T.C.
İSTANBUL
2.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/160
KARAR NO: 2024/17
DAVA: Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ: 15/08/2022
KARAR TARİHİ: 16/01/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesi : Davacı vekilinin mahkememize ibraz ettiği dava dilekçesinde özetle; taraflardan ... işlettiği toplu taşıma (otobüsler-metrobüsler) araçlarında ve de ... ‘nin yürütümünde ve denetiminde bulunan özel halk otobüsleri’nde takılı bulunan ve reklam amaçlı olarak kullanılan el tutaçları ve malzemeleri, (fikri ve sınai mülkiyete ilişkin tüm yasal hakları türk patent enstitüsü’nde kayıtlı ... sicil no ile) müvekkili ... adına tescilli olduğunu, davalılardan e... ltd.şti. ile ... hizmetleri ltd.şti. her türlü marka ve patent hakları müvekkiline ait bulunan el tutaçlarını diğer davalı ...'ye ait toplu taşıma araçlarında reklam amaçlı olarak kullanmakta olduğunu ve diğer davalı ...'ye kiraya vermekte ve reklam geliri elde ettiğini, diğer davalı ... işletmeleri genel müdürlüğüne de araçlara takılmak amacıyla, reklam alanı temin etmesi karşılığında kira bedeli ödendiğini, davalıların bu suretle haksız rekabete yol açıldığını ve müvekkilinin bu tasarımdan elde edebileceği muhtemel kazançtan mahrum bırakıldığını, davalılar müvekkiline ait ürünleri haksız olarak kullanmakta ve gelir elde ettiğini, müvekkilinin marka, patent ve tasarım haklarına tecavüz edildiğini. bu suretle de haksız rekabete yol açıldığını, tasarımı davacı müvekkiline ait olan ve özel halk otobüslerinde ve de ...'ye ait otobüslerde reklam amaçlı kullanılan tutaç'lardan dolayı müvekkilinin, davalıların tecavüzünden doğan maddi zararlarının tazmini için ... 3.fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinin ... e. sayılı dosyası ile 17.08.2012 tarihinde maddi tazminat davası açılmış olduğunu, davanın derdest olduğunu, yargılama safhasında bulunan davada, iş bu davalarının, müvekkilinin maddi tazminat alacağının tesbiti için bilirkişi incelemesi safhasında olduğunu, derdest davalarında endüstriyel tasarıma tecavüz açısından, ...no'lu tasarım tescili nezdinde yapılan değerlendirmede, tüm dosya kapsamı ve önceki bilirkişi raporlarına göre, ... no'lu tasarım tescili belgesinden doğan hakka tecavüz şartlarının oluştuğu tespit edildiğini, davalılardan ... ltd. şti.nin müvekkiline karşı açmış olduğu hükümsüzlük davası ise ... 1.fikri ve sınai haklar mahkemesinin... e. ...k. sayılı ve 04.02.2021 tarihli kararı ile "davanın açılmamış sayılmasına" karar verildiğini, ilk açtıkları davada tecavüzden doğan maddi tazminat talebini, faydalı model ve endüstriyel tasarım haklarının müvekkili adına tescil edildiği 25.11.2010 tarihinden, ilk davanın açılmış olduğu 17.08.2012 tarihleri arasındaki haksız tecavüzden kaynaklanan tazminat alacağı dava konusu edildiğini, davalılar müvekkiline ait olan faydalı model ve endüstriyel tasarıma tecavüz etmekte olduğunu, ilk davanın açıldığı 17.08.2012 tarihinden başlamak üzere işbu davalarının açılış tarihine (15.08.2022) kadar geçen sürede, davalıların devam edegelen tecavüzlerinden dolayı doğan maddi tazminat alacaklarının tazmini için ve maddi zararının değerinin yargılama safhasında bilirkişilerce yapılacak incelemeler sonucunda, tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak üzere, işbu davalarının belirsiz alacak davası olarak açmak zorunluluğunda kalındığını, müvekkilinin endüstriyel tasarımına yapılan tecavüz sonucunda, ilk davanın açıldığı 17.08.2012 tarihinden başlamak üzere işbu davanın açıldığı 15.08.2022 tarihine kadar doğan maddi zararının değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak üzere şimdilik asgari 1.000.TL. Maddi tazminatın avans faiziyle birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline ve yargılama giderlerinin de davalılara yükletilmesine karar verilmesini vekaleten talep ve dava etmiştir.
Cevap dilekçesi: Davalı vekilinin mahkememize ibraz ettiği dava dilekçesinde özetle; davacı taraf tutamaçların halen kullanıldığı iddiasıyla huzurdaki davayı ikame etmişse de bu hususu ispatlamakla da mükellef olduğunu, müvekkili idare, ... ilinde toplu 1871 yılından bu yana toplu ulaşım hizmeti ifa eden, köklü, güvenilir bir kurum olduğunu, mülkiyeti idareleri adına kayıtlı olan toplu ulaşım araçlarının el tutamaçlarının reklam alanı olarak kiraya verilmesi işi 2886 sayılı devlet ihale kanunu olmak üzere 4734 sayılı kamu ihale kanunu ve sair yasal mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiğini, tescilli tasarım ve faydalı modellerde benzerliği kabul anlamına gelmediğini, ihale konusu işin görülmesi ve şartnamede yer alan tüm sorumlulukların yerine getirilmesi ihaleyi kazanan yüklenici firma/firmalara ait olduğunu, idareleri mal, malzeme, hizmet alımı, gelir getirici vb nitelikteki tüm işler için yapılacak tüm ihalelerde; sözleşme hükümlerine göre sağlanacak mal veya ürünlerin marka, patent, endüstriyel tasarım ve faydalı model hak ve bedellerinin yüklenici tarafından karşılanması istenildiğini, müvekkili idare ile diğer davalı ...ltd.şti. arasında ‘reklam karşılığı el tutacağı yaptırılması ve reklam alanı olarak kiraya verilmesi işine ait’ yapılan ihale sonucu konuya ilişkin sözleşme imzalandığını, sözleşmenin konusu ‘otobüslerin içerisine reklam karşılığı el tutacağı yaptırılması ve reklam alanlarının kullanılması’ olduğunu davalı/kiracı ... şartnamede belirtilen esaslar doğrultusunda otobüsün içindeki tutunma borularına el tutacağı tasarlayacağını, ... reklamcılıkla müvekkili idare olan...arasında imzalanan 14.08.2012 tarihli sözleşmenin ve şartnamenin dava konusu tutamaçları düzenleyen maddelerinin değerlendirilmesi gerektiğini, ilgili sözleşmenin 6.1. maddesinde; ‘yüklenici ... otobüslerinin içerisinde mevcut el tutacaklarının yerine kir tutmaz, su ve toz geçirmez özellikte yeni reklam alanlı el tutacağı tasarlayacak, idarenin onayından sonra işbu şartnamede belirtilen süre içerisinde imalat ve montajını yapacaktır.’ sözleşme ekinde bulunan teknik şartnamenin 7. maddesinde; ‘el tutacakları aşağıda belirtilen özelliklerde tasarlanacağı, imalatı yapılacak ve otobüslere monte edileceğini, özel antibakteriyel malzemeden yapılacağını, engelliler ve az görenler için ilgili kurumlarca standardı belirlenmiş renk ve özellikte olacağını el tutamakları için kullanılacak malzemelerir tutmaz, su ve toz geçirmez yeterlilikte olduğunu, üzerine 7x12 ebatında reklam alanı, yüksek ısıya dayanıklı, 350kg ağırlığı çekebilir, kullanım ömrü en az 2 takvim yılı, patentli ve standartlara uygun olması gerektiğini, araca ve insanlara zarar vermeyecek şekilde tasarlanması gerektiğini, üretilmeli ve montajı yapılmalıdır, araca kolay monte edilebilmeli, reklam görseli hızlı ve kolay değiştirilebilmelidir.’ aynı şartnamenin 17e. maddesinde de,‘yüklenici sözleşme hükümlerine göre sağlayacağı malzemelerin ve bunların herhangi bir parçasına ait patent veya telif haklarını ödeyecektir. patent veya telif hakkının ihlalinden doğan tazminat, istek ve davaların sorumluluğu yükleniciye aittir. patent ve telif konularından meydana gelebilecek zararlardan idare sorumlu değildir.’ aynı şartnamenin 15. maddesinde de açıkça belirtildiği üzere;‘ yüklenici sözleşme hükümlerine göre sağlayacağı mal ve montaj sistemleri ile bunların herhangi bir parçasına ait marka, patent, endüstriyel tasarım ve faydalı model hak bedellerini ödeyeceğini, yüklenici üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmesi sırasında veya getirilmesi nedeniyle ilgili mevzuat hükümlerince koruma altına alınmış fikri ve/veya sınai mülkiyet konusu olan bir hak ve/veya menfaatinde l halinde bundan kaynaklanan her türlü idari, hukuki, cezai ve mali sorumluluğun kendisine ait olduğunu, yüklenici bu konuda idareden herhangi bir talepte bulunamaycağını, ‘ifadeleri yer almaktadır. yukarıda arz ettikleri nedenlerden ötürü davacı taleplerinin muhatabı ihaleyi kazanan firma/ firmalar olması gerektiği kanaatinde olduklarını, idarelerince zarar tazmini isteminde bulunanların haklarına karşı yapıldığını, yapılmakta olan her hangi bir hak ihlali söz konusu olmadığını, yukarıdaki sözleşme ve şartname maddelerinden de anlaşılacağı üzere, müvekkili idare sadece mülkiyetinde olan ve işlettiği otobüslerin tutamaçlarını değiştirmek üzere bir ihale gerçekleştirdiğini, ihaleyi alan firmadan sadece bahsi geçen standartlara uygun tutamaç temin ve montajı talebinde bulunduğunu, müvekkili idarenin yüklenici firma tarafından otobüslere montajı gerçekleştirilen tutamaçların patent ve telif hakları hakkında bilgi sahibi olması kendisinden beklenemediğini, patent ve telif konularında meydana gelebilecek zararlardan idarenin sorumluluğundan bahsedilmesi mümkün olmadığını, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkili idarenin davalı/kiracı ... reklamcılık tarafından kullanılan tutamaçların davacı adına kayıtlı faydalı model olup olmadığını bilebilmesine imkan olmadığını, böyle bir durumun davacı tarafından tespiti halinde müvekkili idareye ihtaren uyarı göndermesi gerektiğini, dava açması kötü niyetli bir yaklaşım olduğunu, yargılamanın sağlıklı şekilde yürüyebilmesi ve davacının tecavüz iddiaların doğru bir şekilde değerlendirilebilmesi için, öncelikle hükümsüzlüğe ilişkin iddialarının tespitini, sonra ise davacının tecavüz iddialarının değerlendirilmesi gerektiğini, bu şekilde yapılacak bir değerlendirmenin hem usul ekonomisi, hem de fikri sınai haklara ilişkin yargılama usullerine uygunluk bakımından yerinde olacağını, davayı kabul anlamına gelmeme üzere, bir kamu kurumu olan müvekkili idareye yönelik avans faizi taleplerinin reddini talep etmiştir.
Cevaba cevap: Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla davalı şirketin zamanaşımı ve arabuluculuk dava şartına ilişkin itirazları ile davalı idarenin zamanaşımı, husumet ve derdestlik dahil tüm itirazlarının reddine, davalarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Deliller:
TPMK: ... adına ... sayıyla kayıtlı Tasarım Tescil Belgesinin, Yenileme belgelerinin, dosyasının aslına uygun suretleri dosya arasına alınmış olup, tescilin halen geçerliliğini koruduğu, tescil üzerinde devir ve lisans kaydı bulunmadığı bildirilmiştir.
Celp edilen dosyalar: ... 1. FSHHM'nin ... Esas sayılı dosyası fiziken dosya arasına alınmıştır.
-... 3. FSHHM'nin ... Esas sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiştir.
-... 4. FSHHM'nin ...D.İş sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiştir.
Dava ve uyuşmazlık : Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalının, davacı adına tescilli bulunan endüstriyel tasarıma tecavüz nedeniyle uğranılan maddi zararın tahsiline ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Davacı taraf ... 3. FSHHM 'nin... E. Sayılı dosyasında dava açıldığını, bu davada 17/08/2012 tarihine kadar işlenmiş zararların talep edildiğini, bu dosya bakımından ise 17/08/2012 ile 15/08/2022 tarihleri arasındaki zararın talep edildiğini belirterek davanın kabulünü savunmuştur, davalılar ise davanın reddini savunmuştur.
Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacının talebinin endüstriyel tasarıma tecavüz nedeniyle uğranılan zararın tahsiline ilişkin olduğu, davanın nitelik itibariyle alacak talebine ilişkin olduğu, bu haliyle arabuluculuğa tabi olduğu, zorunlu arabuluculuk başvurusuna ilişkin dosyada herhangi bir delilin dosyaya sunulmadığı, bu haliyle arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediği anlaşılmakla davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan sebeplerle;
1-Davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine,
2-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3-Alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcından, peşin yatırılan 80,70 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL harcın dacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştikten sonra talep halinde ilgili tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.16/01/2024
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır