T.C.
İSTANBUL
2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/176
KARAR NO : 2026/177
DAVA : Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 22/08/2024
KARAR TARİHİ : 10/07/2026
Mahkememizde görülmekte bulunan Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesi : Davacı vekilinin mahkememize ibraz ettiği dava dilekçesinde özetle; Müvekkilİ şirket, 1987 yılında ... Ticaret Odası nezdinde kuruluşunu tamamlayarak ticari faaliyetlerine başlamış olup, Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli “...” ibareli markaları ile dış giyim, üst ve alt giyim ve ... dahil her türlü çocuk konfeksiyon ürününün imali, imal ettirilmesi, alımı-satımı, ithali-ihracı ve perakende olarak pazarlanması dahil, çocuk giyim alanında ticari faaliyetlerini sürdürmekte olduğu, Müvekkilİ şirkete ait internet sitesi üzerinden ve de Müvekkil şirketin ...ve... mağazalarında satışa sunulan ürünler, Müvekkil Şirket ile dava dışı ...Şirketi arasındaki 02.05.2023 tarihli İmalat ve Satış Sözleşmesi çerçevesinde Müvekkilimizin ...’tan satın aldığı ve ... markası altında satışa sunduğu deniz ayakkabısı (askısı dahil) olup, ekte görsellerine yer verilmekte olduğu, Davalı şirketin ...numaralı faydalı model belgesine konu buluşu ise, uzun yıllardan beri kullanılan, yurtdışında ve yurtiçinde tescilli bir ürün olduğu, Ayrıca (tespit edebildiğimiz kadarıyla) davalının faydalı model tesciline konu ürün, Türkiye'de başta ... numaralı faydalı model olmak üzere, aynı zamanda ... sayılı faydalı modeller ile de koruma kapsamına alınmış olduğu, Sayılan bu faydalı modellerden, ... tarihinde koruma süresi dolan... nolu “...” isimli faydalı modelin ise dilekçemizde bahsi geçen ... firması adına tescil edildiği ve belgeye konu istemlerin dava konusu ... tarihli ve ... nolu faydalı modeli istemleri ile eşdeğer olduğu anlaşılmakta olduğu,
Davalıya ait 08.12.2015 başvuru tarihli... nolu Faydalı model belgesi 1 ana ve 9 bağlı istemden oluşmakta olup, 07.03.2014 tarihinde başvurusu yapılmış olan... nolu “..." buluş başlıklı faydalı modelin 2 nolu isteminin, davalıya ait Faydalı Modelin (1) nolu isteminde yer alan Al(alt taban) , A6 (ıslak zeminlerde yürünebilmesini sağlayan kaymaz tabakalar (9) ve A7 sıcak ortamlarda ayağın sıcaktan etkilenmesini önleyen ısı yalıtım tabakaları olmak üzere 3 unsuru birden içerdiği anlaşılmakta olduğu, Davalı şirkete ait faydalı model belgesine konu buluş, konusunun ilgili olduğu teknik alandaki bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılacak yeterlilikte, açık ve tam olarak açıklanmamış olup, somut olayımızda 6769 Sayılı SMK’nın 144/(1)-b hükmü kapsamında da hükümsüzlük koşulları oluşturduğu, Ayrıca, anılan faydalı model belgesindeki genel ifadeler, söz konusu buluşa ait özellikler olmayıp, yalnızca aynı alanda başka bir buluşu önlemeyi amaçlayan genel geçer ifadelerden ibaret olduğundan faydalı model belgesinin hukuken geçerli bulunamayacağı, Davalı şirketin 13.06.2024 tarihli ve 25.07.2024 tarihli yazılarda belirttiği, Müvekkili Şirketin dava dışı ...’tan temin ederek, Müvekkilimize ait internet sitesinde ve ... ve ...mağazalarında sattığı ürünler davalının iddiaların aksine davalının ...tarihli ve ... nolu faydalı modelden kaynaklanan haklarını ihlal etmediği, Davalı şirketin 08.12.2015 tarihli ve ... nolu faydalı model belgesine konu istemler yenilik kriterini taşımadığından; gerekse anılan faydalı model konusu buluş SMK 92. maddesine uygun şekilde açıklanmamış olduğundan, dava konusu faydalı modelin 6769 Sayılı SMK’nın 144/(1)-a hükmü kapsamında hükümsüz kılınması gerekmekte olduğu, Davalı şirketin dava konusu faydalı modeli, koruma tarihinden itibaren yani geriye etkili olarak hükümsüz kılınacağından, Müvekkil şirketin satış ve pazarlamasını yaptığı ürünlerin, davalının bu faydalı modelden kaynaklı haklarını ihlal etmesi mümkün olmadığı, Dolayısıyla ... tarihli ve ... nolu faydalı model belgesine dayalı olarak tecavüz iddiasında bulunulamayacağını, tecavüzün mevcut olmadığının tespiti talebimizin öncelikli olarak bu gerekçe çerçevesinde kabulünü talep etmekte olup, Davalının faydalı model belgesi ile Müvekkillinin satışını yaptığı, müvekkilin satışını yaptığı ürünün, davalının faydalı model belgesine konu istemlerin aynısını ve/veya eşdeğerini içermediği ve bu bağlamda somut olayda SMK 141 uyarınca faydalı modele tecavüz fiilinin mevcut olmadığı anlaşılmakta olduğu,Davalı şirketin TPMK nezdinde tescilli 08.12.2015 tarihli ve ... nolu “...” başlıklı faydalı modelinin üçüncü şahıslara devrinin önlenmesi ve Davalı şirketin anılan faydalı modelden kaynaklanan haklarını Müvekkil Şirkete ve Müvekkili şirketin ürün temin ettiği kişilere karşı kullanmasının önlenmesi için “ihtiyati tedbir kararı” verilmesine, Dava konusu ... tarihli ve... nolu “...” başlıklı faydalı modele konu tüm istemlerin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinini, talep ve dava etmiştir.
Cevap dilekçesi: davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin tekstil ve ... sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlardan olup birçok ilkin ve yeniliğin yaratıcısı olmuştur. Ayrıca işbu sektörlerle bağlantılı sektörlerde de yenilik çalışmalarına önem vererek hizmet ve kalitede devamlılığı birinci unsur olarak belirlemiştir. Bu bağlamda sektöründe kullanıma yarayan yenilik çalışmaları yapmıştır ve yapmaya da devam etmekte olup, bu yeniliklerden biri de Türk Patent nezdinde ... tarih ve ... no ile tescilli "...” buluş başlıklı faydalı modeli olmuş, bu ürünü hayata geçirerek üretmek ve satışını yapmak üzere faaliyetini oluşturmuş ve halen de faaliyetine devam etmekte olduğu, Müvekkili şirkete ait ve adına tescilli dava konusu faydalı model yeni ve ayırt edici niteliktedir. Söz konusu faydalı model, mülga 551 sayılı KHK ve 6769 sayılı SMK'nın ilgili hükümlerinde aranan şartların hepsini taşımakta, sanayiye uygulanabilir nitelikte ve yenilik vasfını haiz bir faydalı modeldir. Müvekkil şirkete ait davaya konu faydalı modelin yenilik vasfını haiz olduğu açıkça ortada iken, huzurdaki davanın ikame edilmesi salt kötü niyet göstergesi olduğunu, Öncelikle önemle belirmek isteriz ki davacı ... şirketinin müvekkil şirketin ...nolu yeni ve ayırt edici faydalı modeline karşı taklit, tecavüz ve haksız rekabet eylemleri gerçekleştirmekte olup huzurdaki davayı usulsüz bir şekilde tamamen kendi haksızlığını bertaraf etmek, örtbas etmek için ikame etmiş olup hukuki yararı da bulunmadığı, Davacı ... Şirketinin müvekkil şirketin ... nolu yeni ve ayırt edici faydalı modeline karşı taklit, tecavüz ve haksız rekabet eylemleri gerçekleştirdiği tarafımızca istihbar olunmuş akabinde tarafımızca işbu tecavüz teşkil eden taklit ve tecavüz mahsulü ürünlerin davacı tarafından imal edilmemesi/ettirilmemesi, piyasaya sürülmemesi, satışa arz edilmemesi ve her türlü ticaretinin ve tanıtımının yapılmaması ve neticeten işbu hukuka aykırı tecavüz eylemlerinin derhal durdurulmasına yönelik ihtarname gönderilmiş olup aynı zamanda işbu taklit ve tecavüz mahsulü ürünlerin kime ürettirildiği, ne kadar ürettirildiği, ne kadar satıldığı, stokta ne kadar kaldığı sorulmuş olduğu, müvekkili şirket adına tescilli ... numaralı faydalı model belgesinin tüm istemleri yönünden yenilik özelliğine haiz olduğu açıkça görülmekte olup davacı yanın huzurdaki davayı haksız ve hukuki dayanaktan yoksun bir şekilde, kendi taklit, tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden eylemlerini örtbas etmek için ikame ettiği açıkça ortada olduğu, davacı yanın, müvekkilinin tescilli faydalı model belgesine bağlı ürünlerinin ve kullanım hakkı bulunan “..." tasarımının aynı ve/veya ayırt edilemeyecek derecede benzerlerini müvekkili tarafından herhangi bir izin/onay verilmeden ve müvekkilin haberi ve bilgisi dışında üretmesi, ürettirmesi, piyasada satışa sunması ve işbu taklit ve tecavüz mahsulü ürünlerin müvekkil şirkete ait standlarda müvekkil şirketten habersiz bir şekilde usul ve yasaya aykırı olarak https://... adlı internet sitesinde ... adlı mağazalarda satışa sunması eylemleri usul ve yasaya aykırı olmakla birlikte müvekkil şirketin tescilli faydalı model belgesinden kaynaklanan haklarına tecavüz etmekte olduğunu beyan etmiştir.
Cevaba Cevap Dilekçesi: Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; Dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla davanın kabulüne dair karar verilmesini talep etmiştir.
İkinci Cevap Dilekçesi: Davalı vekili ikinci cevap dilekçesinde özetle; Cevap dilekçesindeki beyanlarını tekrarla davanın reddine dair karar verilmesini talep etmiştir.
Islah Dilekçesi: Davalı vekili 06/05/2026 tarihli ıslah dilekçesi ile; Müvekkil şirket adına tpmk nezdinden tescilli olan ... nolu patenti ıslah ile savunmasına dahil ettiğine dair ıslah dilekçesini mahkememize sunmuştur.
Deliller:
TPMK Kayıtları: dava konusu ... tescil numaralı "..." ibareli faydalı model belgesinin tescil kayıtları dosya arasına getirtilmiştir.
... 3.Fikri ve sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasının dosya arasına getirtildiği, yapılan incelemede davacının ...şirketi, davalının... şirketi, davanın davalı adına tescilli ... tescil numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne ilişkin olduğu, yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verildiği ve davalı adına tescilli faydalı modelin bağımsız 1 numaralı istemi ile bağımlı ... numaralı istemlerinin hükümsüzlüğüne karar verildiği, dosyanın istinaf incelemesinde olduğu ve henüz kesinleşmediği anlaşılmıştır.
.... 1.Fikri ve sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasının dosya arasına getirtildiği, yapılan incelemede davacının ... şirketi, davalının ... şirketi, davanın faydalı model belgesine tecavüz ve sair taleplerine ilişkin olduğu, dosyanın halen derdest olduğu ve ... 3.Fikri ve sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin...Esas sayılı dosyasının kesinleşmesinin beklendiği anlaşılmıştır.
.... 1.Fikri ve sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasının dosya arasına getirtildiği, yapılan incelemede davacının ...a şirketi, davalının ... şirketi, davanın faydalı model belgesine tecavüz ve sair taleplerine ilişkin olduğu, dosyanın halen derdest olduğu ve ... 3.Fikri ve sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasının kesinleşmesinin beklendiği anlaşılmıştır.
Bilirkişi Raporu: 08/12/2025 tarihli bilirkişi raporunda "Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde .. tecil nolu ... firmasına ait ... adlı faydalı model tescili ve tescilde arz edilen unsurların ... tescil nolu faydalı model belgesi ile mukayesesi sonucunda yenilik arz eden bir durumunun söz konusu olmadığı, bu sebeple; 551 sayılı KHK madde 165 uyarınca Faydalı Modelin Hükümsüzlük şartlarının oluştuğu yönünde" kanaatini bildirmiştir.
Dava ve uyuşmazlık : Taraflar arasındaki dava; TPMK nezdinde davalı adına tescilli bulunan ... tescil numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü ile sicilden terkininin gerekip gerekmediği ve davacının 3. Kişilerden temin ederek satışının gerçekleştiriği ürünlerin faydalı modelden doğan haklara tecavüz etmediğinin tespitine ilişkindir. Davacı taraf davalı adına tescilli faydalı model belgesinde yer alan istemlerin yenilik kriterine sahip olmadığını, faydalı model belgesinde yeni olarak sayılan unsurların sektör tarafından yıllardır kullanılan unsurlar olduğunu, faydalı model tesciline konu ürünün TPMK nezdinde tescilli ..., ... tescil numaralı faydalı modellerle koruma kapsamına aldığını, dava konusu faydalı modelde yer alan 1 numaralı bağımsız istemin ve buna bağlı bağımlı istemlerin yenilik kriterine uygun olmadığına ilişkin yargı kararları bulunduğunu belirterek hükümsüzlük davasının kabulünü savunmuştur. Ayrıca davalının tescilli faydalı modelinin SMK'da yer alan koruma şartlarını taşımadığını, davalının belgeye dayanarak tecavüz iddiasında bulunamayacağını belirterek davacı şirket tarafından dava dışı men gruptan temin edilerek satılan ürünlerin davacının faydalı model belgesine tecavüz etmediğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı taraf ise davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığını, müvekkili tarafından davacının tecavüz eylemleri nedeniyle davacıya ihtarname çekildiğini, davalıya ait faydalı modelin yeni ve sanayiye uygulanabilir nitelikte olduğunu, davacı tarafça yenilik kırıcı olarak ileri sürülen faydalı modellerin 3 tanesinin davalıya ait modelden sonraki tarihli olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur. Davalı taraf ayrıca cevap dilekçesini ıslah ederek dava konusu ...tescil numaralı faydalı model belgesinin ... numaralı avrupa patentinin rüçhanı olduğunu, TPMK nezdinde...tescil numarası ile tescilli "plaj ayakkabısı "isimli buluşun avrupa patentinin ulusal validasyonu olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında;
6769 sayılı SMK 10/01/2017 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 6769 sayılı SMK' nın, 551, 554, 555 ve 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelerin hükümlerinin uygulanması başlığını taşıyan geçici 1. maddesinin 2. fıkrasında; "Bu Kanunun yayımı tarihinden önce yapılmış ulusal patent başvuruları ve faydalı model başvuruları, başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır... patent ve faydalı modellerin hükümsüz kılınmasında, başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümleri uygulanır." hükmü gereğince, hükümsüzlük değerlendirilmesi mülga 551 sayılı KHK ve 551 sayılı KHK Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmelik doğrultusunda yapılmalıdır.
551 sayılı KHK 154. maddesinde belirtildiği üzere; 156. maddesi hükmüne göre yeni olan ve 10. madde anlamında sanayiye uygulanabilen buluşlar faydalı model belgesi verilerek korunurlar.
551 Sayılı KHK 156. maddesinde; "Faydalı Model belgesi başvurusuna konu olan buluş, başvuru tarihinden önce Türkiye içinde veya dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde yazılı olarak veya başka bir yolla açıklanmış veya yöresel veya ülke çapında kullanılmış ise yeni değildir. " hükmü yer almaktadır.
551 Sayılı KHK'nın "Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlük Halleri" başlıklı 165. maddesinde: "Aşağıdaki hallerde faydalı model belgesinin hükümsüz sayılmasına yetkili mahkeme tarafından karar verilir:
a- Faydalı model belgesi konusunun, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 154 üncü, 155 inci ve 156 ncı maddelerinde belirtilen, hükümlere aykırılığı ispat edilmişse,
b - Faydalı model belgesi konusu buluşun, buluş konusunun ilgili olduğu teknik alandaki bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılacak yeterlikte, açık ve tam olarak tanımlanmadığı ispat edilmişse,
c- Faydalı model belgesi konusunun, faydalı model belgesi verilmesi için yapılmış olan başvurunun kapsamı dışına çıktığı veya faydalı model belgesi 45 inci maddeye göre ayrılmış olan bir başvuruya veya 12 nci maddeye göre yapılan başvuruya dayandığı ve onların kapsamlarını aştığı ispat edilmişse,
d - Faydalı model belgesi sahibinin, 157 nci maddeye göre faydalı model belgesi isteme hakkına sahip bulunmadığı ispat edilmişse.
Faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü, zarar gören üçüncü kişiler veya Cumhuriyet Savcılığı vasıtasıyla ilgili resmi makamlar veya bu maddenin birinci fıkrasının (d) bendine göre, faydalı model belgesi isteme hakkına sahip kişiler tarafından talep edilebilir.
FM belgeleri için 551 Sayılı KHK 165/a madde kapsamında yenilik bulunmaması, 165/b kapsamında buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılacak yeterlikte, açık ve tam olarak tanımlanmamış olması ve 165/c madde kapsamında FM konusunun, yapılmış olan başvurunun kapsamı dışına çıkmış olması hükümsüzlük gerekçeleri arasında yer almaktadır.
551 Sayılı KHK 166. madde de yapılan atıf gereğince; "Faydalı model belgelerine ilişkin açık bir hüküm bulunmadığı ve faydalı model belgelerinin özelliği ile çelişmediği sürece, patentler için öngörülen hükümlerin, faydalı modeller için de uygulanacağı" düzenlenmiştir. Davacıya ait faydalı model belgesinde belirtilen istemlerin yorumlanmasında; 551 Sayılı KHK'nin 47. maddesi ve Patent KHK'nin Uygulanma Şeklini Gösterir Yönetmelik hükümleri ile birlikte aynı KHK'nin 83. maddesine göre değerlendirme yapılarak buluşun koruma kapsamının belirlenmesi gerekmektedir. Bu bakımdan, tescilli bir faydalı model belgesinin koruma sınırlarına dair istemlerin kapsamı tayin edilirken, esasen faydalı model belgesinin küçük/faydalı buluş niteliğinin de dikkate alınması gerekir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin ...E. ... K. ve 15.03.2016 tarihli kararı)
551 sayılı KHK hükümleri, TPMK kayıtları, mevzuat, mahkememizce itibar edilen bilirkişi raporu ve bütün dosya kapsamından: TPMK nezdinde ... numaralı faydalı model belgesinin, davalı .... LTD. ŞTİ. adına tescilli olduğu, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda davalı adına tescilli faydalı modelin istem 1 de yer alan tüm istemlerin ... tescil numaralı faydalı model belgesinde yer alan tarifname ve istemlerde bulunduğu, her iki faydalı modelin ayrıntılı olarak karşılaştırılarak davalı adına tescilli faydalı modelin yenilik unsurunu içermediği kanaatinin bildirildiği, raporun yeterli ve denetime elverişli olduğu, bu nedenle hükme esas alınması gerektiği, davalı tarafça ıslah dilekçesi ile dava konusu faydalı modelin avrupa patentinin rüçhanının oluşturulmasına ilişkin inceleme talebinin ise eldeki davanın faydalı modele ilişkin olduğu anlaşılmakla reddine karar verilerek itibar edilen bilirkişi raporu dikkate alınarak hükümsüzlük şartlarının oluştuğu anlaşılmakla açılan hükümsüzlük davasının kabulüne, davacının sair talebi olan davacının sattığı ürünlerin faydalı model belgesine tecavüz etmediğinin tespiti talebi bakımından ise faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesi nedeniyle bu talebe ilişkin davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla bu talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Ayrıca karar verilmesine yer olmadığına verilen hüküm bakımından başlangıçtaki haklılık gözetilerek yargılama giderleri ve vekalet ücreti davalı üzerinde bırakılmıştır.
HÜKÜM: Açıklanan sebeplerle;
1-Davanın KISMEN KABUL ile TPMK nezdinde davalı adına tescilli bulunan ... tescil numaralı "..." isimli faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine,
2- Davacının diğer talepleri yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 732,00 TL karar harcının peşin yatırılan 427,60 TL.'nin düşümü ile kalan 304,40 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan; 18.000,00-TL bilirkişi ve 1.555,00-TL posta/müzekkere giderinden toplam 19.555,00-TL. yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul olunan hükümsüzlük talebi yönünden hesap olunan 55.000,00-TL.vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
6-Davalı tarafından yapılan 732,00-TL.yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının talep halinde ve karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.10/07/2026
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır