T.C.
İSTANBUL
2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/123 Esas
KARAR NO : 2025/203
DAVA : Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ : 06/05/2023
KARAR TARİHİ : 17/07/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, birinci tescilsiz tasarımın tasarımının müvekkili tarafından yapılmış ve Türkiye'de ilk kez kamuya sunulmuş olan kadın elbise tasarımının ilk kez müvekkilinin müşterisi olan ... tarafından satın alınmış olup 18.12.2021 ve 24.12.2021 tarihinde ...'e ait... adlı ... sayfasında kamuya arz olunduğunu, ikinci tescilsiz tasamın tasarımının müvekkili tarafından yapılmış ve Türkiye de ilk kez kamuya sunulmuş olan kadın elbise tasarımının ilk kez 16.02.2022 tarihinde ... sergilenerek kamuya arz edilmiş, akabinde müvekkilinin müşterisi olan ... tarafından satın alınmış olup 03.03.2022 ve 18.03.2022 tarihinde ...'e ait ... adlı ... sayfasında kamuya arz olunduğunu, Müvekkilinin söz konusu tasarımlarının tescil edilmemiş olsa da tescilsiz tasarımlar gerek 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, gerek 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve gerekse Türk Ticaret Kanunu haksız rekabet hükümlerine göre korunmakta olduğunu, Müvekkilin söz konusu tasarımlarının taklitlerinin davalıca üretim ve satışının gerçekleştirilmekte olduğunu, Müvekkilin söz konusu tescilsiz tasarımlarının taklitlerinin davalı ... tarafından üretim ve satışının yapıldığı, yine aynı davalıya ait olduğu taraflarınca tespit edilen ... ve ... adlı ... satış sayfaları ile yine davalıya ait ... adlı ... satış sayfasında satışlarının yapıldığının öğrenildiğini,... 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin...D.İŞ sayılı dosyası ile davalının iş yerinde ve yine davalıya ait ..., ... satış sayfası ve ... satış sayfası üzerinden keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmış olup, anılan delil tespit dosyasından alınan bilirkişi raporu ile tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin varlığının tespit edildiğini, Müvekkilinin tasarımları ile davalı tarafından üretim ve satışı yapılan taklit ürünler karşılaştırıldığında, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yaratılan genel izlenim açısından belirgin bir farklılık olmadığı, buna mukabil müvekkilinin tasarımının birebir benzeri olduklarının açıkça ortada olduğunu, dolayısıyla davalının bu yönlü davranışlarının tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiği gibi davalının kötü niyetli, haksız rekabet ve haksız kazanç sağlamaya çalışmakta olduğunu, açıklanan nedenlerle taklit ürünlerin başta davalının iş yerlerinde, diğer mağazalarında üretim ve satışının durdurulmasına, görüldüğü yerde toplatılmasına ve satışının yapıldığı internet sitelerine erişimin engellenmesine yönelik İhtiyati Tedbir Kararı Verilmesini, davalının tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin Tespitini, Durdurulmasını, Önlenmesini, belirsiz alacak davası hükümlerine göre alacak miktarı tam ve kesin olarak belirlendiğinde taleplerini arttırmak üzere şimdilik 1.000 TL maddi tazminatın delil tespitinin yapıldığı 10.01.2023 tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki reeskont faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, belirsiz alacak davası hükümlerine göre alacak miktarı tam ve kesin olarak belirlendiğinde talebimizi arttırmak üzere şimdilik 100 TL İtibar Tazminatının delil tespitinin yapıldığı 10.01.2023 tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki reeskont faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 20.000 TL manevi tazminatın delil tespitinin yapıldığı 10.01.2023 tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki reeskont faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı aleyhine verilecek mahkeme kararının masrafı davalılara ait olmak üzere kamuya duyurulması için ülke çapındaki tirajı yüksek olan gazetelerden birer tanesinde yayınlanmasına, delil tespit masraflarının yargılama giderinin hesabında dikkate alınmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili, açılan dava da öncelikle davacının toptan olarak piyasaya mal sunup sunmadığı ve bunun dışında davalı müvekkilinin davacının müşterisi olup olmadığının tespit edilmesini talep ettiklerini, davalının ... isimli ... bölgesinde faaliyet gösteren tekstil firması mevcut olduğunu, bu firmadan piyasaya toptan mal satışı yapmakta olduğunu, müvekkilinin ise piyasadan mal alıp satan ,mal üretip satış yapan bir prekande firmasını işletmeye çalışmakta olduğunu, Fikir ve Sınai Haklar mahkemesinde aleyhe delil tespiti yapılması istenilen konuya ilişkin esasında iki ürün mevcut olduğunu, bilirkişi raporu uzun gibi gözükse de rapor içeriğinin bu iki ürüne ilişkin olduğunu, tasarım -1 ve tasarım-2 olarak değişik iş kararında bahsi geçen ürünlerin tasarımlarının benzerlik iddiasının bir nebze doğru olmasının yanında tanımın yanlış olduğunu, aslında ürünler, ürünlerin benzeri değil , ürünlerin birebir aynısı olduğunu, çünkü bu ürünlerin davacıya ait ... firmasından toptan olarak parası ödenerek satın alınmış ürünler olduğunu, Bu ürünlerin etiketi dahi üzerinde olup müvekkiline ait firmada şu an delil amacıyla depoda tutulmakta olduğunu, bu 2 ürün açısından benzerlik olmadığının bu ürünlerin zaten davalıdan satın alındığının çok açık ve net olduğunu, açıklanan nedenlerle davanın esastan reddine, tedbir kararının reddine , tazminat taleplerinin tümünün reddedilmesine, bütün yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine, maddi ve manevi tazminat taleplerimizin saklı tutulmasına, davacı aleyhine verilecek bu ret kararının ülke çapındaki tirajı yüksek olan gazetelerden birinde yayımlanmasına, yargılama gideri ve karşı vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflarca bildirilen deliller toplanmış, bilirkişi raporları alınmıştır.
23/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda; ".. arz edildiği üzere davacının müşterisine ait olduğunu iddia ettiği ... adresleri ile davacı yanın bağı ya da ilgili paylaşımların davacı yana hak kazandırıp kazandırmayacağının dosya münderecatından anlaşılamadığı, Davacı yanın “fuar görseli” olarak sunduğu görselin davacı yana ait bir kullanım olup olmadığının anlaşılamadığı, Bu eksende dava konusu tasarımların davacı yana “tescilsiz tasarım koruması” bahşetmeyeceği kanaatinin heyetimizde mevcut olduğu, Ancak Sayın Mahkemeniz nezdinde aksi kanaatin oluşması ihtimaline binaen incelemelere devam olunduğu, Uyuşmazlık konusu davalı ürünlerinin davacı tarafından davalı yana satılan ürünlerden olduğu kanaatinin Sayın Mahkeme nezdinde oluşması halinde “hakkın tükenmesi ilkesi” gereği herhangi bir tecavüzden bahsedilemeyeceği, Sayın Mahkemeniz nezdinde bu hususa ilişkin aksi kanaatin oluşması ve tescilsiz tasarımların davacıya ait olduğu kanaatinin oluşması halinde ise ( arz edildiği üzere davacının müşterisine ait olduğunu iddia ettiği ... adresleri ile davacı yanın bağı ya da ilgili paylaşımların davacı yana hak kazandırıp kazandırmayacağı dosya münderecatından anlaşılamamak ile birlikte aksi kanaatin Sayın Mahkemeniz nezdinde oluşması halinde ) davalının ticari faaliyete konu ettiği tespit edilen ürünlerin kullanımının tescilsiz tasarımlara tecavüz teşkil eder mahiyette olduğunun değerlendirilebileceği, Mali İnceleme neticesinde; 1. Tasarım için seri üretim normlarına göre min. 50 adet için 6.411 TL, Max. 2500 adet için 320.525 TL tazminat hesap edilebilmekte, Tasarım için seri üretim normlarına göre min. 50 adet için 6.194 TL, Max. 2500 adet için 309.700 TL tazminat hesap edebilmekte, Faiz talebinin kabulü halinde opsiyonlu hesaplamanın raporun “faiz hesabı” bölümünde arz edildiği, " sonuç ve kanaatine varıldığı anlaşılmıştır.
23/12/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda; ".. mali inceleme yönünden kök raporumuzdaki kanaatimizin korunduğu, Davacı yanın sunduğu Gökhan Kayapunar tarafından imzalı beyanlarının delil mahiyeti ve takdiri Sayın Mahkemenize olmak üzere ...'ın yazılı beyanları ve davalı yanın “tasarımların davacı yana ait olmadığı” şeklinde bir iddiada bulunmadıkları birlikte değerlendirildiğinde Takdir Sayın Mahkemenize ait olmak üzere Sayın Mahkemeniz tarafından davaya mesnet ürünlerin davacı yanın tescilsiz tasarımı olduğu kabulü ihtimaline binaen tasarıma tecavüz incelemesi yapıldığı, Dosyada davalı yan tarafından dava konusu ürünlerin davacıdan alındığına ilişkin fatura sunulmadığı, dosyadaki delillerin takdirinin mahkemenize ait olduğu, ilgili deliller kapsamında hakkın tüketilmesi koşullarının oluşup oluşmadığı değerlendirilmesinin Sayın Mahkemenize ait olduğu, Dava konusu birinci tescilsiz tasarım ile davalı yanın sosyal medya hesaplarında yer verdiği ve işyerinde tespit edilen ürünlerin aynı üreticiden çıktığını ortaya koyar şekilde birebir aynı olmadığı, ürünler arasında ürünleri birbirinden ayırtedici hale getirmemekle birlikte bir takım farklılıkların bulunduğu ve davacı yanın ürünleri davacıdan aldığına ilişkin fatura sunamadığı birlikte değerlendirildiğinde Sayın Mahkemenizce davalı yanın kullanımlarının davacının kendisine ait olduğunu iddia ettiği tescilsiz tasarım haklarına ( Sayın Mahkemece de bu iddialara iştirak edilmesi halinde ) tecavüz teşkil ettiğinin değerlendirilebileceği, takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu, Dava konusu ikinci tescilsiz tasarım bakımından incelemede ürünlerin aynı üreticiden çıktığını ortaya koyar şekilde birebir aynı olmadığı, ürünlerde tasarımı farklılaştırmayacak şekilde aynı olmayan aksesuarların bulunduğu ve davalı yanın ürünleri davacıdan aldığına ilişkin fatura sunmadığı birlikte değerlendirildiğinde, Sayın Mahkemenizce davalı yanın kullanımlarının davacının kendisine ait olduğunu iddia ettiği tescilsiz tasarım haklarına ( Sayın Mahkemece de bu iddialara iştirak edilmesi halinde ) tasarım haklarına tecavüz teşkil ettiği değerlendirilebileceği takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu, Davalı yanın ikinci tescilsiz tasarım bakımından sadece aksesuarları değiştirdikleri yönündeki beyanı uyarınca, ürünler fikri mülkiyet hakkı sahibinden alınsa dahi ürünler üzerinde yapılan değişiklikler hakkın tüketilmesi kapsamında değerlendirilemeyeceğinden davalı yanın tescilsiz tasarımları davacıdan aldığı ve/veya almadığı her iki ihtimalde de hakkın tüketilmesinden faydalanamayacağı dikkate alındığında davalı yanın ikinci tescilsiz tasarım bakımından yapmış olduğu kullanımların davacının kendisine ait olduğunu iddia ettiği tescilsiz tasarım haklarına ( Sayın Mahkemece de bu İddialara iştirak edilmesi halinde ) tecavüz teşkil ettiği" sonuç ve kanaatine varıldığı anlaşılmıştır.
Dava, tescilsiz tasarım hakkkına karşı tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması, önlenmesi, ortadan kaldırılması, maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkindir.
Davacı taraf Türkiye'de ilk kez kamuya sunulduğunu belirttiği birinci tescilsiz kadın elbise tasarımının ilk kez kendisinin müşterisi olan ... tarafından satın alınmış olup 18.12.2021 ve 24.12.2021 tarihinde ...'e ait @....com.tr adlı ... sayfasında kamuya arz olunduğunu, yine ikinci tescilsiz tasarımının ise ilk kez 16.02.2022 tarihinde ... sergilenerek kamuya arz edildiğini, akabinde müşterisi olan ... tarafından satın alınıp 03.03.2022 ve 18.03.2022 tarihinde ...'e ait @....com.tr adlı ... sayfasında kamuya arz olunduğunu ve davalı tarafın herhangi bir izne tabi olmaksızın bu tasarımları kullandığını belirtmiş, davalı taraf ise kendisi tarafından kullanıldığı iddia olunan tasarımların davacıdan alındığını, bu yüzden tasarımların benzer olmaktan ziyade aynı olduğunu iddia etmiştir.
Tüm dosya kapsamı, dosya kapsamında alınan bilirkişi kök ve ek raporları ile... 2. Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ....İş sayılı dosyası birlikte değerlendirildiğinde, davacının müşterisine ait ... adresli Instagram hesabındaki tasarımlar ile davalıya ait sosyal medya hesaplarında tespit edilen kullanımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile tasarımların benzer olarak algılandıkları, değişik iş dosyası ile de tespit olunduğu üzere ürünlerin davalının ticari unvanı ve markası olan "..." ibaresi ile satışa sunulduğu, her ne kadar davalı taraf ürünlerin halihazırda davacı taraftan alındığını iddia etmiş ise de, buna ilişkin dosya kapsamında fatura vb. delil bulunmadığı gibi bilirkişi raporlarındaki teknik tespitler değerlendirilmekle de bu iddianın ispat olunamadığı, tescilsiz tasarımın korunabilmesinin ilk şartının Türkiye'de ilk kez kamuya sunulmuş olması olduğu, dosyaya sunulan bilirkişi raporları çerçevesinde davacı tarafın tescilsiz tasarımlarının daha önce kamuya arz edildiğine dair bir tespitin yapılmadığı, davalı tarafın tasarımların davacıya ait olmadığına ilişkin iddiasının da bulunmadığı, taraflarca hazırlama ilkesine tabi davada yasal süresi içerisinde sunulan beyan ve deliller çerçevesinde davacı tarafın iddiasını ispat ettiği ve mevcut durumun aksinin davalı tarafça ispat olunamadığı, böylelikle davalı yanın kullanımlarının davacının tescilsiz tasarım haklarına tecavüz teşkil ettiği ve eylemlerin haksız rekabete sebebiyet verdiği anlaşılmıştır.
Maddi ve manevi tazminat talepleri yönünden yapılan değerlendirmede ise, yukarıda da açıklandığı üzere davalının davacının tescilsiz tasarımlarını hukuka aykırı olarak kullandığı, kullanımında kusurlu olan davalının iyi niyetli olarak kabul edilemeyeceği, maddi tazminat açısından dosyadaki bilgi ve belgelere göre bilirkişi raporunda tespit edilen hususların ve teknik detayların dosya kapsamına uygun olduğu, ayrıca zararın miktarının tam olarak belirlenemeyeceği ve TBK m. 50 kapsamında değerlendirme yapılması gerektiği, bu doğrultuda bilirkişi raporlarındaki tespitlerle birlikte TBK m. 50 kapsamında, olayların olağan akışı ve ihlalin ağırlığı gözetilerek davacının maddi tazminat istemine konu miktarın yerinde olduğu anlaşılmış, tasarım hakkına tecavüzden dolayı davacının şeref ve saygınlığı ile ticari itibarının ihlal edildiği, tecavüz eyleminin işleniş şekli, kusurun ağırlığı, tarafların birbirlerine göre konumları ve hakkaniyet gereği manevi tazminat miktarı takdiren belirlenmiş ve itibar tazminat talebi kabul olunmuştur.
Tüm dosya kapsamı sunulan deliller ve davaya dayanak kullanımlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacının tescilsiz tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespitine yönelik açmış olduğu davanın kabulü ile eylem ve zarar ile orantılı maddi, itibari ve manevi tazminat talepleri yönünden aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile, davalının eylemleri ile davacıya ait tasarım hakkına tecavüz ettiğinin ve eylemlerin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, bu doğrultuda tecavüz ve haksız rekabet eylemlerinin durdurulmasına, önlenmesine,
2-Maddi tazminat davasının KABULÜ ile, 126.045,00 TL maddi tazminatın 10.01.2023 tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Manevi tazminat davasının KABULÜ ile, 20.000,00 TL manevi tazminatın 10.01.2023 tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-İtibar tazminat davasının KABULÜ ile, 100 TL itibar tazminatının 10.01.2023 tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Mahkeme kararının masrafı davalıya ait olmak üzere ülke çapındaki tirajı yüksek olan gazetelerden bir tanesinde bir kez yayınlanmasına,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 9.983,16 TL harcından peşin ve tamamlama harcı olarak yatırılan 2.837,89 TL'nin mahsubu ile bakiye 7.145,27 TL karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
7-Davacı tarafından yapılan 2.837,89 TL (peşin + tamamlama) harç, 179,90 TL başvuru harcı ve 16.593,00 TL yargılama gideri (bilirkişi ücreti, posta tebligat gideri) toplamından oluşan 19.610,79 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca maddi tazminat yönünden hesap olunan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
9-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca manevi tazminat yönünden hesap olunan 20.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
10-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca itibar tazminatı yönünden hesap olunan 100,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
11-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tasarım hakkına tecavüz davası yönünden hesap olunan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
12-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının talep halinde ve karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 17/07/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır