T.C.
İSTANBUL
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/164 Esas
KARAR NO : 2025/498
DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan), Alacak (Cari Hesap Veya Ticari Kredi Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ : 08/03/2024
KARAR TARİHİ : 08/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan), Alacak (Cari Hesap Veya Ticari Kredi Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Asıl dava: Asıl dava davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının 01.04.2018 tarihli, 5 yıl süreli Bayilik Sözleşmesi ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) dağıtım şirketi olan müvekkili ... A.Ş.’nin bayiliğini yaptığını, buna göre sözleşmenin sona erme tarihinin 01.04.2023 olduğunu, sözleşmenin ana konusunun muhatabın müvekkili şirketten aldığı LPG’yi düzenli bir şekilde abonelere aktarması olduğunu, davalının LPG alım miktarlarının fesihten önceki dönemde kayda değer şekilde azalmış olduğunun tespit edildiğini ve bunun üzerine müvekkili şirket çalışanlarınca davalı bayi ziyaret edildiğini ve bu ziyaret neticesinde davalının iş yerinde başka bir dağıtım şirketi tabelasının asılı olduğunun tespit edildiğini, davalının LPG alımlarının önemli seviyelerde azalmasının sebebinin başka bir dağıtım şirketin de tüp alınarak müvekkili şirket tüpleri haricinde tüp satımı yapılması olduğunun anlaşıldığını, tüm bunlar sonucunda davalı ile imzalanan bayilik sözleşmesine uygun LPG alımı yapılmamış olması ve başka bir dağıtım şirketine ait tüplerin satışının yapılması sebepleriyle sözleşme haklı nedenle feshedilmiş olup sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği ... 32. Noterliği'nin ...tarihli ve... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalıya bildirildiğini, davacının zilyetliğinde mülkiyeti müvekkile ait 15757 adet 2 kg, 9905 adet 12 kg, 155 adet 24 kg, 228 adet 45 kg toplam 2.6045 adet LPG tüpü mevcut olduğunu, bu tüplerin, yukarıda da yer verildiği üzere, bayilik sözleşmesinin 20/c maddesine göre sözleşme sona erdiğinde 15 gün içinde müvekkile teslim edilmesi gerekmesine rağmen halen müvekkile teslim edilmediğini, öncelikle tensiple birlikte, ... adresinde mukim ...Şti.’den, fesih tarihindeki tüp imalat bedellerinin sorulmasını, delillerin toplanması ile sabit olacak iddiaları gibi fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile tüplerin iade edilmemesi sebebiyle tazminat taleplerinin, bilirkişi tarafından hesaplandığında artırılmak üzere şimdilik kısmi dava olarak 100.000,00-TL'nin fesih ihtarnamesinin tebliği tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiz oranı üzerinden faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, masraf ve ücreti vekâletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Asıl dava: Asıl dava davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... İlinde oldukça uzun yıllardır davalı tarafın tüplü bayilik sistemi içerisinde bayiliğini yaptığını, taraflar arasında her 5 yılda bir yeni tüplü bayilik sözleşmesi akdedildiğini, tarafları arasında akdedilen son sözleşmenin tarihi 01.04.2018 olduğunu, söz konusu sözleşmenin davacı tarafça ... 32. Noterliği'nden gönderilen... tarih ... yev. Nolu ihtarname ile feshedildiğini, davacıya talep sonucunun açıklattırılması gerektiğini, davacının iddiasının hayatın olağan akışına aykırı ve mantık sınırları dışında olduğunu, davacı tarafın, müvekkili şirket nezdinde tüp kalmadığı hususunu kendi cari hesapları ile kabul ettiğini, müvekkili şirket ile davacı arasındaki sözleşme ilişkisinin sona ermesi sonrası, taraflar arasında cari mutabakat yapıldığını, müvekkilinin şirketin borçlusu olmasını, müvekkili şirketin 41.843,10 TL alacağı olduğunun tespit edildiğini, davcı tarafından sözleşmenin feshi sonrası müvekkili tarafından iade edilen depozitolu boş tüp bedellerini müvekkili şirkete ödediğini, davacı tarafın huzurda davayı ikame ederek çelişkili davranış yasağına aykırı davrandığını, davacı tarafça müvekkili şirkete imzalattırılan sözleşmenin genel işlem şartı mahiyetinde olduğunu, davacı tarafın cezai şart talebinin haksız ve fahiş olduğunu, öncelikle davacı tarafa kesin süre verilerek huzurdaki davadaki talebinin tazminat mı yoksa cezai şart mı olduğu hususunun açıklattırılmasına, davacı tarafın haksız ve hukuki mesnedden yoksun davasının reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen dava: Birleşen dava davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında 01.04.2018 tarihinde Tüplü LPG Bayilik Sözleşmesi akdedildiğini, taraflar arasında sözleşme devam etmekte iken; ... 32. Noterliği'nin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi davalı tarafça feshedildiğini, müvekkili şirket ile davalı arasındaki sözleşme ilişkisinin sona ermesi sonrası taraflar arasında cari mutabakat yapılmış olduğunu, müvekkili şirketin davalıdan 41.843,10TL cari hesap alacağı olduğu tespit edildiğini, huzurda görülmekte olan dosya ticari davalarda zorunlu arabuluculuk dava şartına bağlı olduğunu, taraflarınca dava şartı arabuluculuk yoluna başvurulduğunu, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını, tarafları arasında sözleşme devam etmekte iken; ... 32. Noterliği'nin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin davalı tarafça feshedildiğini, müvekkili şirket ile davalı arasındaki sözleşme ilişkisinin sona ermesi sonrası taraflar arasında cari mutabakat yapıldığını, müvekkili şirketin davalıdan 41.843,10TL cari hesap alacağı olduğunun tespit edildiğini, taraflar arasında cari hesap mutabakatı yapılmış olmasına rağmen davalı tarafından müvekkili şirkete herhangi bir ödeme yapılmadığını, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E. Sayılı dosyasında mübrez cari hesap ekstresi ve yargılama safhasında Mahkeme tarafından yapılacak müvekkili şirkete ait ticari defter incelemesinde müvekkili şirketin davalıdan alacaklı olduğu sübuta ereceğini, öncelikle HMK md. 166 uyarınca davanın ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E. Sayılı dosyası ile birleştirilmesine, sözleşmeden kaynaklanan sair talep ve dava hakları ile fazlaya ilişkin talepleri saklı kalmak kaydıyla alacaklarının belirlenmesinden sonra ıslah ve talep arttırım dilekçesi sunmak üzere şimdilik 1.000,00TL Cari Hesap alacağının temerrtüt tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Toplanan Deliller:
... tarafından hazırlanan 04.09.2024 tarihli bilirkişi raporu,
..., ...ve ...tarafından hazırlanan 19.02.2025 tarihli bilirkişi heyet raporu,
... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları celp edilerek dosya arasına alındı.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:
Asıl dava, davacı akaryakıt dağıtım şirketi ile davalı bayi arasında akdedilen 01/04/2018 tarihli 5 yıl süreli bayilik sözleşmesi uyarınca, davalı bayinin uygun LPG alımı yapmaması ve başka bir dağıtım şirketine ait tüplerin satışını yapması sebebiyle sözleşmenin feshedilmesinden kaynaklı mülkiyeti davacıya ait olduğu iddia edilen dolu ve boş depozitolu toplam 26.045 adet tüpün davacıya iadesine ilişkin cezai şart istemine, birleşen dava ise cari hesap alacağının tahsili istemine ilişkindir.
Asıl ve birleşen dava konusu olan uyuşmazlıkta, taraflar arasında 01/04/2018 tarihinde beş yıl süreli ... A.Ş. Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Tüplü Bayiliği Anlaşması ve Genel Şartnamesi'nin imzalandığı, sözleşme uyarınca sıvılaştırılmış petrol gazının tüketiciye satılması ve benzeri hizmetlerin verilmesi hususunda mutabık kaldıkları, bayinin ...'ın izni olmadan diğer lpg dağıtım firmalarına satış yapamayacağı, yabancı markalı tüplerin bulundurulamayacağı, bir yıl süreyle rekabet yasağının bulunduğu, sözleşmenin sona ermesi halinde dolu ve boş tüplerin ...'a teslim edilmesi gerektiği, haksız fesih halinde bayinin cezai şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, asıl dava dosyasında davacı ... Anonim Şirketi tarafından davalı ... Şirketi aleyhine "taraflar arasında akdedilen sözleşme uyarınca iade edilmeyen tüplere ilişkin cezai şart" istemiyle dava açıldığı, birleşen dosyada ise ... Limited Şirketi tarafından cari hesap alacağının tahsili istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında, akaryakıt bayilik sözleşmesi uyarınca sözleşmenin kim tarafından hangi tarihte feshedildiği, feshin haklı olup olmadığı, davalının fesih sonrası tüpleri iade yükümlülüğünün olup olmadığı, varsa hangi tarihte ve ne miktarda ürünü iade ile yükümlü olduğu, tüm tüplerin iade edilip edilmediği, iade edilmeyen tüp bulunup bulunmadığı, varsa bunların bedelinin ne olduğu, tüplerin iadesine ek olarak sözleşmede cezai şart kararlaştırılıp kararlaştırılmadığı, kararlaştırılmışsa cezai şart miktarının ne olduğu, tarafların ticari defter ve kayıtlarında cezai şart bedelinin kayıtlı olup olmadığı, bayilik sözleşmesinde yer alan madde 20-e'ye göre davacının iadesi geciktirilen tüp başına sözleşmenin fesih tarihindeki tüp imalat bedelleri kadar cezai şart isteminin bulunup bulunmadığı, tarafların ticari defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının yapılıp yapılmadığı, kayıtların usulüne uygun olarak tutulup tutulmadığı, defter kayıtlarının birbirini doğrulayıp doğrulamadığı hususlarında ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli ve hüküm kurmaya müsait şekilde rapor tanzim edilmesi için dosyanın mali müşavir, akaryakıt sektör uzmanı ve borçlar hukuku uzmanından oluşan bilirkişi heyetine tevdi edildiği, tanzim edilen rapor ile, taraflarca sunulan defterlerin lehine delil niteliğinin bulunduğu, davacı defterlerine göre asıl dava ve birleşen dava tarihi itibari ile davalının herhangi bir borcunun kayıtlı olmadığı, asıl dava kapsamında davalı tarafça ihtarnameler kapsamında iade edilen tüplerin bedellerinin davacı tarafça ödendiği, yine davalı tarafça ihtarname kapsamında başkaca tüplerin de iade edilmesi durumunda davacının iş bu tüp bedellerini de ödemesi gerektiği nazara alındığında davacının tüp iade edilmemesi dolayısıyla davalı taraftan herhangi bir bedel talep edemeyeceğinin kabulünün gerektiği, dosya kapsamı ve defter incelemesi nazara alındığında davalının bedelini ödemediği ve davacı tarafa iade etmediği herhangi bir tüpün varlığının ispat edilemediği nazara alındığında davacının iş bu davadaki tüp bedeli ve cezai şart taleplerinin ispat edilemediğinden kabulünün mümkün olmadığı, davacı tarafından cezai şart talebinde bulunulabilmesi için öncelikle feshin haklı sebebe dayanmasının gerekeceği, aksi halde yani sözleşmenin sona ermesinde davalıya kusur atfedilememesi durumunda davacının sözleşmenin 20-e maddesi uyarınca cezai şart talebinde bulunması mümkün olmayacağı, dosya münderecatından davalının, davacının iddia ettiği şekilde sözleşmeye aykırı bir faaliyette bulunup bulunmadığını tevsik eden herhangi bir bilgi yahut belgeye rastlanılamadığından feshin haklı sebebe dayandığının kabulünün mümkün olmadığı, birleşen dava kapsamında ise davalı olan ... A.Ş. defterlerinde davacı ... hesabında 14/07/2023 tarihinde kayıt yapıldığı, hesaplarda bulunan birleşen dava davacısının alacağının “irat kaydı” açıklaması ile 41.843,10-TL tutarında borçlandırılmak sureti ile kapatılmış olduğu, öyleyse birleşen dosya davalısının bu kaydı dayanaksız olduğundan birleşen dava konusu yapılan davacı ...'in alacağının davalı ... A.Ş. defterleri ile de sabit olduğu, davalı ... tarafından yapılan irat kaydı işleminin dayanağının dosya kapsamında bulunmadığı kanaatinin bildirildiği, raporun dosya kapsamında yer alan deliller ile uyumlu olup denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu kabul edilmiştir.
Tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında 01/04/2018 tarihinde beş yıl süreli ... A.Ş. Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Tüplü Bayiliği Anlaşması ve Genel Şartnamesi'nin imzalandığı, ... A.Ş.tarafından asıl dosya davalısına ait iş yerinde başka bir dağıtım şirketinin tabelasının asılı olduğundan bahisle sözleşme 22/03/2023 tarihinde feshedilmişse de söz konusu iddiaya dayanak delil sunulmadığı, bu itibarla asıl dosya davacısı tarafından yapılan feshin haklı olduğunun kabulünün mümkün olmadığı, sözleşmenin 22/03/2023 tarihinde feshedildiği dikkate alındığında davalının varsa elindeki boş ve dolu tüpleri 15 günü müteakip 06/04/2023 tarihine kadar asıl dosya davacısına teslim etmesi gerektiği, davacı tarafından 26045 adet lpg tüpünün davalı zilyetliğinde bulunduğu iddia edilmesine rağmen boş tüplerin cari hesaba kaydedildiği, sözleşme sona erdikten sonra cari hesap mutabakatı yapıldığı, nitekim iade edilen tüplerle ilgili 28/04/2023 tarihli kayıtlar bulunduğu ve bu bedelin 10/05/2023 tarihinde ödendiği, iade edilen boş tüp bedellerinin ödenmesi suretiyle hesabın kapatıldığı, asıl dosya davacısı tarafından yapılan feshin haklı sebebe dayanmaması sebebiyle iadesi geciktirilen her tüp başına imalat bedeli kadar cezai şart talebinin bu itibarla yerinde olmadığı, tarafların ticari defter ve kayıtlarında yer alan ve dayanağı bulunan belgelere göre asıl dosya davalısının cari hesaptan kaynaklı asıl dosya davacısından alacaklı olduğu, her ne kadar asıl dosyada takas mahsup def'i ileri sürülmüşse de buna ilişkin ayrı bir dava açılıp birleşen dava olarak talep görüldüğünden değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, kaldı ki asıl davanın da reddine karar verilmesi sebebiyle mahsup talebinin değerlendirilmediği görülmekle davacı ... Anonim Şirketi tarafından davalı ... Şirketi aleyhine "taraflar arasında akdedilen sözleşme uyarınca iade edilmeyen tüplere ilişkin cezai şart" istemiyle açılan asıl davanın reddine, davacı ... Limited Şirketi tarafından davalı ... Anonim Şirketi aleyhine açılan birleşen davanın kabulü ile, cari hesap alacağı olan 41.843,10-TL'nin dava tarihi olan 01/07/2024 tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş, takdire bağlı aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: İzah olunan gerekçelerle,
A)Asıl dava olan ... 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası yönünden;
1-Davacı ... Anonim Şirketi tarafından davalı ... Şirketi aleyhine "taraflar arasında akdedilen sözleşme uyarınca iade edilmeyen tüplere ilişkin cezai şart" istemiyle açılan davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından başlangıçta alının 1.707,75-TL peşin harcın mahsubu ile fazla yatırılan 1.092,35-TL harcın talep halinde asıl dava davacısına iadesine,
3-Asıl dava davalısı dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ve takdir olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin asıl dava davacısından alınarak asıl dava davalısına verilmesine,
B)Birleşen dava olan ... 7.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası yönünden;
Davacı ...Şirketi tarafından davalı ... Anonim Şirketi aleyhine açılan davanın KABULÜ ile,
1-Cari hesap alacağı olan 41.843,10-TL'nin dava tarihi olan 01/07/2024 tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanunu uyarınca kabul edilen (41.843,10-TL) alınması gereken 2.858,30-TL harçtan peşin alınan 427,60-TL peşin harç ve 700,00-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.127,60-TL harcın mahsubu ile eksik olan 1.730,70-TL harcın birleşen dava davalısından alınarak hazineye irat kaydına,
4-Birleşen dava davacısından peşin olarak alınan 427,60-TL peşin harç ve 700,00-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.127,60-TL harcın birleşen dosya davalısından alınarak birleşen dosya davacısına verilmesine,
5-Birleşen davada davacı taraf dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ve takdir olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin birleşen dava davalısından alınarak birleşen dava davacısına verilmesine,
6-Dava şartı arabuluculuk sürecinde Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin, birleşen davada haksız çıkan birleşen dava davalısından 6183 sayılı Kanuna göre tahsili ile hazineye irat kaydına,
C)Ortak hükümler;
1-Asıl dava davacısı birleşen dava davalısı ... Anonim Şirketi tarafından yapılan 20.445,00-TL yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
2-Asıl dava davalısı birleşen dava davacısı ...Şirketi tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
3-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın ilgilisine re'sen iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 (iki) hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf yoluna başvuru konusu edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde karara karşı istinaf yoluna başvurulmaması halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 08/07/2025
Katip
Hakim