30/5 maddesi uyarınca tahakkuk ettirilen geçiş ücretinin 10 katı tutarındaki gecikme cezası alacağının tahsili amacıyla 17.11.2017 tarihinde icra takibi başlatıldığını, davalı-borçlu şirket, “borcun tamamına, faize ve her türlü ferilerine ve icra müdürlüğünün yetkisine" itiraz ettiği ve İcra Müdürlüğünce takibin durdurulmasına karar verildiğini, 25.05.2018 tarihinde yürürlüğe giren 7144 sayılı Kanun'un 18 inci maddesi ile değiştirildiği ve “on katı tutarında” ibaresi “dört katı tutarında” olarak düzenlendiği, takip çıkışında belirlenen alacak miktarının gecikme cezalarına ilişkin kısmı dört katına indirilerek harca esas değer yasaya uyarlandığı ve dava değeri bu şekilde belirlendiğini, talep edilen harca esas değer üzerinden, Davalı-Borçlu şirket tarafından ... 19.İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası kapsamında yapılan itirazın iptali ile, 7144 sayılı Kanun'un 18 inci Maddesi ile 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun'un 30. Maddesinin 5. fıkrasında geçiş ücretine uygulanan “on katı tutarın dört katına indirilmesi” ile ve asıl alacak olan ihlalli geçiş bedelleri ile ceza bedellerine temerrüt tarihlerinden itibaren avans faizi işletilerek takibin devamına, davalı-borçlu şirketin İİK.m.67/2.maddesi uyarınca takip konusu alacağın 9620' sinden az olmamak üzere İcra inkar tazminatına mahkum edilmesine, Yargılama giderleri, arabuluculuk ücreti ve vekalet ücretinin Davalı- Borçlu şirkete yükletilmesine, karar verilmesini taleple ve dava konusu ettiği görüldü.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Davacı vekilinin davalı müvekkili şirket araçları ile 07.09.2016- 12.02.2017 tarihleri arasında ... ücret ödemeksizin geçiş yaptığının iddia ettiğini, icra dosyasında bu konuda hiçbir dayanak gösterilmediğini, davalı müvekkil şirketin uluslararası nakliyat alanında faaliyet gösterdiği araçlarında OGS ve HGS bulunduğu, otomatik ödeme sistemi ile ödeme yaptığını, icra dosyasına da bu yönde itirazda bulunduğunu beyanla davanın reddini talep ettiği görüldü.
Toplanan Deliller:
... tarafından hazırlanan 17/06/2024 tarihli bilirkişi raporu,
Karayolları Genel Müdürlüğü'nden araçların HGS hesap bilgileri ve hesap hareketleri,
... 19. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasının tüm UYAP kayıtları ayrı ayrı celp edilerek dosya arasına alındı.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:
Dava; ticari hizmet satım ilişkisine dayalı borcun (otoyol geçiş ücretleri) ödenmemesi üzerine alacağın tahsili amacıyla başlatılan ... (Kapatılan) 19.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
İtirazın iptali davası; 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan maddeye göre, bu davanın açılabilmesi için:
1-İlamsız takip yapılmış olması,
2-Borçlunun bu takibe itiraz etmesi,
3-Alacaklının, itirazın kaldırılması için İcra mahkemesine başvurmaması,
4-İtirazın alacaklıya (davacıya) tebliğinden itibaren alacaklının 1 yıl içinde mahkemeye başvurmuş olması yasal koşullarının bir arada gerçekleşmesi gerekir.
Takip alacaklısı tarafından ödeme emrine süresi içinde itiraz etmiş olan takip borçlusuna karşı açılan, itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran, itirazla duran takibin devamınını amaçlayan bir dava olup yargılama usulü bakımından genel hükümlere tabidir. Davalı borçlunun icra dosyasında ileri sürdüğü itirazlar dışındaki itirazlarını da bu dava içinde ancak cevap süresi içinde ileri sürmesi olanaklıdır.
Somut olayda, ... (Kapatılan) 19.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasının tetkikinde; alacaklı davacı tarafından borçlusu davalı aleyhine, 1.591,70-TL asıl alacak, 152,32-TL işlemiş faiz ve 27,42-TL KDV olmak üzere toplam 1.771,44-TL alacağın tahsili amacıyla ilamsız takip başlatıldığı, takip dayanağının "ihlalli geçişler" olarak gösterildiği, ödeme emrinin borçluya tebliği üzerine yasal süresinde olan 15/10/2018 tarihli itiraz ile takibin durduğu, davalı tarafından borca ve fer'ilerine itiraz edildiği, buna ilişkin taraflara tebliğ yapılmadığı ve bu sebeple süre henüz işlemeyece başlamayacağından eldeki itirazın iptali davasının yasal bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde olan 25/06/2023 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.
Tarafların iddia ve savunmaları, dosyaya sundukları deliller, icra dosyası ile tüm dosya kapsamı ile beraber alınan bilirkişi raporları ve yapılan yargılama sonunda, davalı şirket ait ..., ..., ..., ..., ..., .., ... ..., ..., ..., ...., ..., ... plaka sayılı araçlar ile 07/09/2016-12/02/2017 tarihleri arasında bir kısım geçişlerin hesap bakiyesi yetersiz olduğundan tahsil edilemediği, bazı geçişlerin HGS ürünü okunamadığından geçiş bedelinin alınamadığı, bir kısım araçların plakalarına tanımlı HGS/OGS ürünlerinin olmadığından geçiş bedellerinin tahsil edilemediği, çekicilerin plakalarının okunamadığından yarı römorklara geçiş bedeli tahakkuk ettirildiği, HGS hesaplarının zaman zaman gri ve kara listeye alındığı bakiye yüklemesi yapıldığında kara listeden çıkartıldığı, geçiş görüntüleri ile ihlalli geçiş provizyon listesinin ve banka hesap hareketlerinin incelenmesi sonucunda davalı şirket ait araçlar ile ücret ödemeksizin, işletme hakkı davacı şirkette olan köprü ve bağlı otoyollardan 16 kez ihlalli geçişler gerçekleştirdiği, davalının araçlarına 165,20-TL geçiş bedeli, yasa gereği dört katı geçiş cezası 570,60-TL olmak üzere toplam 735,80-TL tahakkuk ettirildiği, davacının, davalı aleyhine 24/11/2017 tarihinde ... 19. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasından 1.591,70-TL (geçiş bedeli gecikme cezası) asıl alacak, 152,32-TL işlemiş faiz, 27,42-TL KDV olmak üzre toplam 1.771,44-TL tutarlı ilamsız icra takibi başlattığı, davalının süresinde yaptığı itiraz neticesinde takibin durdurulduğu, davacının yasa değişikliği sonrası geçiş bedellerinin dört katına uyarlayarak 735,80-TL (geçiş bedeli gecikme cezası) asıl alacak 70,01-TL işlemiş faiz, 12,60-TL KDV olmak üzere toplam 818,41-TL tutarı dava konusu ettiği, yapılan hesaplama soncunda takip talebinin 735,80-TL (geçiş bedeli gecikme cezası) asıl alacak 68,65-TL işlemiş faiz, 12,36-TL KDV olmak üzere toplam 816,81-TL olması gerektiği kanaatinin bildirildiği görülmüştür.
OGS/HGS işletmeciliğinin Bankacılık Kanunu kapsamında sunulan bir hizmet ve bu hizmetinde ayrı bir yetkilendirmeye ve lisansa tabi olduğu, söz konusu hizmetler hâlihazırda bankalar ve benzer statüdeki PTT tarafından yönetildiği, HGS/OGS hizmetleri çerçevesinde mevcut olan araç sahiplerinin abonelik ilişkileri de bu şirketler ile müşterileri arasında olduğu, işletici şirketlerin OGS/HGS hesaplarının bakiyesini göremediği, bunun neticesi olarak da işletici frmaların ödemenin yapılıp yapılmadığına ilişkin işlem sorgusu (provizyon) anında bankalardan ve PTT'den gelen yanıt ile bağlı kaldıkları, araç sahiplerinin OGS/HGS abonesi konumunda oldukları, hesap bakiyelerinin uygun olup olmaması ve/veya işlemin gerçekleştirilip gerçekleştirimemesi noktasında araç sahiplerinin sorumlu olduğu, araç sahiplerinin HGS/OGS hesaplarının yeterli olsa dahi çeşitli nedenlerle geçiş bedelinin alınmadığı durumlarda (HGS/OGS cihazlarının arızalı olması, kirli ve/veya okunabilecek pozisyonda olmaması, bankalardan kaynaklanan sistem hataları, banka otomatik yükleme talimatının olmaması, banka hesap bakiyesinin yetersiz olması, HGS/OGS cihazlarının kara listeye alınması, HGS/OGS cihazlarının-aboneliğinin iptal edilmesi vb. ihlalli geçiş tarihlerinde cezalar hakkında sorgulama yapılabilecek kanallar ve mobil uygulamalar üzerinden sorgulama yapılarak, 15 gün içerisinde pos cihazı, kredi kartı ve vb. yollara ödeme yapılabileceği, HGS/OGS cihazında yeterli bakiye varken geçiş anında değişik sebeplerden ücret alınamadığında cihazın uyarı sinyali vermesi sonucunda 15 gün içerisinde yanlışlığı giderecek yeterli süresi olduğu, davalının değişik kanallardan sahipliğindeki araçların plaklarını sorgulayarak borç durumunu öğrenebileceği, HGS/OGS cihazını doğru bir şekilde kullanmak, çalışır vaziyetinde tutmak ve cihazlara bağlı hesaplarını her zaman müsait olarak tutma sorumluluğunda olduğu, 6001 sayılı Kanun' da ve işletme protokolünde hiçbir şekilde ihlalli geçiş gerçekleştiren araç sahiplerine SMS, e-posta, ihtamame veya herhangi bir şekilde bildirim yapma yükümlülüğü ile ilgili bir düzenlemenin bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Söz konusu geçişlerin bulunduğu otoyolunun işletilmesi, 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde yapımı, işletme hakkı belli bir süreliğine işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollardan bir tanesidir. Bu otoyolun geçiş ücretleri ve ceza uygulamaları ilgili kanun ve yönetmeliklerde bahsedildiği şekilde belirlenir. İhlâlli geçişlerde uygulanacak yöntem 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30. maddesinde belirlenmiştir. Geçiş Ücretini Ödememe ve Güvenliğin İhlali başlıklı bu maddeye göre; 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından ücretsiz geçiş yapan araçlar, İşletici şirket tarafından bu maddenin yedinci fıkrasında öngörülen sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde en yakın trafik kuruluşuna bildirilir. Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz. Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen yabancı plakalı araçlara uygulanan idari para cezalar için bu fıkrada belirlenen on beş günlük süre beklenmez.
Davacı şirketin internet sitesinin incelenmesinde davacı şirkete internet adresinden ulaşılabilmektedir. Sitede, bütün uyarcı bilgilendirmelerin yapıldığı ve ihlalli sorgulamaların, plaka, vergi numarası ve TCKN numaraları üzerinden yapılabildiği, ihlalli geçiş varsa öğrenilebildiği, ve online ödeme yapılabildiği görülmektedir.
Davalı tacirdir. 6102 sayılı TTK'nın 18/2.maddesi gereğince, her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir. Teknik nedenlerden dolayı HGS veya OGS bakiyelerinin müsait olmamasına rağmen davacı işletmenin geçiş ücretlerini tahsil edememesinin sorumluluğu davacıya yüklenemez. Bunun sorumluluğu davacıya ait değildir. Zira davalı taraf bu ödeme sistemine ilişkin hizmeti bankadan ve PTT'den almaktadır. Bu hizmetin verilmesindeki aksamalar davacıya yüklenemez. Davacının tamamen kendine ait bir ödeme sistemi bulunmamaktadır. Ödemeleri HGS/OGS sistemlerinden almaktadır. Sistem izin verirse geçiş ücretini almakta, izin vermez ise alamamaktadır. Burada bir inisiyatifi yoktur. Kaldı ki basiretli bir tacir gibi davranması gereken davalının belirli periyotlarla davacının internet sitesinden geçiş ücretlerinin ödenip ödenmediğini kontrol ederek cezalı duruma düşmeme imkanı vardır. Bu ihmalin sorumluluğu da davacıya yüklenemez. Bu itibarla rapora itibar etmemek için bir neden görülmediğinden hükme esas alınmıştır (... Bölge Adliye Mahkemesi 12.Hukuk Dairesi... Esas ... Karar).
Genel bir kavram olarak “likid (liqiude) alacak”; “tutarı belli (muayyen), bilinebilir, hesaplanabilir alacaktır” Likit bir alacaktan söz edilebilmesi için; ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması; böylece, borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilecek durumda olması gerekir. Bu koşullar yoksa, likit bir alacaktan söz edilemez (YHGK 14/07/2010 tarih 2010/19-376 Esas 397 Karar). Davaya konu edilen alacağın likid alacak olduğu ve bu bağlamda icra inkar tazminatı şartlarının oluştuğu değerlendirilmiştir (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45.Hukuk Dairesi ...Esas ...Karar).
Açıklanan nedenlerle davanın kısmen kabulü ile itirazın kısmen iptaline, likit (belirlenebilir) olduğu anlaşılan toplam alacak üzerinden davalının haksız itirazı nedeniyle takdiren % 20 oranında icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: İzah olunan gerekçelerle,
Davanın KISMEN KABULÜ ile,
1-Davacı tarafından davalı aleyhine yürütülen ... (Kapatılan) 19.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasına davalı borçlu tarafından yapılan İTİRAZIN KISMEN İPTALİNE, takibin 735,80-TL asıl alacak, 68,65-TL işlemiş faiz ve 12,36-TL KDV toplamı olan 816,81-TL üzerinden aynı koşullar altında devamına,
2-İcra takibine yapılan itiraz haksız olduğundan ve likit (belirlenebilir) hüküm altına alınan alacak (735,80-TL) üzerinden % 20 oranında hesaplanan 147,16-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Davalının koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
4-Harçlar Kanunu uyarınca kabul edilen ve dava konusu edilen dava değeri (816,81-TL) üzerinden alınması gereken 427,60-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 179,90-TL'nin mahsubu ile bakiye 247,70-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
5-Davacı tarafça dava açılırken peşin olarak yatırılan 179,90-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 4.614,00-TL yargılama giderinin davanın kabul oranına göre hesaplanan 4.604,98-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davacı taraf dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ve takdir olunan 816,81-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-Davalı taraf dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ve takdir olunan 1,60-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
10-Dava şartı arabuluculuk sürecinde Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin,
a)Davanın kabul oranına isabet eden 1.556,95-TL'sinin davalıdan,
b)Davanın red oranına isabet eden 3,05-TL'sinin davacıdan 6183 sayılı Kanuna göre tahsili ile hazineye irat kaydına,
11-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine re'sen iadesine,
Dair, E-duruşma ile katılan davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda 6100 sayılı HMK'nın 341.maddesi gereğince miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.01/10/2024
Katip
Hakim