T.C.
İSTANBUL
2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/59 Esas
KARAR NO : 2025/309
DAVA : Fikir ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ : 29/03/2018
KARAR TARİHİ : 11/12/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, müvekkilinin 1960 yılından beri Fotoğraf Sanatında duayen bir sanatçı olduğunu, davalının sponsorluğunda düzenlenen Türkiye’deki Sanayileşme evrelerine ve dünden bugüne Türkiye'nin endüstri tarihine ışık tutacak olan 1966-2014 Sanayi Fotoğrafları sergisinde müvekkiline ait pek çok fotoğrafın sergilendiğini, aynı şekilde davalı ...'nun ...'nin tam karşısındaki duvara asmış olduğu panoların birinde söz konusu sergide sergilenen müvekkiline ait 4 adet fotoğrafın hiçbir izin alınmadan haber verilmeden ve ücret de ödenmeden sergilendiğini, daha sonra ... yetkilileri ile görüşme yapıldığı, yetkililerin durumu kabul ettiğini ancak talep edilen 70.000,00 TL bedelin yönetim kurulu kararı ile ödenmemesine karar verildiğini belirterek, müvekkiline ait izinsiz olarak kullanılan 4 adet fotoğrafa yönelik tecavüzün refine, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile FSEK m.68 gereğince 3 kat hesabıyla 70.000,00 TL maddi tazminat, 10.000,00 TL manevi tazminat ve bilirkişi raporu ile tespit edilecek zararın tespit tarihinden itibaren İşleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, dava tarihi itibariyle iddia edilen bir türde kullanım bulunmadığını, taraflar arasındaki uzlaşma görüşmelerinin Avukatlık Kanunu m.16/6 gereğince delil olarak sunulamayacağını, davacı tarafından dilekçe eklerinin sunulmadığını, davaya konu 4 adet fotoğrafın kullanıldığı iddiasının doğru olmadığını, fotoğrafların müvekkili tarafından kullanımına davacı tarafından muvafakat edildiğini, müvekkili tarafından düzenlenen sergi için davacıdan katılım bedeli talep edilmediğini ve davacının da hiçbir fotoğrafını satışa sunmadığını, panoda kullanılan dava konusu fotoğraflar için talep edilen miktarın fahiş olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin 09/02/2021 tarih ve ...Esas ... sayılı kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin 07/06/2023 tarih ve ...Esas ve ...Karar sayılı ilamıyla kaldırılmış, dosya ... 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin... sayılı esasını almış ve ... 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 27/02/2024 Tarih,... Esas ile... sayılı kararı ile gönderme kararı ile mahkememize gönderilmiş olup, kaldırma ilamında işaret edilen doğrultuda yargılamaya devam olunmuştur.
İstinaf kaldırma ilamı sonrası bilirkişi raporu alınmıştır.
Mahkememizce alınan 18/02/2025 tarihli bilirkişi raporunda; "...dava konusu fotoğrafların güzel sanat eserleri arasında sayılan fotoğraf kategorisine dahil olduğu (belgesel fotoğrafçılığı) ve FSEK m. 4 kapsamında güzel sanat eseri niteliğinde olduğu, dava konusu fotoğrafların davacılar murisi ...'un hususiyetini taşıdığı, dava konusu fotoğrafların davalı tarafından izinsiz kullanıldığı, davacılar murisi ....'un bilinirliliği, eserlerindeki dil bütünlüğü ve mesleki deneyimi göz önüne alınarak yapılan değerlendirme sonucu talep ettiği 70.000,00 TL'nin fotoğrafların kullanıldığı yıl ve ...'nun tanınırlığı göz önüne alındığında yeterli olduğu, dava konusu fotoğrafların izinsiz kullanım nedeniyle davacının FSEK m. 68 uyarınca 70.000-TL * 3 = 210.000- TL talep edebileceği, FSEK m.68 uyarınca talep edilen bedelin kaç katına hükmedileceğinin ise Mahkemenizin takdirinde olduğu..."yönünde görüş ve kanaate ulaşıldığı anlaşılmıştır.
Davacı vekili ıslah dilekçesi ile, dava dilekçesinde yer alan 70.000,00 TL maddi tazminat taleplerini 140.000,00 TL arttırarak 210.000,00 TL olarak neticelendirmiştir.
Tüm dosya kapsamı İstinaf kaldırma ilamı ve yukarıda özetlenen bilirkişi raporu ile birlikte değerlendirildiğinde ;
Davacı vekili, müvekkiline ait 4 adet eser vasfında olduğu ileri sürülen fotoğrafın davalı tarafça ... sanayi fotoğrafları sergisinde sergilendikten sonra izinsiz olarak 4 tanesinin reklam panosunda kullanıldığından bahisle FSEK 68.madde gereğince maddi tazminat, manevi tazminat ile tecavüzün ref'inin talep etmiştir.
İstinaf kaldırma ilamı doğrultusunda 4. fotoğrafa ilişkin açıklama yapması için davacı vekiline süre verilmiş, davacı vekilinin 27/11/2024 tarihli dilekçesi ile beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizin 2018/187 esas ve 2021/54 karar sayılı "davanın kısmen kabulü ile davacıya ait dört adet eser niteliğindeki fotoğrafın izinsiz kullanımı nedeniyle Fsek m.68 uyarınca belirlenen rayiç bedel olan 70.000,00 TL'nin takdiren iki katı olan 140.000,00 TL'nin tespit tarihi olan 07/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine" şeklinde hükmünün yalnızca davalı tarafça İstinaf edildiği, davacı vekilinin 28/06/2021 tarihli İstinafa cevap dilekçesinde yalnızca İstinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep ettiği, tasarruf ve taleple bağlılık ilkeleri ile hukuk devletinde güvenin korunması ihtiyacının somut bir sonucu olarak, kendisi bakımından belirli bir sonuç doğuran mahkeme kararının daha lehine olmasını ileri süren davalı tarafın daha aleyhe bir sonuçla karşılaşmasının engellenmesi gerektiği anlaşılmakla mahkememizce yapılan inceleme bu özelde neticelendirilmiştir.
İstinaf kaldırma ilamı sonrası alınan ve yukarıda özetlenen bilirkişi raporunda dava konusu 4 fotoğrafın değerlendirmesinin kaldırma ilamı çerçevesinde değerlendirildiği, raporun önceki raporlar da karşılaştırılmak suretiyle eksiklikleri giderdiği ve hükme esas alınabilir nitelikte olduğu, dava konusu fotoğrafların ; güzel sanat eserleri arasında sayılan fotoğraf kategorisine dahil olduğu (belgesel fotoğrafçılığı), FSEK m. 4 kapsamında güzel sanat eseri niteliğinde olduğu, davacılar murisi ...'un hususiyetini taşıdığı ve fotoğrafların davalı tarafından izinsiz kullanıldığı belirlenen tarih itibarıyla rayiç değerin dosyaya sunulan emsaller de değerlendirilerek tazminat hesabının yapıldığı anlaşılmıştır.
FSEK m.52 kapsamında mali hak devir için sözleşmelerin yazılı yapılması ve hangi hakların devredildiğinin ayn ayn yazılması gerektiği "Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayn gösterilmesi şarttır " hükmüyle ifade edilmiştir. Dolayısıyla davacı fotoğrafçının içlerinde dava konusu fotoğrafların da bulunduğu çok sayıda fotoğrafıyla davalının sergi salonunda sergi açması davalıya sergi etkinliği dışında herhangi bir kullanım izni vermemektedir. Davalıya ait olduğu anlaşılan reklam panosunda ... ve ...ne kadar eski ve geçmişe dayalı olduğu mesajını vermek maksadıyla “...” kelimesini kullanarak billboard boyutlarında reklam panosu bastırıldığı, bu reklam panosundaki “KÖKLÜ” yazısının ve ...Yıl logosunun bulunduğu reklam panosunda davacıya ait bundan 40-45 yıl önce çekilmiş sanayi fotoğraflarının reklamdaki KÖKLÜ konseptiyle uyumlu kullanıldığı dosya içerisinde bulunan görsellerden ve kaldırma ilamı sonrası alınan rapordan tespit edilmiştir. Davacı tarafın fotoğraflarının kullanımı hususunda sadece 1966- 2014 Sanayi Fotoğrafları sergisinde sergilenmesi için rıza gösterdiği görülmekte olup, davacı fotoğrafçının davalı odada çeşitli fotoğraflarıyla sergi açması durumunun davalının sergilenen fotoğraflardan 4 tanesini daha sonra sergiden bağımsız olarak kendi reklamında kullanabileceği anlamına gelmemelidir. Bu şekilde davacıya ait dava konusu fotoğrafların davacıdan izin alınmaksızın davalı tarafça reklam panosunda kullanılması davacının eser üzerindeki mali haklarından FSEK m.22 çerçevesinde çoğaltma, m.23 kapsamında yayma hakkının ihlali olduğu kanaatine varılmıştır.
Yargıtay içtihatları, ilgili kanun hükümleri, hükme esas alınan, kaldırma ilamı sonrası çelişkileri giderir mahiyetteki bilirkişi raporu, beyanlar ve dosya kapsamında sunulan deliller bir arada değerlendirildiğinde; davacı müteveffa fotoğrafçının sektörde ve sanat dünyasında tanınmış bir fotoğrafçı olduğu, ulusal ve uluslararası pek çok ödüle sahip olduğu 60 yıldır fotoğraf çektiği 11 milyon adet fotoğrafının bulunduğu, davacı tarafça emsal olarak dosyaya sunulmuş kendisinin daha önce dava dışı farklı firmalara fotoğraf çekimi yaptığı ve karşılığında aldığı yüksek bedelleri gösterir faturaların mevcut olduğu, söz konusu faturaların davacı tarafından kesildiği göz önüne alındığında dava konusu ihlale ilişkin maddi tazminat hesaplamasında birinci elden emsal teşkil edecek nitelikte ve davacının fotoğraflarının rayiç bedeli gösterir mahiyette olduğu, bu çerçevede kaldırma ilamı sonrası bilirkişilerce yapılan davaya konu fotoğrafların uyuşmazlıktaki kullanım mecrası, önünden günlük geçen insan sayısı, eserin tarihsel değeri ve fotoğrafçının esere olan katkısı, fotoğrafçının tanınmışlığı da dikkate alındığında izinsiz kullanılan dava konusu eserler için davacının 70.000,00 TL talep edebileceği, FSEK 68 çerçevesinde bu bedelin 3 katının davacı tarafından talep edilebileceği tespit edilmiş, yukarıda açıklandığı üzere kaldırma ilamı öncesi verilen kararın yalnızca davalı tarafça İstinaf kanun yoluna taşındığı anlaşılmakla tespit edilen bedelin 2 katı olan 140.000,00 TL maddi tazminatın dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmıştır.
Davacı, tazminat taleplerinin yanında tecavüzün refini (kaldırılmasını) talep etmektedir. Ancak davacı tarafından FSEK m.68 düzenlemesine dayanılarak maddi tazminat talep edildiğinden ve kaldırma ilamı alınan son rapor denetime uygun bulunduğundan, rayiç bedelin 70.000 TL, farazi sözleşme bedelinin ise 2 katı tutarındaki 140.000TL olduğu kabul edilmiştir. Mahkememizce tespit edilen ücretin 2 katına hükmedildiğinden ve yüksek yargı içtihatlarına göre tazminata karar verilen hallerde ref'e karar verilemeyeceği hususu bilindiğinden ref isteminin reddine karar verilmiştir.
Davacı, manevi tazminat da talep etmiş olup, manevi tazminat miktarının zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşıma fonksiyonu, manevi tazminat davasının gerçek anlamda bir tazminat davası olmaması, maddi hukuka ilişkin zararın tanzim edilmesini amaç edinmediği, takdir edilecek miktarın istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli miktar kadar olması gerektiği, huzurdaki somut olayın özelliği yanında tarafların sıfatı, işgal ettiği makam ve tarafların sosyal konumları somut olayın gerçekleşme biçimi bir arada değerlendirildiğinde; davacı fotoğrafçının sektörde ve sanat dünyasında tanınmış bir fotoğrafçı olduğu, davalının davaya konu sergileme sırasında fotoğrafların kadrajlarında kesilme ve kırpma yapmak sureti ile FSEK md. 16 kapsamında eser üzerinde izinsiz değişiklik yaptığı, iki fotoğraf üzerinde davacının imzasının silinerek FSEK md. 15'e göre isim belirtme hakkının ihlal edildiği tüm bu nedenlerle de talep edilen 10.000,00 TL tazminat tutarının yerinde olacağı kanaatine varılmış ve davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE, davacıya ait eser niteliğindeki fotoğrafların izinsiz kullanımı nedeniyle Fsek m.68 uyarınca belirlenen rayiç bedel olan 70.000,00 TL'nin takdiren iki katı olan 140.000,00 TL'nin tespit tarihi olan 07/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı mirasçılara verilmesine, fazlaya dair talebin reddine,
2-Manevi hak ihlaline dayalı olarak belirlenen 10.000,00 TL manevi tazminatın tespit tarihi olan 07/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı mirasçılara verilmesine,
3-Maddi tazminat dayanağı Fsek m.68'e göre talep edildiğinden taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulduğundan davacının ref talebinin reddine,
4-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken toplam 10.246,50 TL harçtan peşin yatırılan 3.757,20 TL'nin mahsubu ile bakiye 6.489,3 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
5-Davacı tarafından yatırılan 3.757,20 TL (peşin+ıslah) harç ile 35,90 TL başvuru harcının toplamında oluşan 3.793,10 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-19.060,00 TL (bilirkişi, posta, tebligat gideri) yargılama giderinin davadaki haklılık durumuna göre takdiren 12.706,66 TL'sinin davalıdan alınarak davacı mirasçılara verilmesine, arta kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafından yapılan 231,00 TL yargılama giderinin davadaki haklılık durumuna göre takdiren 77,00 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, arta kalan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
8-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden;
a)Maddi tazminat davası yönünden; hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ne göre belirlenen 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı mirasçılara verilmesine,
b)Manevi tazminat davası yönünden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ne göre belirlenen 10.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı mirasçılara verilmesine,
9-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden;
a)Reddedilen ref davası yönünden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ne göre belirlenen 55.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine
b)Reddedilen maddi tazminat davası yönünden; hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ne göre belirlenen 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı mirasçılara verilmesine,
10-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştikten sonra ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/12/2025
Katip ...
¸
Hakim ...
¸