T.C.
İSTANBUL
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/573 Esas
KARAR NO: 2024/615
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 23/09/2024
KARAR TARİHİ: 26/09/2024
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkiline ciro yoluyla verilmiş; ... Bankası A.Ş. ...'a ait, keşidecisi ... vergi numaralı ... Şirketi olan, lehtarı ... vergi numaralı ... Ltd. Şti. olan, ... çek numaralı 27/09/2024 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 365.000-TL bedelli çekin, müvekkili tarafından işlem yapılmak üzere alınıp, cebinde unutmuş, ancak aramalarına rağmen mezkur çeki bulamadığını, çekin, meşru hamilinin müvekkili olup, söz konusu çekin kayıp olduğunu, kayıp çekin üçüncü şahısların ellerine geçmesi halinde müvekkilinin mağdur olacağını, bu nedenle kötü niyetli üçüncü kişilerin, haksız şekilde yararlanarak sebepsiz zenginleşmesine mahal vermemek ve müvekkilinin mağdur olmaması için dava konusu çek hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesine ve çekin kayıp nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;
Dava, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptali istemine ilişkindir.
Yasal düzenlemeye bakıldığında;
6102 sayılı TTK' nın 757.maddesinde "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." hükmünü içermektedir.
Yargısal uygulamalara bakıldığında;
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ... Esas, ... Karar sayılı ilamında "...6102 sayılı TTK'nun 818 nci maddesi yollamasıyla uyuşmazlığa uygulanması gereken aynı Yasa'nın 757 nci maddesinde zayi nedeniyle çek iptal davasının ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri mahkemesinde görülebileceği hükme bağlanmıştır... "
İstanbul BAM 37. Hukuk Dairesi ... Esas, ...Karar sayılı ilamında "... Aynı Kanunun 757/1. maddesinde iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebileceği, 759/1. maddesinde ise poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebileceği hususu düzenlenmiştir. Somut olayda; çekin ödeme yeri, muhatap bankanın bulunduğu ...'dır. Bu durumda uyuşmazlığın çözüm yeri ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesince görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir." şeklinde kararlar verilmiştir.
Bu itibarla, çek iptal davalarının yasal düzenleme gereği ancak ödeme (muhatap bankanın bulunduğu yer) veya hamilin yerleşim yeri mahkemesinden istenebileceği, bahse konu hükmün emredici nitelikte ve mahkemenin yetkisine ilişkin olarak kesin yetki kuralı olduğu konusunda duraksama yoktur.
Bilindiği üzere, yetkinin kesin olduğu hallerde mahkemenin yetkili olmaması (HMK m.114/1-ç) dava şartı niteliğinde olup, davanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi Mahkemenin de bu hususu resen nazara alması zorunludur.
Somut olaya gelince; davacı hamilin yerleşim yeri adresi hem UYAP sisteminden temin edilen yerleşim yeri kayıtları, entegrasyon raporları, nüfus ve mernis kayıtları hem de dosyaya sunulan vekaletname içeriğinden açıkça görüleceği üzere ... olduğu; davaya konu çekin ödeme yerinin ise muhatap bankanın bulunduğu yer olan ...adresi olduğu açıktır. O halde, anılan Yasal düzenleme uyarınca hem ödeme yeri hem de hamilin yerleşim yeri itibariyle kesin yetkili mahkeme, ... Asliye Ticaret Mahkemeleridir.
Davacının, davasını kesin yetkili olan ... Asliye Ticaret Mahkemelerinde açması gerektiği halde, davanın mahkememizde açılması nedeniyle, değinilen yasa hükümleri ve yerleşik içtihatlar uyarınca Mahkememizin / İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olmadığı anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda (tarafların adalete mümkün olduğu ölçüde hızlı ulaşması ilkesi, esasen davanın hasımsız olması, yargıda hedef süre kriterleri, HMK'nın 30. maddesindeki usul ekonomisi ilkesi göz önünde bulundurularak) eldeki uyuşmazlık bakımından Mahkememizin yetkisiz olması nedeniyle, 6100 s. HMK 114/1-ç madde yollaması ve HMK 115/2. maddesi hükmü uyarınca davanın kesin yetki dava şartı yokluğundan usulden reddine, dosyanın ödeme ve hamilin yerleşim yerindeki kesin yetkili mahkeme olan ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : (Ayrıntısı ve Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere);
1-Mahkememizin yetkisiz olması nedeniyle, HMK m.114/f.1-bent (ç) ve HMK m.115/f.2 hükmü uyarınca davanın dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,
2-HMK md. 20'ye göre talep halinde, dava dosyasının kesin yetkili ... (Nöbetçi) Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine,
3-HMK md. 20 uyarınca, karara karşı kanun yoluna başvurulmuş ise bu başvurunun reddi kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde; karar kanun yoluna başvurulmayarak kesinleştirilmiş ise kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde taraflardan birinin mahkememize başvurarak dava dosyasının yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmeleri durumunda dosyanın kesin yetkili olan Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine,
4-HMK 331/2. maddesi uyarınca harç, yargılama giderleri ve vekalet ücretlerinin yetkili mahkemece hüküm altına alınmasına,
5-Taraflarca yasal sürede dosyanın kesin yetkili mahkemeye gönderilmesi için mahkememizden talepte bulunulmaz ve bu nedenle kesin yetkili mahkemede davaya devam edilmezse, HMK md 20 uyarınca mahkememizce dava açılmamış sayılarak HMK md 331/2. gereği tüm harç, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükleneceğine karar verileceğinin davacı vekiline ihtarına,
6-Davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin yetkili mahkemece değerlendirilmesine,
Dair, davacı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne İstinaf yasa yolu açık olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu karar verildi. 26/09/2024
Katip ...
Hakim ...