T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/515 Esas
KARAR NO: 2022/332
DAVA: Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 16/10/2020
KARAR TARİHİ: 20/05/2022
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket konfeksiyon işi, davalı şirket ise tekstil işi iştigal ettiğini, taraflarca imzalanan 11.09.2019 tarihli sipariş formu ve 12.09.2019 tarihli sipariş teyit mektubu ile varılan anlaşma neticesinde, davalı şirket tarafından 9.000 metre miktarında... kodlu boyaya hazır, baskısız kesilebilir minimum en 140 cm. %98 pamuk, %2 elastan kumaşın 24.10.2019 tarihine kadar siparişte belirtilen nitelik ve şartlara uygun olarak 29.726,40 Euro bedel karşılığı müvekkili şirkete teslim ettiğini, sipariş teyit mektubunda renk adı ... yani (...-Boyaya hazır) olarak belirtildiğini, davalı tarafından düzenlenen sipariş teyit mektubunda yer alan 21. maddede “gabardin kumaşlarda 2/1-3/1 konfeksiyon aşamasında paça dönmesi problemi yaşanmaması için mutlaka atkı eğriliği verilecektir. Verilen atkı eğriliği miktarı ipliğe ve örgüye bağlı olarak değişmektedir” taahhüdü mevcut olduğunu, müvekkili şirket kumaşları 25.10.2019 tarihinde teslim aldıktan sonra davalıya sözleşme bedeli ödediğini, satın aldığı kumaşları müşterisi ...A.Ş. firmasına sipariş verdiği pantolonları üretmek için konfeksiyon işlemlerine (kesim, dikim, yıkama/boyama,ütü) başladığını, ancak kesim-dikim aşamaları tamamlanan pantolonların boyanması aşamasında pantolon paçalarında dönmeler meydana geldiği görüldüğünü, pantolon paçalarında dönme meydana geldiği görülür görülmez 06.01.2020 tarihinde e-posta ile davalı şirket ile iletişime geçildiğini ve boyaya hazır (PFD) şekilde teslim edileceği taahhüt edilen kumaşa ilişkin test sonuçları talep edildiğini, e-postaya cevaben davalı tarafından "üretimde teyit edilen değer max. %2,5 tur" denildiğini, davalı tarafından dönme testi sonuçlarının %2,5 yani limit içi-tolerans dahilinde tespit edildiğine ilişkin e-postaya rağmen ortaya çıkan dönme oranı görülür şekilde fazla olduğundan müvekkili şirket numuneleri akredite laboratuvara göndererek test yaptırmış ve dönme testi sonucu %7,1 oranında fahiş şekilde limit dışı çıktığını, bu oran 1. kalite olması gereken bir ürün için kabul edilemez düzeyde olduğunu, davalının sözleşmeyi ihlal ettiğini ve kusurlu imalat yaptığı ve test sonucunu hatalı bildirdiği bu suretle ortaya çıktığını, bunun üzerine 08.01.2020 tarihli e-posta ile müvekkili, dönme testi için kumaşı dış teste gönderdiğini ve test sonucunun tolerans dışı geldiğini davalıya bildirdiğini, davalı tarafından cevaben gönderilen 15.01.2020 tarihli e-postada; daha önce kendi yaptığı test sonuçlarına istinaden paça dönme testinin %2,5 yani limit içi sonuç verdiği yönündeki beyanının aksine “işletmemiz gelen parçaları kontrol etti, paçalarda paça dönmesi mevcuttur” ifadesi ile davalı tarafından pantolonlarda limit dışı şekilde paça dönmesi bulunduğu açıkça kabul edildiğini, pantolonlarda dönme boyama/yıkama sonrası ortaya çıktığından davalı firmanın bilgisi dahilinde tüm pantolonlar boyama/yıkamaya alınmış ve dönme meydana gelen pantolonlar ayrılmış davalı şirket konu hakkında her aşamada bilgilendirilerek pantolonlar tamir ettirilmiş, müvekkili şirket ayıplı kumaş sebebi ile pantolonlarda ortaya çıkan dönme sorunun giderilmesi işlemi için 3 ayrı firmaya yaptırdığını, tamir süreci sonunda toplam tamirat bedeli KDV dahil 65.764,40 TL tuttuğunu, bu rakamın davalıya bildirildiğini, müvekkili şirket davalıdan satın aldığı kumaş ile toplam 6293 adet pantolon ürettiğini, konfeksiyon aşaması gecikmeli olarak üretilen 6293 adet pantolon hazırlanarak ilk parti olarak 3.119 adeti müvekkili şirketin müşterisine teslim edildiğini, müvekkili şirket pantolonları müşterisine 77,00-TL+KDV'ye ürettiğini, geriye kalan 3.174 adet pantolonu ise... firmasına hazırlarken, müşteri ...tarafından yapılan bildirimde daha önce müvekkili şirketin teslim ettiği tüm ürünlerde tüketiciler tarafından kullanım sonrasında dönmenin daha da belirgin hale geldiği yönünde bildirimler olduğu belirtildiğini, ...firması bu nedenle daha önce teslim aldığı pantolonları bütün mağazalardan geri çektiğini, teslim alınmamış pantolonlara ilişkin siparişleri iptal ettiğini, şirketlerinin müşterileri nezdinde itibar kaybına uğradığını ve zarar gördüğünü buna istinaden her türlü zararlarının müvekkili şirkete rücu edileceğini bildirdiğini, neticeten müşterisi ... tarafından 25.06.2020 tarihinde 2.720 adet pantolona ilişkin KDV dahil 226.195,20 TL bedelli iade faturası gönderildiğini, neticeten müvekkili şirketin 523.325,88 TL'ye satmak üzere ürettiği toplam 6.293 adet pantolona ilişkin tüm siparişler iptal edilmiş ve teslim edilmiş olan ürünler müvekkili şirkete iade edildiğini, belirtilen durum tüm süreç boyunca bilgilendirilen davalıya 06.03.2020 tarihinde e-posta ile bildirildiğini, davalı ile sorunun çözümü için bir araya gelinmek istense de davalı müvekkili şirketin zararını tazmin etmeye yanaşmadığını, müvekkili şirketin mevcut durumda zararı tamirat bedeli olarak KDV dahil 65.764,40 TL +üretim maliyeti ve kâr kaybı olan KDV dahil 523.325,88 TL'dir. Ancak ...'in ticari itibar kaybı ve maddi zararları müvekkilden talep etmesi halinde müvekkili şirketin zararı çok daha fazla olacağını, bu sebeple fazlaya ilişkin talep haklarını saklı tuttuklarını, müvekkili şirketin davalıya gönderdiği 26.06.2020 tarihli Bakırköy ...Noterliği... yevmiye numaralı ihtarname özetinde “sipariş teyit mektubunda yer alan paça dönmesi problemi yaşanmaması için davalı tarafından yapılacağı taahhüt edilen atkı eğriliği yükümlülüğünden de açıkça anlaşıldığı üzere boyaya hazır ve kumaşın dönme oranı dikkate alınarak üretilmesi gerektiği, davalı tarafından üretimde yapılan dönme testi sonuçlarının toleranslar dahilinde olduğu bildirildiği halde akredite laboratuvara yaptırılan test sonuçları ve boyama yıkama sonrası dönme tespit edilmiştir. Davalının kusurlu üretimine ilaveten müvekkil şirkete test sonucunu gerçeğe aykırı şekilde bildirdiği, ancak müvekkil şirketin akredite laboratuvar test sonucunu gerçeğe aykırı şekilde bildirdiği ancak müvekkil şirketin akredite laboratuvar testi sonucu paylaşması sonrasında pantolonlarda gözle görülecek denli fahiş orandaki dönmeyi kabul ettiği açıktır. Taahhüdüne uygun şekilde üretim yapmak ve sözleşmesel yükümlülüklerini ifa ile yükümlü olan davalının fahiş şekilde kusurlu üretimi nedeniyle müvekkilin müşterisi nezdinde itibar kaybına uğradığı, maddi manevi zarar gördüğü, davalı şirket bilgisi dahilinde yapılan tamiratlara ilişkin olarak KDV dahil 65.764,40 TL tamirat gideri ödediği, gizli ayıp nedeniyle pantolonların toplatılması ve müvekkilin müşterisi tarafından müvekkil şirkete iadesi nedeniyle fazlaya ilişkin talep ve dava hakkımız saklı kalmak kaydıyla KDV dahil 523.325,88 TL zararın müvekkil şirket nezdinde doğduğu, ticari itibarının zarar görmesi nedeniyle müvekkil şirket manevi zarar gördüğü müşterisinin (...) gördüğü zararları kendisine rücu edeceği, ürünlerin iade edilmesi ve bu pantolonların herhangi bir şekilde satılması mümkün olmadığından müvekkil şirket açısından depolama maliyeti ortaya çıktığı ve müvekkil şirket açısından bu maliyetin de zarara sebep olduğu, müvekkili şirketin her türlü zararını davalıya rücu edeceği” ihtar ve ihbar edildiğini, müvekkili şirket tarafından gönderilen ihtarname sonrasında 25.06.2020 tarihinde... sayılı 589.090,28 TL bedelli reklamasyon faturası düzenlenerek davalıya gönderildiğini, ancak fatura gönderildikten sonra ödeme koşulu olarak 120 gün ibaresinin faturada unutulduğu fark edilince bu konuda davalıya gönderilen 01.07.2020 tarihli e-posta ile faturanın düzeltilmek üzere iadesi talep edildiğini, fatura davalı tarafından Beşiktaş ...Noterliği 03.07.2020 tarih... yevmiye numaralı ihtarname ekinde iade edildiğini,ancak davalının müvekkil şirkete faturada konu edildiği şekilde bir borcu bulunmadığı iddia edildiğini, iş bu ihtarnameye karşı Bakırköy ... Noterliği 14.07.2020 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname ile cevap verildiğini, davalı tarafından faturanın ...üzerinden ve ihtarname ekinde iade edilmesi sonrası... sayılı 06.07.2020 tarihli KDV dahil 589.090,28 TL tutarlı reklamasyon faturasının bu kez peşin ödemeli olarak düzenlenerek davalıya sistem üzerinden e-fatura olarak gönderildiğini ve bu konunun davalıya 07.07.2020 tarihli e-posta ile bildirilmiş olduğu belirtildiğini, davalı tarafından Beşiktaş ...Noterliği 10.07.2020 tarihli... yevmiye numaralı ihtarnamede ise zararımızın tazmini taleplerine itiraz edilmiş, davalı ürünlerin boyaya hazır teslim edildiğini kabul etmekle birlikte müvekkil davacının üründen ne yapacağını, boyaya hazır kumaşa ne tür işlemler yapılacağını bilmediklerini iddia ettiğini, sipariş teyit mektubunda açıkça konfeksiyon aşamasında paça dönmesi problemi yaşanmaması için mutlaka atkı eğriliği verilecektir ifadesi yer verildiğinden, davalı tarafın kumaştan pantolon dikileceğini dahi bildiği açıkça anlaşıldığını, davalı tarafından gönderilen ihtarnameye müvekkili tarafından Bakırköy ...Noterliği ... yevmiye numaralı 06.08.2020 tarihli ihtarnamede; ”kumaştaki kusurlu imalatın yani paça dönmesi sorununun pantolonların boyanması-yıkanması ile görülmeye başlandığı, tüm süreç boyunca davalının bilgilendirildiği, davalı tarafından bildirilen üretimde teyit edilen ve tolerans dahilinde olduğu belirtilen dönme oranı ile mevcut durumun uyumsuz olduğu,kumaşın kesilip dikimler yapıldıktan sonra boyamaya geçildiği aşamada paçalarında dönmelerin görülmesi üzerine Müvekkil şirket tarafından akredite laboratuvarda yaptırılan test sonucunun max. +-%43 olması gerekirken +%7 çıktığının tespit edildiği, bunun üzerine davalı şirketin paçalarda dönme olduğunu kabul etmek zorunda kaldığını, asıl zararın müvekkili şirket tarafından pantolonların nihai tüketici tarafından kullanılması sonrasında ortaya çıktığını, üretici konumundaki davalının ürettiği ürünün sözleşmede taahhüt edilen kalite standardına ve niteliklere sahip olduğunu kontrol,onay ve ifa ile yükümlü olduğu,boyaya hazır satılan ürünün boyanması sonrasında ortaya çıkan zarardan sorumlu olduğu,müvekkil şirketin zararlarını tazmin etmesi gerektiği belirtilmiş ve neticeten fazlaya ilişkin talep ve dava hakkımız saklı kalmak kaydıyla KDV dahil 589.090,28 TL nin ödenmesi talep edildiğini” beyan ederek açıklanan nedenlerle ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; davalının sözleşmeye aykırı davranması ve kusurlu imalatı nedeniyle, müvekkilinin uğradığı zararların şimdilik 100.000,00 TL'lik kısmının davalıya Bakırköy ... Noterliği aracılığı ile gönderilen ...yevmiye numaralı ihtarnamede belirtilen 3 günlük ödeme süresi bitim tarihi 8 temmuz 2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte müvekkile ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasındaki ticari görüşmeler neticesinde... kalite kodunda 9.000 metre kumaşın müvekkili tarafından davacıya temini için 11.09.2019 tarihli sipariş formu ve 12.09.2019 tarihli sipariş teyit mektubu imzalandığını, kumaşın satış bedeli toplam 29.726,40 euro belirlendiğini, belirtilen nitelik ve şartlara uygun olarak üretilen ürünler her kumaş topundan 0,70 mt. test parçaları ile birlikte 25.10.2019 tarihinde davacı şirkete teslim edildiğini, davacı şirket söz konusu ürünlere ilişkin davaya konu ettiği paça dönmesi şikayetini 06.01.2020 tarihinde müvekkili şirkete ilettiğini, müvekkil şirket kumaşların kesimi yapılmadan önce paça dönmesinin davacı şirket tarafından kontrol edilmesi gerektiğini belirttiğini, ancak yine de üretim kalitesinin şirket içi denetimi açısından ürünlerden numune talep ettiğini, davacı şirket cevabında her kumaş topundan değil rastgele seçilen toplardan dönme testi yaptıklarını, tüm kumaşın kesilip dikildiğini, paça dönmesinin yıkama sonrası ortaya çıktığını aktardığını, yıkama işlemine devam ettiklerini ve çıkan paça dönmelerini müvekkili şirkete fatura edeceklerini beyan ettiklerini, müvekkili şirket cevabında davacı şirketin her kumaş topundan gerekli testlerin yapılması gerektiğini, temin edilen kumaştan yapılacak üretimden alıcının sorumlu olduğunu vurguladığını, davacı şirket ise cevaben yalnızca dokuma hatası gibi görsel kontroller yaptığını, teknik testler yapmadığını, yıkama sonrasında ürünlerin yarısında paça dönmesi tespit edildiğini, paça dönmesi tespit edilen ürünlerin tamire alındığını belirttiğini, bu süreçte yapılan görüşmelerde davacı şirket teslim edilen ürünlerin tamirini yaptırmayı istediklerini ve tamir bedelinin de satıcı müvekkili tarafından karşılanmasını istediğini, müvekkili şirket oluşan sonuçtan ve yapılması istenen tamiratla ilgili sorumluluğu olmamasına rağmen,davacı şirket ile arasındaki ticari kinin geçmişini düşünerek ve ticari iyi niyetlerle hareket ederek mutabık kalınacak bir tamirat rakamının karşılanabileceğini davacı şirkete bildirdiğini, davacı şirket tamirat işlemlerine başladığı,bu sürece ilişkin adımlarla ve tamirat tutarlarıyla ilgili müvekkili bilgilendirdiğini, dava dilekçesinde de belirtildiği üzere davacı şirketin kumaşların tamiratı için ödediğini bildirdiği KDV dahil 65.764,40 TL olarak satıcı müvekkile bildirdiğini,davacı şirket tamirattan geçen kumaşı kendi üretiminde kullanarak dava dışı 3. bir şirketin talep ve siparişi uyarınca, kumaşlardan pantolon imal ederek,dava dışı 3. kişiye sattığını, bu hususların tümü dava dilekçesinde de üzere davacı şirketinde kabulünde olduğunu,davacı şirketin dilekçesinde bize göre kasıtlı olarak belirsiz bıraktığı ve olduğundan farklı ifade ettiği husus,kumaşlarla ilgili tamiratın davacı şirketin kendi müşterisine sevk tarihinden sonra değil,önce gerçekleşmiş olduğu hususudur.Davacı şirket 25.10.2019 tarihinde kendisine sevk edilen kumaşlar üzerinde yapması gereken test ve kontrolleri yapmadan kumaşları kullanarak üretim aşamasına girdiğini, sorun tespiti üzerine tamirat yapma yoluna gittiğini, tamiratın ardından da bu kumaşlarla ürettiği pantolonları müşterisine sattığını ,iddiasına göre ürettiği pantolonlar müşterisi tarafından iade edildiğini, davacı şirketin davaya konu kumaşları kullanarak üretip sattığı pantolonların müşterisi tarafından iade ettiğini belirterek 65.764,40 TL tamirat masrafı ve müşterisine sattığı ürünlerin müşterisine satış bedeli olan 523.325,88 TL olmak üzere toplam 589.090,28 TL talep ettiğini, müvekkili şirket cevaben, kesimi yapılan ürünlerden 589.090,28 TL reklamasyon bedeli kesilmesinin kabul edilemeyeceğini, kumaşın kesimi ve tamirinin... Tekstil tarafından gerçekleştirildiğini, iddia edilen zararlardan ... Tekstil'in sorumluluğu olmadığını, yine de ticari ilişkilere istinaden tamirat masrafının yarısına ortak olunabileceğini bildirdiğini, süreç boyunca taraflar arasında karşılıklı ihtarnameler keşide edilerek yukarıda belirtilen hususlar dile getirildiği, ancak sonuca ulaşılamadığını, cevap dilekçesindeki hiçbir beyanları davaya konu ürünlerin ayıplı olduğuna yönelik ikrarları yönünde yorumlanmaması gerektiğini, yalnızca mahkemenin aksi yöndeki taktiri ihtimaline karşı beyanları olarak değerlendirilmesi gerektiğini, huzurdaki davada iddia edilen ayıp, basit bir inceleme ile anlaşılabilecek bir ayıp türü olduğunu, davacı şirket teslimden itibaren 8 gün içerisinde ürünleri incelemek veya incelettirmekle yükümlü olduğunu, ancak davacı 73 gün sonra ayıp ihbarında bulunduğunu, tekstil sektöründe standart hale gelmiş olan çekme ve paça dönmesi testleri ile tespit edilmesi mümkün olan ayıp iddiasının 73 gün sonra iletilmesi kabul edilemeyeceğini, davacı inceleme yükümlülüğünü yerine getirmemiş, ürünleri doğrudan doğruya kendi üretim faaliyetleri kapsamında kullanmaya başladığını, bu üretim belirli bir aşamaya geldikten sonra ayıp ihbarında bulunduğunu, iş bu nedenle davacı şirketin TTK md.23 te belirtilen ayıp ihbarı sürelerine uymadığının tespiti ve bu nedenle TBK 223'te belirtildiği şekilde ürünlerin kabul edilmiş sayıldığının tespiti ile sonuç olarak huzurdaki davada müvekkilin ayıptan doğan sorumluluğuna yönelik tazminat taleplerinin reddedilmesini talep ettiklerini, davacı muayene ve ihbar süresini kaçırdığından dolayı gizli ayıp iddiasında bulunarak kanunda öngörülen süreleri dolanmaya çalıştığını, ancak davacı hem satışa konu ürünlerin ayıplı olduğunu tespit ettiğini hem de daha sonrasında ürünlerde gizli ayıp olduğunu iddia ederek çelişkiye düştüğünü, kabul anlamına gelmemekle birlikte, dava konusu ürünlerin bir an için ayıplı olduğu kabul edilse dahi ayıbın kesim dikim işlemlerine başlamadan önce değil,boyama aşamasında tespit edilmesi, sektördeki ticari prensiplere ve hayatın olağan işleyişine aykırı olduğunu, kaldı ki davacı müvekkile keşide ettiği ihtarnamede konfeksiyon işlemlerine başlamadan önce lot ve çekme testlerini yaptığını beyan ettiğini ancak teknik olarak çekme ve paça dönmesi testleri, kesim öncesi aynı parça üzerinde aynı anda yapılan testler olduğunu,davacı çekme testini yaptığını beyan ederken paça dönmesi testi yapmadığını dile getirmesi ya dürüst olmadığını ya da ürünleri inceleme noktasında hataya düştüğünü açıkça ortaya koyduğunu, davacı kumaş üzerinde yapılan testlere ilişkin beyanlarında çelişkili ifadeler kullandığını, 16 Ocak 2019 tarihinde 09:49 da gönderilen e-mailde her kumaş topundan değil rastgele seçilen toplandan kalite kontrolü yapıldığını, aynı tarihte gönderilen başka bir e-mailde yalnızca görsel kontrolleri yapıldığını belirtilmişee de 26.09.2020 tarihli ihtarnamede kesim işlemleri başlamadan önce lot ve çekme testleri yapıldığı iddia edildiğini, davacı teslim aldığı ürünlere ilişkin hangi testleri yaptığını açıklamaktan imtina ettiğini, iddia edilen ayıbın düzeltilmesi için tamirata tutulan kumaşlardan üretilen pantolonların daha sonrasında davacı şirkete iade edilmesi iddia edildiği gibi ayıbın gizli olduğunu değil,kumaşların yeterli incelemeye tabi tutulmadığını gösterdiğini, sektör pratiğine ve hukuki gerekliliklerine aykırı bir şekilde herhangi bir teste tabi tutulmadan kesim-dikim işlemlerine başlanılan kumaşların gizli ayıp içermediğini, eğer bir ayıp mevcutsa bunun olağan bir incelemeyle anlaşılabileceği bariz olduğunu, müvekkili şirketin endüstriyel prensipler gereğince yapması gereken tüm testleri yaptırdığını, satışa konu ürünlerde herhangi bir ayıba rastlanmadığını, teslimden sonra ürünlerde mevcut olduğu iddia edilen ayıpların doğruluğu ve kaynağı incelemeye muhtaç olduğunu, dava konusu ürünleri teslim etmeden önce paça dönmesi testine tabi tuttuğunu ve max. %2,5 oranında tespit ettiğini, bu oran tekstil sektöründe kabul edilebilir bir oran olduğunu, davacı şirket'in 3.kişiye sattığı pantolonların ayıplı olduğu bir an için kabul edilse dahi bu ayıbın müvekkili tarafından temin edilen kumaşlardan kaynaklandığı kabul edilemeyeceğini, davacı davaya konu kumaşları tamir ettirmiş ve kesim, dikim boyama gibi bir çok işlemden geçirdiğini, neticede davaya konu kumaşlar tamir işlemi sonrasında ayıpsız olduğu kabulüyle kesim, dikim boyama gibi çok çeşitli işlemlerden geçirilerek üretimde kullanıldığını, davacı şirket müvekkili şirketten temin ettiği ürünlere dair muayene yükümlülüğünü yerine getirmemiş ve ayıplı olduğunu iddia ettiği ürünleri işleyerek hukuka ve ticari dürüstlük kurallarına aykırı şekilde kişiye sattığını, sonrasında iş bu ürünlerin kendisine iade edilmesi sonucu ortaya çıktığını iddia ettiği zararları müvekkiline yüklemeye çalıştığını, ürünlerin ayıplı olduğu ve ayıbın süresinde yapıldığı gibi hususlar kabul edilse dahi, davacı TBK 227.mad.tanımlanan haklardan hangisini tercih ettiği incelenmesi gerektiğini beyan ederek, açıklanan nedenlerle, öncelikle yetki itirazlarını kabulü ile dosyanın Bakırköy Adliyesine gönderilmesine, haksız ve hukuki mesnetten yoksun davanın usulden ve esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER : 18/09/2020 tarihli Arabuluculuk son tutanağı, 11/09/2019 tarihli ... Ticaret Anonim Şirketi'ne ait Sipariş Formu, ... Ticaret Anonim Şirketi tarafından... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne çekilen ihtarnameler, ...Anonim Şirketi'ne ait faturalar, ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne ait faturalar ve DVD kayıtları, ... Anonim Şirketi'ne ait defter ve flash kayıtları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, taraflar arasında imzalanan 11.09.2019 tarihli Sipariş Formuna dayalı sözleşmeye karşı davalı tarafın aykırı davranması iddiasına dayalı tazminat istemine ilişkindir.
Davacı taraf, taraflar arasında imzalanan sipariş formu ve bunun devamı niteliğinde olan sipariş teyit mektubu ile davalı taraf arasında yapılan anlaşma gereği siparişte belirlenen özelliklere sahip kumaş aldığını, sipariş edilen kumaşın tüm özelliklerinin sipariş formu ve sipariş teyit mektubunda belirtildiğini, ancak alınan kumaş sonucunda yapılan üretimler sonrasında yıkanan ve boyanan pantolon paçalarında dönmeler meydana geldiğini, bu durumun hemen davalı şirkete bildirildiğini, bunun üzerine davalı şirketin kendisine gönderilen numunelerde dönme test sonucunda paça dönmelerini kabul ettiğini, davalının sözleşmeye aykırı davranarak ve kusurlu imalatı ile kendilerini zarara uğrattığını, zararın temerrüt tarihinden itibaren davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı taraf, davacının muayene ve ihbar yükümlülüğünü usulüne uygun şekilde yerine getirmediğini, bu nedenle dava konusu ürünleri kabul etmiş sayılacağını, şirket olarak yapması gerekli tüm testleri yaptırdığını, satışa konu ürünlerde herhangi bir ayıba rastlanmadığını, sözleşme gereği teslim edilen kumaşlar davacı tarafça tamir edilip kesilerek ifayı kabullenmiş sayıldıkları, bu aşamadan sonraki ticari zararların davacı şirkete ait olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava konusu ihtilaf; davacının sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, taraflar arasındaki anlaşmaya konu malın ayıplı olup olmadığı, davacı şirketin bu ayıptan sorumlu olup olmadığı, davacının kumaşlardaki ayıplardan kaynaklanan zararının bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Dava zorunlu arabuluculuğa tabi davalardan olup davacı tarafça dosyaya sunulan 18/09/2020 tarihli arabuluculuk son anlaşmazlık tutanağı ile davacı tarafça zorunlu arabuluculuk dava şartının yerine getirildiği ve tarafların anlaşamadığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki ticari ilişkinin 11.09.2019 tarihli Sipariş Formu ve 12.09.2019 tarihli Sipariş Teyid Mektubunun imzalanması ile başladığı her iki tarafın da kabulünde olup taraflarca sunulan sipariş formu ve sipariş teyid mektubunun incelenmesinde;
11.09.2019 Tarihli ... Sipariş numaralı...imza/kaşeli Form içeriğinde malzeme tanımının yapıldığı, buna göre malzemenin ..., Boyaya Hazır,2361,Baskı Yok, Kesilebilir Min.en 140 cm.%98 co,%2 ea., Termin/Miktar /Birim fiyat: 24.10.2019/ 9.000 metre/3,3 Euro Order no 36766,36767,36768,36769,36770,36771 özelliklerinde olacağı,
1-Tedarikçi bu forma 2 gün içinde itiraz etmezse sipariş formunu tamamen kabul etmiş sayılacaktır. Teslim tarihi ve diğer hususlar ...'ın yazılı onayı alınmadan kesinlikle değiştirilemez. Gecikilen her gün için sipariş bedelinin üzerinden $2,5 reklamasyon kesintisi yapılabilir.10 günü aşan gecikmelerde ise ... her türlü doğrudan ve dolaylı zararını kar kaybını tedarikçiye fatura edebilir.3.maddeye göre siparişi iptal edebilir veya sözleşmeyi fesh edebilir.
2-Kumaşın tesliminden sonra ürünlerin belirlenen nitelik ve vasıfta olmadığına ilişkin ayıp ihbarını hiç bir süreye bağlı olmaksızın sözlü veya yazılı olarak bildirebilir. Tedarikçi tarafından tedarik edilen ürünler ...'ın yurt dışında veya yurt içinde müşterilerine ulaştıracağı ürünlerde kullanılacak olup, tedarikçi ...'a ürünlerle ilgili bir iade veya şikayet olması halinde ve yahut reklamasyon faturası kesilmesi halinde ve benzeri her durumda ...'ın ilk talebinde tüm zararını derhal karşılamayı gayrikabil rücu beyan ve taahhüt eder.
3-... aşağıdaki hallerde uğradığı tüm doğrudan ve dolaylı zarar, ziyan ve masrafları talep etme hakkı saklı kalmak kaydıyla iş bu sözleşmeyi tek taraflı olarak fesh edebilir ve/veya siparişleri iptal edebilir. Bu durumda tedarikçi hiçbir hak alacak, masraf ve/veya tazminat talebinde bulunamaz.
*Tedarikçinin, TC kanunlarına, ilgili mevzuata, iş bu sözleşme hükümlerine ...Kumaş Kalite Kontrol ve Sevkiyat Prosedürüne veya sipariş formlarına veya ...'ın talimatlarına aykırı olarak hareket etmesi
-Uyarı notları:
*Her toptan alınmış 70'er cm lik test parçalarını sevkiyattan önce veya sevkiyat ile beraber gönderiniz.
2.1.2.Sipariş Teyit Mektubu: 12.09.2019 Tarihli... Teksitil İmza/Kaşeli Sipariş Teyit Mektubu Form içeriği;
Kalite Adı Bathory/1910,Renk PFD
Madde 11:Müşteri siparişi kısmen veya tamamen iptal eder ve/veya koşullara uymazsa sipariş toplam tutarın %30 meblağı Satıcı Firmaya ödemeyi kabul eder. Satıcı firmanın bu meblağı aşan zararını talep hakkı saklıdır.
Madde 12:Mal tesliminden 1 hafta içinde yapılmayan reklamasyon kabul edilmez.
Madde 13:Kesimi yapılmış malın iadesi yapılmaz.
Madde 14:Ön yüzü veya çift yüzü şardon makaslı kontrast renkli kalitelerimizde kanatlı kesim yapılması gerekmektedir. Aksi durumlarda oluşabilecek zararlar alıcı firmaya aittir.
Madde 15:Pamuklu kumaşlarda çekme değerleri +7- %3 olup,bu ve diğer test sonuçları şartlar sadece verilen yıkama talimatı baz alındığında geçerlidir.
Madde 21:Gabardin kumaşlarda (2/1-3/1 vs.) konfeksiyon aşamasında paça dönmesi problemi yaşanmaması için mutlaka atkı eğriliği verilecektir. Verilen atkı eğriliği miktarı ipliğe ve örgüye bağlı olarak değişmektedir, şeklinde düzenlemelerin yer aldığı anlaşılmıştır.
Mali Müşavir ... ve Tekstil Mühendisi ... tarafından düzenlenen 09/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda; '' Yerinde yapılan inceleme sonucunda davaya konu eşyaların sayım ve tasnifinde toplam 5.615 adet pantolon cinsi eşyadan ibaret olduğu, davaya konu eşyaların... marka etiketli, pamuk/elestan kumaş içerikli 36766-36767-36768-36769-36771-36772 order numaralı pantolon cinsi eşyalar olduğu, incelenen pantolon cinsi eşyalara dikili halde parça boyama işlemi uygulandığı, eşyaların paça kısımlarında dönme meydana geldiğinin gözlemlendiği, tarafların huzurunda eşyaların dikildiği kumaştan arttığı beyan edilen 2 top kumaştan yeterince numune alınarak 3 adet numune ürünün dikildiği, bu numuneler üzerinde parça boyama işleminin uygulandığı ve sonucunda dönme/atkı kayması yüzde değerlerinin ölçüldüğü, davaya konu kumaşlardan dikili ürünlerin boyatılması sonrası ölçülen değerlerin %7,8- %8,4 arasında olduğu, keşif sırasında incelenen tamir işlemi görmemiş pantolonlar üzerinde ölçü değerlerinin %7,2-%8,6 aralığında olduğu, ölçülen değerlerin kabul edilebilirlik sınırları dışında kaldığının tespit edildiği, ölçülen değerlere istinaden davaya konu kumaşların ayıplı olduğu, ayıbın test/ölçüm neticesinde tespit edilebilmesi nedeniyle gizli ayıp olarak değerlendirilebileceği, taraflar arasındaki 06.01.2020 tarihli mail yazışmalarına göre davalı tarafça dönme değeri için bilgisinin verildiği, ayıp bildiriminin bu tarihli yazışma ile davalı tarafa bildirildiği, her ne kadar sipariş teyit mektubunda; dönme /atkı eğriliği için değer belirtilmemişse de madde 15 ile verilen yıkama talimatına göre test sonuç değeri belirleneceği, madde 21 ile konfeksiyon aşamasında " paça dönmesi problemi yaşanmaması için mutlaka atkı eğriliği verilecektir.”bilgi notu ile kumaşlarda atkı eğriliği istendiğinin belirtildiği, incelenen eşyalar üzerinde paça dönmesi açık ve belirgin şekilde görünür olması, yapılan tamir işleminin malın formu ve ölçülerinde düzensizliğe sebebiyet vermesi nedeniyle, eşyalar hali hazır durumları itibarıyla 2.kalite defolu ürün kategorisinde 10,00 TL birim fiyatla değerlendirilebileceği, tarafların ticari defterlerinin incelenmesine gelindiğinde düzenlenen ve saklanan ticari defterlerin usulüne uygun şekilde tutulduğu, sahipleri lehine delil vasfına haiz olduğu, incelenen davacı şirket defterlerinde davalı tarafın 22.06.2020 tarihi itibariyle davacıdan 44.279,32-TL alacaklı olarak gözüktüğü, aynı şekilde davalının ticari defterlerinin incelenmesinde 10.11.2020 tarihi itibariyle davacının davalıya 44.279,30-TL, tarafların incelenen ticari defter ve kayıtlarının birbiriyle birebir uyumlu olduğu,
Sonuç olarak; davaya konu kumaşlardan dikili ürünlerin boyatılması sonrası ölçülen değerlerin %7,8-368,4 aralığında olduğu, keşif sırasında incelenen tamir işlemi görmemiş pantolonlar üzerinde ölçü değerleri %7,2-48,6 Aralığında ölçülmüş olup, ölçülen değerlerin kabul edilebilirlik sınırları dışında kaldığının tespit edildiği, ölçülen değerlere istinaden davaya konu kumaş cinsi eşyaların ayıplı olduğu, ayıbının test/ölçüm neticesinde tespit edilebilmesi nedeniyle gizli ayıp olduğu, her ne kadar ayıp gizli ayıp olsa da;kumaşlardan üretilen ürünlerin pantolon olması,dikili halde yıkama/boyam vb...işlemlere tabi tutulması nedeniyle işin doğası gereği sektörel uygulamalarda imalat öncesi ürün halinde deneme/numune çalışmaları ile çekme değerleri tespit edilerek kalıp üzerinde değişiklik yapılıp yapılmayacağı, renk kontrolü, lot gerekip gerekmediği vb.. hususları değerlendirilir,çekme testine tabi tutulan test parçası üzerinde aynı anda dönme testi de yapılabileceği,malın çekme değeri ve % dönme değeri malın tamamı kesilmeden tespit edilebilmesinin teknik açıdan mümkün olduğu, bu hususun değerlendirilmesi ve taktirinin makamınıza ait olduğu, 2.1.4.4) Maddesinde belirtildiği üzere, 06.01.2020 tarihli gönderi ile davalı tarafça dönme değeri için "üretimde teyit edilen değer max.%2,5 tur.” bilgisi verildiği, test metodu... 2:2004 4N 40 C Normal, ...Medium,3 Wasches metoduna göre kabul edilebilirlik/geçer değeri +/-%3 belirtildiği, 2.1.4.1) Maddesinde belirtildiği üzere ayıp bildiriminin 06.01.2020 tarihli yazışma ile davalı tarafa bildirildiği, incelenen eşyalar üzerinde paça dönmesi açık ve belirgin şekilde görünür olması, yapılan tamir işleminin malın formu ve ölçülerinde düzensizliğe sebebiyet vermesi nedeniyle,eşyalar hali hazır durumları itibarıyla 2.kalite defolu ürün kategorisinde 10,00 TL birim fiyatla değerlendirilebileceği, dava tarihi itibarıyla; davacı tarafından tamir bedellerine ilişkin sunulan fatura içeriklerinde toplam 5.269 adet pantolon cinsi eşya 3,40 TL birim fiyatla 18.629,09 TL bedel ile tamir işlemi masrafı yapıldığı, malların 2.kalite kategorisinde satılması durumunda 316.349,10 +%8 KDV zarar meydana gelmiş olabileceği, davacı tarafça tamirat gideri 65.764,40 TL belirtilmişse de sunulu fatura içeriklerinin incelenmesinde toplam 4.122 adet pantolon cinsi eşyaya 10,00 TL birim fiyatla 43.985,34 TL bedel ile fason dikim işlemi yapıldığı, ..'' görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Bilirkişi raporu taraflara usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş, tarafların rapora karşı süresinde sunmuş oldukları itirazlar doğrultusunda dosya yeniden ek rapor düzenlenmesi için bilirkişiye tevdi edilmiş, 13.01.2022 tarihli ek rapor düzenlenmiştir.
Mali Müşavir...ve Tekstil Mühendisi ... tarafından düzenlenen 13/01/2022 tarihli bilirkişi raporunda; '' Tarafların itirazları doğrultusunda yapılan değerlendirmelerde, ayıbın malın teslimi sırasında veya sonrasında basit bir muayene ile tespitinin mümkün olmayacağı, tespit için test , ölçüm ve değerlendirme yapılması gerektiği bu nedenle davaya konu ayıbın gizli ayıp olduğu, kumaşlar için üretimde dönme değeri olarak %2,5 beyan edilmiş ise de dosya muhteviyatında dönme değerinin %2,5 olduğunu belirtir test raporunun bulunmadığı, kök raporda yapılan hesaplamaların gider hesabında dosya ekinde sunulan faturalar ve irsaliye içerikleri gözetilerek yapıldığı, incelenen eşyalar üzerinde paça dönmesi açık ve belirgin şekilde görünür olması, yapılan tamir işleminin malın formu ve ölçülerinde dü iğe sebebiyet vermesi nedeniyle, eşyalar hali hazır durumları itibarıyla 2.kalite defolu ürün kategorisinde 10,00 TL birim fiyatla değerlendirilebileceği, eşyalar; üzerinde Türk Patent Kurumu nezdinde tescilli ... marka ibaresi yer alsa da ürünlerin marka hakkı sahibinin izniyle üretilmiş orijinal eşyalar olması nedeniyle piyasa uygulamalarında ürünler üzerinde uygulanmış yıkama talimat etiketi, deri/suni deri marka/model etiketlerin sökülmesi veya kesilmesi/çentik atılması suretiyle 2.kalite defolu ihraç fazlası ürün olarak satış imkanının bulunduğu, yapılan hesaplamalar sonucunda davacı firmanın dava konusu 5.615 adet ayıplı pantolonların maliyet yönünden 402.299,03 TL KDV dahil olduğu, dava konusu pantolonlar (ayıplı) Normal ...markası ile satışı yapılmış olsaydı 5.615 adet X 77,00 + 6,16 (KDV) = 83,16 TL fiyatla değerlendirildiğinde 466.943,40 TL KDV dahil olduğu, dava konusu 5.269 adet pantolon 3,40 TL birim fiyatla 17.914,60 TL tamir işlem masrafı olduğu, dava konusu 4.122 adet 2. kalite (pantolon) defolu ürün kategorisinden 10,00 TL birim fiyatla 41.220,00 TL gelir elde edebileceği, dava tarihi itibarıyla; davacı tarafından tamir bedellerine ilişkin sunulan fatura içeriklerinde, A ve B1 maddelerinde belirtilen “pantolon tamir dikim-pantolon paça tamir” işlemi için toplam 36.673,09 TL tamirat masrafı yapıldığı, davacı taraf B2 maddesinde belirtilen fatura içeriği işlemlerinin kendi konfeksiyon atölyesinde kesim ve dikimini yaptığı pantolonlarda ortaya çıkan sorunun giderilmesi için yaptırılan tamir işlemine ait olduğu beyanında bulunmuşsa da B2 maddesinde belirtilen toplam 27.300,00 TL bedelli fatura içeriklerinde ürünlere “pantolon fason dikim” işlemi uygulandığının belirtildiği, toplam 27.300,00 TL tutarlı faturaların uygunluğunun değerlendirilmesi ve taktirinin makamınıza ait olduğu, malların 2.kalite kategorisinde satılması durumunda aşağıdaki tabloda belirtildiği üzere 548.831,09 TL %8 KDV Dahil zarar ve kar kaybının meydana gelmiş olabileceği, yapılan hesaplama sonucunda davacının 507.611,09-TL alacağının olduğu .'' görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Davacı vekili 23/02/2022 tarihli talep arttırım dilekçesinde; Davalı aleyhine açılan dava ile fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak, alacak belirlenebilir olduğunda bedeli arttırmak kaydıyla, müvekkili için kısmi dava şeklinde 100.000,00-TL tazminat talep edildiğini, yargılama sırasında dosyanın bilirkişiye tevdii edildiğini ve bilirkişi yaptığı hesaplama sonucunda müvekkilinin alacaklarını hesapladığını, bunun üzerine dava değerini bakiye alacak tutarının 463.331,79-TL olduğunun kabulü ile, 463.331,79-TL’nin, 100.000-TL’si için 08.07.2020 tarihinden, 363.331,79-TL’si için ıslah tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, düzenlenen bilirkişi raporu, toplanıp değerlendirilen delillere göre; ticari ilişkinin taraflar arasında imzalanan 11/09/2019 tarihli Sipariş Formu ve 12.09.2019 tarihli Sipariş Teyid Mektubunun imzalanması ile başladığı, davaya konu kumaşların özelliklerinin imzalanan sözleşmede ayrıntılı şekilde düzenlendiği, davalı tarafın satışa konu kumaşlarda dönme payının üretimde teyit edilen max değerin % 2,5 olacağının belirtildiği, ancak davacı tarafından davaya konu kumaştan üretilen pantolonlar üzerinde yapılan ölçüm değerlerinin %7,2- %8,6 aralığında olduğunun dosya kapsamında anlaşıldığı, bilirkişiler tarafından yapılan yerinde inceleme neticesinde numune olarak üretilen pantolonlar üzerinde yapılan ölçümler sonucunda değerlerin %7,8- %8,4 aralığında olduğunun tespit edildiği, taraflar arasında imzalanan sözleşmede çekme değerlerinin +/-%3 olarak belirlendiği ve yine sözleşmenin incelenmesinde kumaşlarda konfeksiyon aşamasında paça dönmesi problemi yaşanmaması için mutlaka kumaşlara atkı eğriliğinin verileceğinin kararlaştırıldığı, kumaşın tesliminden sonra ürünlerin belirlenen nitelik ve vasıfta olmadığına ilişkin ayıp ihbarını hiçbir süreye bağlı olmaksızın sözlü ve yazılı olarak bildirileceğinin düzenlendiği, davacının söz konusu kumaşlarla yapmış olduğu pantolon üretimi sonucunda dönmelerin meydana gelmesiyle davalıya derhal mail yoluyla bildirimde bulunduğu, yine aynı ayıba ilişkin Bakırköy ... Noterliği aracılığıyla... yevmiye numaralı ihtarname ile bildirimde bulunduğu, davalının dönmeye ilişkin değerleri bildirir beyanlarını kanıtlar şeklinde dosya kapsamında sunmuş olduğu halihazırda test raporunun mevcut olmadığı, davacının söz konusu kumaşları sözleşmede belirlenen şartlarla aldığı, üretim başladıktan sonra ortaya çıkan paça dönmeleri nedeniyle oluşturulan 08.01.2020 tarihli laboratuar raporunda tespit edilen değerlerin istenilen değerlerin çok fazla dışında kaldığı, tolerans dışı olduğu, ayıbın malın teslimi sırasında veya sonrasında basit bir muayene ile tespitinin mümkün olmayacağı, tespit için test, ölçüm ve değerlendirme yapılması gerektiği anlaşıldığından gizli ayıp olduğu, bu durumun davalı tarafa derhal bildirildiğinin dosya kapsamında sunulan ihtarnameler ve mail yazışmaları ile anlaşıldığı, taraflar arasında düzenlenen Sipariş Formu'nda yapılan düzenlemeye göre de ''....tedarikçi ...'a ürünlerle ilgili bir iade veya şikayet olması halinde ve yahut reklamasyon faturası kesilmesi halinde ve benzeri her durumda ...'ın ilk talebinde tüm zararını derhal karşılamayı gayrikabil rücu beyan ve taahhüt eder.' şeklinde belirlendiği de göz önüne alınarak davalı tarafın söz konusu ayıplı kumaşlardan dolayı davacının uğramış olduğu zarardan sorumlu olduğu anlaşılmakla, oluşan vicdani kanıya göre kısmı olarak açılan davanın kabulüne karar verilerek 100.000,00-TL'nin davalının temerrüte düştüğü tarih olan 08.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte, 363.331,79-TL'nin ise ıslah tarihi olan 23.02.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının KABULÜ ile 100.000,00-TL 'nin 08.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte , 363.331,79-TL'nin ise ıslah tarihi olan 23.02.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 34.674,91-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 8.678,75-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 25.996,16-TL harcın davalıdan alınarak Hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 Üçüncü Kısım) göre hesaplanan 40.216,59-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan; 54,40-TL Başvuru Harcı, 1.707,75-TL Peşin/nisbi Harcı, 6.971,00-TL Islah Harcı, 1.600,00-TL Bilirkişi ücreti, 225,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 10.558,15TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşamamaları nedeniyle 6325 Sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 1.320-TL'nin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
6-Hüküm kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.
20/05/2022
Katip Hakim
¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır