T.C.
İSTANBUL
2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/167 Esas
KARAR NO: 2024/125
DAVA: Tazminat
DAVA TARİHİ: 04/11/2009
KARAR TARİHİ: 25/04/2024
Mahkememizden verilen 12/02/2020 Tarih, 2016/143 Esas ve 2020/93 sayılı karar, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2020/7279 Esas ve 2022/4119 Karar sayılı 26/05/2022 tarihli ilamıyla bozulmuş olup, mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılan ve mahkememizde görülmekte bulunan tazminat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, müvekkilinin davalı ... A.Ş. ile 25.03.2007 tarihinde yapılan sözleşme kapsamında müvekkil tarafından geliştirilen ... adlı yazılımın 4.0 versiyonunun, ... adlı yazılımın 1.0 versiyonunun davalı firmaya lisans devrinin düzenlendiğini, söz konusu yazılımların davalı şirketin hedef kitlesi, müşterileri ve çalışanları ile eposta ve SMS aracılığıyla iletişim kurmasını ve satış yapmasını, çeşitli konularda anket yapılmasını hedefleyen elektronik pazarlama araçları yazılımları olup sözleşmeye istinaden müvekkilince yazılımların kapalı kaynak kodlarının davalı şirketin sunucularına kurulduğunu, davalı ... A.Ş.'ye teknik destek verilmeye başlandığını, sözleşmenin 1.6.5 nolu maddesi uyarınca yazılımların açık kaynak kodlarından oluşan bir CD'nin 12.03.2008 tarihinde ... A.Ş.'de davalı tarafından kiralanan banka kasasına teslim edildiğini, sözleşmeye göre kasayı açma yetkisinin davalı ... A.Ş.'de olduğunu, müvekkilinin davalı tarafından tanzim edilen vekâletname ile kasayı açma ve kontrol etme yetkisinin bulunduğunu, yazılımların çalışma/çalıştırılma prensipleri gereğince davalı ... A.Ş.'nin sunucularından müvekkil şirketin sunucularına talep gelmesi gerekirken 20.11.2008 tarihinden sonra müvekkil sunucularına talep gelmediği halde davalı ... A.Ş.'nin programlarının çalıştığını, davalı ...'nun SmartMessage ile SMS ve eposta göndermeye devam ettiğini, ...D. İş sayılı dosyada davalı tarafın haksız kullanımının tespit edildiğini, 03.08.2009 tarihli tespit raporunda ... yazılımının diğer davalı ... A.Ş.'ye ait sunucu üzerinden çalıştığının tespit edildiğini, davalıların müvekkilinin yazılımlarını kırmak suretiyle müvekkilinin FSEK kapsamında korunan mali ve manevi haklarına tecavüz ettiklerini, sözleşme hükümlerini ihlal ettiklerini, sözleşmenin 2.3.1 nolu hükmünde davalı ... A.Ş.'nin sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesi halinde dava konusu yazılımların kaynak kodlarını 200.000 USD+KDV bedel karşılığı satın alabileceğinin düzenlendiğini, sözleşmenin 1.6.5. nolu hükmünün de ihlal edildiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile dava konusu yazılımlara davalıların müdahale ve tecavüzlerinin refi, meni, sonuçlarının ortadan kaldırılması, davalıların sunucularında kurulu yazılımların imhası, 10.000 USD maddi tazminat, 5.000 USD manevi tazminat ve 5.000 USD cezai şartın dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsilini ve tespit giderlerinin tahsilini talep etmiş, ıslahla maddi tazminatı 200.000 USD'ye çıkarmıştır.
Davalılar vekili, müvekkili ... A.Ş.'nin dava dışı ... A.Ş.'nin internet ortamında hayata geçirilmesi planlanan e-projeleri için kurulduğunu, davacı ile davalı ... A.Ş. arasında 07.05.2007 tarihinde Süperteklif Sitesine ait yazılımın geliştirilmesi için Yazılım Geliştirme Destek ve Danışmanlık Sözleşmesi imzalandığını, davacı tarafın bu sözleşme ile dava konusu yazılımların kullanıcısının ... A.Ş. olduğunu kabul ettiğini, lisans sözleşmesinin... maddelerinde lisans hizmetinin süresiz olacağının ifade edildiğini, süresiz lisanslama hizmeti karşılığında davacıya 69.000 USD ödenmesinin kararlaştırıldığını, bu bedelin ... A.Ş. tarafından ödendiğini, cezai şart isteminin koşullarının oluşmadığını, davacının dayandığı sözleşmenin tarafı olmayan ... A.Ş.'ye husumet yöneltilemeyeceğini, davacının iddia ettiği 200.000$ + KDV kaynak kodlarının ve yazılımlara ait know how'ın satın alınması durumunda ödeneceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkememizce davanın kısmen kabulü ile davalıların davacıya ait ... ve ... isimli yazılımlarına vaki tecavüzün refine ve menine ve davalıların muhtemel tecavüzünün menine, davalı sunucularında kurulu ... ve ... adlı yazılımların imhasına, takdiren belirlenen 170.000 USD'nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, 863,70 TL tespit giderinin davalılardan tahsiline, fazlaya dair tazminat talebinin ve sair taleplerin reddine dair verilen karar, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 14.01.2016 tarih ve 2015/1846 Esas 2016/314 Karar sayılı ilamı ile taraf vekillerinin sair temyiz itirazları reddedilerek, yazılımların rayiç değeri konusunda çelişkileri gideren gerekçeli ve denetime elverişli yeni bir rapor alınması gerektiğinden bahisle bozulmuş, mahkememizce bozma ilamına uyulularak yargılamaya devam olunmuştur.
Mahkememizce uyulan bozma ilamına göre, davalının bedelini ödeyerek edindiği lisanslı yazılımların süresiz olarak kullanabileceği şekilde bir lisans ile kapalı kodlarını kullandığı, program kodunu kırmak, tahrif etmek gibi bir eyleminin gerçekleştiğine dair teknik bir bulguya rastlanmadığı, davaya konu yazılımların ikinci bir sunucuya çoğaltılmak suretiyle birden fazla kopya haline dönüştürüldüğüne dair teknik bir bulguya rastlanmadığı, yazılımın başka bir sunucuda tespiti yine aynı kurumun Sözleşme-B’yi imza eden iştirakini işaret ettiği, bu durumun hayatın doğal akışı içinde internet ortamında yer sağlayıcı değişikliği gerekliliği nedeniyle makul görüldüğü, anılan yazılımların her çalıştırılmasında davacı lisans sunucusuna bağlanarak yetkilenmeye zorunlu kılınmasının yazılımı lisansının sözleşmede geçtiği gibi süresiz olarak kullandırılmadığını, yazılımlarda periyodik denetimli bir serbestliğe izin verildiğini göstermediği, oysa ki Sözleşme-A’nın 1.3.2 nolu maddesinde açıkça yazılımın süresiz lisansının alıcı davalıya verildiğinin zikredildiği, davalının Sözleşme-A’da mutabık kalınmış süresiz lisans bedelini ödediği anlaşılan yazılımını teknik bir gereklilik olmaksızın tabi oldukları sürekli lisans kimlik denetiminden kurtarma ve böylece belki de ek hizmetlere dahil olma zorunluluğundan bağımsız olarak yazılımını kullanma ihtiyacından ötürü, yazılımların öz kodları dışında, araişlerlik / arayüz bağlantı tanımlarında değişikliğe gittiğinin anlaşıldığı, bu durumun davacı yazılımını tahrif, kodu kırma ve benzeri haksız fiil olarak değerlendirilemeyeceği, cezai şartın ödenmesini gerektiren sözleşmeye aykırı bir davranışın da tespit edilemediği sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı davacı vekili temyiz etmiş, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2020/7279 Esas ve 2022/4119 Karar sayılı ilamı ile ; " Mahkemece davanın kısmen kabulü ile davalıların davacıya ait ... ve ... isimli yazılımlarına vaki tecavüzün refine ve menine ve davalıların muhtemel tecavüzünün menine, davalı sunucularında kurulu ... ve ... adlı yazılımların imhasına, takdiren belirlenen 170.000 USD'nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, 863,70 TL tespit giderinin davalılardan tahsiline, fazlaya dair tazminat talebinin ve sair taleplerin reddine dair verilen karar, taraf vekillerinin temyizi üzerine Dairemizin 14.01.2016 tarih ve...Esas ... Karar sayılı ilamı ile taraf vekillerinin sair temyiz itirazları reddedilerek, yazılımların rayiç değeri konusunda çelişkileri gideren gerekçeli ve denetime elverişli yeni bir rapor alınması gerektiğinden bahisle bozulmuş, mahkemece Dairemiz bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir.
Bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli müktesep hak oluşturur. 09/05/1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararında da belirtildiği üzere, bir mahkemenin bozma kararına uyması sonucunda kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince karar verme mükellefiyeti meydana gelir ve bu itibarla mahkemenin sonraki hükmünün bozmada gösterilen esaslara aykırı olması usulü müktesap hakkın (kazanılmış hakkın) ihlalini teşkil edecek olup bu hakkın ihlali münhasıran bozma sebebi teşkil eder.
Dairemiz bozma ilamının davacı şirket lehine usulü kazanılmış hak teşkil ettiği nazara alınarak, gerektiğinde BK 42 (6098 sayılı TBK 50) gereğince bir tazminata hükmedilmesi gerekirken, davacının kazanılmış hakkını ihlal edecek şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, hükmün temyiz eden davacı yararına bozulması gerekmiştir." şeklindeki gerekçe ile mahkememizce verilen davanın reddi kararı bozulmuş, Yargıtay bozma ilamında belirtilen hususlar doğrultusunda yargılamaya devam olunarak yargılama sonlandırılmıştır.
Dava, 5846 sayılı Yasa uyarınca eser mahiyetinde olduğu iddia olunan yazılımlara vaki tecavüzün refi, men'i, maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.
Yargıtay bozma ilamı neticesinde maddi tazminat davası yönünden yargılamaya devam olunmuş, diğer kesinleşen talepler yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2015/1846 Esas ve 2016/314 Karar sayılı bozma ilamında işaret edildiği üzere, Mahkememizin 2009/164 Esas ve 2014/213 Karar sayılı dosyasında alınan raporlar arasında çelişki mevcut olup, raporlar arasında ortaya çıkan çelişkinin giderilmesi ve ikinci rapora yönelik itirazların karşılanması için yeni bir bilirkişi kurulundan dosyada mevcut raporları irdeleyen ve tarafların bu raporlara yapmış oldukları itirazları da karşılayan, yazılımların rayiç değeri konusunda önceki raporları değerlendiren yeni bir rapor alınmış, alınan 25/06/2019 tarihli raporda özetle; 12/11/2010 tarihli raporda yazılım rayici olarak tespit olunan 100.000 USD'nin, 06/03/2013 ve 07/12/2013 tarihli kök ve ek raporlarda rayiç olarak tespit olunan 200.000 USD'den biraz daha az olarak tanımlanan bedelin, 19/03/2018 tarihli raporla belirlenen 200.000 USD rayiç bedelin -anılan raporlardaki tespitlere ittifak edilmediğinden- dosya kapsamı ile isabetli bulunmadığı, 30/12/2016 tarihli rapordaki teknik değerlendirmelerin ise dosya kapsamı ile uyumlu olduğu, mezkur raporda davalı kaynak koda müdahale etmiş olsaydı yazılım rayicinin 67.000 USD olacağına ilişkin görüş bildirildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda da açıklandığı üzere Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2015/1846 Esas ve 2016/314 Karar sayılı bozma ilamının davacı lehine usulü kazanılmış hak teşkil ettiği nazara alınarak, aynı dairenin 2020/7279 Esas ve 2022/4119 Karar sayılı ilamında belirtilen hususlar doğrultusunda yapılan incelemede, tazminat miktarına ilişkin taraflar arasında düzenlenen 25.03.2007 tarihli sözleşmenin 2.3.1 nolu hükmünün dikkate alınması gerektiği, 2.3.1'inci maddede belirtilen 200.000 USD +KDV bedelinin, sözleşme kapsamındaki yazılımların kaynak kodlarının yanı sıra, bu yazılımların tamamını üretebilecek, buna güncelleme ve destek yapabilecek bir yazılım ekibinin gerekli tüm bilgilerle donatılmasını tanımladığı, rayiç bedelin yazılımın kabiliyetleri, kodların ulaştığı düzey, algoritmaların rakiplerine göre teknolojik üstünlükleri, yazılımın çalıştığı ağ, donanım ve 3. Parti yazılımlarla ilişkisi gibi durumlara göre değerlendirilmesi gerektiği, dosyadaki mevcut raporları değerlendiren 25/06/2019 tarihli rapor çerçevesinde -davacı lehine kazanılmış usulü hak kapsamında ve rayiç bedel noktasında- 30/12/2016 tarihli bilirkişi raporunda yapılan tespitlerle birlikte, dosyada mevcut tüm bilgi belgelerle ve Yargıtay bozma ilamları ışığında rayiç bedel değerlendirilmiş, ancak tam olarak bir belirleme mümkün olmadığından, TBK'nin 50 ve devamı maddeleri uyarınca hakkaniyet gereği 65.000 USD olarak tazminat miktarı belirlenmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.(Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2022/6942 Esas ve 2024/3173 Karar nolu 24.04.2024 tarihli ilamı doğrultusunda yabancı para alacaklarına ilişkin vekalet ücreti ve harç hesabı yapılmıştır.) (dava tarihi olan 04/11/2009 tarihi UYAP döviz kur bilgilerine göre 1 USD'nin efektif satış değeri 1.512 TL olarak belirlenmiştir.)
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Kesinleşen konularda karar verilmesine yer olmadığına,
2-65.000,00 USD maddi tazminatın 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca kamu bankalarının bir yıllık USD yönünden dövize uyguladığı en yüksek faizin uygulanmak sureti ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya dair talebin reddine,
3-Masrafı davalılardan karşılanmak sureti ile hüküm özetinin yurt çapında yayın yapan trajı en yüksek 3 gazeten birinde bir kez ilanına,
4-Tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla, karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 6.713,50 TL nispi karar ve ilam harcından peşin ve ıslahla yatırılan harçlar toplamı olan 7.319.25 TL'nin mahsubu ile kalan 605,75 TL bakiyenin talep halinde davacıya iadesine,
5-Davacı tarafından yatırılan 6.713,50 TL harcın davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul olunan davacı vekili yararına hesap olunan 25.500 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul olunan davalılar vekili yararına hesap olunan 25.500 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalılara verilmesine,
8-Davacı tarafından 7.612,64 TL olarak sarfedilen bilirkişi ücreti, tebligat, posta masrafları vb. yargılama giderinin, davadaki kabul ve red oranı gözetilerek takdiren 2.474,10.TL'sinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,arta kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
9-Davalılar tarafından 4.929,00 TL olarak sarfedilen bilirkişi ücreti, tebligat, posta masrafları vb. yargılama giderinin, davadaki kabul ve red oranı gözetilerek takdiren 3.327,08 TL'sinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,arta kalan kısmın davalılar üzerinde bırakılmasına,
10-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının talep halinde ve karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 15 gün içerisinde Yargıtay temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 25/04/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır