T.C.
İSTANBUL
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/49 Esas
KARAR NO : 2025/580
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 19/01/2023
KARAR TARİHİ : 16/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin, tekstil imalatı ve ihracatı yapan bir firma olduğunu, ... merkez ve ilçeleri ile çevre illerde de üretim tesislerinin bulunduğunu, Yurt dışı ihracatı şeklinde çalışmakta olduğunu, ayrıca, malzeme teminini de gerek yurt içi, gerekse yurt dışından sağladığını, ... Tic.A.Ş. şirketinden de kimyasal malzeme alımı yapmış olup, karşılığında dava konusu çekleri keşide edilerek,... firmasına, 22.12.2022 tarihinde, kargonun ... Şubesi aracılığıyla, hamil firmanın ... adresine gönderilmek üzere teslim edildiğini,... şubesi çalışanı tarafından şirketimizin yukarıda belirttiğimiz adresine gelinerek teslim alındığını, 22.12.2022 tarihinde kargo şirketi müvekkilimi arayarak tarafımıza ait kargoların elemanları ... tarafından teslim alınmasından sonra, ...Bölgesi İçerisinde bulunan ... ünvanlı işyerinde kargo teslimatı için bina içine girdiğinde, motorsikleti üzerinde bulunan çantanın iki kişi tarafından çalındığını, Olay günü, ... Bankası ... Şubesi aranarak, çeklerimizin çalındığı ihbar edildiğini, ... Tic.A.Ş. adına düzenlenmiş Çek Bilgileri;1-...Bankası A.Ş. ... Şubesi’nin ... tarih, ... çek nolu, 135.000,00 TL. bedelli çeki, 2-...Bankası A.Ş. ... Şubesi’nin 07.01.2023 tarih, ... çek nolu, 135.000,00 TL. bedelli çeki, 3-...Bankası A.Ş. ... Şubesi’nin ... tarih, ... çek nolu, 135.981,36 TL. bedelli çeki, çeklerin, kötüniyetli 3. şahısların eline geçmesi halinde müvekkil şirketin çek bedellerini ödemek zorunda kalması kuvvetle muhtemel olduğundan müşterimiz yetkili hamil ... Tic.A.Ş. şirketi ile iletişime geçilmiş ve durumdan haberdar edildiğini, Yetkili hamil... Tic.A.Ş. tarafından 28.12.2022 tarihinde ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyası ile ihtiyati tedbir talepli Çek iptali davası açıldığını, ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nden verilen 29.12.2022 tarihli ara karar gereği tedbir kararı verilmesi için talep edilen 60.897,20 TL tutarındaki teminat müvekkilim şirketçe dosyaya yatırıldığını, 30.12.2022 tarihinde işbu dosyadan verilen tedbir kararı ile dava konusu çeklerin bankaya ibrazı halinde dava sonuçlanıncaya kadar tedbiren ödenmemesine karar verildiğini, ayrıca, ... Bankası Anonim Şirketi Genel Müdürlüğüne müzekkere yazılarak mahkemece verilen ödemeden men kararı bankaya bildirildiğini, ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyasından çeklerin zıyaa uğradığına kanaat getirilmiş ve ... sayılı ve ... sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde çekin iadesine ilişkin ilanlar yapıldığını, ilanda çekleri ele geçiren kişi iadeye davet edilerek, iade edilmemesi durumunda çeklerin iptal olacağı ihtar olunduğunu, davalı tarafların kendileri için de bağlayıcı olan Ticaret Sicil Gazetesin’deki ilanları bilmediklerine ilişkin iddiaları dinlenemeyeceğini, Bu sebeple davalıların 2 kere yapılan işbu ilanlardan haberdar olmadıklarını ve iyi niyetli olmadıklarını, 09.01.2023 tarihinde müvekkilimin ... numaralı... keşide tarihli 135.000,00 TL değerindeki çeki ... T.A.Ş bankası aracılığı ile takasa konulduğunu, ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyasından aldırılan ödemeden men içerikli tedbir kararı gereği banka tarafından işbu çek bedeli ödenmediğini, çekin arka yüzüne “... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyasından verilen ihtiyati tedbir kararı gereği Ödemeden men kararı bulunduğuna” dair kaşe vurulduğunu, takasa konulan ...numaralı 07.01.2023 keşide tarihli 135.000,00 TL değerindeki çekin ödenmemesinden bahisle kim olduğunu bilmemekle birlikte ... isimli şahıs hamil sıfatı ile ... 14. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı icra takip dosyası ile Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlattığını, tarafımıza 18.01.2023 tarihinde 10 örnek ödeme emri tebliğ edildiğini, ödeme emrinden görüleceği üzere; çalınıp takibe dayanak edilen ... numaralı 07.01.2023 keşide tarihli 135.000,00 TL değerindeki çek sanki ... Tic.A.Ş.’ye ulaştığını, ... Şirketi tarafından cirolanmış gibi gösterilmek suretiyle sahte kaşe ve imza ile Huntsman Şirketi adına cirolama işlemi yapılmıştır. Ancak yapılan ciro işlemi SAHTEDİR. Çünkü çek hiç Huntsman Şirketi’ne ulaşmadığını, takip konusu çek, ... 14. İcra Müdürlüğü’nün ...Esas sayılı icra takip dosyasında yer alan diğer borçlu şirketlere cirolanarak en son icra dosyasında alacaklı olarak görünen ...’e cirolandığını, müvekkilim tarafından keşide edilen çeklerin hamiline ulaşmadan çalınması neticesinde, çek kötü niyetli 3. Şahısların eline geçmiş ve tahsil edilmek istendiğini, müvekkilimin keşide ettiği işbu çeklerden...Bankası A.Ş. ... Şubesi’nin 31.12.2022 tarih, ... çek nolu, 135.000,00 TL. bedelli çeki aynı şüpheli davalılar tarafından yine bir sahte ciro ve imza silsilesi ile ciro sırası dahi değiştirilmeden cirolanan ve son hamil olarak yer alan ... isimli şahıs tarafından ... 14. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile takibe konmuştur. Görülmektedir ki hırsızlık suçu işlendikten sonra davalı taraflarca bir dolandırıcılık ve çekler üzerinde sahte ciro/kaşe/imza yöntemiyle çekler piyasaya sürüldüğünü, açıklanan nedenlerle ... 14. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından gönderilen ödeme emrine karşı ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...esas sayılı dosyası ile ihtiyati tedbir talepli menfi tespit davası açılmıştır. İşbu dosyadan sayın mahkemece 2004sayılı İİK'nın 72/3. Maddesi gereği müvekkilim açısından telafisi güç ve imkansız zararlar doğmaması bakımından dosyadaki alacak miktarının %15'nin teminat olarak yatırılması karşılığında icra veznesine girecek paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.
Cevap: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava dilekçesindeki iddialardan, dava konusu çeklerin keşide edildikten sonra çekin lehtarı olan davadışı ... şirketine gönderilmek üzere kargoya verildiğini, davacı, dava konusu çeki keşide edip çekin lehtarı olan davadışı ... şirketine gönderdiğini beyan ettiğine göre hem çekteki imzasını hem de çekteki borç ilişkisini kabul ettiğini, bu nedenle de çeklerin keşidecisi olan davacı, dava konusu çeklerden ötürü müvekkiline karşı sorumlu olduğunu, dava dilekçesinde, çeklerdeki imzanın çekin lehtarı olan ... şirketi yetkilisine ait olmadığı iddia edildiğini, çekteki lehtar imzasının sahte olması TTK 677 maddesinde belirtilen imzaların istiklali prensibi gereği çekteki imzasına itiraz etmeyen keşideciyi sorumluluktan kurtaran bir sebep olmadığını, imzaların istiklali prensibi gereğince çekin keşidecisi olan davacının, lehtar imzasının sahteliğine dayaranarak sorumluluktan kurtulmasının mümkün olmadığını, mevzuat gereği çeklerin kargo aracılığıyla taşınmasının yasaklandığını, çekin cüzi bir sigorta bedeli ödeyerek güvenceli gönderilme imkanı varken mevzuat gereği yasaklanan bir yolun tercih edilmesinin davacının tamamen kendi kusurundan kaynaklandığını, davacının kendi kusurunu müvekkiline yüklemesi 'hiç kimse kendi kusurundan yararlanamaz' ilkesine de aykırılık teşkil ettiğini, davacının dava konusu çeklerin keşidecisi olduğunu, istirdat davası açma hakkı ise çek rızası dışında elinden çıkan ve yetkili hamil olduğunu iddia eden kişiye tanındığını, önümüzdeki olayda çeklerin rıza dışında elinden çıktığını iddia ederek çek iptal davasını açan davacı ...değil, çekin lehtarı olan ... şirketi olduğunu, davacının, davaya konu çekin keşidecisi olduğundan çekin iptalini talep edemeceğini ve çek istirdat davası açamayacağını, çünkü yetkili hamil olmadığını, çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olması halinde çeki geri vermekle yükümlü olduğunu hükme bağladığını, kötüniyetin ve ağır kusurun bulunması gereken zaman ise çekin bankaya ibraz anı değil, çekin iktisap anı olduğunu, çekin çalıntı olup olmadığına dair bir bilgisi bulunmadığını, davacı taraf da müvekkilinin kötüniyetini ortaya koyan somut bir delil ibraz etmediğini, davanın reddine, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine ve vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Toplanan Deliller:
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dava dosyası UYAP kayıtları,
... 14. İcra Dairesi'nin... Esas sayılı takip dosyası UYAP kayıtları,
... 13. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyası UYAP kayıtları,
... 13. İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı takip dosyası UYAP kayıtları,
... 14. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı ceza dava dosyası UYAP kayıtları,
... 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.iş sayılı dosyası UYAP kayıtları,
... 15. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dava dosyası UYAP kayıtları,
... 15. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyası UYAP kayıtları,
... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyası UYAP kayıtları,
... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma sayılı dosyası UYAP kayıtları,
... 1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyası UYAP kayıtları, ayrı ayrı celp edilerek dosya arasına alınmıştır.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:
Dava, üç adet çekin kargoda çalındığından ve lehtarın cirosunun sahte olduğundan bahisle söz konusu çeklere dayanılarak başlatılan icra takipleri ve çeklerden dolayı keşidecinin borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1,(c) maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanacak 677. maddesinde düzenlenen "imzaların istiklali (bağımsızlığı)" ilkesine göre, senet lehtarının veya diğer cirantaların ciro imzasının sahte olması hali, diğer imza sahiplerinin ve özellikle senedin asıl borçlusu olan keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Zincirleme ve birbirine bağlı, lehtardan hamile tam ve düzenli yani kesintisiz cirolar hak sahipliğine karine sayılır. Cirolar arasındaki zincirleme bağlılığın gözlenmesi sadece dış görünüm bakımından yapılır. Başka bir anlatımla, ciro zincirinin muntazam bir şekilde birbirini takip edip etmediğini incelerken dış görünüşü incelemek yeterli olup, cirantalardan birinin imzasının sahte olması veya temsilci sıfatıyla senedi imzalayan şahsın imza yetkisinden yoksun olması ciro zincirini etkilemez.
Öte yandan 6102 sayılı TTK'nın 687/1. maddesi “Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğer ki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.” hükmünü haizdir. Bu hükme göre şahsî def’îlerin kural olarak hamile karşı ileri sürülmesi söz konusu değildir. Ancak hamil poliçeyi devralırken bile bile borçlunun zararına hareket ederse, bu durumda şahsî def’îler hamile karşı da ileri sürülebilecektir. Aynı Kanunun 818/1(e) maddesi uyarınca, anılan hüküm çekler hakkında da geçerlidir.
Somut uyuşmazlıkta davacı yan, ... Bankası A.Ş.'ye ait, davacı ...Şirketi tarafından düzenlenen, ... seri numaralı, 31/12/2022 keşide tarihli, 135.000,00-TL bedelli çek, .... Bankası A.Ş.'ye ait, davacı ... Şirketi tarafından düzenlenen, ... seri numaralı, 07/01/2023 keşide tarihli, 135.000,00-TL bedelli çek ve...Bankası A.Ş.'ye ait, davacı ... Şirketi tarafından düzenlenen, ... seri numaralı, 14/01/2023 keşide tarihli, 135.981,36-TL bedelli çekten dolayı davacının, davalılara borçlu olmadığının tespiti ve dava konusu üç adet çekin istirdatı talebinde bulunmuştur.
... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından kargoda çalınan çeklere ilişkin soruşturma yürütülüyorsa da aradan geçen zamana göre soruşturmada verilen yetkisizlik, birleştirme kararları bulunan tahkikatın sonuçlanmadığı, olaya çok sayıda kişinin dahil olduğu ve soruşturmalarınn bitirilmesinde yaşanan güçlükler nedeniyle davacının haklarının korunması gerektiği, soruşturma neticesinin beklenmesi yargılamaya katkısı olmayacağı anlaşıldığından soruşturma dosyası bekletici sorun yapılmamıştır (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12.Hukuk Dairesi ...Esas ...Karar).
Olay tarihinde meydana gelen kargo hırsızlığı olayında Türkiye'nin çeşitli yerlerinde ikamet eden birbirleriyle ilişkisi olmayan çok sayıda keşideci şirketlere ait çok sayıda çeklerin çalındığı hususu sabittir. Bu çeklerin eldeki işbu dava dosyasındaki davalı şirketlere ait aynı ciro silsilesiyle geçtiği, ciranta şirketlere veya yetkililere ulaşılamadığı, sadece lehtar şirket yetkilisinin çek iptali talebinde bulunduğu, soruşturmaların halen sürdüğü, davacı tarafından lehtar şirkete üç adet çek bedelinin 12/01/2023 tarihinde ve dava tarihinden evvel ödendiğine dair dekont ibraz edildiği anlaşılmaktadır. Soruşturma evrak içeriklerine göre davalı ...'e çok sayıda çekin yetkililerine ulaşılamayan aynı ciro silsilesi ile davalıya kadar ulaşması ve çeklerin tümünün davalı ... tarafından icra takibine konu edilmesi davalıların bile bile borçlu zararına hareket ettiğinden öte organize bir durumu işaret etmekte olup; çalıntı tüm çeklerin aynı kişide çıkması davalının veya ilişkide bulunduğu kişilerin doğrudan hırsızlık olayı ile ilgisine işaret etmektedir. Davalının iyiniyetli hamil iddiası dinlenebilir değildir. Tüm dosya kapsamına göre her üç çek bakımından davacının, davalı şirketlere borçlu bulunmadığının kabulüne ve kötü niyetli olmaları sebebiyle çek istirdatı talebinin kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.
Tüm bunlarla birlikte, 2004 sayılı İİK'nın 72/5. Maddesi gereği menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşıldığında asıl alacak üzerinden kötü niyet tazminatına hükmedilebileceği, nitekim takiplerin davalı ... tarafından yapıldığı anlaşılmakla kötü niyet tazminatı bakımından yalnızca davalı ... sorumlu tutulmuş ve takdire bağlı aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: İzah olunan gerekçelerle,
Davacı tarafından davalılar aleyhine açılan menfi tespit istemli davanın KABULÜ ile,
1-... Bankası A.Ş.'ye ait, davacı ... Şirketi tarafından düzenlenen, ... seri numaralı, 31/12/2022 keşide tarihli, 135.000,00-TL bedelli çek, ...Bankası A.Ş.'ye ait, davacı ...Şirketi tarafından düzenlenen, ... seri numaralı, 07/01/2023 keşide tarihli, 135.000,00-TL bedelli çek ve ... Bankası A.Ş.'ye ait, davacı ... Şirketi tarafından düzenlenen, ... seri numaralı, 14/01/2023 keşide tarihli, 135.981,36-TL bedelli çekten dolayı davacının, davalılara BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, dava konusu üç adet çekin davalı ...'ten alınarak davacıya VERİLMESİNE,
2-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin 2004 sayılı İİK'nın 72/5. maddesindeki yasal koşullar oluştuğundan menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu takdir edilmekle asıl alacağın %20’si oranındaki 81.196,27-TL kötü niyet tazminatının davalı ...'ten alınarak davacıya verilmesine,
3-2004 sayılı İİK'nın 72/4. maddesindeki yasal koşullar oluşmadığından davalının icra inkar tazminatı talebinin reddine,
4-Harçlar Kanunu uyarınca kabul edilen (405.981,36-TL) alınması gereken 27.732,59-TL harçtan peşin alınan 4.610,93-TL'nin mahsubu ile eksik olan 23.121,66-TL harcın davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak hazineye kaydına,
5-Davacı tarafça peşin olarak yatırılan 4.610,93-TL harcın davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafça yapılan 445,00-TL yargılama giderinin davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalılar tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davacı taraf dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ve takdir olunan 64.000,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
9-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine re'sen iadesine,
Dair, davacının yüzüne karşı, davalıların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 (iki) hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf yoluna başvuru konusu edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde karara karşı istinaf yoluna başvurulmaması halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.16/09/2025
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır