T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/341 Esas
KARAR NO: 2022/393
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 27/07/2020
KARAR TARİHİ: 09/06/2022
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP : Davacı vekili tarafından mahkememize sunulan 27/07/2020 tarihli dava dilekçesinde özetle; Davacının yönetim kurulu başkanı olarak görev aldığı diğer davacı şirket ile davalı arasında bayilik sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye göre davacı şirket davalı şirketten seramik ürünleri olarak ... isimli yapı marketinde satışını gerçekleştireceğini, davacı şirketin bir takım ödeme güçlükleri yaşamaya başladığını, davacı şirket bu haldeyken bile davalı şirkete 2.120.000,00 TL çek 275.000,00 TL müşteri çeki ödemesi yaptığını, davacı şirket tarafından keşide edilen çeklerin ödenmemesinin anlaşılması üzerine davalı şirketin zararını fazlasıyla karşılayan miktarda 5 adet taşınmaz ipoteği verilmesi teklif ettiğini, davalının da bu ipoteği kabul ettiğini, davalının olası mağduriyetinin giderilmesi için toplamda 5 adet taşınmaz üzerinde tesis edilen yaklaşık 1.500.000,00 TL'lik ipotek davalıya verildiğini, davaya konu çeklerin ödemesi ipotek verilmesi ile yapılmış bulunduğundan her iki davacının da davalıya borcu bulunmadığını, davalı şirketin davacı aleyhine şikayette bulunduğu çeklerin toplam tutarında ipotek aldığını, dolayısıyla çeklerin bedelsiz hale geldiğini, buna rağmen davalı şirketin kötü niyetli şekilde bedelini ipotek olarak aldığı çekleri tahsil etmeye çalıştığını, çek karşılığında tesis edilen ipotekleri ayrı ayrı nakde çevirmeye çalışarak ve çekleri iade etmeyerek davalının mükerrer tahsilat yapmaya çalıştığını, izah edilen nedenlerle adli müzaharat talebin kabulü ile haklı davanın kabulünü, davacı ... tarafından davalı lehine keşide edilen çeklerin bedelsizliğinin tespitini, bedelsiz kalan işbu çeklerin iptali ve davacıya iadesi ile davacının borçlu olmadığının tespitini, aksi kanaatte ise huzurdaki dava sebepsiz zenginleşme davası olarak kabul ederek tesis edilen ipotek tutarında davacıya ödeme yapılmasını, davalı şirketin kötü niyetli olarak hareket ettiğinden ve davacıyı gerek psikolojik gerek ise fiziki olarak tahrip ederek kalp krizine ve şeker hastalığına neden olduğundan kötü niyet tazminatına çarptırılmasını, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
Davacı vekilince sunulan 05/03/2021 talep somutlaştırma dilekçesi ile; dava dilekçesinin talep sonuç kısmında belirtilmeyen bedelsizliğinin tespiti talep edilen çeklere ilişkin çek bilgilerini belirtir şekilde beyanda bulunulmuştur.
CEVAP : Davalı vekili tarafından mahkememize sunulan 13/10/2020 cevap dilekçesinde özetle; Davacı şirket ile davalı arasında akdedilen Yetkili Satıcı Sözleşmesinde davacı şirketin ödemeleri şahsi çekler ve müşteri çekleri ile yapacağı ve verilecek olan çeklerin vadesinin fatura tarihinden itibaren 120 gün olacağı kararlaştırıldığını, davacı şirket tarafından davalıya öncelikle ileri vadeli çekler keşide edilerek verildiğini, akabinde davalı tarafından davacıya mal teslim edilmeye başlandığını, taraflar arasındaki ticari bozulmasının davacı tarafından keşide edilen çeklerin karşılıksız çıkmasından kaynaklandığını, davalı şirketin davacıdan bu çeki teslim aldığı anda çek bedelini henüz tahsil etmemiş olsa da çek bedelini davacı şirket lehine cari hesaba alacak olarak kaydettiğini, davalının başkaca yeni bir çek almadan davacıya aralıksız bir şekilde mal teslim etmeye başladığını, bu kapsamda davacı şirketin davalı şirketten olan alacağı 61.792,46 TL'ye kadar düştüğünü, 28.06.2018 tarihi itibariyle ise davacı şirket tarafından keşide edilen ve bunlara güvenilerek malların gönderildiği çekler birer birer karşılıksız çıkmaya başladığını, çek bedelleri cari hesaba girdikleri gibi çıktığını, çeklerin karşılıksız çıkmasından dolayı 8 adet kambiyo senedine dayalı takip başlatıldığını, 3 adet ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip daha önce başlatılan ve yine kambiyo senedine dayalı takiplerden yapılacak tahsilatlarda mükerrer tahsilat olmamak kaydıyla açıldığını, ipoteğe dair takip başlatılmasına dair takip taleplerinde görüleceği üzere takip taleplerine o zamana kadar taraflarınca açılan kambiyo senetlerine dair takipler tek tek yazılarak ve ipoteklerden yapılacak tahsilatların bu kambiyo senedine dayalı takiplerden yapılacak tahsilatlarla mükerrer olmaması kaydıyla açılmasına dair şerh düşüldüğünü, davacı vekilinin de belirttiği üzere İstanbul'da bir adet taşınmaz üzerinde 700.000,00 TL bedelli, Antalya'da 200.000,00 TL bedelli, ... 'nde ise bir taşınmaz üzerinden 3 adet bağımsız bölüm üzerinde toplamda 375.000,00 TL bedelli ipotekler davalı lehine tesis edildiğini, bu tesis edilen ipotekler hakkında başlatılan 3 takipten cevap dilekçesinin sunuluş tarihine kadar sadece ... 2019/... e. numaralı icra dosyasında satış gerçekleştiğini, 375.000,00 TL bedelle tesis edilen ipoteğin satışı 73.000,00 TL, 73.000,00 TL ve 75.000,00 TL olmak üzere toplamda 225.000,00 TL tutarında gerçekleştiğini, 221.000,00 TL davacı şirketin alacak hanesine kaydedildiğini, bunun haricinde diğer 2 ipoteğin paraya çevrilmesine ilişkin takipte işbu dilekçesi sundukları 15.09.2020 tarihine kadar herhangi bir satış söz konusu olmadığını, arz ve izah olunan nedenlerle usule ilişkin itirazlar doğrultusunda davanın usulden reddini, mahkememizin aksi kanaatte olması halinde davanın esastan reddini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesini, talep etmişlerdir.
DELİLLER: 01/02/2017 tarihli Bayilik sözleşmesi, Çek suretleri, İpotek belgesi, Tapu kayıtları, ... Noterliği'nin 17/12/2018 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi, ... Noterliğinin 26/06/2019 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi, ... kayıtları, ... kayıtları, Taraf şirketlerin ticari defter ve kayıtları, ... İcra Daires'nin 2019/... Esas numaralı dosya, ... İcra Ceza Mahkemesi'nin 2018/... Esas sayılı dosyası, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/... Esas, 2019/... Karar sayılı ilamı, ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2018/... Esas, 2019/... Karar sayılı ilamı, bilirkişi kök ve ek raporu ve tüm dosya kapsamı.
... İcra Ceza Mahkemesi'nin 2018/... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; şikayetçi ... San. ve Tic. A.Ş. tarafından sanık ... hakkında çekle ilgili karşılıksızdır işlemine sebebiyet vermek suçundan yargılamanın derdest olduğu duruşmasının 18/03/2021 tarihine ertelendiği anlaşılmıştır.
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/... Esas, 2019/... Karar sayılı ilamının incelenmesinde; davacı ... A.Ş. tarafından davalı ... San. ve Tic. A.Ş. Aleyhine açılan alacak davasının açılmamış sayılmasına karar verildiği, kararın 10/12/2019 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.
... İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2018/... Esas, 2019/... Karar sayılı ilamının incelenmesinde; davacı ... A.Ş. tarafından davalı ... San. ve Tic. A.Ş. Aleyhine icra dairesinin yetkisine itirazın reddine karar verildiği ve kararın 29/03/2019 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.
Muhasebe ve Finans Uzmanı Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 06/12/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Dava konusunun, taraflar arasında bulunan ticari ilişki doğrultusunda davacıların davalı şirkete vermiş olduğu 15 adet 1.325.000,00 TL tutarlı çeklerden dolayı davalı yana borcunun bulunmadığının tespiti, çeklerin iptali ve iadesi talebinden ibaret olduğu, Davacının incelenen 2017 yılı ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, 2018 yılı ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunmadığı, Davacı yanın incelenen 2017 yılı cari hesap ekstresinde; Davacı yanın davalı yan ile olan hesap hareketlerini ... no-lu satıcılar ve ... nolu Alıcılar hesap kodunda takip etmekte olduğu, davacının 31.12.2017 tarihi itibariyle ... no.lu satıcılar hesabında davalı yana borç ve alacağının bulunmadığı bakiyenin sıfır (0) olduğu, ... nolu Alıcılar hesabında ise davalı yandan 219.756,19 TL bakiye alacaklı olduğu tespit edildiği, davacı yanın incelenen 2018 yılı cari hesap ekstresinde; Davacı yanın davalı yan ile olan hesap hareketlerini ... nolu satıcılar hesap kodunda takip etmekte olduğu, davacının 04.07.2018 tarihi itibariyle ... no.lu satıcılar hesabında davalı yandan 121.781,96 TL bakiye alacaklı olduğu, davacı tarafından davalı yana verilen ve dava konusu edilen aşağıdaki tablodaki 15 adet 1.325.000,00 TL tutarlı çeklerin davacı cari hesabında davalıya olan cari hesap borcundan düşülmek suretiyle kayıt altına alınmış olduğu görüldüğü, Davalının 2017-2018-2019-2020 yılları ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, Davalının ticari defterlerine göre; Huzurdaki davaya edilen 15 adet 1.325.000,00 TL tutarlı çeklerin davalı yanın ticari defterlerinde davacı borcundan düşülmek suretiyle kayıt altına alınmış olduğu, çeklerin karşılıksız çıkmasından sonra ise ters kayıt yapılarak davacının çek tutarları kadar borçlandırılmış olduğu, dosya kapsamıyla sabit olduğu üzere davacı tarafından davalı yana ipotek olarak tahsis edilen ... 2019/... esas sayılı icra dosyasında ipoteğin satışı gerçekleşmiş ve davalı yanın davacı ile olan cari hesabında 11.09.2020 tarihinde satış tutarı olan 221.000,00 TL alacak kısmına işlenmek suretiyle davacının borcundan mahsup edildiği, netice itibariyle davalının davacı yandan 31.12.2020 tarihi itibariyle 1.224.787,06 TL cari hesap bakiye alacaklı olduğu tespit edildiği, Tarafların incelenen kayıtlarında, davacı şirket tarafından davalıyana öncelikli olarak ileri vadeli çekler keşide edildiği, akabinde davalı şirket tarafından davacı şirkete mal teslim edildiği anlaşılmakla huzurdaki davada davacı şirket tarafından davalı yana keşide edilen 15 adet 1.325.000,00 TL tutarlı çeklerin karşılıksız çıkmasından kaynaklandığı, Davalı kayıtlarında dava konusu edilen çekler alındıkları tarihte davacının cari hesabından düşülmek suretiyle alacak olarak kaydedildiği, karşılıksız çıktıkları tarihte ise davacı cari hesabı çek tutarları kadar borçlandırılmak suretiyle çek bedelleri cari hesapta hem giriş hem çıkış kayıtlarının mevcut olduğu görüldüğü, Dava konusu edilen çeklerin karşılıksız çıkmasından dolayı 8 adet kambiyo senedine dayalı davalı tarafından davacı adına takiplerin başlatıldığı, Davalı tarafından açılan ... İcra Müdürlüğü'nün 2018/... E. Sayılı dosyasında davacı tarafından dava dışı ... Şirketi'ne birinci haciz ihbarnamesi gönderilmiş, ... şirketi tarafından ilgili icra müdürlüğüne davacı şirket'in, 116.800,00 TL tutarında alacağı olduğu bildirildiği, akabinde bu tutara ilişkin olarak, davalı tarafça icra müdürlüğü vasıtasıyla ... Şirketi'ne para isteme yazısı gönderilmiş ve harçların kesilmesiyle beraber, davalı şirket adına 79.213,66 TL 24.621,54 TL 103.835,20-TL tahsilat yapıldığı, yapılan bu tahsilattan 79.213,66 TL 03.08.2018 tarihinde, vekalet ücreti ve diğer harçların düşülmesiyle birlikte 12.527,54 TL ise 16.08.2018 tarihinde davacının cari hesap borcundan düşüldüğü görüldüğü, diğer takiplerden dolayı herhangi bir tahsilat yapılmadığı görüldüğü, Davacılar tarfından davalı lehine İstanbulda bir adet taşınmaz üzerinde 0.000,00 TL bedelli, Antalya'da 200.000,00 TL bedelli, ...'nde ise bir taşınmaz üzerinde 3 adet bağımsız bölüm üzerinde toplamda 375.000,00 TL bedelli ipotekler tesis edilmiş, bu ipoteklere ilişkin olarak davalı şirket borçlu ... Ticaret ve A.Ş.'ye karşı İpoteğin paraya çevrilmesi yoluyla; 13.05.2019 tarihinde ... icra Dairesi 2019/... Esas Numaralı dosyasında, 24.05.2019 tarihinde ... İcra Dairesi 2019/... Esas Numaralı dosyasında, 29.05.2019 tarihinde ... İcra Dairesi 2019/... Esas Numaralı dosyasında takip başlatmış olduğu, takip taleplerinde açılan kambiyo senetlerine dair takipler tek tek yazılarak ve ipoteklerden yapılacak tahsilatların bu kambiyo senedine dayalı takiplerden yapılacak tahsilatlarla mükerrer olmaması kaydıyla açılmasına dair şerh düşüldüğü, Yukarıda belirtilen 3 adet takipten ... İcra Dairesi'nin 2019/... Esas numaralı icra dosyasında 3 adet bağımsız bölümün satış gerçekleştiği, 375.000,00 TL bedelle tesis edilen İpoteğin satışı 73.000,00 TL, 73.000,00 TL ve 75.000,00 TL olmak üzere toplamda 221.000,00 TL tutarında gerçekleştiği ve bu tutar 11.09.2020 tarihinde davalının cari hesabında davacı borcundan mahsup edildiği görüldüğü, Netice itibariyle, davacılar tarafından davalı adına tesis edilen 5 adet ipoteğin paraya çevrilmesi amacıyladavalı tarafından başlatılan 3 adet takipten takipten ... İcra Dairesi'nin 2019/... Esas numaralı icra dosyasında 3 adet bağımsız bölümün satışı 221.000,00 TL tutarında gerçekleştiği ve bu tutar 11.09.2020 tarihinde davalının cari hesabında davacı borcundan mahsup edildiği, diğer iki takipte ise sürecin devam ettiği ve dosya içeriğinde tahsilat yapıldığına dair bir belge ve veri mevcut olmadığı, yapılan tahsilatların mahsup edilmesinden sonra davalının davacı yandan 31.12.2020 tarihi itibariyle 1.224.787,06 TL cari hesap bakiye alacaklı olduğu tespit edilmiştir.
Muhasebe ve Finans Uzmanı Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 11/04/2022 tarihli Bilirkişi Ek raporuna göre; Dava konusunun, taraflar arasında bulunan ticari ilişki doğrultusunda davacı şirketin ve diğer davacının davalı şirkete davaya konu çeklere ilişkin olarak bir borcu bulunmadığının tespiti ve çeklerin iptali ve iadesi talebinden ibaret olduğu, Davalı tarafın cari hesap ekstresi üzerinde yapılan incelemede, ... İcra Müdürlüğü'nün 2018/... E. sayılı dosyasında davalı şirket adına toplamda (79.213,66 TL * 24.624,54 TLDELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanı, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; dava, davacılar tarafından davalı şirket aleyhine açılan kambiyo senedine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.
Davacı taraf davalı ile aralarındaki bayilik sözleşmesi kapsamında davalıya verilen dava konusu çeklerin karşılığının ipotek verilmek suretiyle ödendiğini ancak davalının ipotek nedeniyle bedelsiz hale gelen çekleri tahsil etmeye çalıştığını, bu nedenle bedelsiz kalan dava konusu çekten dolayı borçlu olmadıklarının tespitini talep etmiştir.
Davalı taraf ise davacıya verilen mallar karşılığı davacı şirket tarafından keşide edilen çeklerin birer birer karşılıksız çıkmaya başladığını, çeklerin karşılıksız çıkmasından dolayı 8 adet kambiyo senedine dayalı takip başlatıldığını, 3 adet ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibin daha önce başlatılan ve yine kambiyo senedine dayalı takiplerden yapılacak tahsilatlarda mükerrer tahsilat olmamak kaydıyla açıldığını, davacı şirketin borcunun devam ettiğini, davacı ...'ın aktif husumetinin bulunmadığını bu yüzden davanın usulden ve esastan reddini talep etmiştir.
Davacı tarafça dava 1.500.000,00-TL değer üzerinden açılmış ise de dava dilekçesinin talep sonuç kısmında borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi istenilen çek bilgilerinin açıkça belirtilmemesi nedeniyle davacı tarafa bu hususta verilen süre kapsamında davacılar vekili tarafından sunulan 05/03/2021 talep somutlaştırma dilekçesi ile; dava dilekçesinin talep sonuç kısmında belirtilmeyen bedelsizliğinin tespiti talep edilen çeklere ilişkin çek bilgilerinin açık şekilde belirtildiği, ve davacı tarafça bildirilen çek miktarları toplamının 1.325.000,00-TL olduğu bu haliyle dava değerinin 1.325.000,00-TL olduğu anlaşılmıştır.
Dava konusu ihtilaf davacı şirket tarafından davalı şirket ile aralarındaki bayilik sözleşmesi kapsamında yapılan alım satım nedeniyle davalı şirkete verilen çeklerden dolayı çeklerin bedelsiz kalıp kalmadığı, çekler nedeniyle davacıların davalı şirkete borçlu olup olmadığına ilişkindir.
Mahkememizce yapılan yargılama neticesinde toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacılar tarafından davalı şirkete yönelik dava konusu çeklerin verilen ipotek nedeniyle bedelsiz kaldığı gerekçesiyle menfi tespit davası açılmış ve davalı tarafça davacı şirketin borcunun devam ettiği, ipotek takiplerinin tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla başlatıldığı, çeklerin tahsil edilemediği, borcun devam ettiği savunmasında bulunulmuş olup, mahkememizce taraf şirketlerin ticari defter ve kayıtları üzerinde mali müşavir bilirkişi vasıtasıyla yaptırılan bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenen kök raporda davacı şirketin davalı şirkete 31/12/2020 tarihi itibariyle borçlu olduğu tespit edilmiş ise de, dava tarihi itibariyle davacı şirketin borçlu olup olmadığının tespiti gerektiğinden bu hususta ek rapor alınmasına karar verilmiş, dava konusu çeklere ilişkin bankalara yazılan müzekkere cevapları ile dava konusu çeklerin karşılıksız işlemi gördüğü anlaşılmakla, davacı tarafça dava konusu çeklerin karşılığının verilen ipotekler ile ödendiği ileri sürülmüş ise de ipotek senetleri kapsamında verilen ipoteklerin davalı şirkete verilen çeklerin bedeli olarak verildiği hususunun sabit olmadığı aksine kredi karşılığı ibaresinin yer aldığı açık olup, düzenlenen dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli bulunan bilirkişi ek raporu ile davacı şirketin dava konusu çeklerden dolayı davalı şirkete dava tarihi olan 27/07/2020 tarihi itibariyle 1.445.787,06-TL miktarında borçlu olduğu anlaşıldığından ve davalı şirketin dava konusu çekler dışında alacağına ilişkin verilen ipoteklerden dolayı ipoteğe dayalı tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla takip başlatmasında usul ve yasaya aykırı bir durum bulunmadığı anlaşılmakla, dava tarihi itibariyle davalı şirketin davacı şirketten dava konusu çeklerden dolayı alacaklı olduğu, çek bedellerinin ödenmediği sabit olduğundan ve davacı tarafça dava konusu çeklerden dolayı davalı şirkete borçlu olmadığı hususu ispata elverişli delillerle ispatlanamadığından dolayı davacı şirket tarafından açılan davanın reddine, davacı ... yönünden ise bu davacının şirket yetkilisi olması, dava konusu çekleri şirket adına keşide etmesi nedeniyle şirketin sorumlu olduğu, çeklerden dolayı ayrıca şahsi sorumluluğunu gerektiren kefalet, avalist gibi bir durum söz konusu olmaması nedeniyle davacı ...'ın aktif husumet ehliyetinin bulunmaması nedeniyle bu davacı yönünden açılan davanın aktif husumet dava şartı yokluğundan usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Davacı şirket tarafından açılan DAVANIN REDDİNE,
2- Davacı ... tarafından davalı şirket aleyhine açılan DAVANIN HMK'nın 114/1-d ve 115/2. maddeleri gereğince aktif husumet yokluğu sebebiyle USULDEN REDDİNE,
3- Davacı tarafça yatırılan peşin harcın alınması gereken 80,70-TL karar harcından mahsubu ile bakiye 26,30-TL peşin harcın davacılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek hazineye gelir kaydedilmesine,
4- Davacı tarafça yargılama sırasında yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına,
5- Davalı tarafça yargılama sırasında yapılan 1 adet e-tebligat gideri 5,50-TL yargılama giderinin davacılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davalı şirkete verilmesine,
6- Davalı taraf yargılama sırasında kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 79.175,00-TL vekalet ücretinin (Davacı ... 5.100,00-TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla) davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalı şirkete verilmesine,
7- Taraflarca yatırılan gider avansının karar tebliğ işlemleri tamamlandıktan ve karar kesinleştikten sonra kullanılmayan kısmının yatıran ilgili tarafa resen iadesine,
Dair; davacılar vekilinin ve davalı vekilinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize verilecek bir dilekçe ile İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/06/2022
Başkan ...
e-imza *
Üye ...
e-imza *
Üye ...
e-imza *
Katip ...
e-imza *
*Bu evrak 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.