T.C.
İSTANBUL
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/884 Esas
KARAR NO : 2026/338
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 04/12/2025
KARAR TARİHİ : 22/04/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ..., ... Şti'nin imza yetkilisi olduğunu, davacı şirketin yazılı sözleşme yapılmaksızın Başkanoğlu ...Şirketi firmasından 5 Litrelik ambalajlarda zeytinyağı talep ettiğini, satış karşılığı olarak avans mahiyetinde olmak üzere ... seri no.lu 30.03.2025 tarihli ... Bankası ... şubesine ait 200.000 TL bedelli çek ile... seri no.lu 30.03.2025 tarihli ...şubesine ait 230.000 TL bedelli çekleri ... Şirketine teslim edildiğini, avans çeklerin aldıktan sonra malları teslim edilmediğini, bu nedenle çeklerin sebebe bağlılık ilkesi uyarınca geçersiz hale geldiğini, söz konusu çeklerin davalı ... AŞ firmasına teslim edilerek kredi kullanımına konu edildiğinin sonradan öğrenildiğini, davalı şirketin bu çekler üzerinden kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibi başlattığını, ayrıca ... 13. İcra Ceza Mahkemesi ...E. sayılı dosyasıyla karşılıksız çek keşide etmek suçundan şikâyette bulunduğunu, çeklerin avans mahiyetinde olduğu ve karşılığında mal teslim edilmediği için işbu menfi tespit davasının açma zorunluluğu doğduğunu, çekin avans niteliğinde düzenlendiği ve bedelsiz kaldığının ispatı hâlinde borç ilişkisinin mevcut olmadığı tespit edilebileceğini, zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını belirterek açıklanan bu nedenlerle; fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, kısmi dava olarak şimdilik 10.000 TL üzerinden avans çeki mahiyetinde düzenlenen ve karşılığında mal teslimi yapılmayan ... Bankası ...şubesine ait, ... seri no.lu 30.03.2025 tarihli, 200.000 TL bedelli ve ... şubesine ait ... seri no.lu 30.03.2025 tarihli 230.000 TL bedelli çeklerden dolayı davacıların borçlu olmadıklarının tespitine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;
... 13. İcra Ceza Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası, çek suretleri, yenileme dilekçesi, tebliğ evrakları, ticaret sicil kayıtları celp edilmiş incelenmiştir.
Dava, kambiyo senetlerinden kaynaklanan ve malların teslim edilmediği vakıasına yönelik bedelsizlik (şahsi defii) hukuksal sebebine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.
HMK m.150.e göre usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır.
Dava basit yargılama usulüne tabidir.
Mahkememiz Tensip Tutanağının (2).no.lu maddesinde davanın basit yargılama usulüne tabi olduğu taraflara ayrıca tebliğ edilmiş/ bildirilmiştir.
Basit yargılama usulüne ilişkin kurallar, HMK'nin 316-322. maddeleri arasında ihdas edilmiştir.
Basit yargılama usulüne tabi davalarda, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya, yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa, dava açılmamış sayılır (HMK m.320/4).
Mahkememizin 25/03/2026 tarihli 2. celsesinde davanın taraflarca takip edilmemesi sebebiyle HMK 150. maddesi uyarınca 25/03/2026 tarihinde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiştir. Davacılar vekili 31/03/2026 tarihli dilekçesi ile yenileme talebinde bulunmuş, yenileme talebi uyarınca 01/04/2026 tarihinde yenileme tensip tutanağı hazırlanmış, yenileme tensip tutanağının ekli olduğu duruşma gün ve saatini bildiren meşruhatlı davetiyeler taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir. Ancak, davacılar ve vekili mazeretsiz olarak 22/04/2026 tarihli 3.celseye gelmemiş / katılmamış, davalı da duruşmaya katılmadığından başka bir anlatımla davanın taraflarca takip edilmediği anlaşıldığından HMK m.320/4 uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmişir.
Bilindiği üzere, basit yargılama usulüne tabii davada, dosyanın yenilenmesinden sonra yeniden takipsiz bırakılması halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği hükmü (usul kuralı) emredici niteliktedir. HMK' nın 320/4. maddesindeki bu usul kuralı, mahkemeye ödev / görev de yüklemektedir. Kaldı ki, HMK 150/5. maddesinde bu durumun tespiti halinde "mahkemece kendiliğinden karar verilerek kaydın kapatılacağı" da açıkça ifade edilmiştir. Bu nedenle, basit yargılama usulüne tabi davada işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya yenilenmesinden sonra tekrar takipsiz bırakıldığından davanın açılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: (Ayrıntısı ve Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere);
1-Davanın basit yargılama usulüne tabi olduğu, basit yargılama usulüne tabi davalarda işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiği (HMK m.320/4), dava dosyasının daha önce 25/03/2026 tarihli celsede ilk kez işlemden kaldırıldığı davacılar vekilinin talebi üzerine yenilendiği ve yenilemeden sonra tekrar takipsiz bırakıldığından HMK m.320/4 yollaması ile HMK m.150 uyarınca DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA,
2-Alınması gereken 732,00 TL maktu karar ve ilam harcından başlangıçta peşin alınan 615,40 TL ve 6.727,92TL tamamlama harcının mahsubu ile fazladan alınan 6.611,32 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep edilmesi halinde davacılara İADESİNE,
3-Davacılar tarafından yapılan masrafların kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 4.700,00 TL arabuluculuk sarf ücretinin davacılardan tahsil edilerek HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
5-HMK' nın 333.maddesi uyarınca taraflarca yatırılan ancak kullanılmayarak artan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgili tarafa İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki (2) haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 22/04/2026
Katip
Hakim
Full & Egal Universal Law Academy