T.C.
İSTANBUL
2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/77 Esas
KARAR NO : 2025/159
DAVA : Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan), Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 11/04/2022
KARAR TARİHİ : 30/05/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan), Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili; müvekkilinin Türk Patent Ve Marka Kurumu nezdinde ... tarih ve ... başvuru nolu başvurusu ile “...” adlı buluşunu tescil ettirmek için Türk Patent Enstitüsüne başvuruda bulunduğunu ve müvekkilinin buluşunu tescil ettirdikten sonra satış amacı ile firmalar ile temas kurduğunu, Temas kurduğu firmalardan bir tanesinin de davalılardan ... firması olduğunu, davalı firmanın yapılan toplantıda müvekkilinin patentini incelediğini ve müvekkilinin de tüm açıklığı ile tanıttığını ancak bu görüşmeden sonuç alınamadığını, Müvekkili adına tescilli olan faydalı model üstünde küçük değişiklikler yapılarak, ürünün aslında nitelikli değişiklikler yapılmaksızın- ... A.Ş. adına Türk Patent ve Marka Kurumunda bir tescil yapıldığını ve ... A.Ş. ile ... Tic. A.Ş.'ye ait mağaza ve internet sitelerinde ve ayrıca bu markaların satışını yapan diğer sitelerde satışa sunulduğunu öğrendiğini, Müvekkilinin ... tescil numarası ile tescilli faydalı modeli olan "..." ile günlük hayatta sıklıkla kullanılan ve kullanıcılara sıcak içecek servisi yapabilen filtre kahve makinesi, Türk Kahvesi makinesi ve çay makinesini tek bir cihaz üzerinde toplayan bir buluşu hayata geçirdiğini, davalı ... A.Ş adına tescil edilen ve ... San. A.Ş. ile ... Tic. A.Ş. tarafından piyasaya sürülen ... tescil numaralı "..." faydalı modelinin ise müvekkilinin emek, para ve zaman harcayarak ortaya koyduğu "..." isimli tescilli ürünün başka bir isimle ve (buluşun aslını etkilemeyen) küçük değişiklikler yapılarak...tarafından kendi buluşu gibi tescil ettirildiğini ve ... ve ... tarafından piyasaya sürüldüğünü tespit ettiklerini, ... ve ... firmalarının internet sitelerinde ürünün satışının gerçekleştirdiklerini, bu sitelerde tanıtılan ürünlerin eşdeğerlik açısından incelenmesi ile ortak amaçla kullanılan haznenin, çay servis biriminin ve filtre kahve servis biriminin kullanım yoluyla eşdeğeri olduğu dikkate alındığında ve sıcak su pompasının da bahsedilen üründe yer aldığı varsayılarak,... nolu Faydalı Modelin kapsamı içerisinde kaldığı, dolayısıyla .... nolu Faydalı Modeli eşdeğer kullanım yoluyla ihlal ettiğinin tespit edileceğini bu durumun buluşların tasnif sınıflarının karşılaştırılmasından da açıkça görüldüğünü, söz konusu nedenler ile müvekkilinin faydalı modelden doğan haklarına tecavüz teşkil eden eylemlerin tespitini ve tecavüz oluşturan ... tescil numaralı "..." faydalı modelin hükümsüzlüğü ile sicilden terki ile tecavüz konusu ürünlerin satışının engellenmesini talep etmiştir.
Davalı ERNA-MAŞ MAKİNA vekili; davacının tecavüz ve hükümsüzlük iddialarının gerçeği yansıtmayan iddialardan oluştuğunu, müvekkilinin ürünlerinin davacının faydalı model belgesinin koruma kapsamına tecavüz oluşturmadığı gibi müvekkili adına tescilli olan faydalı model belgesi için iddia olunan hükümsüzlük iddialarının da kabul edilemez olduğunu, ...aleyhine, ... tarih ve ...no'lu "..." buluş başlıklı faydalı model için yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik vasıflarına haiz olmadığı için faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terki talepli hükümsüzlük davası açtıklarını, Davalıya ait ... tarih ve ... nolu faydalı model belgesine konu buluşun istemlerinde yer alan özelliklerin dava konusu faydalı modelin başvuru tarihinden önce Türkiye ve Dünya çapında var olan bir teknoloji olduğu ve davalıya ait "..." buluş başlıklı faydalı model, yenilik unsuru taşımadığını ve bu iddialarını destekleyen delillerin; "... nolu "..." buluş başlıklı patent belgesi, ... nolu "..." buluş başlıklı patent belgesi, ... nolu "..." buluş başlıklı faydalı model belgesi,... nolu "..." buluş başlıklı faydalı model belgesi, ...nolu "Isınma ve kaynama sonucu içindeki her cins sade veya karışım halindeki sıvıyı kabından dış ortama taşırmayan elektrikli veya elektriksiz cezve." buluş başlıklı faydalı model belgesi, ... nolu "..." buluş başlıklı faydalı model belgesi, ... numara ile kayıtlı "..." isimli patent belgesi, ... numara ile kayıtlı "..." isimli patent belgesi," olduğunu, söz konusu nedenler ile davacının faydalı model belgesinin hükümsüzlük iddiası yönünden davanın kabulü ile müvekkilinin ürettiği ürünlerin davacının faydalı modelinin koruma kapsamına tecavüz oluşturduğu iddiasının reddini talep etmiştir.
Davalı taraflar ... ve ... vekili, müvekkili şirket ...'nin mağazacılık ve perakende sektöründe faaliyet gösteren, Türkiye'nin neredeyse her şehrinde “...” ve “...” ibareli yüzlerce mağazaları, bayileri bulunan, kendi ürünlerini piyasaya arz eden, büyük ölçekli ve herkes tarafından bilinmekte olan, sektörün öncü grup şirketlerden olduğunu, Ayrıca müvekkil şirketin, sınai mülkiyet alanına verdiği önemle markaları için büyük yatırımlara imza attığını ve alanında uzman tasarımcı ekibiyle birlikte her geçen gün yeni ve özgün tasarımlara imza atarak bu alandaki çalışmalarını tüketicilerle buluşturduğunu ve söz konusu satışlarını Türkiye'nin birçok yerinde bulunan mağazalarında, bayilerinde ve kendine ait ..., ..., ....com gibi internet sitesi başta olmak üzere birçok online platform üzerinden gerçekleştirdiğini, Davalı...firmasının da benzer sektörlerde faaliyet gösteren müvekkilinin grup şirketlerinden biri olduğunu, Davacı tarafın dava dilekçesinde faydalı model hakkına tecavüze yönelik taleplerinin yanı sıra diğer davalı... A.Ş. adına kayıtlı .... no.lu faydalı modelin hükümsüzlüğünü talep etmişse de bahse konu faydalı modelin hak sahibinin müvekkili olmadığından bu anlamda hükümsüzlük yönünden müvekkiline husumet yöneltilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacı taraf dilekçesinde müvekkilin kendisiyle görüşmeler yaptığını, bahse konu faydalı model ile ilgili bilgi edindiğini; ancak kendisiyle çalışmadığını ve akabinde bahse konu diğer davalı firmanın faydalı model başvurusu yaptığını belirtmek suretiyle kendisine ait teknik ve tasarımsal bilgilerin elde edilmesi gibi gerçekdişi bir takım itham ve iddialarda bulunduğunu, Öncelikle detaylıca izah edildiği üzere, müvekkilinin dava konusu edilen “...” adlı ürünün davacı adına 2 kayıtlı faydalı modelden oldukça farklı olduğunu, Ayrıca bir faydalı modele ait istem vb. hususların TÜRKPATENT kayıtlarında yer aldığını ve müvekkilinin böylesi bilgilere ve etik dışı yöntemlere de ihtiyacı bulunmayıp, bu mantıkla davacıdan elde ettiği sözde bilgilerle kendisi adına bir faydalı model tescil ettirmesinin bekleneceğini ancak dava içeriğinde böylesi bir durumun da söz konusu olmadığını, müvekkilinin ticari şartlar ve çeşitli faydalı model özelliklerini gözeterek başka bir firmayla anlaşma yapmış olduğunu ve bu hususun da gayet olağan olduğunu. Davacı tarafın, müvekkilinin hatır plus 5 in 1 kahve makinesinin kendisine ait faydalı model hakkına tecavüz ettiğini iddia etmekteyse de davacıya ait faydalı modelin istemleri incelendiğinde bu hususun gerçek olmadığının anlaşılacağını, Davacı tarafın söz konusu faydalı modelin istem bölümü incelendiğinde bir platformun yine türk kahvesi cezvesi, çay demliği ve filtre kahve karafını yan yana koyulduğunu, 3 tane aleti birleştirdiğini ve bu çalışmanın sıradan, bir çalışma olduğunu, ekstra özellik içermeyen cezve, filtre kahve karafı ve çay demliği olan ayrı ayrı bilinen 3 aleti dikdörtgen bir platform üzerine koyarak bir fişe bağlayan davacının faydalı modelinin yenilik özelliğine haiz olmadığını, söz konusu nedenler ile hükümsüzlük davası yönünden davanın kabulü ile müvekkili bakımından pasif husumet yokluğundan davanın reddini talep etmiştir.
Mahkememizin Birleşen 2023/40 Esas sayılı dosyasında davacı vekili, müvekkili şirketin 1976 yılında kurulduğunu, elektrikli ev aletleri üreten bir firma olduğunu, ürünlerinin yurt içinde ve yurt dışında marka, patent, faydalı model ve tasarım tescilleri de yaptırdığını, davalı tarafa ait Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde kayıtlı ...numaralı faydalı model belgesine konu buluşun, faydalı model koşullarından olan "Yenilik" sanayiye uygulanabilir özelliklerini haiz olmadığını, dava konusu "..." buluş başlıklı faydalı modelin, yenilik unsurunu taşımadığını, sanayiye uygulanabilirlik vasıflarına ve özelliğine sahip olmadığını beyan ederek davaya konu faydalı modelin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, davalı tarafa ait Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde kayıtlı ... numaralı "..." buluş başlıklı faydalı modelin 3. kişilere devrinin tedbiren önlenmesine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizin Birleşen 2023/40 Esas sayılı dosyasında davalı vekili, müvekkili adına tescilli olan "..." faydalı ürününün yurt içi ve yurt dışı kapsamında herhangi bir benzerinin olmadığını, davacı adına tescil edilen ve dava dışı ... A.Ş. ile dava dışı...A.Ş. tarafından piyasaya sürülen ... ise müvekkilinin emek, para ve zaman harcayarak ortaya koyduğu "..." isimli tescilli ürünü başka bir isimle ve küçük değişiklikler yapılarak ...A.Ş.'ın kendi buluşu gibi tescil ettirdiğini, ... ve ... tarafından piyasaya sürüldüğünü, anılan duruma ilişkin olarak tarafılarınca ... A.Ş., dava dışı ...A.Ş. ile dava dışı ... A.Ş.'ye karşı ... 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosya kapsamında davacı adına TPE'de kayıtlı olan ... tescil numaralı "..." ile tescil ettirilen ürünün, müvekkilinin ... tescil numarası ile tescilli buluşuna iltibas meydana getirilebilecek şekilde benzer olması nedeniyle dava açtıklarını beyan ederek işbu davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflarca bildirilen deliller toplanmış, bilirkişi raporları alınmıştır.
30/10/2024 tarihli bilirkişi raporunda; " Dava dosyasına sunulmuş olan “...” ürününün ... nolu “...” buluş başlıklı faydalı model belgesinin koruma kapsamında olmadığı, dava dosyasına sunulmuş olan hükümsüzlük delilleri ile ... başlıklı faydalı model belgesinin karşılaştırılması sonucunda... nolu faydalı model belgesinin başvuru tarihi itibariyle yenilik vasfına haiz olduğu, " sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Tarafların itirazlarının değerlendirilmesi için önceki heyetten ek rapor alınmış, 24/02/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda kök rapordaki kanaatin korunduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık, asıl davada faydalı modele tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması, önlenmesi, ortadan kaldırılması, buna bağlı maddi tazminat istemi ve davalı...adına tescilli... nolu faydalı modelin hükümsüzlüğü, birleşen davada ise davalı adına kayıtlı.... nolu “...” tescil belgesinin hükümsüzlüğü taleplerine ilişkindir.
Asıl davada davacı kendi adına kayıtlı ...nolu faydalı modele davalılardan... adına kayıtlı ... tescil numaralı "..." ürününün iltibas teşkil ettiğini, davalıların eylemleri ile davacının faydalı model hakkına tecavüz ettiklerini, ayrıca bu durumun haksız rekabete sebebiyet verdiğini iddia etmiş, birleşen davada ise asıl davaya dayanak ... nolu faydalı model belgesinin hükümsüzlüğünün talep olunduğu anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı yukarıda özetlenen bilirkişi raporlarıyla birlikte değerlendirildiğinde;
Asıl davada, her iki tarafa ait faydalı modellerin mekanik yönden değerlendirilmesinde taraf makinelerinde kullanılan tekniklerin yurt içi ve yurt dışında bir çok farklı versiyon ve türevlerinin mevcut olduğu, her iki taraf makinesinde de tekniğin bilinen durumunda farklı bir hususun tespit olunamadığı, makinelerin aynı ve benzer işi yapmakla birlikte birebir aynı makineler olmadığı, mekanik olarak farklı teknik ve konsepte sahip makineler oldukları, gelinen aşamada faydalı modellerin birçok hususta farklılaştığı, davalılara ait ürünün davacıya ait faydalı model belgesinin koruma kapsamında olmadığı, böylelikle davacının faydalı model hakkına tecavüz, haksız rekabet ve buna bağlı maddi tazminat istemi ile hükümsüzlük taleplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Birleşen davada ise, asıl davaya dayanak ... nolu faydalı model belgesine konu ürün teknik olarak bilirkişilerce incelenmiş, yukarıda özetlenen bilirkişi kök ve ek raporlarında hükümsüzlüğe gerekçe dökümanlar ile davacı tarafın delillerine dayanak yenilik ve/veya buluş basamağı itirazları ayrı ayrı karşılaştırılarak değerlendirilmiş, hükümsüzlüğü talep edilen ... no.lu faydalı model belgesinin başvuru tarihi itibarıyla yenilik içermediğinin ispatlanamadığı anlaşılmış, dava dosyasına sunulmuş olan hükümsüzlük delilleri ile ... nolu “...” buluş başlıklı faydalı model belgesinin karşılaştırılması sonucunda ...nolu faydalı model belgesinin başvuru tarihi itibariyle yenilik vasfına haiz olduğu anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.
Açıklanan tüm bu hususlar çerçevesinde asıl ve birleşen davaların ayrı ayrı tümden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.
HÜKÜM:Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Asıl dava yönünden:
1-Davanın tümden reddine;
2-Alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 80,70 TL harcın düşümü ile kalan 534,70 TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden;
a-Faydalı model hakkına tecavüz davası yönünden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 40.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
b-Haksız rekabet davası yönünden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 40.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
c-Maddi tazminat davası yönünden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 10.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
d-Hükümsüzlük davası yönünden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 40.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılardan ...A.Ş'ye verilmesine,
5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştikten sonra ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
Birleşen dava yönünden:
1-Davanın tümden reddine;
2-Alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 179,90 TL harcın düşümü ile kalan 435,50 TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan 100,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 40.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştikten sonra ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.30/05/2025
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır