T.C.
İSTANBUL
2.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/202
KARAR NO: 2023/59
DAVA: Fikir Ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ: 05/05/2015
KARAR TARİHİ: 17/10/2023
Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesi : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin ...’in varisleri olduğunu, ...’e ait olan “...” adlı şiirin, izinsiz olarak ... tarafından bestelenip ... Şirketi tarafından “...” başlığıyla ve eser sahibinin adı da değiştirilerek ...adına gösterilerek CD’ye kaydedilip satıldığı iddiasıyla, sözkonusu şiirin davalı ...Şirketi tarafından yapılmış olan “...” adlı dizide yine izinsiz olarak kullanıldığını, her iki şirkete de noter aracılığıyla ihtarname gönderildiğini belirterek maddî ve manevî tazminat talep etmiştir.
Cevap dilekçesi : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; söz konusu şiirin...’e değil; ...’a ait olduğunu, 15 Temmuz 1926 tarihinde yayımlanan ...’da yer aldığını, miras yoluyla ancak mali hakların mirasçılara geçebileceğini, manevi tazminat talep edilemeyeceğini, ... kayıtlarına göre kullanımda bulunulduğunu belirterek açılan davanın reddini talep etmiştir.
Cevaba cevap dilekçesi: Davacılar vekili dilekçesinde özetle; müvekkillerinin murisin mirasçıları olduğunu, dava konusu edilen "..." isimli şiirin murise ait olduğun belirterek ve dava dilekçesini tekrarla davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İkinci cevap dilekçesi : Davalı vekili dilekçesinde özete; davacı tarafça ... dışındaki davacılar yönünden usulüne uygun bir vekaletname sunulmadığını, davacılar arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunduğunu, bir mirasçıdan vekalet alınarak dava açılması nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, dava konusu edilen şiirin davacıların murisine ait olmadığını, manevi hak yönünden davacıların dava açma haklarının bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Talep arttırım dilekçesi : Davacı vekili 07/07/2017 tarihli dilekçesi ile belirsiz alacak davası açtıklarını beyanla, maddi tazminat talebini 15.000 TL'ya yükselterek harcını yatırmıştır.
Mahkememizce verilen ilk karar : Mahkememizin 2015/100 Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda "1-Davacılar tarafından davalı ...Ltd.Şti. aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile davalı tarafından yapılan ... isimli dizi de davacıların murisi...'e ait ... isimli şiirin izinsiz kullanımı nedeniyle mali hak ihlalinden kaynaklanan FSEK 68.maddesi uyarınca belirlenen takdiren 5.000 TL'nin 3 katı olan 15.000 TL maddi tazminatın ihtarname tebliğ tarihi olan 26/01/2015 tarihiden itibaren yürütülecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
2-Davacıların manevi hak ihlaline dayalı olarak talep ettikleri manevi tazminatın kısmen kabulü ile takdiren 10.000 TL manevi tazminatın 26/01/2015 tarihinden itibaren yürütülecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, fazlaya dair manevi tazminat talebinin reddine," karar verilmiştir.
İstinaf ilamı : Davalının istinaf başvurusu üzerine İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesi'nin 2018/2237 Esas 2021/820 karar sayılı ilamı ile "Davalı vekilinin istinaf dilekçesinde, sadece davacı ... adına dava açıldığını, diğer davacılar adına usulüne uygun açılmış dava bulunmadığını, mirasçılar arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunduğundan davanın usulden reddi gerektiğini ileri sürmüştür. Yapılan incelemede dosya kapsamında mirasçılar ... ve ...'in Av.... ve Av. ...'i vekil tayin ettiğine dair vekaletnamenin bulunmadığı, davacılar vekilinin ibraz ettiği ...'in vekil tayin edilmesine ilişkin vekaletnamenin ise, dava açma ve yargısal işlerin yürütülmesi yönünden geçerli bir vekaletname olmadığı anlaşılmakla, dava şartlarından olan bu hususun dikkate alınmaksızın, usulüne uygun olarak temsil edilmeyen davacıların yokluğunda yargılamaya devam edilerek karar verilmesi yerinde görülmemiştir.
Mahkemenin kabulüne göre de; FSEK 19. Madde gereğince davacıların manevi tazminat talep edebilecekleri gerekçesiyle manevi tazminata hükmedilmişse de, dava ehliyeti HMK 114. Madde gereğince dava şartlarından olmakla, davacıların FSEK 19. Madde de sayılan kişilerden olup olmadığı mahkemece değerlendirilmemiştir.
Mahkemenin kabulüne göre; maddi tazminat talebinin kabulü yönünden de hükme esas aldığı bilirkişi raporundaki görüşlere itibar ettiği anlaşılıyorsa da, FSEK 76/II maddesinde düzenlenen karinenin esas alınabilmesi için, mahkemece davalıdan "..." isimli dizinin 73,75 ve 77. Bölümlerin yayın kayıtlarının ibrazı için kesin süre verilmesi, ibrazı halinde bilirkişi heyetinden ek rapor alınması, kesin süre içerisinde kayıtların sunulamaması halinde ise FSEK 76/II maddesinde düzenlenen karinenin davacı lehine değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin incelenerek, karar verilmesi gerekirken, belirtilen hususlara uyulmaması da yerinde olmamıştır." denilerek davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne karar verilerek mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiş, istinaf ilamı doğrultusunda yargılamaya yukarıda esas numarası yazılı dosya üzerinden devam edilmiştir.
Deliller:
Veraset ilamı : Muris...'e ait ...11. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...esas ... karar sayılı veraset ilamında murisin mirasçılarının davacılar olduğu anlaşılmıştır.
Vekaletname : Davacı ... yönünden ... 13. Noterliği'ne ait vekaletname örneğinin dosya arasında olduğu anlaşılmıştır.
Müzekkere cevapları : ...'ın 07/09/2015 tarihli cevabi yazıda “... veri tabanında ilk satırı ... isimli eserin sözlerinin..., Bestesinin ...adına kayıtlı olduğu, ... varis temsilcisi ... tarafından eser bildirim formunun birliğe sunulmuş olduğunun" bildirildiği görülmüştür.
...'ın 24/10/2016 tarihli cevabi yazıda; "Birlik kayıtlarında yapılan incelemede "..." isimli eserin ... yapımcılığını üstlendiği "..." ve "..." isimli dizilerde üyesi ... tarafından bestelenmiş haliyle kullanıldığını, "..." isimli dizinin yayınlandığı ... tarafından birliğe gönderilmiş eser kullanım listelerinde 72,73,74,75,77,78 sayılı bölümlerde adı geçen eserin kullanıldığının belirtildiği, monitoring birimi tarafından yapılan incelemede, 73. bölümde 3 dakika 41 saniye, 75. bölümde 2 dakika 13 saniye, 77. bölümde 2 dakika 17 saniye kullanıldığının tespit edildiğini bildirdiği anlaşılmıştır.
... Devlet Kütüphanesi Müdürlüğü’nün cevabi yazısı ekinde ... sayıları CD ortamında tanzim edilerek mahkemeye gönderilmiştir.
Bilirkişi raporları : Mahkememizce üç kişilik bilirkişi heyetinden alınan 30/06/2016 tarihli kök raporda; davaya konu ... isimli şiirin... e ait olduğu ... ın ... başlıklı şiirinin dava konusuyla alakası bulunmadığı, iki şiirin birbirinden tamamen farklı olduğu, ... adlı dizide söylenen şarkının sözlerinin murise ait şiirin 1. ve 3.bendini içerdiği, ... tarafından çıkartılan CD de Bir Sonsuz Rüyaya başlığıyla kaydedildiği, şiirin FSEK kapsamında İlim ve Edebiyat Eseri mahiyetinde olduğu, söz konusu eserin ...’ın şiiriyle hiçbir ilgisinin olmadığı, sadece başlığının benzer olduğu, davalı yanca eser sahibine ait mali haklardan olan İşleme Hakkı ( FSEK. 21), Çoğaltma Hakkı (FSEK m. 22), Yayma Hakkı (FSEK m. 23), Temsil Hakkı (FSEK m. 24), Umuma İletim Hakkı (FSEK m. 25) ayrıca manevi haklardan olan Adın Belirtilmesi Hakkı ( FSEK m. 15), Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme Haklarının ihlal edilmiş olduğu (FSEK m. 17), Telif bedelinin hesaplanabilmesi için davaya konu eserin kullanılmış olduğu albümün kaç adet üretildiğinin, dizide kaç bölümde kullanıldığının bilinmesi gerektiği beyan edilmiştir.
Mahkemece bilirkişi heyetinden alınan 14/06/2017 tarihli 1. Ek Raporda; hak ihlalinin bulunup bulunmadığı yönünden yapılan değerlendirmede, davaya konu dizide ... şiirinin güfte olarak seslendirilip seslendirilmediği ve yine dizi jeneriğinde ... şiirinin davacının murisinin sözleri olup olmadığının belirtilip belirtilmediğinin, diziye ilişkin CD'ler olmadığından tespit edilemediğini, buna mukabil ... ın 24/10/2016 tarihli yazısına göre, davaya konu eserin (güfte ve beste ile birlikte) ... tarafından gönderilen eser kullanım listelerinde ... isimli dizide, 73. bölümde 3 dakika 41 saniye, 75. bölümde 2 dakika 13 saniye, 77. bölümde 2 dakika 17 saniye kullanımın gerçekleştiğinin bildirildiği, davalıdan FSEK 76/2 hükmü çerçevesinde kullanımın hangi bölümde, ne kadar kullanıldığına dair delil ibraz edilmesinin istenilmesi, delil ibraz edilmediği taktirde ...'ın yazısı çerçevesinde kabulün gerekeceği, eserin kullanım mecrası, türü, miktarı ve şiirin güfte olarak beğeni ölçüsü gibi kriterler birlikte dikkate alındığında kullanıma ilişkin talep edilebilecek rayiç bedelin 5.000 TL olabileceği, mali hak ihlaline yönelik 76.madde karinesinin manevi hakları ilişkin kullanılamayacağı, manevi hak ihlali için dizideki kullanıma ilişkin CD ibrazının gerektiği belirtilmiştir.
Mahkemece bilirkişi heyetinden alınan 2. Ek raporda; dosyada bulunan "..." ve "..." isimli CD'lerde yapılan incelemede, ...'e ait ... başlıklı şiirin kullanıldığını, dizinin müziklerini içeren albüm kartonetinde "..." CD'sinde şarkının künye bilgisinde söz sahibinin ...olarak yanlış yazıldığını, firmanın sonradan hatayı düzelttiğini ancak diziye ilişkin CD'ler bulunmadığını beyanla 1. Ek rapordaki görüşlerini tekrar etmişlerdir.
İstinaf ilamı sonrası yapılan işlemler: İstinaf ilamı doğrultusunda davacı vekiline vekalet almış olduğu ... dışındaki Umut Suphi Tecer ve ...'e ait vekaletnameleri dosyaya sunması için süre verilmiş, süresi içinde davacılara ait vekaletin dosyaya ibraz edildiği görülmüştür.
İstinaf ilamı doğrultusunda taraf teşkili için davacıların vekaletnameleri dosya arasına alınmış, taraf teşkili sağlanmıştır. Yine istinaf ilamı doğrultusunda FSEK 76. Madde kapsamında davalı tarafça "..." isimli diziye ilişkin kayıtlar dosya arasına alınarak bilirkişilerden bu konuda ek rapor alınmıştır.
Bilirkişi raporu : Bilirkişi ..., ...ve ...'ın 21/09/2022 tarihli ek raporunda özetle; Dava konusu uyuşmazlıktaki "..." isimli şiirin FSEK m.2/1 çerçevesinde dil ile ifade olunan ilim ve edebiyat eseri olduğu, Davacıların murisi...'in ... isimli şiirin eser sahibi olduğu, dosya kapsamında yapılan incelemede dosyada mirasçılar ... tarafından verilen 28.3.2003 tarihli vekaletnamede dava açma ve yargısal işlerin yürütülmesine ilişkin yetkileri kapsadığı, yine dosyada mirasçılar ... ve ...'in Av.... ve Av. ...'i vekil tayin ettiğine dair 29.4.2015 tarihli vekaletnamenin de bulunduğunun görüldüğü, BAM kararından sonra davalı tarafça dosyaya ibraz edilen ... isimli dizi filme ilişkin 72-78. Bölüm USB kayıtları incelendiğinde dizinin 73 üncü bölümünün 37 inci dakikası ile 39.20 dakikası arasında ve 75 inci bölümün 01.08.39 ila 01.10.45 inci aralığında... tarafından icra edilen şarkının sözlerinin...'in ... isimli şiirinin 1 ve 3 üncü kıtasından teşkil ettiği ve bu sözlerin şarkıcı tarafından dizide fon müziği olarak kullanıldığının tespit edildiği, davaya konu kullanımın mecrası, türü, miktarı ve şirin güfte olarak beğeni ölçüsü gibi kriterler birlikte dikkate alındığında davacının FSEK 68 çerçevesinde davaya konu şiirin kullanımına ilişkin olarak davacıdan talep edebileceği telif bedelinin 5.000-TL olabileceği, davacının bu bedelin 3 katını talep hakkı olabileceği, FSEK 19 hükmünde manevi hakları kullanmaya yetkili kişilerde bir öncelik sırası ve sırada önce olanın ölmedikçe diğerlerine bu yetkilerin geçmeyeceği dikkate alındığında davaya konu uyuşmazlık yönünden manevi hakları kullanmaya yetkisinin sadece...'in kızı ... olacağı sonuç ve kanaatine varıldığını bildirdiği anlaşılmıştır.
Bilirkişi raporlarının değerlendirilmesi: Dosya arasına alınan bilirkişi raporları dikkate alındığında, hem kök raporda hem de ek raporlarda dava konusu edilen "..." isimli şiirin davacıların murisi...'e ait olduğu ve FSEK kapsamında eser niteliğinde olduğu, davalının davacıların murise ait şiirin değiştirilerek kullanılması ve dizilerde seslendirilmesi hususunun fikri hakların ihlali niteliğinde olduğu kanaati bildirilmiş olup, raporda belirtilen görüşlerin dosya kapsamına uygun olduğu ve raporların denetime elverişli olduğu dikkate alınarak hükme esas alınmasına karar verilmiştir. Maddi tazminat talebi yönünden ise dosya arasına alınan müzekkere cevapları ile ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... esas ... karar sayılı dosyasında verilen ilam da dikkate alındığında bilirkişiler tarafından belirlenen 5.000,00 TL telif tazminatının dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmakla maddi tazminat yönünden de raporun hükme esas alınmasına karar verilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacıların hak sahibi olup olmadığı hak sahibi olduğu takdirde hak ihlalinin bulunup bulunmadığı talep edilen tazminatın varlığı ve miktarı hususunda olduğu anlaşılmıştır.
Gerekçe : Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; dava konusu edilen...’e ait "..." şiiri FSEK anlamında ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olduğu, davalı tarafından somut olayda murisin adı meydana getirdiği eserle birlikte zikredilemeyerek eserle eseri meydana getiren kişi arasındaki illiyet kesildiği, bu hali ile eser sahibinin mali ve manevi hakları ihlal edildiği anlaşılmıştır. Bu ihlal kapsamında davacıların maddi tazminat talebi yönünden yapılan incelemede; davacıların murisin mirasçıları olduğu ve dosya arasına alınan bilirkişi raporlarında belirlenen rayiç bedelin 5.000,00 TL olduğu davacıların FSEK 68 madde gereğince üç katına kadar talepte bulunabileceği anlaşılmakla talep artırım dilekçesi de dikkate alınarak davacılar tarafından açılan davanın maddi tazminat yönünden kabulü ile temerrüt tarihi dikkate alınarak hüküm kurmak gerekmiştir.
Davacıların açmış olduğu manevi tazminat davası bakımından ise FSEK 19. Madde kapsamında yapılan değerlendirmede davacılardan sadece ...'nın talepte bulunabileceği, diğer davacıların madde metninde yer alan vasiyeti tenfiz memuru, sağ kalan eşi ile çocuklarına ve mansup mirasçıları arasında yer almadıkları bu hali ile manevi tazminat talebinde bulunamayacakları anlaşılmakla davacı ... yönünden davanın kısmen kabulü ile 15.000,00 TL manevi tazminatında bu davacıya verilmesine diğer davacılar yönünden ise davanın reddine karar vermek gerekmiştr.
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında; Davacılar tarafından davalı ....LTD.ŞTİ. Aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile davalı tarafından yapılan ... isimli dizi de davacıların murisi... e ait ... isimli şiirin izinsiz kullanımı nedeniyle mali hak ihlalinden kaynaklanan FSEK 68.maddesi uyarınca belirlenen takdiren 5.000TL nin 3 katı olan 15.000 TL maddi tazminatın davacı ... bakımından ihtarname tebliğ tarihi olan 26/01/2015 tarihden itibaren diğer davacılar bakımından dava tarihinden itibaren yürütülecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, Davacı ...'in açmış olduğu manevi tazminatın kısmen kabulü ile takdiren 10.000 TL manevi tazminatın 26/01/2015 tarihinden itibaren yürütülecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair manevi tazminat talebinin reddine, davacılar ... ile ... in açmış olduğu manevi tazminat davasının reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan sebeplerle;
1-Davacılar tarafından davalı ....LTD.ŞTİ. Aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile davalı tarafından yapılan ... isimli dizi de davacıların murisi... e ait ... isimli şiirin izinsiz kullanımı nedeniyle mali hak ihlalinden kaynaklanan FSEK 68.maddesi uyarınca belirlenen takdiren 5.000TL nin 3 katı olan 15.000 TL maddi tazminatın davacı ... bakımından ihtarname tebliğ tarihi olan 26/01/2015 tarihden itibaren diğer davacılar bakımından dava tarihinden itibaren yürütülecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
2-Davacı ...'in açmış olduğu manevi tazminatın kısmen kabulü ile takdiren 10.000 TL manevi tazminatın 26/01/2015 tarihinden itibaren yürütülecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair manevi tazminat talebinin reddine,
3-Davacılar ... ile ... in açmış olduğu manevi tazminat davasının reddine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 1.707,75 TL karar harcından peşin yatırılan 683,10 TL ve 86,00 TL tamamlama harcının düşülerek kalanı 938,65 TL'nin davalıdan tahsiline,
5-a) Maddi tazminat bakımından karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı vekili yararına maddi tazminat talebine ilişkin hesap olunan 15.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacılara verilmesine,
b) Davacı ...'in açmış olduğu manevi tazminat bakımından karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı vekili yararına maddi tazminat talebine ilişkin hesap olunan 10.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacı ...'e verilmesine,
c) Davacılar ... ile ...'in açmış oldukları manevi tazminat bakımında davalı yararına reddilen miktar üzerinden yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı vekili yararına 25.500,00TL vekalet ücretinin davacılar ... ile ...'den alınarak davalıya verilmesine,
6- Davacılar tarafından yapılan Başvuru Harcı 27,70-TL, Peşin Harç 863,10-TL, Tamamlama Harcı 86,00-TL Bilirkişi ücreti 5.000,00-TL, Posta ve diğer giderler: 760,45-TL olmak üzere toplam:5.760,45-TL yargılama giderinin kabul ve red oranı dikkate alınarak 3.840,25 TL'nin davalıdan alınarak davacılara verilmesine, bakiye kalan kısmın davacılar üzerinde bırakılmasına
7-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair verilen karar taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul BAM nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okundu, usulen anlatıldı.17/10/2023
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır