T.C.
İSTANBUL
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/422 Esas
KARAR NO : 2025/867
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 11/07/2024
KARAR TARİHİ : 12/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının müvekkili aleyhinde ... 37. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas (Eski:...), ... 37. İcra Müdürlüğü’nün ...Esas (Eski:...) ve ... 37. İcra Müdürlüğü’nün ...Esas (Eski :...) sayılı dosyaları ile icra takibi başlattığını, takiplerin yasal süresinde imza itirazında bulunmaması nedeniyle kesinleştiğini, takip konusu yapılan çek ve senetlerdeki imzaları müvekkilinin atmadığını, davalıya karşı bu çek ve senetlere bağlı olarak müvekkilinin borcu bulunmadığını, bu hususun yapılacak imza incelemesi ile ortaya çıkacağını, dava açılmadan önce arabulucuya gidildiğini ancak arabuluculukta tarafların anlaşamadığını, müvekkilinin hiçbir borcu olmadığı halde davalının kötüniyetli olarak takip başlattığından dolayı davalının %20 oranında icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, arz olunan nedenlerle ... 37. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas (Eski :...), ... 37. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas (Eski :...) ve ... 37. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas (Eski:...) sayılı takip dosyalarının öncelikle teminatsız aksi halde mahkemenin takdir edeceği teminatla tedbiren durdurulmasını, ... 37. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas (Eski:...) takip dosyası dayanağı olan, 28.10.2016 tarihli 4.000 TL bedelli, 30.11.2016 tarihli 4.000 TL bedelli, 25.12.2016 tarihli 6.000 TL bedelli senetlerden ve bu senetlere dayanak takip yönünden, ... 37. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas (Eski :...) takip dosyası dayanağı olan, 30.01.2017 tarihli 6.000 TL bedelli, 28.02.2017 tarihli 6.000 TL bedelli, 30.03.2017 tarihli 8.000 TL bedelli, 28.04.2017 tarihli 8.000 TL bedelli, 30.05.2017 tarihli 8.000 TL bedelli, 30.06.2017 tarihli 8.000 TL bedelli senetlerden ve bu senetlere dayanan takip yönünden, ... 37. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas (Eski:...) sayılı takip dosyası dayanağı olan 31.03.2016 tarihli 48.150 TL bedelli çekten ve bu çeke dayanan takip yönünden müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, davalı taraf icra takibinde haksız ve kötüniyetli olduğundan asıl alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, Yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Cevap: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; tarafların 2015 yılından itibaren süre gelen bir ticari ilişki bulunduğunu, söz konusu ticari ilişki neticesinde davacı yanca müvekkilinden emtia satın alındığını ve alım - satımlara istinaden davacı yanca çek ve senetlerin keşide edilerek müvekkili şirkete verildiğini, kambiyo evraklarının ödenmemesi sebebiyle icra takiplerine konu edildiğini, dolayısıyla davacının kambiyo evrakları üzerindeki imzaya itirazlarının dikkate alınmamasını talep ettiklerini, müvekkilinin iyi niyetli 3. şahıs olarak haklarını kullandığını, davacının iddialarının bir an için doğru olduğu kabul edilse bile iyi niyetli 3.kişi olan müvekkilinin hakkını zedelemeyeceğini, yapmış oldukları araştırmalar neticesinde kambiyo evraklarının davacının eski eşi ... tarafından keşide edilme ihtimalinin bulunduğunu, bu kapsamda ilgili kurumlardan davacının ve davacının eski eşinin mukayeseye esas imza örnekleri celbini talep ettiklerini, açıklanan nedenlerle davanın reddine ve haksız ve kötüniyetli olarak itiraz edildiğinden alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;
... 37. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas, ... Esas ve ... Esas sayılı icra dosyaları, takiplere dayanak senetler ve çek aslı, davacının resmi ve özel kurumlardan celp edilen mukayeseye esas ıslak imzalı belge asılları, mahkeme huzurunda alınan imza örnekleri celp edilmiş, incelenmiştir.
Dosya, imza incelemesi için Grafoloji ve Sahtecilik Konularında uzman Kriminalistik ve Adli Bilimler Uzmanı Grafolog ...'ya edilmiş, bilirkişi tarafından dosyaya sunulan 06/06/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle ve sonuç olarak; "...- ... A.Ş....Şubesine ait, .../31.03.2016 keşide yer ve tarihli, keşidecisi ''...'' isimli şirket yetkilisi olan, ''... - ...'' isimli şirket yetkilisi emrine ''#48.150#'' TL / #KIRKSEKİZBİNYÜZELLİ#''TL meblağlı, ... numaralı çek aslı, -Arka yüzünde basılı ''.... - ....'' ibareleri ile başlayan kaşe basım izi üzerinde atılı bulunan 1. CİRANTA İMZASININ - ... isimli şahsın dosya içerisindeki mevcut mukayeseye esas imzalarına kıyasla aralarında FARKLILIKLARIN bulunduğunun tespit edilmesi sebebiyle - ... isimli şahsın eli mahsulü OLMADIĞI yönünde KANAAT ve SONUCA varılmış olmakla birlikte, B.2-Borçlusu ''... - ...'', alacaklısı ''... LTD. '' isimli şirketler olan, 20/07/2016 düzenlenme ve 28/10/2016 ödeme tarihli, ''#4.000 TL#'' / ''#DÖRTBİN#'' TL meblağlı senet aslı, 3-Borçlusu ''.... - ...'', alacaklısı ''... LTD. '' isimli şirketler olan, 20/07/2016 düzenlenme ve 30/11/2016 ödeme tarihli, ''#4.000 TL#'' / ''#Dörtbin#'' TL meblağlı senet aslı, 4-Borçlusu ''... - ...'', alacaklısı ''...LTD.'' isimli şirketler olan, 20/07/2016 düzenlenme ve 25/12/2016 ödeme tarihli, ''#6.000 TL#'' / ''#Altıbin#'' TL meblağlı senet aslı, 5-Borçlusu ''... - ...'', alacaklısı '.... LTD.'' isimli şirketler olan, 20/07/2016 düzenlenme ve 30/01/2017 ödeme tarihli, ''#6.000 TL#'' / ''#Altıbin#'' TL meblağlı senet aslı, 6-Borçlusu ''... - ...'', alacaklısı '...LTD.'' isimli şirketler olan, 20/07/2016 düzenlenme ve 28/02/2017 ödeme tarihli, ''#6.000 TL#'' / ''#Dörtbin#'' TL meblağlı senet aslı, 7-Borçlusu ''.... - ...'', alacaklısı ''... LTD.'' isimli şirketler olan, 20/07/2016 düzenlenme ve 30/03/2017 ödeme tarihli, ''#8.000 TL#'' / ''#Sekizbin#'' TL meblağlı senet aslı, 8-Borçlusu ''... - ...'', alacaklısı ''...LTD.'' isimli şirketler olan, 20/07/2016 düzenlenme ve 28/04/2017 ödeme tarihli, ''#8.000 TL#'' / ''#Sekizbin#'' TL meblağlı senet aslı, 9-Borçlusu ''... - ...'', alacaklısı ''... LTD.'' isimli şirketler olan, 20/07/2016 düzenlenme ve 30/05/2017 ödeme tarihli, ''#8.000 TL#'' / ''#Sekizbin#'' TL meblağlı senet aslı, 10-Borçlusu ''... - ...'', alacaklısı ''...LTD.'' isimli şirketler olan, 20/07/2016 düzenlenme ve 30/06/2017 ödeme tarihli, ''#8.000 TL#'' / ''#Sekizbin#'' TL meblağlı senet aslı, - Ön yüzlerinin düzenlenme tarihleri altında borçluı ''...'' adına atılı borçlu imzalarının, -... isimli şahsın dosya içerisindeki mevcut mukayeseye esas imzalarına kıyasla aralarında FARKLILIKLARIN bulunduğunun tespit edilmesi sebebiyle, - ... isimli sahsın eli mahsulü OLMADIKLARI yönünde KANAAT ve SONUCA varılmıştır ..." şeklinde tespit edilmiştir. Denetime açık ve gerekçeli bilirkişi raporu taraflara usulüne uygun tebliğ edilmiştir.
Dava, icra takibinden sonra açılan kambiyo evrakı olan takibe konu bonolardaki ve çekteki imza inkarı / sahtelik hukuksal sebebine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.
... 37. İcra Müdürlüğünün ... Esas (eski ... E.) sayılı icra dosyası incelendiğinde; takip alacaklısının davalı ... Ltd. Şti. takip borçlusunun ... olduğu, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla başlatılan icra takibinde davalı tarafça toplam 14.752,13 TL alacak üzerinden icra takibine girişildiği görülmüştür. İcra takibe dayanak belgenin 28/10/2016 vade tarihli 4.000 TL bedelli, 30/11/2016 vade tarihli 4.000 TL bedelli ve 25/12/2016 vade tarihli 6.000 TL bedelli üç adet bono olduğu, bonoların tamamında, düzenleyenin davacı ..., lehtarın ise davalı ...Ltd. Şti. olduğu tespit edilmiştir.
... 37. İcra Müdürlüğünün ... Esas (eski ... E.) sayılı icra dosyası incelendiğinde; takip alacaklısının davalı ...Ltd. Şti. takip borçlusunun ... olduğu, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla başlatılan icra takibinde davalı tarafça toplam 44.366,33 TL alacak üzerinden icra takibine girişildiği görülmüştür. İcra takibe dayanak belgenin 30/01/2017 vade tarihli 6.000 TL bedelli, 28/02/2017 vade tarihli 6.000 TL bedelli, 30/03/2017 vade tarihli 8.000 TL bedelli, 28/04/2017 vade tarihli 8.000 TL bedelli, 30/05/2017 tarihli 8.000 TL bedelli, 30/06/2017 vade tarihli 8.000 TL bedelli altı adet bono olduğu, bonoların tamamında, düzenleyenin davacı ..., lehtarın ise davalı Emit Metal ... Ltd. Şti. olduğu tespit edilmiştir.
... 37. İcra Müdürlüğünün ... Esas (eski ... E.) sayılı icra dosyası incelendiğinde; takip alacaklısının davalı ...Ltd. Şti. takip borçlularının davalı ... ile dava dışı ...Ltd. Şti. olduğu, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla başlatılan icra takibinde davalı tarafça toplam 56.021,43 TL alacak üzerinden icra takibine girişildiği görülmüştür. İcra takibe dayanak belgenin 31/03/2016 keşide tarihli 48.150 TL bedelli bir adet çek olduğu, keşidecinin ...Ltd. Şti. lehtar - ilk cirantanın davacı ..., hamilin ise davalı ... Ltd. Şti. olduğu tespit edilmiştir.
Davacı, icra takiplerine konu bonolarda ve çekte adına atfen atılan imzaların ayrı ayrı kendisine ait olmadığını iddia ederek menfi tespit isteminde bulunmuştur.
Davalı, imzaların davacıya ait olduğunu, çek ve senetlerin emtia alım - satım sebebiyle keşide edilip verildiğini ve iyi niyetli hamil olduğundan sahtelik iddiasının ileri sürülemeyeceğini savunmuştur.
Davalı cevap dilekçesi ile birlikte kambiyo evraklarının davacının eski eşi ... tarafından keşide edilmiş olma ihtimalinden bahsederek adı geçen şahıs yönünden de imza örneklerinin celbi ve imza incelemesi yapılmasını istemiş ise de; mahkememizce iddianın / vakıanın araştırıldığı, ihtimallerin dava sebebi ve konusu olmadığı, öte yandan emtia alım satımı sebebiyle davacı tarafından keşide edilip verildiği savunulan kambiyo evraklarının bu sefer davacının eski eşi tarafından imzalanmış olduğunun ileri sürülmesinin kendi içinde çelişkili ve tutarsız olduğu, kaldı ki bonoların tamamında davacının düzenleyen davalının lehtar olduğu, ...'in ne kambiyo evraklarında ne de icra takiplerinde borçlu olarak yer almadığı, dava dışı şahıs yönünden imza incelemesi ve araştırma yapılmasının yargılamaya bir etkisi olmayacağından davalının bu yöndeki talebi reddedilmiştir.
Uyuşmazlığın temeli, dava konusu bonolarda ve çekte inkar edilen imzalarının davacıya ait olup olmadığı, imzaların davacıya ait olmaması halinde sahteliğe dayalı bu definin davalı lehtar / hamile karşı ileri sürülüp sürülemeyeceği noktasında toplanmaktadır.
İhtilafın çözümlenmesi amacıyla gerekli tüm araştırmalar yapılmış, bu kapsamda Mahkememizce tüm bono asılları ve çek aslı getirtilmiş, davacının karşılaştırmaya elverişli tüm ıslak imzalı belge asılları toplanmış, ayrıca davacının sağ el, sol el, ayakta ve oturarak bol sayıda ve mahkeme huzurunda imza örnekleri alınmış, isticvabı yapılmış, akabinde bonolar ve çek üzerinde adli tıp belge inceleme uzmanı grafolog bilirkişi vasıtasıyla imza incelemesi yapılmıştır. Grafoloji ve Sahtecilik Konularında uzman Kriminalistik ve Adli Bilimler Uzmanı Grafolog ...06/06/2025 tarihli bilirkişi raporu ile tüm bonolardaki düzenleyen ve çekteki lehtar - ilk ciranta imzasının davacı ...'nin eli ürünü olmadığı, imzaların davacıya ait olmadığı tespit edilmiştir.
06/06/2025 tarihli bilirkişi raporunda yapılan incelemenin ayrıntılı olduğu, imzaların tablolar halinde ve gramalarla karşılaştırılarak kapsamlı şekilde gösterildiği, tersim ve biçim tarzında detaylı kaligrafik inceleme yapıldığı, raporun gerekçeli, ayrıntılı ve denetime elverişli olması sebebiyle hükme esas alınmıştır.
Esasen, rapora karşı taraflarca itirazda da bulunulmamıştır.
Davaya konu bonoların davacı tarafından düzenlenmemesi / imzalanmaması ve çekteki lehtar - ilk ciranta imzasının davacıya ait olmaması sebebiyle, davacının bonolar ve çekten ötürü icra takiplerine konu borçtan herhangi bir sorumluğu bulunmamaktadır.
Çek ve senetlerdeki sahte imzaların hukuksal nitelendirmesine gelince; bilindiği üzere sahtelik def'i, senet metninden anlaşılan mutlak def'ilerden olduğundan iyiniyetli olsa dahi herkese / hamile karşı ileri sürülebilir. (bkz. Yargıtay 19. HD. ... E.. ... K. ve... E. ... K)
Yapılan açıklamalar karşısında; icra takiplerine dayanak senetler ile çekteki imzanın davacıya ait olmaması sebebiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırşa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz (İİK 72/5) Takibe dayanak bonoların tamamında düzenleyen imzasının sahteliği sabit olduğundan, davalı lehtar olup icra takiplerini başlatan davalı - alacaklının iyi niyetinden bahsedilemez ve senetlerle birlikte aynı ilişki kapsamında iktisap ettiği çeki icraya koymakla davalının ağır kusurlu olduğu muhakkak olup takibe konu alacağın %20'si oranında taleple bağlı kalınarak tazminata hükmedilmesi gerekmektedir.(İSTANBUL BAM 44. HD. ...E. ... K.) Benzer şekilde "...somut olayda dava konusu bonoda lehtar olan davalının sözkonusu bonolardaki keşideci imzalarının davacı Zeynep Kaya'ya ait olup olmadığını bilebilecek durumda olduğu anlaşıldığından davalının kötüniyetli olduğunun kabulü ile İİK'nun 72/5 maddesi uyarınca davacı yararına menfi tespiti konu miktar üzerinden tazminata hükmedilmesi gerekirken (YARGITAY 19. HD. ... E. ... K.)" denilmiştir Davaya konu senetlerin tamamında lehtarın davalı, düzenleyenin ise davacı olduğu, takibin de taraflar arasında gerçekleştiği, bu nedenle davalı lehtarın senetteki imzanın davacı düzenleyene ait olmadığını bilen veya bilmesi gereken bir durumda olduğu, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun ... E., ...K. sayılı kararında vurgulandığı üzere, bir kambiyo evrakı olan bononun lehtar, keşideci ve aval veren arasında hazır bulunmaları esasına göre düzenleneceği, dolayısıyla davalı lehtarın her durumda senetteki imzaların davacıya ait olmadığını bilen yahut bilmesi gereken kişi olduğu, bu durumu bilerek icra takibine girişen davalı alacaklının takip yapmakta haksız ve kötü niyetli olduğu, İİK'nın 72/5. maddesinde düzenlenen kötü niyet tazminatından sorumlu tutulması gerekmekle (Yargıtay 19. HD. ... E. ...K.; İstanbul BAM 44. HD. ... E. ...K.) kötü niyet tazminatına karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: (Ayrıntısı ve Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere );
Davanın KABULÜ ile,
1-Davacının,
a-... 37. İcra Müdürlüğünün ... E. (eski ... E.) sayılı icra dosyası ile icra takibine dayanak teşkil eden 20/07/2016 düzenleme tarihli,
-28/10/2016 vade tarihli 4.000 TL bedelli,
-30/11/2016 vade tarihli 4.000 TL bedelli,
-25/12/2016 vade tarihli 6.000 TL bedelli senetlerden,
b-... 37. İcra Müdürlüğünün ... E. (eski ... E.) sayılı icra dosyası ile icra takibine dayanak teşkil eden 20/07/2016 düzenleme tarihli
-30/01/2017 vade tarihli 6.000 TL bedelli,
-28/02/2017 vade tarihli 6.000 TL bedelli,
-30/03/2017 vade tarihli 8.000 TL bedelli,
-28/04/2017 vade tarihli 8.000 TL bedelli,
-30/05/2017 vade tarihli 8.000 TL bedelli,
-30/06/2017 vade tarihli 8.000 TL bedelli senetlerden,
c-... 37. İcra Müdürlüğünün ... E. (eski ... E.) sayılı icra dosyası ile icra takibine dayanak teşkil eden 31/03/2016 keşide tarihli 48.150 TL bedelli çekten dolayı ayrı ayrı
davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2-Davalının icra takiplerinde haksız ve kötü niyetli olması sebebiyle İİK 72/5. maddesi uyarınca yasal koşullar oluştuğundan takip konusu alacağın (115.139,89 TL) %20'si oranındaki 23.027,97 TL kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
3-Kabul edilen dava değeri üzerinden alınması gereken 7.865,20 TL harçtan başlangıçta peşin alınan 1.812,78 TL.nin ve 153,52 TL tamamlama harcının mahsubu ile eksik kalan bakiye 5.898,90 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
4-Davacı tarafından yapılan 1.812,78 TL peşin harç, 153,52 TL tamamlama harcı, 1.392,50 TL posta ve tebligat masrafı ve 15.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 18.358,80 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Davacı yargılama sırasında kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/1. maddesi uyarınca belirlenen 45.000 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00 TL arabuluculuk sarf ücretinin davalıdan tahsil edilerek HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
7-HMK'nın 333. maddesi uyarınca taraflarca yatırılan ancak kullanılmayarak artan bakiye gider avansının ve varsa teminatın karar kesinleştiğinde resen ilgili tarafa veya vekiline İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 12/12/2025
Katip ...
Hakim ...