T.C.
İSTANBUL
2.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/106
KARAR NO: 2024/158
DAVA: Patent (Tecavüzün Mevcut Olmadığının Tespiti İstemli)
DAVA TARİHİ: 31/03/2021
KARAR TARİHİ: 30/05/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Patent (Tecavüzün Mevcut Olmadığının Tespiti İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesi : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın “...” ticari isimli ürünü geliştirdiği ve söz konusu ürüne ruhsat aldığı, bu süreçte ürüne ilişkin yapılan patent araştırmasında, davalı yana ait ... ve ... sayılı patentlerin varlığının tespit edildiği ve söz konusu patentler ürüne ilişkin olmasına rağmen tecavüz söz konusu olmadığından iş bu davayı açma gereği duyulduğunu, müvekkili firmanın ruhsat başvurusu yaptığı tarihte “...” isimli ürünü için, davalı yana karşı tecavüzün olmadığının tespiti davası açmış olduğunu, ... 1. Fikri ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesince 18/02/2021 tarih ve ... E.,... sayılı karar ile “dava tarihi itibariyle ruhsat alınmayan dava konusu ürünün, davalı tarafın tescilli patentlerine tecavüz olmadığının tespiti isteminin hukuki yarardan yoksun olduğu bilinmekle, davanın reddine karar verilmiştir.” denildiği, kararın kesinleştiği, ancak aradan geçen süreçte üründe isim değişikliği yapıldığı, ürünün ticari isminin “...” olduğu, üründe sadece ticari isim değişikliği yapıldığı, ruhsatlandırma sürecinde başka bir teknik değişiklik olmadığı, anılan davada davalıya ait beş patent yönünden tecavüzün olmadığının tespiti istenmişse de bu beş patentten ..., ... ve ... patentlerinin koruma süresinin bu dava tarihi itibariyle dolduğu, müvekkili firmaya ait “...” ticari isimli ürün için ruhsat alınmış olduğu, müvekkiline ait “...” isimli ürünün davalıya ait ... ve ... numaralı patentlerin bağımsız istemlerini ihlal etmediğinden bağımlı istemleri ihlal ettiğinden de söz edilemeyeceği, müvekkiline ait dava konusu edilen ürünün davalı yan adına koruma altına alınmış olan ... ve ... sayılı patent belgeleri ile korunan unsurlara tecavüz etmediğinin tespitini talep ve dava edilmiştir.
Cevap dilekçesi: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusunun ihtilaf teknik incelemeyi zorunlu kıldığı, dava konusu hususun müvekkilinin ilgili teknik birimlerince incelenmesi gerektiği, ancak müvekkilin yurtdışı menşeli olması nedeni ile ilgili teknik incelemenin zaman aldığı, müvekkil ile yapılacak istişareler sonrasında cevap dilekçesinin hazırlanacağı, ingilizceye tercüme edilerek müvekkilin onayına sunulması, müvekkilinin yorumları doğrultusunda dilekçenin Sayın Mahkemeye sunulacağı, dilekçenin yasal süresi içinde sunulmasının mümkün olmadığı, davaya konu ruhsat dosyalarında inceleme yapılması gerektiği, bu nedenle süre uzatımını arz ve talep etmiştir. 18/01/2022 tarihli süre uzatım talebi dilekçesi ile davaya cevap sunulabilmesi için davacı yana ait davaya konu ürüne ilişkin bilhassa ruhsat dosyasının ilgili kısımları olmak üzere gerekli bilgi ve belgelerin dosyaya ibrazının/celbinin ve bunların kendilerince incelenmesinin sağlanması gerektiği, ancak söz konusu bilgi ve belgelerin dava dosyasına sunulmamış olması nedeniyle bundan sonra dosyaya sunulacak yeni bilgiler ve belgelere ve davanın esasına ilişkin cevap sunma hakkı, her türlü savunma hakkı ve delil sunma hakkını saklı tutarak HUMK 121. Madde uyarınca delillerini sunmaktan imtina eden davacı yan tarafından ispat sunulamayan haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, işbu talep kabul edilmediği takdirde, davacının tecavüz olup
olmadığı iddiasını inceleyip cevap verilebilmesi için davacı yanın davaya konu ettiği ilaç ürününün ruhsat dosyasının dava dosyasına ibrazı ve kasaya alınması için davacı yana kesin mehil verilerek ihtarat yapılmasını ve ruhsat dosyasının kasaya alınması halinde Mahkeme nezdinde, alınmaması halinde Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nda yerinde incelemek üzere gün tayin edilmesini arz ve talep etmiştir.
Cevaba cevap dilekçesi: Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; müvekkiline ait ürünün ruhsat dosyasının müvekkilinin ticari sır niteliğindeki bilgilerini içermekte olduğu, yasal düzenleme gereği de gizli bilgi olduğu, müvekkilinin ciddi bir maliyete katlanarak ruhsat başvurusunu yaptığı ürününe ilişkin bilgilerin Beşeri ve Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği’nin 28. maddesi gereğince gizli olduğu, bu gizliliğin Bakanlıkça da korunduğu, Sayın Mahkemece bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verildiği takdirde davalı yanın da mahkemeye bildireceği teknik uzmanın, gizlilik koşullarına uyarak incelemeye katılabileceği, bir itirazlarının olmadığı, ...sayılı dava dosyasında ... nezdinde hem davalı vekili, hem de davacı yanca bildirilen bir teknik uzmanın katılımı ile ruhsat dosyasının incelendiği, bu dosyada davalı vekilinin de bulunduğu, bilirkişi raporları ve ruhsat dosyasında yer alan bilgilerden haberdar olduğu, bu dosyada iki ayrı heyetten alınan bilirkişi raporlarında “Müvekkile ait ürünün davalı yanın ..., ..., ... ve ... numaralı patentlerinde koruma altına alınan bileşimlerden ve proseslerden farklı olduğu ve davalının patentlerine yönelik birebir veya eşdeğer tecavüzün söz konusu olmadığı” görüş ve kanaatine varıldığı, davalı yanca verilen dilekçede delillerin bildirildiği, müvekkiline ait bilimsel çalışmaların ifade edildiği, ancak bu delillerin ibraz edilmediği, davalının delillerini sunmamasının iddia ve talepleri ile çelişki yarattığı, açıklanan nedenlerle ve delillerle ispatlanacağı üzere davalı dilekçesinde belirtilen taleplerin reddine, gizli nitelikteki olan müvekkiline ait belgelerin kasaya alınmasına ve nihai olarak haklı davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İkinci cevap dilekçesi: Davalı vekilinin ikinci cevap dilekçesinde özetle; davacı yana ait davaya konu ürüne ilişkin bilhassa ruhsat dosyasının ilgili kısımları olmak üzere gerekli bilgi ve belgelerin dosyaya ibrazının/celbinin ve bunların davalı tarafından incelenmesinin sağlanması gerektiği, ancak söz konusu bilgi ve belgelerin dava dosyasına arz edilmediği, davacının dava dilekçesinde, cevaba cevap dilekçesinde yer verdiği bilgilerin doğruluğunun ancak ruhsat dosyasının ilgili teknik kısımlarının incelenmesi suretiyle davalı tarafından teyit edilebileceği, ruhsat dosyası veya ilgili bölümler paylaşılmadan salt beyanlara itibar edilmesinin mümkün olmadığı, ilgili bilgi ve belgelerin paylaşılmasının sakınılmasının müvekkilinin tescilli patentlerine ilişkin tecavüzün varlığına işaret ettiği, davacının cevaba cevap dilekçesinde daha önce 3. FSHHM nezdinde ikame ettikler... E. sayılı dosyada bilirkişi incelemesi yapıldığını ve işbu dosyadaki bilirkişi raporlarına tarafların erişimi olduğu ve ruhsat dosyasında yer alan bilgilerden bu kapsamda haberdar olunduğunun iddia edildiği, ancak söz konusu davaya konu ruhsat dosyasının incelenmesi ve bilirkişi raporunun hazırlanmasının üzerinden süre geçmiş olup ilgili ruhsat dosyasındaki olası değişikliklerin/eklemelerin veya çıkarımların bilinmesinin de, her ne kadar davacı tarafından değişiklik yapılmadığı iddia edilse de, takdir edileceği üzere inceleme yapılmadan mümkün olmadığı, huzurdaki davaya konu ruhsat dosyası incelenmeden önceki tarihli bir dava dosyasının esas alınması ve salt bu beyanlara dayalı savunma beklenmesinin abesle iştigal olduğu, bilirkişi incelemesi ile işbu davanın açıldığı tarih arasında ruhsat dosyasında isim değişikliği dışında bir değişiklik olmadığı yönündeki davacı beyanına da ruhsat dosyasının ilgili teknik kısımları incelenmeden itibar edilmesinin mümkün olmadığı, teknik incelemeye dair cevap sunulabilmesi için Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu nezdinde kayıtlı davaya konu edilen ilaç ürünü ruhsat dosyasının incelenmesinin akabinde mümkün olacağı, bu aşamada davacı yanın davaya konu ürününün müvekkilinin patent belgelerine tecavüz teşkil edip etmediği hususunda halen kesin bir kanıya varılamadığı, tecavüz teşkil edildiği kanısında olduklarını, ancak bununla ilgili teknik açıklamaları güncel ruhsat dosyasının incelenmesi akabinde sunulabileceğini, HMK 121. madde uyarınca delillerini sunmaktan imtina eden davacı yan tarafından ispat olunamayan haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, davanın devamına karar verilmesi halinde tecavüzün tespiti kapsamında ilgili ürünün ruhsat dosyasının dava dosyasına ibrazı ve kasaya alınması için davacı yana kesin mehil verilerek ihtarat yapılmasına ve ruhsat dosyasının kasaya alınması halinde Mahkeme nezdinde, alınmaması halinde Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nda yerinde inceleme için gün tayin edilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
Deliller:
Celp edilen dosyalar:
1.FSHHM'nin ... E. sayılı dava dosyası fiziki celp edilmiştir.
TPMK:
Davalıya ait patent tescil dosyaları celp edilmiştir.
Bilirkişi Raporu: Bilirkişi raporunda; "Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ile T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nda dava konusu ilacın ruhsat dosyasında heyetimizce yapılan yerinde incelemeler doğrultusunda aşağıdaki sonuçlara varılmıştır; Dava konusu uyuşmazlığın davacı tarafından üretimi geliştirilen ürünün davalı adına tescilli ... ve ... numaralı patentlere tecavüz etmediğinin tespitine ilişkin olduğu, Dava konusu kapsamında incelenen “...” isimli müstahzarın ruhsat tarihinin ..., ruhsat numarasının ...olduğu, ilgili müstahzarın isminin değiştiği, ruhsatında yer alan ilk isminin “...” olduğu, ürün için bu isimle yapılan ruhsat başvuru tarihinin ... olduğu, isim değişikliği talebinin 13/08/2014 tarihinde yapıldığı, İlgili müstahzarın ruhsat dosyasında yer alan “...”, “...”, “...”, “...” başlıklı bölümler incelendiğinde ilgili müstahzarın etkin madde sentez prosesinin ayrıntılı olarak açıklandığı, ürünün etkin maddesi ipratropium bromürün sentezinde; davalı adına tescilli ... ve ... numaralı patentlerde koruma altına alınan proseslerin kullanılmadığı, üretim prosesinin farklı olduğu, Ruhsat dosyasında Kurumun kabul ettiği varyasyonlar değerlendirildiğinde ilk başvuruda bildirilen sentez yöntemi üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmadığı, Sonuç olarak; dava dosyası kapsamında yer alan tüm bilgi ve belgeler ile Kurumda yapılan ruhsat dosyası incelemesi sonucunda elde edilen bilgiler bir arada değerlendirildiğinde yukarıda ayrıntılarıyla açıklandığı üzere dava konusu edilen davacı tarafından üretimi yapılan ürünün davalı yan adına koruma altına alınmış, davalı yan adına tescilli ... ve ... numaralı patent belgeleri ile korunan unsurlara tecavüz etmediği" kanaatini bildirmiştir.
Dava ve uyuşmazlık : Taraflar arasındaki dava davacı tarafça üretilen "..." isimli ürünün, TPMK nezdinde davalı adına tescilli bulunan ... ve ... sayılı patentlere tecavüz teşkil etmediğinin tespitine ilişkindir.
Yasal hükümler ve mevzuat : 6769 sayılı SMK "Patent hakkının kapsamı ve sınırları" başlıklı mülga 551 sayılı KHK'nın 73. Vd Maddelerine paralel olarak düzenlenen MADDE 85- "(1) Patent sahibi, buluşun yeri, teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda herhangi bir ayrım yapmaksızın patent hakkından yararlanır. (2) Patent sahibinin, izinsiz olarak yapılması hâlinde aşağıda belirtilen fiillerin önlenmesini talep etme hakkı vardır:a) Patent konusu ürünün üretilmesi, satılması, kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle elde bulundurulması. b) Patent konusu olan bir usulün kullanılması. c) Kullanılmasının yasak olduğu bilinen veya bilinmesi gereken usul patentinin kullanılmasının başkalarına teklif edilmesi. ç) Patent konusu usul ile doğrudan doğruya elde edilen ürünlerin satılması, kullanılması, ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle elde bulundurulması.(3) Aşağıda sayılan fiiller patentin sağladığı hakkın kapsamı dışındadır: a) Sınai veya ticari bir amaç taşımayan ve özel maksatla sınırlı kalan fiiller. b) Patent konusu buluşu içeren deneme amaçlı fiiller. c) İlaçların ruhsatlandırılması ve bunun için gerekli test ve deneyler de dâhil olmak üzere, patent konusu buluşu içeren deneme amaçlı fiiller. ç) Sadece bir reçetenin oluşturulması için eczanelerde yapılan ilaçların seri üretim olmadan hazırlanarak kullanılması ve bu şekilde hazırlanan ilaçlara ilişkin fiiller. d) Patent konusu buluşun Paris Sözleşmesine taraf devletlerin gemi, uzay aracı, uçak veya kara nakil araçlarının yapımında veya çalıştırılmasında veya bu araçların ihtiyaçlarının karşılanmasında, söz konusu araçların geçici veya tesadüfi olarak Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde bulunması şartıyla kullanılması....." hükümlerine amirdir.
Yine aynı yasanın "Korumanın kapsamı" başlıklı MADDE 89- (1) Patent başvurusu veya patentin sağladığı korumanın kapsamı istemlerle belirlenir. Bununla birlikte istemlerin yorumlanmasında tarifname ve resimler kullanılır.(2) İstemler, kullanılan kelimelerin verdiği anlamla sınırlı olarak yorumlanamaz. Ancak istemler, koruma kapsamının tespitinde, buluşu yapan tarafından düşünülen fakat istemlerde talep edilmeyen, buna karşılık ilgili teknik alanda uzman bir kişi tarafından tarifname ve resimlerin yorumlanması ile ortaya çıkacak özellikleri kapsayacak şekilde genişletilemez. (3) İstemler, başvuru veya patent sahibine hakkı olan korumayı sağlayacak ve üçüncü kişilere de korumanın kapsamı açısından makul bir düzeyde kesinlik ifade edecek şekilde yorumlanır. (4) Patent başvurusunun sağladığı korumanın kapsamı, patentin verilmesine kadar geçen süre için başvurunun yayımlanmış olan istemleri ile belirlenir. Ancak patentin verildiği hâli veya itiraz veya hükümsüzlük işlemleri sonucunda değiştirilmiş hâli, koruma alanının genişletilmemiş olması şartıyla başvurunun sağladığı korumayı geçmişe dönük olarak belirler. (5) Patent başvurusunun veya patentin sağladığı koruma kapsamının belirlenmesinde,üz sayılır: a) Patent veya faydalı model sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmek. b) Kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde tecavüz yoluyla üretilen buluş konusu ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak. c) Patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu usulü kullanmak veya bu usulün izinsiz olarak kullanıldığını bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde buluş konusu usulle doğrudan doğruya elde edilen ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünlerle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak. ç) Patent veya faydalı model hakkını gasp etmek. d) Patent veya faydalı model sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans veya zorunlu lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek. (2) Patent konusunun, bir ürün veya maddenin elde edilmesine ilişkin bir usul olması hâlinde mahkeme, aynı ürün veya maddeyi elde etme usulünün patent konusu usulden farklı olduğunu ispat etmesini davalıdan isteyebilir. Patent konusu usulle elde edilen ürün veya maddenin yeni olması hâlinde, patent sahibinin izni olmadan üretilen aynı her ürün veya maddenin, patent konusu usulle elde edilmiş olduğu kabul edilir. Aksini iddia eden kişi bunu ispat etmekle yükümlüdür. Bu durumda, davalının üretim ve işletme sırlarının korunmasındaki haklı menfaati göz önünde tutulur. (3) Patent başvurusunun veya faydalı model başvurusunun 97 nci maddeye göre yayımlandığı tarihten itibaren, patent başvurusu veya faydalı model başvurusu sahibi, buluşa vaki tecavüzlerden dolayı dava açmaya yetkilidir. Tecavüz eden, başvurudan veya kapsamından haberdar edilmiş ise başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmaz. Tecavüz edenin kötüniyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa, yayımdan önce de tecavüzün varlığı kabul edilir. (4) Mahkeme, 99 uncu maddenin üçüncü veya yedinci fıkrası ile 143 üncü maddenin onuncu veya onikinci fıkrası uyarınca yapılan yayımdan önce, öne sürülen iddiaların geçerliliğine ilişkin olarak karar veremez." hükümlerine amirdir.
Yine 6769 sayılı SMK'nın "Tecavüzün mevcut olmadığına ilişkin dava ve şartları" başlıklı MADDE 154- (1) Menfaati olan herkes, Türkiye’de giriştiği veya girişeceği ticari veya sınai faaliyetin ya da bu amaçla yapmış olduğu ciddi ve fiili girişimlerin sınai mülkiyet hakkına tecavüz teşkil edip etmediği hususunda, hak sahibinden görüşlerini bildirmesini talep edebilir. Bu talebin tebliğinden itibaren bir ay içinde cevap verilmemesi veya verilen cevabın menfaat sahibi tarafından kabul edilmemesi hâlinde, menfaat sahibi, hak sahibine karşı fiillerinin tecavüz teşkil etmediğine karar verilmesi talebiyle dava açabilir. Bildirimin yapılmış olması, açılacak davada dava şartı olarak aranmaz. Bu dava, kendisine karşı tecavüz davası açılmış bir kişi tarafından açılamaz. (2) Birinci fıkra uyarınca açılan dava, sicile kayıtlı tüm hak sahiplerine tebliğ edilir. (3) Birinci fıkra uyarınca açılan dava, hükümsüzlük davasıyla birlikte de açılabilir. " hükümlerine amirdir.
Gerekçe : Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında; TPMK nezdinde davalı adına tescilli ... ve ... sayılı patentlerin bulunduğu, eldeki davanın davacı tarafça üretimi yapılacak olan "..." isimli ürünün, TPMK nezdinde davalı adına tescilli bulunan ... ve ... sayılı patentlere tecavüz etmediğinin tespitine ilişkin olduğu, dosya kapsamında davalının patentlerinin ruhsatnameleri üzerinde ve davacının üreteceği ürüne ilişkin bilirkişi raporunda ayrıntılı bir şekilde karşılaştırmalı rapor alındığı, alınan bilirkişi raporunda davacı tarafça üretilen ürünün koruma altına alınan patentlerden farklı olduğu ve ürünün davalı adına tescilli bulunan patentlerin üretim prosesini ihlal etmediği, patentler ile davacının ürettiği ürünün birebir ve eş değer kapsamda olmadığı anlaşılmakla davanın kabulü yönünde aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur. Ayrıca davalının dava açılmasına sebebiyet vermediği, davalı adına tescilli patentin olması nedeniyle bir anlamda davalının yasal hasım niteliğinde olduğu gözetilerek davacı lehine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemiştir. ( benzer nitelikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2013/15439 esas 2014/6469 karar sayılı ilamı ile ilk derece mahkemesi tarafından aynı nitelikte verilen kararın onanmasına karar verilmiştir. )
HÜKÜM: Açıklanan sebeplerle;
1-Davanın KABULÜ ile; davacı tarafça üretilen "..." isimli ürünün, TPMK nezdinde davalı adına tescilli bulunan ... ve ... sayılı patentlere tecavüz etmediğinin tespitine,
2-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3-Alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 59,30 TL peşin harcın düşümü ile kalan 367,30 TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
4-Davacı lehine, davanın niteliği gereği vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Taraflarca yatırılan avanstan kalan kısmın dosya kesinleştiğinde talep halinde taraflara iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.30/05/2024
Katip
¸
Hakim
¸