T.C.
İSTANBUL
ASLİYE 2.TİCARET MAHKEMESİ
DOSYA NO : 2023/650
KARAR NO : 2025/291
DAVA : ALACAK (İşçilik Alacaklarından Kaynaklanan Rücu)
DAVA TARİHİ : 04/10/2023
KARAR TARİHİ : 21/04/2025
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında görülen ALACAK davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalının, müvekkili idare tarafından yapılan ihalelerin yüklenicisi olduğunu, ihale ile iş alan şirketlerin, işyeri devri hükümlerine göre önceki şirket işçilerini devralarak çalıştırmaya devam ettiklerini, davalı ve alt yüklenicilerin, müvekkili idareden iş aldıkları dönemlerde çalıştırdıkları işçilerden dolayı doğan ve idarelerince ödenmek zorunda kalınan her türlü hak ve alacaktan, ihale sözleşmeleri ve Borçlar Kanunun hükümleri doğrultusunda aslen sorumlu olduklarını, davalı şirketin alt yüklenici ve asıl yüklenici olarak iş aldığı dönemlerde işci alarak çalıştırmış bulundukları işçi ...'ın, alacaklarının tahsili için müvekkili idare aleyhine açmış olduğu davada ... 9. İş Mahkemesinin ... E....K sayılı dosyası ile alacaklarının müvekkil idareden tahsiline karar verildiğini, ilamın ... 1. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile icra takibine konulduğunu, toplam borcun 166.504.96-TL olduğunu, borcun müvekkili idare tarafından ödendiğini, davalının sorumluluğuna düşen 93.390,01-TL'nin davalı tarafından ödenmesi gerektiğini (Emsal: Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 10/04/2019 tarih,... E. ... K.ile 08/07/2020 tarih, ... Esas-...Karar ile 07/07/2020 tarih,... Esas ...Karar ile 17/02/2020 tarih, ... Esas ... Karar, ile 22/10/2920 tarih,... Esas ... Karar), arabuluculuk görüşmelerinde anlaşmaya varılamadığını, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla toplam 93.390,01-TL bedelin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesinitalep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davaya cevap verilmemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME:
Dava; asıl işveren sıfatıyla davacı tarafından ödenen işçilik alacaklarının davalıdan rücuen tahsili talebine ilişkin rücuen alacak davasıdır.
Davalı davaya cevap vermediğinden, taraflar arasında uzlaşılan bir nokta bulunmamaktadır.
Çözümlenmesi gereken sorun, davacının dava dışı işçiye ödediği işçilik alacaklarını davalı şirketten aralarındaki sözleşme hükümlerine göre rücuen isteyip isteyemeyeceği, isteyebilir ise miktarının ne olduğu noktasında toplanmaktadır.
Tarafların iddia ve savunmaları, dosyaya sundukları deliller, icra dosyası ile tüm dosya kapsamı ile beraber alınan bilirkişi raporları ve yapılan yargılama sonunda;
Dava dışı ...'ın ... 1. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile 28/04/2022 tarihinde, davacı aleyhine, İstanbul BAM 50. HD.nin 31/03/2022 tarih ve ...E.... K.sayılı karar tarihli ilamına dayanarak, işlemiş faizi ile birlikte 141.100,21.-TL toplam alacak üzerinden ilamlı icra takibi başlattığı, icra müdürlüğünün 06.10.2023 tarihli cevabi yazılarına göre; borçlu ... tarafından 02/06/2022 tarihinde 130.663,99 TL ve 27/05/2022 tarihinde 29.168,89 TL olmak üzere toplum 159.832,88 TL borç ödemesi yapılmış olup, son ödeme (02/06/2022) tarihi itibariyle yapılan dosya hesabında dosya borcunun 166.072,16 TL olduğu ve 6.239,28 TL bakiye borcun kaldığı bildirilmiştir.
Dava dışı işçi ...'ın, davamızın davacısı ..., davalısı ....A.Şve dava dışı ...A.Ş.aleyhine, iş akdinin haksız feshi nedeniyle işçilik alacaklarının tahsili amacıyla 18.04.2017 tarihinde ... 9.İş Mahkemesinde dava açtığı, mahkemece yapılan yargılama sonunda 03.10.2018 tarih ve ... E.... K.sayılı karar ile davacının davalı ...'den ihale alan diğer davalı şirketlerde 27.09.2013-19.10.2015 tarihleri arasında şoför olarak çalıştığı, en son aylık net 3.000,00 TL, brüt 4.196,34 TL ücret aldığı, ...'nin asıl işveren olduğu ve İş Yasasının 2/6.Maddesi gereğince alacaklardan sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile net 7,827,63 TL kıdem tazminatının, net 5.656,67 TL ihbar tazminatının, net 2.800,00 TL izin ücreti alacağının, net 20.381,67 TL ücret alacağının, net 21.355,15.-TL fazla çalışma ücret alacağının, net 719,67 TL ulusal bayram genel tatil ücret alacağının, net 4.643,82 TL hafta tatili ücret alacağının, net 2.900,00 TL yemek ücreti alacağının, net 2.900,00 TL yol ücreti alacağının, davalı ...’den alınarak davacıya verilmesine, davalılar ...A.Ş. ve ... A.Ş. aleyhine açılan davaların atiye terk edilmesi nedeniyle bu davalılar yönünden hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmiştir.
Hükmün istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 50. Hukuk Dairesi 31.03.2022 tarih ve ...E. ... K.sayılı kararı ile ... 9. İş Mahkemesinin ...E., ...K. sayılı kararının kaldırılmasına, davalı ... yönünden davacının kısmen kabulüne, net 7,827,63 TL kıdem tazminatının, net 5.656,67 TL ihbar tazminatının, net 2.800,00 TL izin ücreti alacağının, net 20.381,67 TL ücret alacağının, net 21.355,15 TL fazla çalışma ücret alacağının, net 719,67 TL ulusal bayram genel tatil ücret alacağının, net 4.643,82 TL hafta tatili ücret alacağının, net 2.900,00 TL yemek ücreti alacağının, net 2.900,00 TL yol ücreti alacağının davalı ...’den alınarak davacıya verilmesine, davalılar ...A.Ş. ve ... A.Ş. Aleyhine açılan davaların atiye terk edilmesi nedeniyle bu davalılar yönünden hüküm kurulmasına yer olmadığına kesin olarak karar vermiştir.
Dava dışı alacaklı işçi ... tarafından yukarıda açıklanan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 50. Hukuk Dairesinin kararına dayanılarak 28.04.2022 tarihinde davamızın davacısı ... aleyhine ... 1. İcra Dairesinin ... sayılı dosyasında Kıdem Tazminatı 7.827,63 TL, İhbar Tazminatı 5.656,67 TL, İzin Ücreti 2.800,00 TL, Ücret Alacağı 20.381,67 TL, Fazla Çalışma Ücreti 21.355,15 TL, Genel Tatil Ücreti 719,67 TL, Hafta Tatili Ücreti 4.643,82 TL, Yemek Ücreti 2.900,00 TL, Yol Ücreti 2.900,00 TL, Avukatlık Ücreti 9.793,92 TL, Yargılama Gideri 669,05 TL, Harç 1.241,22 TL İstinaf karar harcı 98,10TL olmak üzere 80.986,90 TL asıl alacak + Faiz 60.113,31 TL olmak üzere neticeten 141.100,21 TL üzerinden icra takibi başlatmıştır. Takip dosyasına dava dilekçesinde açıklandığı üzere ödemeler yapıldığı anlaşılmaktadır.
Davacı vekili davalı şirket içi yapılan 93.390,01.-TL ödemeyi talep etmektedir.
Dava dışı işçi ...'ın yukarıda açıklanan ... 9.İş Mahkemesindeki davaya konu çalışma süresinin 27.09.2013 - 19.10.2015 tarihleri arasında olduğu, bu sürenin 27.09.2013 - 04.10.2014 tarihleri arasında alt işveren (dava dışı) ...A.Ş. - ... Şti.nde, 15.10.2014 - 19.10.2015 tarihleri arasında ise alt işveren (davalı) ...A.Ş.'de çalıştığı bilirkişi tarafından tespit edilmiş, davalının sorumluluğu da bu süre ile sınırlı ve sorumlu olacak şekilde hesaplanmıştır.
Mahkememizce alınan 06.10.2024 tarihli bilirkişi raporunda;
Bilirkişi hesaplamasını iki seçenekli olarak yapmıştır.
Birinci Seçenekte, Yargıtay 13. HD kararları uyarınca, davacı ... ödediği işçilik alacaklarının (işçinin alt işveren şirkete ait işyerinde çalışma süresi ve ücreti ile sınırlı olmak üzere) yarısını davalı alt işveren şirketten /şirketlerden tahsilini talep edebileceği, buna göre davacının alacağı 22.186,67.-TL asıl alacak + 12.101.36.-TL işlemiş faiz olmak üzere 34.288,03.-TL olarak hesaplanmıştır.
İkinci seçenekte, davacı ... Genel Müdürlüğünün ödediği işçilik alacaklarının (işçinin alt işveren şirkete ait işyerinde çalışma süresi ve ücreti ile sınırlı olmak üzere) tümünü davalı alt işveren şirketten/şirketlerden tahsilini talep edebileceği, buna göre davacının alacağı 44.373,30.-TL asıl alacak + 24.202,68.-TL işlemiş faiz olmak üzere 68.575,98.-TL olarak hesaplanmıştır.
Bilirkişi raporunda birçok maddi hata olduğu göze çarpmaktadır. Raporun 3.sayfasındaki tabloda alacak miktarları kesinleşen BAM karrları ile uyumlu değildir. Örneğin; İhbar Tazminatı kesinleşen BAM kararında 5.656,67.-TL olmasına rağmen 12.092,92.-TL olarak gösterilmiştir. Buna benzer bir çok hata olduğu tespit edilmiştir. Bilirkişinin mahkeme kararını yok farz ederek yeniden hesaplama yaptığı gözlenmektedir. Üstelik, kesinleşen mahkeme kararına esas alınan bilirkişi raporunda belirlenen tutarlan net tutarlar olup, zaten vergi kesintisi yapılarak bulunan miktarlardır. Bilirkişi de bu durumu gözden kaçırmış, net tutarlar üzerinden vergilendirme yapmıştır. Bu nedenle bir başka bilirkişiden görüş almak gerekli olmuştur.
Mahkememizce alınan 04.01.2025 tarihli bilirkişi raporunda;
Bilirkişi hesaplamasını iki seçenekli olarak yapmıştır.
Birinci Seçenekte, Yargıtay 13. HD kararları uyarınca, davacı ... Genel Müdürlüğünün ödediği işçilik alacaklarının (işçinin alt işveren şirkete ait işyerinde çalışma süresi ve ücreti ile sınırlı olmak üzere) yarısını davalı alt işveren şirketten /şirketlerden tahsilini talep edebileceği, buna göre davacının alacağı ödenen işlemiş faiz ve masraflar dahil 30.473,42.-TL olarak hesaplanmıştır.
İkinci seçenekte, davacı ... ödediği işçilik alacaklarının (işçinin alt işveren şirkete ait işyerinde çalışma süresi ve ücreti ile sınırlı olmak üzere) tümünü davalı alt işveren şirketten/şirketlerden tahsilini talep edebileceği, buna göre davacının alacağı ödenen işlemiş faiz ve masraflar dahil 60.946,84.-TL olarak hesaplanmıştır.
Öncelikle davalının sorumluluğunun tespiti gerekmektedir. Davalı firma, dava dışı işçinin kendisinde çalıştığı süre ile sınırlı olarak doğan ve hesap edilen işçilik alacağının tamamından mı yoksa yarısından mı sorumlu olacağı hususunun aaçıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Asıl işveren ve alt işveren alacaklı dava dışı işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmakla birlikte kendi aralarındaki iç ilişkide, 6098 sayılı Yasanın 167. Maddesinde müteselsil borçlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği düzenlenmiş olduğundan, nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda bir anlaşma yapabilirler. Yargıtay içtihatlarına göre de böyle bir anlaşma yok ise sorumluluk yarı yarıyadır.
Dava dosyasına sunulan sözleşme ve teknik şartnamelerin incelenmesinde;
"..." İşine Ait sözleşmenin "Yüklenicinin Sözleşme Konusu İş İle İlgili Çalıştıracağı Personele İlişkin Sorumlulukları" başlıklı 29.maddesi gereğince; "Yüklenicinin sözleşme konusu işte çalıştıracağı personelle ilgili sorumlulukları ve buna ilişkin şartlarda, Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanır." hükmü bulunmaktadır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin "Çalışanların Hakları Ve Çalışma Şartları" başlıklı 34.maddesi gereğince; bilirkişi raporunun 4 ve 5.safasında da ayrıntılı olarak belirtildiği üzere işçilik ücretlerinin ödenmesinin yükleniciye ait oyduğu ve bu ücretlerin ödenmesinin sağlanması için bir takım tedbirlerin alındığı, kontrol mekanizmalarının kurulduğu, işçilere yapılan ödeme bordrolarının istendiği ve kontrole tabi tutulduğu gözlenmektedir. İşçilik hakları yönünden yapılan ve kontrole tabi tutulan bu düzenlemeler göz önüne alındığında, taraflar arasında sorumluluk yönünden bir anlaşma olmadığı, dolayısıyla yarı yarıya sorumluluk esasının uygulanması gerektiği kabul edilemez. Ayrıca İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir (Yargıtay 6.HD.nin 21.12.2021 tarih ve ... E. ...K.). Bu nedenle işçilik alacaklarından (dava dışı işçinin hüküm altına alınan alacağının) işçinin davalı şirkette çalıştığı süre esas alınarak davalı şirket tamamından sorumlu tutulmuştur.
Diğer bir anlatımla, dava dışı işçinin, çalıştığı toplam sürenin ... olduğu, bu çalışma süresinin 380 gününün davalı firmaya ait olduğu gözlendiğinde, kesinleşen BAM kararı ile hüküm altına alınan alacağın da bu süre dikkate alınarak hesaplanması gerekmektedir. Ancak, hesaplama yapılırken söz konusu içtihattaki esaslar nazara alınmıştır. Bilirkişi tarafından da yapılan hesaplamalarda bu hususun dikkate alındığı gözlenmektedir.
Bu nedenle % 100 sorumluluk esasına göre; davacı tarafından SGK primi, işsizlik primi, gelir vergisi, damga vergisi ödemesi yapıldığına ilişkin belge sunulmadığından bu husustaki inceleme kapsam dışı kaldığından toplamda 60.046,84.-TL alacağın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ödeme tarihlerine göre bu miktarın 29.168,89.-TL'lik kısmına 27.05.2022, 31.777,95.-TL'lik kısmına 02.06.2022 tarihinden geçerli avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar vermek gerekmiş olup, Anayasa Mahkemesi'nin temyiz ve istinaf sınırının dava tarihindeki değere göre belirleneceği yönündeki 04.12.2024 tarih ve ... E. ... K.sayılı kararı dikkate alınarak (9 ay süre tanınmış ise de hak kaybına neden olmamak bakımından ve takdir üst mahkemeye bırakılmak üzere) istinaf yolu açık olmak üzere aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
Davanın KISMEN KABULÜNE,
1-60.046,84.-TL alacağın davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
Bu miktarın 29.168,89.-TL'sine 27.05.2022, kalan 31.777,95.-TL'sine 02.06.2022 tarihinden itibaren avans faizi UYGULANMASINA,
Fazlaya ilişkin taleplerin REDDİNE,
Fiziken dosyaya alınan ... 9. İş Mahkemesinin ... E. ... K sayılı dosyası ve eklerinin karar kesinleştiğinde mahkemesine İADESİNE,
2-Alınması gereken karar ve ilam harcı 4.101,80-TL olup, peşin alınan 1.594,87-TL harcın mahsubu ile bakiye 2.506,93-TL karar ve ilâm harcının DAVALIDAN TAHSİLİ İLE HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Davacı tarafça yapılan posta ve tebligat masrafı 658,75-TL, bilirkişi ücreti 10.000,00-TL toplamı 10.658,75-TL yargılama giderinden davanın kabul/red oranına göre hesaplanan 6.853,24-TL yargılama gideri ile ilk dava açma gideri (başvuru harcı, peşin harç toplamı) 1.864,72-TL'nin toplamı 8.717,96-TL yargılama giderinin DAVALIDAN TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE, BAKİYESİNİN DAVACI ÜZERİNDE BIRAKILMASINA,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükteki AAÜT gereğince hesap ve takdir olunan (kabul olan dava değeri üzerinden) 30.000,00-TL maktu vekâlet ücretinin DAVALIDAN TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafından yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın karar kesinleştiğinde DAVACIYA İADESİNE,
6-Dava şartı arabuluculuk sürecinde Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul/red oranına göre 2.006,06-TL'sinin davalıdan, 1.113,94-TL'sinin davacıdan 6183 sayılı Kanuna göre tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda, tarafların gerekçeli kararı tebliğ tarihinden itibaren 2 HAFTA içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya bulundukları yerdeki başka bir mahkeme aracılığıyla mahkememize gönderecekleri dilekçe ile HMK. 341.maddesi uyarınca İstanbul BAM. nezdinde İSTİNAF yoluna başvurma hakları bulunduğu hatırlatılmak suretiyle verilen karar açıkça okunup anlatıldı.21/04/2025
KATİP
HAKİM