T.C.
İSTANBUL
2.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/304
KARAR NO: 2023/70
DAVA: Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ: 16/09/2021
KARAR TARİHİ: 07/11/2023
Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesi : Davacı vekili mahkememize ibraz ettiği dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin uzun yıllardır bayan giyim tekstili alanında faaliyet gösteren bir firma olduğunu, müvekkilinin tüm marka ve tasarımlarını mevzuatın öngördüğü şekilde TPMK nezdinde tescil ettirdiğini, ... tescil tarihli ve ... tescil numarası ile ...numaralı ürünlerin tasarımında münhasır hak sahibi olduğunu, dava konusu edilen tasarım hakkına tecavüz eylemlerinin davalı şirketlerin ticari faaliyeti çerçevesinde yapılmakta olduğunu, diğer davalı gerçek kişi ...'ın davalı tüzel kişiliğin müdürü olması ve haksız fiili bizzat gerçekleştiren kişi olduğundan davaya taraf yapıldığını, ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... D.İŞ sayılı dosyasıyla davalının iş yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmış olduğunu ve bilirkişi raporunun sonuç kısmında tasarım hakkına tecavüzün varlığının tespit edilmiş olduğunu, müvekkiline ait tescilli tasarımların davalılar tarafından üretilip piyasaya sürüldüğünü, hem internet sitesinde hem de instagram sayfasından paylaşılan görsellerin olduğunu, davalı tarafın toptan ticaret yapan bir firma olup müvekkiline ait üründen farklı renklerden binlerce adet üretip piyasaya sürüp satışını yaptığını, belirsiz alacak davası hükümlerine göre tazminat miktarı tam ve kesin olarak tespit edildiğinde taleplerini artırmak üzere şimdilik 5.000 TL maddi tazminatın tespiti tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte talep ettiklerini,maddi tazminat hesaplamasında 6769 sayılı kanunun 151/2.a maddesine göre hesaplanmasını, Müvekkilinin tasarımlarına tecavüz ile haksız rekabet sonucu aldığı siparişler iptal edildiğinden oldukça büyük zararı olduğunu, maddi zarar hesabına ilişkin belgelerini ibraz edeceklerini, davalının kaç adet üretim yaptığının belirlenmesi gerektiğini, hazır giyim sektöründe seri üretim esas olduğundan ortalama olarak bir tasarımdan 2500-3000 adet üretim yapıldığının bilinmekte olduğunu, müvekkilinin ürün başına üretim maliyeti ile satış fiyatı arasındaki farkın ürün başına mahrum kalınan karı gösterdiğini, ürün başına kar ile 3000 üretim adedinin çarpılması halinde de mahrum kalınan kar bulunacağını, müvekkiline ait tasarımın kaliteli kumaş, birinci sınıf işçilik ve üst segment ürün bazında üretildiğini ve seçkin mağazalarda satışa sunulduğunu, buna karşın davalı tarafından üretilen taklit ürünlerin ucuz malzemeden özensizce dikilmiş ve pazarda satılmakta olduğunu, nitekim delil tespit dosyası ile tespit edilen taklit ürünler ile müvekkili tasarımlarının karşılaştırılmasında, müvekkilinin ürünlerinin itibarına zarar verildiğinin görüleceğini, bu sebeple belirsiz alacak davası hükümlerine göre alacak miktarı tam ve kesin olarak belirlendiğinde taleplerini arttırmak üzere şimdilik 1000 TL itibar tazminatının delil tespitinin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek değişken oranlardaki ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini, taklit ürünlerin başta davalıların iş yerlerinde, diğer mağazalarında üretim ve satışının durdurulmasına, görüldüğü yerde toplatılmasına, ürünün satışını yapan internet sitelerinde satışının durdurulmasına yönelik İhtiyati Tedbir Kararı verilmesini, 20.000 TL manevi tazminatın delil tespitinin yapıldığı 13.07.2021 tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki ticari faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesini, davalı aleyhine verilecek mahkeme kararının masrafı davalılara ait olmak üzere kamuya duyurulması için ülke çapındaki tirajı yüksek olan gazetelerden birer tanesinde yayınlanmasını, delil tespiti için yapılan masraflar da müvekkilinin bu eylem nedeniyle uğradığı zarar kapsamında olup delil tespit dosyası kapsamındaki harç, keşif ve bilirkişi ücretlerinin davalıların üzerine bırakılmasını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
Cevap dilekçesi: Davalılar vekili tarafından mahkememize ibraz edilen cevap dilekçesinde özetle; ... 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ....İş. No'lu dosyasında bulunan 09.08.2021 tarihli bilirkişi raporuna itiraz ettiklerini, bununla birlikte raporun eksik, hatalı ve davacı beyanı esas alınarak hazırlanmış olduğunu, söz konusu davanın müvekkili şirketin tüzel kişiliğine yöneltilmesi gerekirken diğer müvekkil ve şirket yetkilisi ...'a yöneltilmesinin hukuki yararı olmadığını, müvekkili diğer davalı şirketin yetkilisi olsa dahi işbu dava şirketin tüzel kişiliğine yöneltilmek zorunda olduğundan şirket yetkilisi olan kişi adına işbu davanın ikame edilmesinde hukuki yarar olmadığından davanın, "..." bakımından pasif dava ehliyeti eksikliğinden reddine karar verilmesi gerektiğini, tescil edilen ürünün başka bir tescilsiz üründen kopyalandığını, müvekkilinin tesettür giyim sektöründe öncü tanınmış bir marka olup, pek çok yerden mal temin ettiğini, bu bağlamda pek çok parekende ve toptan müşterisi olmakla birlikte pek çok kimse tarafından da internet üzerinden takip edildiğini, tespite konu o kıyafetlerin müvekkilinin dükkanında tespitten çok önceden beri bulunduğunu ve teşhir edildiğini, dolayısıyla mağaza ve/veya internette görüp, beğenenlerin bir an önce tescil yaptırıp, bu şekilde haksız kazanç elde etme hayal ve hevesinde olduğunu, müvekkilinin bu ürünü üreten veya satan olmadığını, tespit esnasında da bunun bu şekilde olduğunun söylendiğini, binlerce ürünün her renk ve modelinden olan mağazada söz konusu tasarıma ait sadece ve yalnızca 2 adet ürünün bulunmuş olmasının da bunu doğruladığını, davacının maddi tazminat başlığı altında "müvekkilin tasarımlarına tecavüz ile haksız rekabet sonucu aldığı siparişler iptal edildiğinden oldukça büyük bir zararı vardır" dediğini, müvekkilinin seri üretim halinde üretme yolunda bir adımı olmadığını, davacının seri üretim yapıldığına ilişkin delillerinin de olmadığını, bu anlamda davacının sektördeki işlere ve bu işlere ilişkin tekil üretim yapılmadığı iddiasının, mevcut dava bakımından ispatlanmamış olup sektöre dair izlenimden öteye geçmediğini, davacının maddi tazminat başlığı altında sunduğu Yargıtay kararında ise bilirkişilerce tespit edilmiş ürün adedinin mevcut olduğunu, somut olayda böyle bir tespitin olmadığını, davacının haksız davasının reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı yana bırakılmasını talep etmiştir.
Talep artırma dilekçesi: Davacı vekilinin bilirkişi raporu alındıktan sonra 21/02/2023 tarihinde maddi tazminat talebinin 35.820,00 TL'ye çıkarttığı ve bu miktar üzerinden harç ikmal ettiği anlaşılmıştır.
Deliller:
Değişik iş dosyası : ... 1. FSHHM'nin...D.İş sayılı dosyası dosyamız arasına alınmıştır. Yapılan incelemede eldeki dosyada davacı olarak bulunan şirketin delil tespiti talebinde bulunduğu, karşı tarafın eldeki dosyada yer alan davalı şirket olduğu, dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporunda keşif mahallinde 8297 takım adı altında 42 beden mint renginde 2 adet ürün mevcut olduğu, tespiti yapılan modelin ... sayfasında yer alan ürün ile aynı model olduğu, tasarımlar arasında bilgilenmiş tüketici nezdinde aynı tasarımcının elinden çıkmış olduğu ve tasarımcının ürünü geliştirme adına değişiklikler içerdiği kanaati uyandıracak şekilde benzerlik olduğu kanaati bildirilmiştir.
TPMK kayıtları : Davacı adına tescilli bulunan ... tescil numaralı tasarıma ait belgeler dosya arasına alınmıştır.
Bilirkişi Raporu: 03/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda "Davacı ...LTD.ŞTİ.ne ait ... numaralı tasarım ile davalı ...'a ait “...” ait tasarımlar karşılaştırıldığında, aynıya yakın olduğu, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacının ...numaralı tescilli tasarımına tecavüzün var olduğu, davacının Ticari Defter kayıtları üzerinde yapılan incelemesinde, ürün maliyetleri tek (torba) hesapta takip edildiği, karlılık oranlarının ürün bazlı ne olduğu kayıtlardan tespit edilemediğinden tazminat miktarlarının hesaplamasının mümkün olamadığı, davalı firmanın sadece tespit edilen 6 farklı renkte üretim yaptığı varsayılsa dahi, her renkten de en az 100'er adet üretim yaptığı düşünülürse; davalı firmanın iş bu modelden ortalama bir hesapla bir seferde minimum 600 adet üretim yaptığı, davacı firmanın iş bu dava konusu modeli üretmek için ürün başına birim maliyetinin 109,35 TL olduğu, tespit edilen bu tutarının içerisinde firmanın genel üretim ve genel yönetim giderleri de olacağı düşünüldüğünde, ürünün maliyetinin ortalama bir miktar daha yükseleceği, davalı firmanın... urunler isimli internet sitesinde iş bu dava konusu ürünün 199 TL birim fiyattan satışının yapılmış olduğu, iş bu model için 199 TL satış fiyatının kadri marufunda olduğu, Genel piyasa koşulları değerlendirildiğinde iş bu ürünün ortalama %30 karlılık oranı ile satışa sunulduğu, Mahkemece tecavüzün varlığının kabulü halinde, davacı taraf ticari defter kayıtları ve Sektörel uygulamalarda gözetildiğinde hak sabinin elde edeceği muhtemel karının 35.820,00TL olabileceği" kanaatini bildirmiştir.
Dava ve uyuşmazlık : Uyuşmazlık tasarıma tecavüzün tespiti, durdurulması, önlenmesi, ortadan kaldırılması, itibar tazminatı, maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir. Davacı taraf davalının kullanımlarının tescilli tasarıma tecavüz niteliğinde olduğunu belirterek tecavüz eylemlerinin tespitini, durdurulmasını, önlenmesini, imhasını, tecavüz eylemleri nedeniyle maddi, itibar ve manevi tazminata hükmedilmesini, hüküm özetinin ilanını ve ürünlerin satışının durduruşmasına ilişkin tedbir karar verilmesini talep etmiş, davalı ise davalı olarak gösterilen ...'un pasif husumetinin bulunmadığını, davacının tescili ürünleri gördükten sonra yaptığının muhtemel olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında ... tescil numaralı tasarımın TPMK nezdinde davacı adına tescilli olduğu, hem delil tespiti dosyasında hem de mahkememizce alınan bilirkişi raporunda davalının kullanımlarının davacı adına tescilli bulunan markaya tecavüz niteliğinde olduğunun tespit edildiği, dosya arasına alınan bilirkişi raporlarının dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli olduğu anlaşılmakla hükme esas alınmasına karar vermek gerekmiştir. Davalı ...'ın pasif husumetinin bulunup bulunmadığı yönünden yapılan değerlendirme de; ticaret sicil kayıtlarına göre davalı gerçek kişinin davalı şirketin yetkilisi olduğu ve gerçekleşen eylemlerden dolayı şirketle beraber müteselsilen sorumlu olduğu kanaatine varılarak davalı vekilinin davalı gerçek kişi yönünden husumet itirazının yerinde olmadığına karar verilmiştir.
Tecavüz eylemlerinin tespiti bakımından; ... tescil numaralı tasarımın davacı şirket adına TPMK nezdinde tescilli olduğu, esas ve değişik iş dosyasında alınan bilirkişi raporlarında davalı kullanımlarının bilgilenmiş kullanıcı nezdinde davacının tescilli tasarımı ile aynı tasarımcının elinden çıkmış gibi benzer nitelikte olduğu kanaatine varıldığından davalıların eylemlerinin tescilli tasarıma tecavüz niteliğinde olduğunu tespitine karar verilmiştir.
Tecavüz eylemlerinin önlenmesi, durdurulması ve imhası talebi bakımından; davalıların kullanımlarının davacı adına tescilli tasarıma tecavüz niteliğinde olduğu anlaşılmakla davalıların davacı adına tescilli bulunan tasarımların kullanmasının durdurulmasına, önlenmesine, bu kapsamda iltibasa sebebiyet verdiği değerlendirilen davaya konu ürünlerin üretim ve satışının internet de dahil olmak üzere her mecrada durdurulmasına, karar kesinleştiğinde masrafları davalıya ait olmak üzere imhasına karar verilmiştir.
Maddi tazminat bakımından; davacının maddi tazminat talebinin SMK 151/2-a maddesine dayandığı, bu madde gereğince tecavüz edenin rekabeti olmasaydı hak sahibinin kazanacağı muhtemel gelirin hesaplanması gerektiği, mahkememizce alınan bilirkişi raporunda bu doğrultuda yapılan incelemede davacının talep edebileceği tazminat miktarının 35.820.00 TL olarak hesaplandığı, hesaplamanın farazi olarak yapıldığı, davacının uğramış olduğu maddi zararının tam olarak tespitinin mümkün olmadığı anlaşılmakla BK 50 madde gereğince yapılan değerlendirmede davacını talep ettiği tazminat miktarının dosya kapsamına uygun olduğu kanaatine varıldığından talep artırım dilekçesi de göz önüne alınarak maddi tazminat talebinin tümden kabulüne karar verilmiştir.
İtibar tazminatı yönünden; davacının dava açılırken talep ettiği tazminat miktarının dosya kapsamına uygun olduğu olduğu anlaşılmakla itibar tazminatı talebinin kabulüne karar verilmiştir.
Manevi tazminat talebi bakımından ise; davalıların davacıya ait tescilli tasarımın kullanılmasının davacının manevi haklarına zarar verdiği ve manevi tazminatın şartları oluştuğundan, tazminata ko0nu eylemlerin ağırlığı, eylemlerin davacının tüketici nezdindeki imajı üzerindeki etkileri dikkate alıanrak davacı lehine 5.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesine karar verilmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında tüm dosya kapsamı dikkate alınarak davalıların davacı adına tescilli bulunan tasarıma ilişkin kullanımlarının davacının tasarım hakkına tecavüzün niteliğinde olduğunun tespiti ile tazminat taleplerine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Karar verilirken davalıların delil tespitinin yapıldığı tarih dikkate alınarak davalıların bu tarihte temerrüde düştükleri kabul edilerek bu tarihten itibaren faize hükmedilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan sebeplerle;
Davanın kabulü ile;
a)Davalıların davacı adına tescilli bulunan tasarım ilişkin kullanımlarının davacının tasarım hakkına tecavüzün niteliğinde olduğunun tespiti ile, davalıların davacı adına tescilli bulunan tasarımların kullanmasının durdurulmasına, önlenmesine, bu kapsamda iltibasa sebebiyet verdiği değerlendirilen davaya konu ürünlerin üretim ve satışının internet de dahil olmak üzere her mecrada durdurulmasına, karar kesinleştiğinde masrafları davalıya ait olmak üzere imhasına,
b)Davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile 35.820,00 TL maddi tazminatın delil tespitinin yapıldığı 13.07.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine
c)Davacının itibar tazminatı talebinin kabulü ile 1.000,00 TL İtibar Tazminatının 13.07.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine
d) Davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 5.000 TL manevi tazminatın delil tespitinin yapıldığı 13.07.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, manevi tazminata talebi bakımından fazlaya ilişkin talebin reddine
e) Karar kesinleştiğinde hüküm özetinin masrafı davalılara ait olmak üzere ülke çapındaki tirajı yüksek olan gazetelerden bir tanesinde yayınlanmasına ,
f) ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... D.iş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile mahkememiz dosyasında alınan 03/02/2023 tarihli bilirkişi heyeti raporunun kararın eki saylmasına ve infaz sırasında dikkate alınmasına
2-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 3.881,37-TL harçtan daha önceden ödenen 444,02-TL peşin harç ve 526,33-TL Islah Harcı olmak üzere 970,35-TL toplam 970,35-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 2.911,02-TL harcın davalılardan müştereken müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden;
a) Tasarım hakkında tecavüz yönünden A.A.Ü.T göre hesaplanan 25.500,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
b) Maddi tazminat yönünden A.A.Ü.T göre hesaplanan 25.500,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
c) İtibar tazminatı yönünden A.A.Ü.T göre hesaplanan 1.000,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
d) Manevi tazminat yönünden A.A.Ü.T (Madde-13/2) göre hesaplanan 5.000,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4-Davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden;
- Reddolunan manevi tazminat yönünden A.A.Ü.T göre hesaplanan 5.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan; 59,30-TL Başvuru Harcı, 444,02-TL Peşin/nisbi Harcı, 526,33-TL Islah Harcı, 4.500,00-TL Bilirkişi ücreti, 112,50-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 5.642,15TL'nin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... Değişik iş sayılı dosyasında davacı tarafından yapılan 59,30-TL Başvuru Harcı, 97,70-TL Peşin Harç, 1.500,00-TL Bilirkişi ücreti, 47,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar olmak üzere 1.704,00-TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/11/2023
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır