T.C.
İSTANBUL
2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/262
KARAR NO : 2024/225
DAVA : Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 19/12/2022
KARAR TARİHİ : 17/09/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesi: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... adlı ... (... olarak anılacaktır) üzerinde eser ve hak sahibi olduğunu, ... 15. Sulh Hukuk Mahkemesinin ...D.iş sayılı dosyası kapsamında davalılara ait adreste icra edilen bilirkişi incelemesi neticesinde, ...'a ait 148 adet ürün lisansının kullanılmakla 130 adet kullanımın lisans miktarının aşıldığının ve aynı adreste mukim DAVALI-... tasarrufunda, Tüvturk sunucuları üzerinde 14 adet usulsüz ... lisansının kullanıldığının tespit edildiğini, davalıların bu suretle haksız kazanç elde edip davacıya maddi zarar verdiklerini beyan ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik dava açılış tarihinde 1000-USD karşılığı olan 18.688-TL'nin, ticari faizi ile birlikte davalılardan alınarak müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Cevap dilekçesi: Davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle; dava dışı “...Şti” ile arasında 27/12/2018 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere davacıya ait ... ile ilgili “... Sözleşmesi” imzalanmak suretiyle, 18 adet ... lisansı ve yıllık bakım lisans hizmeti temin ederek SÖZLEŞME yükümlülüklerini yerine getirdiğini, satıcının 04/12/2020 tarihli talebiyle, ... 15. Sulh Hukuk Mahkemesi nezdindeki ... D. İş sayılı kapsamında...'un lisans kullanım şekillerinin tespit edildiğini, anılan tespite dayanakla, ... 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi .... Sayılı dosya kapsamında dava açılmış ise de satıcının aktif husumet ehliyetinin bulunmaması sebebiyle davanın usulden reddedildiğini, davacının, anılan D.İş dosyasında taraf olmadığından bahisle dosya raporunun huzurdaki davada dikkate alınamayacağını ve davacının hak iddia edemeyeceğini, 12/12/2020 tarihine kadar ... kullanımını sürdürmüş olup lisansı izinsiz çoğaltmadığını ve anılan tarihten itibaren ...'ın kullanımına son verdiğini, FSEK uyarınca tecavüzün ref'i davasının ancak tecavüzün devam ettiği sırada açılabileceğinden bahisle devam eden bir fikri hakka tecavüzün olmadığını, D.İş kapsamında mahkemenin HMK'na aykırı delil tespit kararı aldığını ve incelemenin usule aykırı ve kusurlu halde gerçekleştirildiğini, D.İş incelemesini icra eden bilirkişi gözardı etmekle, tüm Türkiye genelinde çok kapsamlı bir kamu hizmeti yürüten ve bu nedenle aktif sunucunun arızalanması halinde işlerinin aksamasını göze alması mümkün olmayan davacının sistemlerinde küme (cluster) mimarisi dahilinde aktif (kullanıcılara hizmet vermekte olan) ve pasif (sorun halinde aktif sunucuların yerini alabilecek ve eş zamanlı içerik bulunduran yedek) sunucu yapılanması kullandığını, bu sistemde, küme içerisinde yer alan makinelerden yalnızca birinin aktif sunucu olabilmekle, aynı anda birden fazla sunucunun aktif olamayacağı ve diğerlerinin aktif çalışmaya dahil olmayıp pasif halde (tedbiren) bekleyeceğini, şu halde kümeye eklenen cihaz sayısı ne olursa olsun, aktif lisans kullanıcısının sadece aktif sunucu olduğunu ve diğer cihazların pasif olmakla lisans kullanmadıklarını, bu teknik gerçeği dikkate almayan D.İş incelemesinde bilirkişinin, sistemde kullanılan pasif cihazların da lisans kullanıyormuşçasına hesapta bulunduğunu ve bunun hatalı olduğunu, bilgi işlem yükünün yoğunluğu ve kritikliği gereği, çok çekirdekli bilgisayar sistemleri ve mantıksal olarak eşzamanlı birden fazla iş parçacığının çalıştırılabilmesi amacıyla geliştirilmiş mantıksal çekirdek çoğaltımı" (...) kullanmasının zaruret olmakla, anılan tespitte fiziksel ve mantıksal çekirdek ayrımının yapılmadığını ve ... teknolojisi ile mantıksal olarak artırılmış şekilde yazılımca algılanan çekirdek sayısının tamamının fiziksel çekirdek olarak kabul edilerek rapor tanzim edildiğini, sisteminde ... özelliği aktif hale getirildiğinde, yazılımca algılanarak raporlanan işlemci çekirdek sayısının, fiziki çekirdek sayısının iki katı olduğunu, lisans sayısının fiziken mevcut olan gerçek/fiziksel çekirdek sayısına göre hesaplanması gerektiğini, olası felaket senaryoları için tahsis edilen (...) ve aktif olarak kullanımda bulunmayan ve ancak bir felaket ortamında devreye girecek, farklı coğrafyalarda bulundurulan cihazların da bilirkişi raporunda lisans hesabına dahil edildiğini, kayıtlarda “...” olarak gözüken sunucunun bu nevi'den olduğunu, SÖZLEŞME'nin 3/1 maddesinde yer alan linkte de belirtilen (link, sözleşme ilişkisi sona erdiğinden kaldırılmış olmakla) ve SATICI tarafından “Lisans Nasıl Hesaplanır?” algoritmalarında lisans hesaplamasının ne şekilde yapılacağı tarif edilmiş ise de bilirkişi yönteminin anılan tarife uygun olmadığını, ... dahilinde, hiçbir fikri hakka mütecaviz kalmadığını beyan ve iddia ederek davanın reddini talep etmiştir.
Cevap dilekçesi: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ...'da hak sahibi olduğunu ispat edecek belgeyi sunmadığını, bu haliyle aktif dava ehliyetine sahip olmadığını, D.İş incelemesi kapsamında kendisine yönelik bir tespit ve inceleme icrası bulunmaması hasebiyle, husumetin tarafına yöneltilemeyeceğini, davacının kendisine yönelik iddialarının mesnetsiz olduğunu ve hiçbir dosyaya konu mütecaviz eyleminin bulunmadığını beyan ve iddia ederek davanın reddini talep etmiştir.
Cevaba cevap: Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; D.İş incelemesi yaptıran SATICI'nın davacıya ait lisansları satış yetkisi bulunmakla, bu satış yetkisine dayanarak davalı tarafa daha öncesinde lisans da sattığını ve yetkisinin, delil tespiti yaptırmayı da hukuken kapsadığını, davalının satın aldığı 18 lisansın üzerindeki D.İş tespitli usulsüz lisans kullanımının, lisanssız kullanım olup dosya konusu yapıldığını, D.İş tespitinin mahkeme kararı ve hukuka uygun şekilde icra edildiğini, D.İş incelemesinde ...'lar şeklindeki tespitte,...'uların dosya konusu kılınan 148 tanımın üstünde olup bilirkişilikçe değerlendirilmemiş olmasının davacının faydasına olmadığından bahisle, D.İş raporunun taraflı bir bilirkişilik çalışması olduğundan bahsedilemeyeceği, ... lisanslama modeline ait tüm metriklerin ve kabul edilen koşulların, “...” internet erişim adresinde yer alan “... ” sözleşmesinde konu edilmekle, SÖZLEŞME'de olağanüstü durum senaryoları için lisans kullanımına dair bilgilerin (... teknolojisi ve diğer teknolojiler dahil olmak üzere) açıkça ifade edildiğini ve davalı kullanım şeklinin SÖZLEŞME'ye aykırı olduğunu, kullanılan teknolojiden bağımsız olarak (..., ... veya küme teknolojisi fark etmeksizin) devamlı ürün kullanımının ancak yeterli lisans satın alınması ile mümkün bulunduğunu, atıflı D.İş raporunda, davalının haksız ... lisans kullanımın uzun süreli olduğunun, tespitler arasında olmakla, davalının SÖZLEŞME'yi açık olarak ihlal ettiğini, SÖZLEŞME'ye göre davalının kullandığı teknolojinin, ihlalin sonucu için önemli olmayıp bilirkişilikçe kümelenme teknolojisinin incelenmesinin beklenemeyeceğini, davalının atıfta bulunduğu “...” teknolojisinin de ... lisans modeli için bir öneminin ve SÖZLEŞME'de ... teknolojine yönelik özel bir atıf bulunmadığını, ...'ca, davacı yan sistemince ve D.İş incelemesinde tespit edilmiş ... ve ... değerlerinin, ... teknolojisinden bağımsız ve onu anlamsız kılacak tespitler olduğunu, davalı bilgisayar sisteminde ..., ... ve Disk gibi donanımsal bileşenlerin anlık olarak arttırılıp azaltılabileceğinden bahisle, yeniden sistem üzerinden yapılabilecek tespit ve değerlendirmenin manipülasyon üretici olacağını ve D.İş tespit anındaki durumu yansıtmayabileceğini, davalının sahip olduğu bir ürünü yedeklemek ile yedekleme yaptığı sistemi sahip olduğundan fazla lisans kullanarak izlemek arasındaki ayrımı yapmadığını ve dilediği kadar yedek oluşturmakta özgür olup bu durumun dava dışı tutulduğunu beyan etmiştir.
İkinci cevap: Davalı ... vekilinin ikinci cevap dilekçesinde özetle; SATICI'nın delil tespiti yaptırma yetkisine sahip olmamasına rağmen usule ve yasaya aykırı şekilde bir delil tespiti yaptırmış olması nedeniyle, bu delil tespiti neticesinde hazırlanan bilirkişi raporuna huzurdaki davada itibar edilmemesi gerektiğini, SATICI'nın tam değil, basit lisans sahibi olup basit lisans sahiplerinin bu lisans ile ilgili dava açma hakkının bulunmadığını, SATICI ile akdettiği SÖZLEŞME kapsamında lisans kullanımlarını gerçekleştirip herhangi bir SÖZLEŞME ihlalinde bulunmadığını ve ... kullanımını 12/12/2020 tarihinde sonlandırdığını, D.İş raporunun 6-7.sayfalarda yer alan hesaplama yönteminin, bizzat davacı tarafça bildirilen ve uygulanan lisans hesaplama tarifine uymadığını, davacının cevap dilekçesinde yer verdiği internet erişim adresindeki güncel sözleşmenin 3/1. maddesinin, mezkur SÖZLEŞME'nin akdedildiği tarihteki içeriğinden farklı olduğunu ve davaya esas alınması gereken sözleşme sürümünün, taraflar arasında anılan dönemde imza edilen SÖZLEŞME olması gerektiğini, FSEK 38. maddede, “Bilgisayar programını yasal yollardan edinen kişinin programı yüklemesi, çalıştırması ve hataları düzeltmesi sözleşme ile önlenemez. Bilgisayar programının kullanımı için gerekli olduğu sürece, bilgisayar programını kullanma hakkına sahip kişinin bir adet yedekleme kopyası yapması sözleşme ile önlenemez.” denmekle, Davalı ...'un arızalarda yaşanacak mağduriyetleri önlemek adına gerekli tedbirleri alabilme hakkı bulunup bu hakkın SÖZLEŞME ile kısıtlanamayacağını beyan etmiştir.
Deliller:
Celp edilen dosyalar: ... 15. SHM'nin ... D.iş sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiştir.
Bilirkişi raporları:
... 15. SHM'nin ... D.iş sayılı dosyasında alınan raporda; " Davacı tarafından geliştirilen ...'ın, bir veritabanı izleme yazılımı olduğu; ...'ca davacıya gönderilen rapor içerikli elektronik postanın davalı kurumsal elektronik posta adresi kaynağından ulaştığının teyit edildiği; lisans biriminin davacı tarafından CLU olarak belirtilmekle, 1 CLU'nun 4 İşlemci çekirdeğine eşitlendiği; ...'a ait 18 adet lisansın, SÖZLEŞME konusu olduğu; davalı adresinde, ... kullanıcısına ait “...” adlı aktif sunucunun inceleme konusu kılınmakla, lisans verini yansıtan enformasyona, adı geçen bilgisayarda kayıtlı veritabanı tablosundan ulaşıldığı; davalı adresinde ve davacı kayıtlarında icra edilen inceleme neticesinde, SÖZLEŞME konusu kılınan yasal 18 adet lisansın üzerine, 130 adet SÖZLEŞME çerçevesini aşıp kullanımda olan lisans miktarının ölçüldüğü; ayrıca 34 adet kimliği tespit edilemeyen (N/A) ek lisans kullanımı tespit edilmiş ise de tanımlamayan bu yekunun değerlendirme dışı bırakıldığı; lisans ücretinin yaklaşık %20'sinin bakım ücreti olarak alındığı" görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Mahkememize sunulan 28/11/2023 tarihli bilirkişi raporunda; "Davaya konu yazılımın programlama dili, uslup ve hususiyet açısından FSEK 2/1 çerçevesinde eser vasfını haiz olduğu, davacı tarafından dosyaya, davacının davaya konu yazılımın hak sahibi olduğuna dair herhangi bir delil ibraz edilmediğinden ve davalı ile dava dışı ... arasındaki sözleşme içeriğinde de davaya konu yazılımın hak sahibinin kim olduğuna dair bir belirlemede bulunmadığından davacının hak sahipliği hususunun değerlendirilemediği, davacının, ...'ın kendisine lisans durumlarını e-posta yoluyla raporladığını beyan etmesine rağmen D.İş dosyasında irdelenen raporundan daha öncesine ve mutabık kalınan ilk kuruluma ait lisans durum enformasyonunu sunduğuna dair dosyada bir bulguya erişilememekle, lisans kullanım durumundaki değişimi bilirkişiliğin değerlendirmesinin mümkün olmadığı, davalının, her ne kadar sunucu kümelenme (clustering) mimarisi, ...sunucu kavramı ve ... teknolojisi ile suni yolla çekirdek sayısının olduğundan fazla görünmesi dayanakları ile davaya itirazları gözlenmiş ise de anılan itirazlarını somut olarak destekleyici nitelikte, döneme ait sunucu tanımları, görev ve aktif/pasif olma nitelikleri, fiziki çekirdek sayıları, ... teknolojisi ile gözlenen sanal çekirdek sayıları verilerinden oluşan birebir bir tablo enformasyonu dosyaya sağladığına dair bir bulguya erişilememekle, iddialarının doğruluğunun bilirkişilikçe teyit edilemediği; atıfta bulunulan D.İş incelemesi itibariyle kayda alınan sistem raporlarına göre, raporlar arasındaki tutarlılık analizi sonrasında elde edilen sonuçta davalı sistemindeki sunuculardan hemen tümünün, beyan olunan SÖZLEŞME yürürlük tarihi öncesinde kurulumlarının gerçekleştiği; bir bölümünün kurulup kısa süre içinde kaldırıldığı ve bu durumun muhtelif test ve geçişler gibi muhtelif gerekçelerle izah olunabileceği zira sistem geçişlerinde yeni örneğin çalışmasından emin olunmadıkça eski örneğin kaldırılmasının teknik riskler oluşturabileceği; davalının beyanına yansıyan, olası felaket senaryolarında kesintisiz hizmet üretebilmek amacıyla pasif yedek sunucuların konumlandırılmasının, davalı ölçek ve niteliğindeki sistemin doğası gereği olduğu" görüş ve kanaatini bildirmiştir.
15/04/2024 tarihli ek raporda; "Teknik-analitik yönden itiraz ve karşı beyanların, Kök Rapor'da erişilen kanaati etkileyecek bir yönünün bulunmadığı ve Kök Rapor değerlendirmelerinin aynı şekilde tekrar olunduğu; kök raporda eser sahipliği ya da hak sahipliği hususunun tespit edilmediği belirtilmişti. Davacı taraf bu hususa itiraz etmiştir. FSEk 11'deki karine dikkate alınarak değerlendirme yapıldığında ... 4. Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ...E. ... K. Sayılı ve 07.04.2022 Tarihli kararı ile uyuşmazlık konusu olan ... ürünün hak sahibinin dava dışı... şirketi olduğu şeklindeki tespit ile ... içeriğindeki belirlemeler dikkate alındığında davacının davaya konu yazılımın FSEK 18 hükmü gereğince hak sahibi olduğu" görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Dava ve uyuşmazlık: Taraflar arasındaki dava; davacının hak sahibi olduğunu iddia ettiği yazılımın davalı tarafça lisanssız olarak kullanılması iddiasına dayalı alacak talebine ilişkindir. Davacı taraf "..." isimli yazılımın hak sahibi olduğunu, davalıların dava dışı şirketten dava konusu edilen yazılımı satın aldığı ve satın alınan miktardan fazla olarak kullandığını, fazla kullanımın sözleşmenin ihlali niteliğinde olduğunu belirterek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar ise davacının hak sahibi olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında; ... 15. Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.iş sayılı dosyasında davalıların adreslerinde tespit yapıldığı, tespit sonucunda alınan bilirkişi raporunda lisanslı yazılımlar dışında 130 adet lisanssız ... bulunduğu, delil tespiti talebinde bulunanın dava dışı ... Şirketi olduğu, eldeki davada ise davacının .... Olduğu, dosya kapsamında alınan bilirkişi ek raporunda da belirtildiği üzere, davacının dava konusu ... üzerinde hak sahibi olduğu, ancak değişik iş dosyasında yapılan tespitin dava dışı şirket tarafından yaptırıldığı, bu nedenle eldeki dosyada delil olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, ayrıca dava konusu edilen yazılımın olası durumlarda kullanılmak üzere yedek sunucularının bulunmasının sistemin doğası gereği olduğu ve bu hususun bilirkişi raporu ile de belirtildiği anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan sebeplerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 319,15 TL peşin harcın düşümü ile kalan 108,45 TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
3-Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T'ye göre hesaplanan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
6-Arabulucuk suçüstü ödeneğinden karşılanan 3200 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
7-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın, karar kesinleştikten sonra ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 17/09/2024
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır