T.C.
İSTANBUL
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/979 Esas
KARAR NO: 2026/24
DAVA: TESPİT
DAVA TARİHİ: 30/12/2025
KARAR TARİHİ: 12/01/2026
Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... marka, ... tipli, 1985 model, ... şasi-şeri no'lu, ... motor no'lu iş makinesini (Dozer), ... marka, ... tipli, 1998 model, ... şasi-şeri no'lu, motor no'su okunamayan iş makinesini (Loder (Yükleyici) ... marka, ... tipli, 1988 model, ... şasi-şeri no'lu, ... motor no'lu iş makinesini (Paletli Yükleyici),... marka, ... tipli, 1978 model, ... şasi-şeri no'lu, ... motor no'lu iş makinesini (Paletli Yükleyici), ... marka, D8L tipli, 1984 model, ... şasi-şeri no'lu, ... motor no'lu iş makinesini (Dozer), ... marka, ... tipli, 1998 model, ... şasi-şeri no'lu, ... motor no'lu iş makinelerin 25.05.2023 tarih ve ... seri nolu, 05.02.2023 tarih ve ... seri nolu, 05.02.2023 tarih ve ... seri nolu, 05.02.2023 tarih ve ... seri nolu, 05.02.2023 tarih ve ... seri nolu faturalar ile davalıdan satın alındığını, iş makinelerinin anahtarlarının müvekkilinde olduğunu, dava konusu iş makinelerinin tescilli araç olmadıklarını, bu sebeple araçların mülkiyetlerinin zilyetliğin devri ve anahtar teslimi ile geçtiğini, ancak iş makinelerin Ticaret Odasına kayıtlı olmadığı için trafik polisi tarafından trafikten men edilme tehlikesi ile karşı karşıya olduğundan ihtiyaç duyulan yerlere nakledilememekte ya da ceza tehlikesinin bulunduğunu, iş makinelerinin Karayolları Trafik Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca müvekkilinin kayıtlı bulunduğu....Ticaret Odasına tescili yapılarak plakası çıkarılması gerektiğini, ...'ya müracaat edildiğinde İş Makinelerinin Tescili İle İlgili Esaslar Genelgesinin 9/4.maddesi gereğince hak sahipliğin tespitine dair mahkeme kararı getirilmesinin talep edildiğini belirterek, ... marka, ... tipli, 1985 model,... şasi-şeri no'lu,... motor no'lu...marka,...,1998 model,... şasi-şeri no'lu, motor no'su okunamayan, ... marka, ... tipli,1988 model, ... şasi-şeri no'lu, ... motor no'lu, ... marka, ... tipli,1978 model,... şasi-şeri no'lu, ... motor no'lu, ... marka, ... tipli, 1984 model, ... şasi-şeri no'lu, ... motor no'lu, ... marka, ... tipli, 1998 model, ... şasi-şeri no'lu, ... motor no'lu iş makinelerinin müvekkiline ait olduğunun tespitini talep ve dava etmiştir.
Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;
İş makinelerine ait satış faturaları, uzman raporu, resimler celp edilmiş, incelenmiştir.
Talep, araç mülkiyetinin tespiti ve sahiplik belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
Mahkemelerin görevi kanunla düzenlenir ve görev hususu kamu düzenine ilişkindir.
Görev itirazı taraflarca her zaman ileri sürülebileceği gibi, Hâkim tarafından da yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmese dahi resen nazara alınması zorunludur.
HMK'nın "Asliye hukuk mahkemelerinin görevi" başlıklı 2. maddesinde, "Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. Bu Kanun'da ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir." şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir.
Somut olayda; davacı, iş makinelerinin müvekkili tarafından fatura mukabili satın alındığını ve borçlarının ödendiğini, muhasebe kayıtlarına işlendiğini, iş makinelerinin ve anahtarlarının kendisinde olduğunu, iş makinesinin tescilinin henüz yapılamadığını, tescil işleminin yapılabilmesi için ... ile T.C.Maliye Bakanlığı arasında imzalanan 06/08/1985 tarihli protokol uyarınca çıkarılan İş Makinelerinin Tescili ile İlgili Esaslar Genelgesinin 9/4.b maddesi gereğince sahiplik belgesine ihtiyaç duyulduğunu, bu nedenle iş makinesinin mülkiyetinin müvekkiline ait olduğunu tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Bu durumda, davacının iş makineleri üzerinde mülkiyet iddia ederek taşınır malın kendi adına mülkiyetinin tespiti ve sahiplik belgesi verilmesini talep etmesine, her ne kadar iş makinesinin satın alındığı şirket davalı sıfatında gösterilmiş ise de, talebin niteliği itibarıyla çekişmesiz yargı işi olmasına, mutlak ya da nispi ticari dava niteliğinde olmamasına göre talep bakımından görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu sonucuna varılmıştır.
Birebir emsal olan;
İstanbul BAM 40. Hukuk Dairesi ...Esas... Karar sayılı ilamında:
"Talep, araç mülkiyetinin tespiti ve sahiplik belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince 28/09/2022 tarihli kararıyla; "Tüm dosya kapsamı incelendiğinde; Bir davanın ticari dava sayılabilmesi için TTK.'nın 4. Maddesindeki düzenlemeye göre, her iki tarafın tacir ve uyuşmazlık konusunun da her iki tarafın ticari işletmeyle ilgili olması veya uyuşmazlık konusunun anılan maddede sayılan istisnalara dahil bulunması veyahut dava konusu olayın Türk Ticaret Kanununda düzenlenen konularla ilgili bulunması veya özel kanunlarda davanın ticari dava olarak belirlenmesi gerekir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun görevin belirlenmesi ve niteliği başlıklı 1. maddesinde mahkemelerin görevinin ancak kanunla düzenleneceği ve göreve ilişkin kuralların kamu düzeninden olduğu belirlendiğinden bu husus mahkemelerce yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetilmesi gerekir. Mahkememizce görev hususu resen değerlendirilmiş, davacı ve davalının ticaret şirketleri olduğu, kanunen (6102 sayılı TTK.'nın 16/2 maddesi) tacir sayıldığı, davaya konu iş makinelerinin mülkiyetinin tespiti her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunduğu anlaşılmasına göre bu davada TTK 'nın 4. Maddesine göre Asliye Ticaret Mahkemesi görevli olması gerektiğinden ve HSK'nin ... ile ...sayılı ilke kararları uyarınca mahkememizin Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatı bulunmadığından Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemelerine görevsizlik kararı vermek gerekmiştir." şeklindeki gerekçeyle; davanın görev yönünden usulen reddine, görevli mahkemenin ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunun tespitine karar verilmiştir.
Bu karara karşı, davacı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, huzurdaki davanın, iş makinesinin mülkiyetinin müvekkiline ait olduğunun tespiti ile sahiplik belgesi verilmesi istemine ilişkin olduğunu, niteliği itibariyle malvarlığına ilişkin dava olduğundan, davanın Asliye Hukuk Mahkemelerinin görev alanlarına girdiğini, Yargıtay ve İstinaf Mahkemeleri uygulamalarının bu yönde olduğunu, kararın bu nedenle usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir.
..Kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda:
HMK'nın "Asliye hukuk mahkemelerinin görevi" başlıklı 2. maddesinde, "(1)Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. (2) Bu Kanun'da ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir." şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir.
Somut olayda; davacı vekili, iş makinesinin müvekkili tarafından fatura mukabili satın alındığını ve muhasebe kayıtlarına işlendiğini, borcunun ödendiğini, iş makinesinin tescilinin henüz yapılamadığını, tescil işleminin yapılabilmesi için ... ile ... arasında imzalanan 06/08/1985 tarihli protokole istinaden çıkarılan İş Makinelerinin Tescili ile İlgili Esasların 9/4-b maddesi gereğince sahiplik belgesine ihtiyaç duyulduğunu, bu nedenle iş makinesinin mülkiyetinin müvekkiline ait olduğunu tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Bu durumda davacının iş makinesi üzerinde mülkiyet iddia ederek taşınır malın kendi adına mülkiyetin tespiti ve sahiplik belgesi verilmesini talep etmesine, her ne kadar iş makinesinin satın alındığı şirket davalı sıfatında gösterilmiş ise de, talebin niteliği itibarıyla çekişmesiz yargı işi olmasına, mutlak ya da nispi ticari dava niteliğinde olmamasına göre davanın görevli Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekirken, yerinde olmayan gerekçeyle görevsizlik kararı verilmesi doğru olmamıştır. " şeklindedir.
Emsal BAM kararı ile yukarıda açıklanan gerekçe ve kabul uyarınca, davacının taşınır (araç) mülkiyetinin tespiti ve sahiplik belgesi verilmesi isteminin çekişmesiz yargı işi olduğu, iş makinelerinin satın alındığı şirketin (şekli olarak) davalı olarak gösterilmesinin ise sonuca etkili olmadığı, bu suretle somut talep bakımından mutlak ya da nispi ticari dava bulunmadığından Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olmadığı, bilakis talep bakımından HMK m.2 uyarınca genel görevli Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından bakılması gerektiğinden 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c. ve 115/2. maddeleri uyarınca mahkememizin görevsizliği sebebiyle talebin dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: ( Gerekçesi ve Ayrıntısı Yukarıda Açıklandığı Üzere);
1-6100 sayılı HMK'nın 114/1-c. ve 115/2. maddeleri uyarınca mahkememizin görevsizliği sebebiyle talebin dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,
Görevli mahkemenin ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ olduğunun tespitine,
2-HMK.nın 20. maddesi uyarınca taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise tebliğ tarihinden, süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak talep etmesi halinde dava dosyasının görevli İSTANBUL ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE tevzi edilmek üzere hukuk mahkemeleri tevzi bürosuna gönderilmesine,
3-HMK'nın 20. maddesine göre kararın kesinleşme tarihinden itibaren iki hafta içinde Mahkememize başvurarak dosyanın görevli Mahkemeye gönderilmesi talep edilmediği takdirde Mahkememizce davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğine,
4-Harç, yargılama giderileri, vekalet ücretinin görevli mahkemece değerlendirilmesine,
Dair, tarafların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi.12/01/2026
Katip
Hakim