T.C.
İSTANBUL
2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/164 Esas
KARAR NO : 2024/321
DAVA : Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 17/05/2021
KARAR TARİHİ : 17/12/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesi : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ...'ın ekte de bir nüshası bulunan ... ISBN nolu “..." isimli, ... ile ilgili ders kitabının yazarı ve hak sahibi olduğunu, müvekkilinin kitabının yine tüm fikri hakları kendisinde kalmak kaydı ile basımını 09.01.2014 tarihli Protokol uyarınca; Ulaştırma Mesleki Eğitim Merkezleri Derneği'ne bastırdığını, söz konusu kitabın onlarca baskıya ulaştığını, müvekkilinin kitabının, gerek içerik zenginliğinin gerekse artan alıcı kitlesi karşısında ...-... tarafından söz konusu kitabın kapak ve sırt kısmı birebir aynı ve içeriğindeki soruların bir kısmının sırası değiştirilerek aynısının büyük çoğunluğunun ise birebir aynısının iktibas ve intihal oluşturacak şekilde basıldığını, İzmir dahil birçok ilde de söz konusu iktibas oluşturan kitabın...-... tarafından dağıtımının da yapıldığını, ... 2. Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi'nin 17.02.2021 tarih ve ... E ve... K sayılı kararıyla sanıklar hakkında, bir eserde kaynak gösterilmeksizin iktibasta bulunmak suçu yönünden FSEK md 71/3 uyarınca her biri için adli para cezasına hükmedildiğini, ders kitabı olarak kurslarda, dershanelerde de satış ve dağıtımı yapılan; ciddi alıcı kitlesi olan kitabın hiçbir izin onay ve dahi atıf/kaynak gösterme vs olmaksızın davalılarca basımı ve satışı, müvekkile ait kitabın satış hacminin ciddi oranda düşmesine sebep olduğunu, ilgili hükümler doğrultusunda müvekkilinin uğramış olduğu tüm maddi zararın, yoksun kaldığı karın davalılardan tahsilinin gerektiğini, müvekkilin eserinden kaynak göstermeksizin iktibasta bulunulması nedeni ile belirli hale getirildiğinde arttırmak üzere şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın 30.000- TL manevi tazminatın, ihlal tarihinden itibaren işleyecek avans faizleri ile birlikte davalılardan tahsiline yönelik karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Cevap dilekçesi: Davalıya usulüne uygun dava dilekçesinin tebliğ edildiği, davalının cevap dilekçesi sunmadığı HMK gereğince davayı inkar ettiği anlaşılmıştır.
Islah dilekçesi : Davacı vekili Mahkememize sunmuş olduğu 23/10/2024 tarihli Islah Dilekçesi ile; Dava açılırken, maddi tazminat talebimi bakımından belirsiz alacak davası olarak ikame edildiğini ve taleplerin yargılama sırasında ortaya çıkacak bedel üzerinden arttırmak kaydı ile yapıldığını, Mahkemece yapılan yargılama sırasında bilirkişi tarafından verilen raporlar ve içeriklerine göre iddia ve taleplerinin haklılığının ortaya çıktığını, dosya safahatindeki ve özellikle dosya kapsamındaki aleyhe belirleme ve hesaplamaların kabulü anlamına gelmediğini ve fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla maddi tazminat istemini 25.000,00-TL olarak belirli hale getirdiklerini, maddi tazminat istemlerinin belirli hale getirilen tutar üzerinden, manevi tazminat talebinin ise dava dilekçesinde ifade etmiş oldukları tutar olan 30.000,00-TL olarak kabulü ile birlikte tazminat(maddi+manevi) talebini 55.000,00 TL'ye yükseltmiştir.
Islaha cevap dilekçesi: Islah dilekçesinin davalılara usulüne uygun tebliğ edildiği, davalı vekilinin ıslaha karşı beyan dilekçesi sunmuş oldukları görülmüştür.
Deliller:
... 2. Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının dosyta arasına getirtildiği yapılan incelemede katılanın ..., sanıkların ..., ... olduğu, yapılan yargılama sonucunda sanıkların süreli hapis ve adli para cezasına mahkum edildiği, HAGB kararı verildiği ve kararın kesinleşmiş olduğu anlaşıldı.
İstanbul Kapatılan 3. Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ...Değişik İş sayılı dosyasının dosya arasına getirtildiği, yapılan incelemede delil tespiti kararı verildiği bu dosyada ...'ın adresinde inceleme yapıldığı bilirkişi raporunda ibraz edildiği anlaşıldı.
Müzekkere cevapları: Kültür ve Turizm Bakanlığı'na yazılan müzekkere cevapları dosya arasına alınmıştır.
Bilirkişi Raporu: 02/08/2023 tarihli bilirkişi raporunda "Davacıya ait kitabın eser niteliğinde olduğu, Kitap kapağının mali haklarının davacıya ait olduğu sonucuna varılması durumunda, rayiç bedelinin (Sözleşme yapılmış olsaydı davacının kitap kapağını davalıya kullandırmak için isteyebileceği bedel) 25.000 TL olacağı, İzinsiz kullanılan içerik kısımlarının rayiç bedelinin 20.000 TL olacağı, Manevi tazminatın takdirinin mahkemenize ait olduğu, ihlal tarihinin 15.8.2016 olarak kabul edilebileceği" kanaatini bildirmişlerdir.
Bilirkişi Raporu: 20/05/2024 tarihli ek bilirkişi raporunda "Davaya konu davacının kitabının daha önce ceza davası dosyasında rapor tanzimi sırasında incelendiği üzere ... hakkında genel bilgiler olmakla birlikte bu bilgilerin soru cevap şeklinde sistematize edilip belirli bir üslup dahilindeki içeriği dikkate alındığında bu kısımların FSEK 2/1 anlamında eser vasfını haiz olabileceği, davacının kitabının kapak tasarımının... tarafından yapıldığının kitap künyesinde belirtilmesi dikkate alındığında kapak tasarımı yönünden müştekinin hak sahibi olduğunun ispat etmesinin gerektiği, bu durumun ispatı halinde kitap kapağı “iş ürünü” olup kapağın aynısının veya benzerinin başka birisi tarafından kullanılması TTK 55/1-a-4 bendinin ihlali sayılabileceği, Davalının aynı sektörde yer alan davacının iş ürünlerini basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğüne aykırı davranarak izinsiz kullanması nedeniyle davacının maddi tazminat talep etme koşulları oluştuğuna Mahkeme tarafından kanaat getirilmesi halinde kök raporda teknik bilirkişiler tarafından da belirtildiği üzere; kitap kapağına ilişkin mali hakların sahibi olduğunun kabulü halinde, rayiç bedelinin (Sözleşme yapılmış olsaydı davacının kitap kapağını davalıya kullandırmak için isteyebileceği bedel) 25.000 TL olabileceği, kitapların içeriğine bakıldığında ise şüphelinin 5,6,7,8,9,10,11. sayfalarındaki bilgilerin, müştekinin kitabındaki 11,12,13,14,15,16. sayfadaki bilgilerle aynı olduğu, bu bilgilerin ... hakkında genel bilgiler olmakla birlikte bu bilgilerin soru cevap şeklinde sistematize edilip belirli bir uslup dahilindeki içeriği dikkate alındığında bu kısımların FSEK 2/1 anlamında eser vasfını haiz olabileceği ve bu kısımların izin alınmaksızın birebir aynısının şüpheli kitabında yer verilmesinin FSEK 22 çerçevesinde çoğaltma hakkının ihlali sayılabileceği, dosyada emsal sözleşme ve rayiç bedel yazısı bulunmamaktadır. Ayrıca davalı kitabında bandrolde alınmadığı davacı tarafça belirtildiğinden, davacının kitabından izinsiz olarak alınan içerik kısımları için eser ve mali hak sahibi olarak rayiç bedelin, eserin türü, kullanımın miktarı, ihlal edilen mali hakkın türü de dikkate alınarak heyetimiz basın yayın uzmanı bilirkişisinin sektörel değerlendirmesi kapsamında 20.000 TL olacağı, FSEK 68 çerçevesinde bedelin 3 katına hükmedilip hükmedilemeyeceği konusundaki Takdirin Mahkemeye ait olacağı, ilgili kısımların izin alınmaksızın birebir aynısının davalı kitabında yer verilip davacının eser sahibi olarak belirtimemesinin FSEK 15'te düzenlenen manevi haklardan eser sahibi olarak belirtme hakkının ihlali sayılacağı FSEK 70 kapsamında manevi tazminata hükmedilip hükmedilmeyeceği hususun Mahkemeye ait olacağı"kanaatini bildirmişlerdir.
Dava ve uyuşmazlık: Taraflar arasındaki dava; davacının eser sahibi olduğunu iddia ettiği... nolu “..." isimli eserin davalılar tarafınca kopyalanarak dağıtıma sunulması nedeniyle davacının uğramış olduğu maddi ve manevi tazminatın tahsisinin gerekip gerekmediğine ilişkindir.
Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında; ... nolu “..." isimli ders kitabının FSEK kapsamında eser niteliğinde olduğu, eserin hak sahibinin davacı olduğu, dosya kapsamında bulunan ... 2.FSHCM mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda dosyamızda davalı bulunan şahısların mahkumiyetine karar verildiği, ancak HAGB kararı verildiği, bu haliyle ceza mahkemesindeki yargılamanın mahkememiz dosyasında delil olarak değerledirilmeyeceği kanaatine varılmış ise de ceza mahkemesi dosyasında yapılan somut tespitlerle bağlı olduğu, mahkememizce alınan bilirkişi raporlarında değişik iş dosyasında elde edilen delillerde değerledirilerek davalı tarafça davacıya ait kitabın kapak kısmı ve içerik kısımlarının kopyalandığı bu haliyle davalıların eylemlerinin çoğaltma hakkını ihlal niteliğinde olduğu bilirkişi raporunda tespit edilen 25.000,00 TL maddi tazminatın dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Manevi tazminat bakımından ise FSEK gereğince ihlal halinde ihlalin ağırlığı tarafların ekonomik sosyal durumları dikkate alınarak bir miktar tazminata hükmedilmesi gerektiği talep edilen tazminat miktarının dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmakla manevi tazminat davasının da kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında tüm dosya kapsamı dikkate alınarak davalıların eylemlerinin davacının hak sahibi olduğu eserin çoğaltma hakkının ihlal niteliğinde olduğunun tespiti ile tazminat taleplerine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Karar verilirken davalıların delil tespitinin yapıldığı tarih dikkate alınarak davalıların bu tarihte temerrüde düştükleri kabul edilerek bu tarihten itibaren faize hükmedilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan sebeplerle;
1-Davanın kabulü ile
-maddi tazminat davasının kabulü ile hesaplanan 25.000,00 -TL maddi tazminatın davalılardan 15/08/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine
-manevi tazminat davasının kabulü ile takdiren 30.000,00 -TL manevi tazminatın davalılardan 15/08/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine
2-Alınması gereken 3.757,05 TL karar ve ilam harcından, yatırılan 529,41 TL peşin harç+ 410 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 939,41 TL harcın düşümü ile kalan 2.817,64 TL'nin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan 529,41 TL peşin harç+ 410 TL tamamlama harcı+ 59,30 TL başvuru harcı+ 6.500 TL bilirkişi ücreti+ 230,10 TL posta/ müzekkere gideri olmak üzere toplam 7.728,81 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Maddi tazminat davası yönünden; davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T.'ye göre hesaplanan 25.000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Manevi tazminat davası yönünden; davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T.'ye göre hesaplanan 30.000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Suçüstü ödeneğinden karşılanan 1.320 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
7-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştikten sonra ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 17/12/2024
Katip ...
¸
Hakim ...
¸