T.C.
İSTANBUL
2.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2018/518
KARAR NO: 2023/142
DAVA: Tazminat (Fikir Ve Sanat Eseri Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 13/11/2018
KARAR TARİHİ: 14/12/2023
Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eseri Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesi : Davacı vekilinin mahkememize ibraz ettiği dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin iş bu tespite konu tasarımı(koltuk kılıfı) yoğun emek ve para sarfiyatı yaparak tasarlamış ve üretmiş olduğunu, ürettiği bu ürünler ile ilgili olarak Türk Patent Enstitüsü nezdinde ... tescil numaralı tescil ve endüstriyel tasarım hakkı sahibi olduğunu, (Tasarım tescil belgesi ekte sunulmuştur.) ve 554 sayılı kanun Hükmünde Karamameden ve 6769 sayılı Kanundan doğan korumadan yararlanmaya başladığını, müvekkilinin, endüstriyel tasarım hakkını güçlendirmek ve müşteri potansiyelini arttırmak amacıyla piyasaya sürdüğü tescilli ürünlerin gelişimi ve tanıtımı için ciddi yatırımlar yapmış ve emek harcamakta olduğunu. halen de harcamaya devam etmekte olduğunu ancak müvekkilinin yaptığı araştırma sonucunda ..., ...' nın müvekkiline ait tescilli ...tescil numaralı tasarımını” yukarıda belirtilen adresinde taklit edilmek suretiyle üretilerek/ürettirerek piyasaya arz edildiğini, internet üzerinden dahil olmak üzere ve bu arzdan haksız kazanç sağladığını tespit etmiş olduğunu, yapılan tespitten sonra üretilen araç koltuk kılıfının yok edilme tehlikesi mevcut bulunmakta ve tasarım tecavüzü fiilinin iyedilikle durdurulması gerektiğini, bu sebeple mahkememizden davalıya atölyedeki ürünlerin toplatılması yönünde ivedilikle ihtiyati tedbir kararı verilmesinin talep edildiğini, davalının eyleminin tasarım hakkına tecavüz edip etmediği hususunda ... 3 Asliye Hukuk Mahkemesinin... D.İŞ. numaralı dosyası ile tespit talebinde bulunulmuş ve davalıya ait işyerinde yapılan delil tespiti işleminde elde edilen ürünlerde müvekkilinin şirkete ait tasarımın aynı/ayırt edilemeyecek derece benzerinin yapılıp yapılmadığı, aynı/ayırt edilemeyecek derece üretilip piyasaya arz edilip edilmediği ve ... tescil numaralı faydalı modele tecavüz edilip edilmediği hususunun tespit işlemi yapılarak bilirkişi tarafından rapor verilmiş olduğunu ''Verilen 01.10.2018 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Yaklaşık 600 adet bencer şekilde üretilmiş koltuk kılıfı bulunduğu, ''Tespit eden tarafa ait ... Numaralı endüstriyel tasarım ile aleyhine tespil istenilen iş yerinde tespil edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde, belirgin farklılıklar bulunmadığı. bu sebeple benzer olarak algılandıkları, Bu durumun, 6769 Sayılı SMK uyarınca bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim açısından, görsel ve biçimsel olarak iltibas yaratabileceği kanaatine varılabileceği düşünülmekte olduğunu, tespit isteyen tarafa ait...çoklu ... nolu koltuk kılıfı tasarımının tescilli olduğunu, yenilik ve ayırt edici özelliklere sahip olduğu, dosyaya sunulan bilgi ve belgeler kapsamında yenilik vasfının devam ettiği, ...'' Şeklinde mevcut durum belirtilmekle, davanın kabulüne, davalı Şirin Sökmen'in müvekkiline ait tescilli endüstriyel tasarım ürünlerinin tasarım hakkına tecavüzde bulunduğunun tespitine, men'ine, önlenmesine ve durdurulmasına, tasarım hakkına haksız tecavüz eylemi sebebiyle 5.000-TL manevi ve şimdilik fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak ve bilirkişi tarafından uğradığımız maddı zarar belirlendiğinde artırılmak üzere 1.000-TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek TİCARİ FAİZİ ile müvekkiline ödenmesine, Bu davayı açmak için yaptırılan tespit dava harç ve giderleri olan toplam 1075 TL ise yine bu davanın..2000 TL avukatlık ücretinin davalıdan alınarak müvekkile ödenmesine, tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünleri”. üretimini engellemeyecek şekilde ELKONULMASI gerektiğine,, Müvekkilinin daha fazla zarara uğramasının engellenmesi için, ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile davalıya ait adreste bulunan tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde el koyulmasına, Davalının söz konusu faaliyetlerinin Haksız Rekabet oluşturduğunun tespitine, Masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesi veya ilgililere tebliğ edilmesine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Cevap dilekçesi: Davalının mahkememize ibraz ettiği cevap dilekçesine özetle; Somut olayda davacı yanın taraf değişikliği için mahkemeye başvurmasının ve mahkemenin bu beyanı kabul etmesinin hukuka aykırı bir karar olduğunu, huzurdaki davanın ticari bir dava olduğu ve ticari davaların arabuluculuk şartı gerçekleşmeden açılması durumunda dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesini, Karşı tarafın dilekçesinde belirttiği üzere ilgili ürünlerin üretiminin davalı taraf tarafından yapıldığı beyanına karşılık bilirkişi tespitinde tespit edilen 600 adet ürün farklı 3 firmaya ait olduğu, bilirkişi tespitinin firmanın yetkili kişisi eşliğinde yapılmadığı, Davacı tarafın 2 yıl sonra yanlış tarafa dava açtığını fark etmesinin hayatın olağan akışına ters olduğu ve karşı tarafın kötü niyetli olduğu, davalı yan tarafın ürünlerin taklit olduğunu bilebilecek durumda olmadığı, ürünleri ... Şirketinden satın aldığı ve davalı yan tarafın ancak iyi niyetli 3. Kişi olabileceği, Davanın reddine, yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesini arz, talep ve beyan etmiştir.
Cevaba cevap: Davacı vekilinin mahkememize ibraz ettiği cevaba cevap dilekçesinde özetle dava dilekçesindeki beyanlarının tekrarla fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla, Davanın Kabulüne, Davalının müvekkilime ait tescilli endüstriyel tasarım ürünlerinin tasarım hakkına tecavüzde bulunduğunun TESPİTİNE, MEN’İNE, ÖNLENMESİNE ve DURDURULMASINA, Tasarım hakkına haksız tecavüz eylemi sebebiyle 5.000-TL MANEVİ ve şimdilik fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak ve bilirkişi tarafından uğradığımız maddi zarar belirlendiğinde artırılmak üzere 1.000-TL MADDİ TAZMİNATIN dava tarihinden itibaren işleyecek TİCARİ FAİZİ ile müvekkile ödenmesine, Bu davayı açmak için yaptırılan tespit dava harç ve giderleri olan toplam 1.075 TL ile yine bu davanın 2.000 TL avukatlık ücretinin davalıdan alınarak müvekkile ödenmesine, Tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde EL KONULMASINA, Müvekkilin daha fazla zarara uğramasının engellenmesi için, ihtiyati tedbir talebimizin kabulü ile davalıya ait adreste bulunan Tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde EL KOYULMASINA, Davalının söz konusu faaliyetlerinin Haksız Rekabet oluşturduğunun tespitine, Masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesi veya ilgililere tebliğ edilmesine,Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
Islah dilekçesi: Davacı vekilinin mahkememize ibraz ettiği ıslah dilekçesinde özetle; dosyada bilirkişi raporunun kendilerine tebliğ edildiğini, bilirkişi raporunda davalı tarafa ait olarak tespit edilen tasarımın ...numaralı tescil içeriğindeki 6 nolu tasarım ile genel izlenim itibarıyla ve bilgilenmiş kullanıcı nezdinde iltibasa sebebiyet verebilecek kadar benzer olduğu ve ilgili minvalde yapılan kullanımların davacı yana ait tescilli tasarımlara tecavüz teşkil eder mahiyette olduğunun tespit edildiğini, rapora herhangi bir diyeceklerinin olmadığını, dava dilekçesinde beyan ettikleri tüm hususların doğruluğunun bilirkişi raporunda teyit edildiğini, talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile 1.000 TL Maddi 5.000 TL manevi tazminat ve bu davayı açmak için yaptırılan tespit dava harç ve giderleri olan toplam 1.075 TL ile yine bu davanın 2.000 TL avukatlık ücretinin davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesi talebi ile açıldığını, maddi tazminat hususunda SMK 151/2-b “Sınaî mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç.” değerlendirme usulüne göre hesaplama yapılmasını talep ettiklerini, ancak davalı taraf ticari defter ve kayıtları sunmadığından maddi tazminat hesabı yapılamadığını, dosyada mevcut ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin... D.İş numaralı dosyasında davalıya ait taklit edilen satışa hazır 600 adet koltuk kılıfı tespit edildiğini, davalı tarafın 6098 Sayılı TBK'nın 50. Maddesi uyarınca maddi tazminatın mahkeme tarafından hakkaniyete uygun olarak belirlenmesini talep ettiklerini, bu kapsamda tespit sırasında taklit edilen ürün sayısının 600 adet olduğu ve tespit davasında yapılan harcamalar ve avukatlık ücreti dikkate alınarak Mahkemeden, maddi tazminat talebi yönünden dava değerinin ıslah yoluyla maddi tazminat talebini 29.000 TL artırarak 30.000 TL’ye çıkarılmasına karar verilmesini talep etme zorunluluğu hasıl olduğunu, harcın dosyaya yatırıldığını, 30.000 TL maddi tazminatın 5.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı tarafından davacı müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Deliller:
Değişik iş dosyası: ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...D.iş sayılı dosyası fiziken celp edilmiş, dosya arasına alınmıştır.
TPMK: TPMK'dan gelen cevabi yazıda ... adına... sayılı tasarım tesciline ilişkin belge örneği gönderilmiş, söz konusu tasarım tescilinin halen geçerliliğini koruduğu anlaşılmıştır.
Bilirkişi Raporu: Bilirkişi raporunda; " ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D.İş numaralı dosyası kapsamında sunulan bilirkişi raporunda davalı tarafa ait olarak tespit edilen tasarımın ... numaralı tescil içeriğindeki 6 nolu tasarım ile genel izlenim itibarıyla ve bilgilenmiş kullanıcı nezdinde iltibasa sebebiyet verebilecek kadar benzer olduğu ve ilgili minvalde yapılan kullanımların davacı yana ait tescilli tasarımlara tecavüz teşkil eder mahiyette olduğunun değerlendirilebileceği" kanaatini bildirmiştir.
Dava ve uyuşmazlık :Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı adına TPMK nezdinde tescilli bulunan ... tescil numaralı tasarıma davalının tasarıma benzer nitelikte ürün üretmesi ve satışa sunması nedeniyle davalının davacının tasarım hakkına tecavüz edip etmediğinin tespiti, davalının eylemlerinin haksız rekabet niteliğinde olup olmadığının tespiti ile haksız eylemlerin durdurulması, önlenmesi, ortadan kaldırılması, maddi- manevi tazminata ilişkindir. Davacı taraf davalının eylemlerinin haksız rekabet ve tasarım hakkına tecavüz niteliğinde olduğunu, davalının eylemlerinin delil tespiti dosyası ile tespit edildiğini belirterek davanın kabulünü, davalı ise davanın reddini savunmuştur.
Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında TPMK nezdinde davacı adına tescilli bulunan ... tescil numaralı tasarımın bulunduğu, ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin... değişik iş sayılı dosyasında mahallinde keşif yapılarak tespit yapıldığı, bu dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda davacı adına tescilli tasarıma konu ürün ile keşif mahallinde tespit edilen ürünlerin benzer olarak algılandıkları kanaatinin bildirildiği, dava açıldıktan sonra davanın yanlış hasma yöneltildiği belirterek dosyanın eldeki davalıya yöneltildiği, her ne kadar davalı HMK 124 kapsamında yapılan işlemin hukuka uygun olmadığını iddia etmiş ise de; karşı tarafın tespitinin kabul edilebilir bir sebepten kaynakladığı anlaşılmakla davalının itirazı red edilerek yargılamaya devam olunmuştur. Mahkememizce yargılama sırasında yapılan bilirkişi incelemesinde; davacı adına tescilli ürün ile davalının üretimini yaptığı ve sattığı ürünlerin ayrıntılı olarak karşılaştırılmasının yapıldığı, yapılan incelemede davalının eylemlerinin davacı adına tescilli bulunan tasarıma tecavüz olduğu kanaati bildirilmekle, raporun kapsam ve içeriğinin dosya kapsamına uygun olduğu ve denetime elverişli olduğu anlaşılmakla hükme esas alınmasına karar vermek gerekmiştir.
Davacının tecavüz ve haksız rekabet iddiaları bakımından; davalının eylemlerinin davacı adına tescilli tasarıma tecavüz niteliğinde olduğunun hükme esas alınmasına karar verilen bilirkişi raporu ile tespit edildiği, davacı adına tescilli ürün görseli ile davalının ürünleri incelendiğinde tasarımların birbirine benzer nitelikte olduğu anlaşılmakla davalının eylemlerinin tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet niteliğinde olduğunun tespitine, davalının önlenmesine ve durdurulmasına, tecavüz oluşturan ürünlerin ve bu ürünlerin üretiminde kullanılan cihazlara davalının diğer ürünleri üretmesine engel olmayacak şekilde el konulmasına karar vermek gerekmiştir.
Davacının maddi tazminat talebi bakımından; davacının dava dilekçesi ile maddi tazminat talebine SMK 152/1-c maddesine dayandırdığı ancak ıslah dilekçesi ile talebini ıslah ederek BK50. Madde gereğince hesaplanması istediği anlaşılmakla; davacının uğramış olduğu maddi zararının tam olarak tespitinin mümkün olmadığı anlaşılmakla BK 50 madde gereğince yapılan değerlendirmede davacının talep ettiği tazminat miktarının dosya kapsamına uygun olduğu kanaatine varıldığından talep artırım dilekçesi de göz önüne alınarak maddi tazminat talebinin tümden kabulüne karar verilmiştir.
Manevi tazminat talebi bakımından ise; davalıların davacıya ait tescilli tasarımın kullanılmasının davacının manevi haklarına zarar verdiği ve manevi tazminatın şartları oluştuğundan, tazminata konu eylemlerin ağırlığı, eylemlerin davacının tüketici nezdindeki imajı üzerindeki etkileri dikkate alınarak davacı lehine 5.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesine karar verilmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında tüm dosya kapsamı dikkate alınarak davalının davacı adına tescilli bulunan tasarıma ilişkin kullanımlarının davacını tasarım hakkına tecavüz ile haksız rekabet niteliğinde olduğunun tespiti ile tazminat taleplerine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan sebeplerle;
1-Davanın kabulü ile; davalının eylemlerinin davacı adına tescilli bulunan ... tescil numaralı endüstriyel tasarıma tecavüz niteliğinde ve haksız rekabet niteliğinde olduğunun tespiti ile tecavüz eylemlerinin önlenmesine ve durdurulmasına, tecavüz oluşturan ürünlerin ve bu ürünlerin üretiminde kullanılan cihazlara davalının diğer ürünleri üretmesine engel olmayacak şekilde el konulmasına,
2-Davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile 30.000 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Davacının manevi tazminat talebinin kabulü ile 5.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Karar kesinleştiğinde masrafı davalıya ait olmak üzere Türkiye de yayın yapan tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde hüküm özetinin ilanına,
5-Yatırılan peşin harcın mahsubu ile eksik kalan 1.793,13 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
6-Davacı tarafından yapılan 3000 TL bilirkişi ücreti+519,80 TL posta gideri+ 102,47 TL peşin harç+35,90 TL başvuru harcı+495,25 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 4.153,42 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya iadesine,
7-Tasarıma tecavüz yönünden;
-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 25.500,00 TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Haksız rekabet yönünden;
-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 25.500,00 TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-Maddi tazminat yönünden;
Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
10-Manevi tazminat yönünden;
-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden 5.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
11-Kocaeli ...Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D.iş sayılı dosyasında yapılan yargılama giderleri olarak 35,90 TL başvuru harcı+59,10 TL peşin harç+400 TL (Hakim Katip Mübaşir yol tazminatı ve bilirkişi ücreti)+253,80 TL keşif harcı+120 TL yol ücreti+200 TL bilirkişi ek ücreti+28 TL Posta masrafı olmak üzere toplam 1.096,80 TL masrafın davalıdan alınarak davacıya iadesine,
12-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştikten sonra talep halinde iadesine,
13-Davalı tarafından yatırılan gider avansı bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.14/12/2023
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır