T.C.
İSTANBUL
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DOSYA NO: 2025/805
KARAR NO: 2025/743
DAVA: KIYMETLİ EVRAK İPTALİ (Zayi Nedeniyle Çek İptali)
DAVA TARİHİ: 07/11/2025
KARAR TARİHİ: 07/11/2025
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında görülen ZAYİ NEDENİYLE ÇEK İPTALİ (Zayi Nedeniyle Çek İptali)
davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Bankası A.Ş. 0065 Başakşehir Şubesi, ...Çek Nolu, ... A.Ş. tarafından Keşide edilen, 07/11/2025 Keşide Tarihli, İSTANBUL Keşide Yeri olan 750.000-TL bedelli çekin hamili olduğunu, çeki bütün aramalara karşın bulamadığını, kayıp veya çalınma şeklinde zayi edildiğini belirterek çekin zayi nedeniyle iptaline, bu hususta karar verilinceye kadar uygun bir teminat karşılığı tedbiren ödeme yasağı konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Dava hasımsızdır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME:
Dava; TTK.nun 818/s. maddesi yollaması ile çeklerde uygulanması gereken 757 vd. maddelerine göre açılmış, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.
Zayi nedeniyle çek iptali davasında, davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nun 818/1-s atfıyla çeklerde uygulanması gereken 757/1 maddesi gereğince iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemeden men edilmesini isteyebilir.
Dava dilekçesi ekinde iptali istenen çeklerin birer fotokopisi dosyaya sunulmamakla beraber daha sonra beyan dilekçesi çek bilgilerini içeren görüntüler dosyaya sunulmuştur.
Hasımsız olarak açılan bu davada iptal talebinde bulunan şahsın ispat etmesi gereken husus zilyedi bulunduğu çekin rizası hilafına elinden çıkmasıdır. Ancak, iptal davasında kesin ispat aranmayıp çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu göstermesi yeterlidir. Davacı, çeklerin lehtarı ve hamili olduğunu ileri sürerek iptalini talep ettiği çeklere dair bilgileri mahkemeye bildirmiştir. Davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi sebebiyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dosya kapsamında davacının iddiasının aksini kanıtlayacak somut bir delil bulunmamaktadır (Emsal: Yargıtay 11.HD.nin 15.11.2017 tarih ve 2016/3882 E. 2017/6192 K. ile 25.06.2014 tarih ve 2014/6701 E. 2014/12060 K. İle 25.02.2013 tarih ve 2013/1358 E. 2013/3309 K.ile 24.01.2011 tarih ve 2009/8007 E. 2011/585 K.).
Çekişmesiz yargı işlerinde hasım bulunmamaktadır. Bu nedenle mahkemenin yetkisi hususunda ilk itiraz mümkün olmadığından resen değerlendirilmesi ve mahkemenin yetkili olup olmadığının resen ele alınması zorunludur.
HMK.nun 320. maddesi hükmü dikkate alındığında basit yargılama usulüne tabi olan bu talebin dosya üzerinden ele alınmasının mümkündür ve aynı yasanın 115/1.maddesi gereğince dosya üzerinden hüküm verilmesine engel durum da yoktur.
Zayi nedeniyle çek iptali davasında, davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nun 818/1-s atfıyla çeklerde uygulanması gereken 757/1 maddesi gereğince iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemeden men edilmesini isteyebilir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2013/2346 Esas, 2013/3334 Karar sayılı ilamında "...6102 sayılı TTK'nun 818 nci maddesi yollamasıyla uyuşmazlığa uygulanması gereken aynı Yasa'nın 757 nci maddesinde zayi nedeniyle çek iptal davasının ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri mahkemesinde görülebileceği hükme bağlanmıştır... "
Huzurdaki davada kesin yetki kuralları geçerli olduğundan, HMK.nun 114/1-ç.maddesi gereğince dava şartı olan bu husus aynı yasanın 115.maddesi gereğince kamu düzenini ilgilendirdiğinden mahkemece re'sen incelemesi gerekmektedir.
Çekin ödeme yerinde muhataba ibrazı gerekir. Beyan dilekçesine ekli dava konusu çek fotokopilerinin incelenmesinde muhatap bankanın adresi (yani ödeme yeri) Başakşehir/İSTANBUL'dur. Başakşehir ilçesi ticari davalar yönünden Küçükçekmece Adliyesine bağlıdır.
Yine dava dilekçesinde davacının adresi Kağıthane/İSTANBUL olarak gösterilmiş ise de dava dilekçesine ekli vekaletnamede davacının adresinin Keçiören/ANKARA olduğu, yine MERNİS adresinin de vekaletnamede belirtilen adres ile aynı olduğu anlaşılmaktadır.
Buna göre davacının ikamet adresi ile çekteki ödeme yeri dikkate alındığında davanın Küçükçekmece Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenle Mahkememiz yetkili bulunmadığından talebin mahkememizin yetkisizliği nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş (Emsal; Yargıtay 11. HD.nin 25.2.2013 tarih ve 2013/1358 E. 2013/3309 K.) olup, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
Davanın yetkiye ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nun 114. Ve 115. maddeleri gereğince dava dilekçesinin usulden REDDİNE,
6100 sayılı HMK.20 maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra iki haftalık süre içerisinde talep edilmesi halinde dosyanın görevli ve yetkili KÜÇÜKÇEKMECE NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE,
İki haftalık süre içinde dosyanın gönderilmesi için talepte bulunulmaması halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin İHTARINA,
6100 sayılı HMK 331.maddesi gereğince yargılama giderlerin yetkili ve görevli mahkemece, davaya bir başka mahkemede devam edilmemesi ve davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi halinde ise yargılama giderlerinin mahkememizce dava dosyası üzerinden KARARA BAĞLANMASINA,
Artan gider avansının dosyasına AKTARILMASINA,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK.nun 345.maddesi gereğince, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar verildi. 07/11/2025
KATİP ...
¸e-imzalıdır
HAKİM ...
¸e-imzalıdır