T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/765 Esas
KARAR NO: 2024/96
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 09/12/2022
KARAR TARİHİ: 06/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile ... Ltd. Şti. arasındaki ticari ilişki sebebiyle, ... Ltd. Şti. tarafından 27/08/2022 tarihli fatura düzenlendiğini, bu faturanın ödemesi için ... A.Ş.'nin keşideci, ... Ltd. Şti.'nin çekin lehtarı olduğu, ... Bankası ... Şubesi'ne ait ... çek nolu, 30/11/2022 keşide tarihli, 285.877,14 TL bedelli çek tanzim edildiğini, işbu çekin ... Ltd. Şti.'ye kargo vasıtasıyla gönderilmek üzere ... Kargo / ... Şubesi'ne 24/09/2022 tarihinde teslim edildiğini, kargo esnasında çekin kaybolduğunu, müvekkili tarafından ...'e bilgi verilmiş olup ... tarafından ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/... E. sayılı dosyası ile Çek İptali Davası açılarak 07/11/2022 tarihinde ödemeden men kararı verildiğini, müvekkilinin banka hesaplarına 07/12/2022 tarihinde .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... E. sayılı dosyası üzerinden çek miktarı olan 285.877,14 TL'lik haciz konulduğunu, bahsi geçen çekin, muhatabına ulaşmadan davalı tarafından haksız ve hileli yollarla ele geçirildiğini, lehtar ... şirketinin kaşesi ve imzasının taklit edilerek ciro edildiği, sırasıyla ..., , ... ... ve ... 'na ciro edildiğini, daha sonra ... A.Ş. ... Şubesi'ne 30/11/2022 tarihinde ibraz edildiğini, bahsi geçen çekin, işbu kötüniyetli üçüncü şahısların eline geçmesi ve haksız ve hukuka aykırı olarak müvekkili aleyhinde ihtiyati haciz ve icra takibine konu edilmesi müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu beyan ederek; müvekkilinin mağduriyeti dikkate alınarak İİK md. 72 uyarınca öncelikle ve ivedilikle icra takibinin durdurulması, aksi halde icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... E. sayılı icra takibine konu edilen 1 adet çek nedeniyle müvekkilinin alacaklı tarafa çek bedeli ve/veya icra takip dosyasında asıl alacak, takip öncesi ve sonrası faiz ile tüm feriler yönünden herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... ... vekilinin mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; Davacının dava konusu çekin keşidecisi olduğunu ve çekteki imzasına bir itirazı bulunmadığını, davacının dava konusu çeki keşide edip çek lehtarı olan davadışı ... şirketine gönderdiğini beyan etmiş olması hem çekteki imzasını hem de çekteki borç ilişkisini kabul ettiğini gösterir vaziyet olduğunu bu nedenle de çekin keşidecisi olan davacının çekten ötürü müvekkiline karşı sorumlu olduğunu, çek bedelinin çekin lehtarı olan davadışı ... şirketine ödenmesi çekin keşidecisi olan davacının, lehtar şirkete ödeme yapmış olması (bedelsizlik iddiası) bir şahsi defii olup TTK'nun 687.maddesi uyarınca, bile bile davacının zararına hareket ettiği ispatlanmadıkça iyiniyetli yetkili hamil olan müvekkiline karşı ileri sürülebilmesinin mümkün olmadığını, davacının, çek iptal kararı almayan davadışı ... şirketine ödeme yapması TTK 646 maddesine göre onu borçtan kurtarmayacağı gibi basiretli bir tacirin göstermesi gereken özene de aykırı bir davranış olduğunu, davacının yaptığı bu ödemenin kendisini borçtan kurtarması için; bir çek iptal kararının olması, bu iptal kararının kendisine ibraz edilmesi, talepte bulunanın da ibraz edilen çek iptal kararındaki davacı olması gerekirdi. Çekin davadışı ... şirketine ulaşamadan kaybolmuş olması ve bu şirketin çekin iptali için dava açması, davaya taraf olmayan müvekkilini bağlamadığı gibi davacıyı borçtan kurtaran bir sebep de olmadığını, çekte ödeme yasağı bulunması çekin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmeyeceğini ve müvekkilinin de kötüniyetli olduğunu da göstermeyeceğini, mevzuat gereği çeklerin kargo aracılığıyla taşınmasının yasaklandığını, çekin cüzi bir sigorta bedeli ödeyerek güvenceli gönderilme imkanı varken mevzuat gereği yasaklanan bir yolun tercih edilmesi davacının tamamen kendi kusurundan kaynaklandığını, dava konusu çek yasal süresi içinde bankaya ibraz edilmiş olup ibraz şerhinde çekin bildirilen bakiyesinin '0' TL olduğunun açıkça yazılı olduğunu, çekin karşılığı hesapta bulunmadığından çekin keşidecisi olan davacı, TTK 783/3 gereği çek tazminatından da sorumlu olduğunu savunarak; davanın reddine, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Temlik alan davalı ... ...'a çıkarılan tebligatın davalıya usul ve yasaya uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen davalı ... ... süresi içerisinde cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.
DELİLLER: .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... esas sayılı dosyası, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/... D.iş sayılı dosyası, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/ ... Esas sayılı dosyası, .... İcra Hukuk Mahkemesinin 2022/ ... Esas sayılı dosyası, ... CBS 2022/ ... soruşturma sayılı dosyası, ... Kargonun 21/12/2022 tarihli müzekkere cevabı, davacı şirket tarafından ... Ltd. Şti'ye yapılan 02/12/2022 tarihli, 285.877,14-TL'lik ödeme dekontu, ... Bankası A.Ş.'nin 25/04/2023 tarihli müzekkere cevabı, ... Bankası ... Şubesi'ne ait ... çek nolu, 30/11/2022 keşide tarihli, 285.877,14 TL bedelli çek sureti, davacı şirketin ticari defter ve kayıtları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre;dava, davacı tarafça davalı aleyhine açılan dava konusu çeke dayalı başlatılan icra takibinden dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile ... Ltd Şti arasındaki ticari ilişki nedeniyle ... Ltd Şti'ye ... Bankası ... E-5 şubesine ait ... çek numaralı 30/11/2022 keşide tarihli 285.877,14 TL bedelli çek düzenlendiğini, çekin kargo vasıtasıyla gönderilirken çalındığını, dava konusu çekin muhatabına ulaşmadan davalı tarafından haksız ve hileli yollarla ele geçirildiğini, lehtar ... isimli şirketin kaşe ve imzasının taklit edilerek ciro edildiğini, dava konusu çekin hamil olan davalı ... ... tarafından ihtiyati haciz ve icra takibine konu edildiğini, davalı ... ...'nın hileli yollarla çekleri ele geçirerek haksız kazanç elde ettiğini, müvekkili tarafından aralarındaki ticari ilişki nedeniyle 02/12/2022 tarihinde ... isimli şirkete ödeme yaptığını, öncelikle icra takibinin durdurulmasını ve .... İcra Müdürlüğünün 2022/... E. Sayılı icra takibine konu edilen çek ve ferileri yönünden borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının çekteki imzasını ve çekteki borç ilişkisini kabul ettiğini, çekteki lehtar imzasının sahte olmasının keşideciyi sorumluluktan kurtarmayacağını, çekin keşidecisinin lehtara ödeme yapması şahsi defi olup davacının zararına hareket edildiği ispatlanmadıkça iyiniyetli hamile karşı ileri sürülemeyeceğini, ciro silsilesinin düzgün olduğunu ve müvekkilinin yetkili ve meşru hamil olduğunu bu nedenle davanın reddi ile kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
.... İcra Müdürlüğünün 2022/... E. Sayılı icra dosyasına konu alacağın ... ... tarafından temlik alındığı, alacaklı sıfatının ... ... olarak değiştirildiği, davacının dava konusunu devralmış olan davalı ... ... yönünden devamına ve davanın kabulü halinde yargılama giderlerinden davalıların sorumlu tutulmasına yönelik dilekçe sunduğu, davacı vekilinin talebinin kabulü ile davalı ... ...'ın davalı olarak eklenmesine ve davalı ... ...'a dava dilekçesi, tensip zaptı ve duruşma gün ve saatinin tebliğ edildiği, cevap verilmediği, davayı inkar etmiş sayıldığı anlaşılmıştır.
Dava konusu çekin incelemesinde; ... Bankası ... şubesine ait, keşide yeri ..., 30/11/2022 keşide tarihli, 285.877,14 TL bedelli, ... çek numaralı, keşidecisi ... A.Ş, lehdarı ve 1. Cirantası ... Dış Tic Ltd Şti, 2. Cirantası ... Tic Ltd Şti, 3. Cirantası ... ... ve 4. cirantası ... ..., hamili ... olduğu, çekin arka yüzünde ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/ ... E. Sayılı dosyasından verilen ödeme yasağı kararı nedeniyle işlem yapılmadan iade edildiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizin 09/12/2022 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulü ile, İİK 72/3 maddesi gereğince %15 teminat ile icra dosyasına ödenen paranın alacaklıya ödenmemesi şeklinde ihtiyati tedbir karar verildiği, davacı tarafça teminatın yatırıldığı ve ihtiyati tedbir kararının uygulandığı anlaşılmıştır.
.... İcra Müdürlüğünün 2022/... E. Sayılı icra dosyasının incelemesinde; davalı/alacaklı tarafından davacı/borçlu ve diğer borçlular aleyhine 285.877,14 TL asıl alacak, 246,72 TL işlemiş faiz, 28.587,71 TL %10 tazminat, 857,63 TL komisyon olmak üzere toplam 315.569,20 TL borcun ödenmesi amacıyla 02/12/2022 tarihinde icra takibi başlatıldığı, ihtiyati haciz kararının uygulandığı, Mahkememizce verilen ihtiyati tedbir kararının icra dosyasında uygulandığı anlaşılmıştır.
... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/ ... E. sayılı dosyasının incelemesinde; icra takibine konu çekin lehdarı olan ... Dış Ticaret ve Sanayi Ltd Şti tarafından çekin zayi olması nedeniyle çek iptali isteminde bulunulduğu, çek hakkında %15 teminat ile ödeme yasağı karar verildiği anlaşılmıştır.
.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/... D.iş sayılı dosyasının incelemesinde; davalı ... ... tarafından dava konusu çek nedeniyle ihtiyati haciz talebinde bulunulduğu, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/... D.iş 2022/... K. Sayılı ve 05/12/2022 tarihli kararı ile %15 teminat ile davacı taraf aleyhine ihtiyati haciz kararı verildiği anlaşılmıştır.
.... İcra Hukuk Mahkemesinin 2022/... E. sayılı dosyanın incelemesinde; icra takibine konu çekin lehdarı olan ...Sanayi Ltd Şti'nin imzaya itirazda bulunduğu, .... İcra Hukuk Mahkemesinin 2022/... E. 2023/... K. Sayılı ve 26/09/2023 tarihli kararı ile davalı tarafça delil avansı yatırılmadığından davalı taraf takip dayanağı çekin arka yüzünde yer alan ciroya ilişkin imzanın davacı şirketi temsile yetkili kişiye ait olduğunu ispat edememiş olduğundan davacının davasının kabulü ile icra takibinin davacı yönünden durdurulmasına, davalı-alacaklının çeki takibe koymakta kötü niyeti ispat edilemediğinden davalı aleyhine kötüniyet tazminatı ve para cezasına hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
... CBS 2022/ ... soruşturma sayılı dosyasının incelemesinde davacı şirket tarafından dava konusu çek nedeniyle hırsızlık, nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından suç duyurusunda bulunduğu, dosyanın derdest olduğu anlaşılmıştır.
... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/... Talimat Sayılı dosyasından davacı ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için alınan mali müşavir bilirkişinin 08/09/2023 tarihli 6 sayfadan ibaret raporunda özetle; "Davacı şirketin 07.09.2023 tarih saat 14:00 de ... Asliye Ticaret Mahkemesi duruşma salonuna getirilen usulüne uygun düzenlendiği görülen defter kayıtları ve beratlarının incelenmesi sonucunda sunulan dosya kapsamına alınan; 27.08.2022 tarih ve ... numara ile “Sıcak Kesilmiş Sac” açıklamalı toplam ödenecek tutarın 285.886,16 TL olduğu tespit edildiği, iş bu bu davacı şirket borcunun davacı şirket defterlerine 51 sıra 10452 Yevmiye numarası ile kaydedildiği,23.09.2022 tarihli mahsup fişi ile ... firmasının davacıdan alacağı sebebi ile yapılan ilk ödemenin ... verilen çek ile dava dışı ... şirket alacağından mahsup edildiği, iş bu ödemenin davacı şirket defterlerine 16 sıra ... Yevmiye numarası ile kaydedildiği, iş bu çek ile yapılan ödemenin hesaba iadesine ilişkin mahsup fişinde, davacı şirket hesabında alacağın kapatılması ancak çekin alacaklıya ulaşamaması sebebiyle ters kayıt atılarak davacı şirket tekrar ... firmasına borçlu hale geldiğini, iş bu mahsubun davacı şirket defterlerine 19 sıra 14779 yevmiye numarası ile kaydedildiği, ... firmasının davacı şirketten alacağı bu defa; 02.12.2022 tarihinde davacı şirketten alacaklı olan ... firmasının 285.877,14 TL tutarındaki alacağı ... aracılığı ile resmedilen dekont ile ödendiği görüldüğü, iş bu dekont davacı şirket defterlerine 1 sıra ... yevmiye numarası ile kaydedildiği, ... Şirketinin davacı şirketten 02.12.2022 tarihi itibariyle alacağının kalmadığı, yapılan incelemede davacı şirketin 320.10.5517 numara ile izlediği ... LİMİTED ŞİRKETİ aralarına ticari ilişki bulunduğu tespit edilmiş, bunun dışında uyuşmazlığa konu çek arkasında yer alan ciro silsilesinde bahsedilen dava dışı ... Reklam, ... ..., ... ... ve ... firma ya da şahısların davacı kayıtlarında ticari ilişkileri görülemediği gibi davacı şirketin bunlara borcunun da bulunmadığı" şeklinde rapor düzenlenmiştir.
Mahkememizce yapılan yargılama sırasında toplanan deliller itibariyle dosyanın tekamül etmiş olması, ceza soruşturma dosyasının beklenilmesinin yargılamanın uzamasına sebebiyet vereceği ve hedef sürede bitirilmesine engel olacağı ayrıca soruşturma sonucunda verilecek kararın esasa bir etkisi olmayacağından soruşturma dosyasının beklenilmesine yer olmadığına karar verilerek yargılamaya devam olunmuştur.
Dava konusu çekin keşidecisi ... A.Ş tarafından aralarındaki ticari ilişki kapsamında ... Ltd Şti lehine keşide edilen çekin kargo yoluyla davacı şirkete gönderildiği sırada kaybolduğu hususunun ... kargo cevabi yazısı ve soruşturma dosyaları ile sabit olduğu, dava dışı lehtar şirket tarafından zayi nedeniyle iptal davasının açıldığı, dava konusu çeke ilişkin olarak davalı ... ... tarafından davamız konusu olan .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyasında icra takibinin başlatıldığı, dava dışı lehdar tarafından .... İcra Hukuk Mahkemesine imzaya itiraz davası açıldığı ve yapılan yargılama sonucunda dava dışı lehdarın imzaya itirazının kabulüne karar verildiği, davacı şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi sonrası düzenlenen Mali Müşavir bilirkişi raporu ile davacı şirket ile dava dışı lehdar arasında dava konusu çeke dayalı mevcut bir ticari ilişkinin bulunduğunun tespit edildiği, davalı tarafından dava konusu çeki ciro yoluyla iyi niyetli iktisap ettikleri savunulmuş ise de dava konusu çekin haklı olarak iktisap edildiğini ispata yarar belge veya ticari kayıtların sunulmadığı ayrıca davalı ... ...'nın uyapta kayıtlı dosyalar raporuna göre çok sayıda resmi belgede sahtecilik, dolandırıcılık vb suçlardan ceza soruşturma ve dava dosyalarının bulunduğu, davalının keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğu, dava konusu çekin ticari ilişki kapsamında davalıların eline geçmediği, kargoda çalınmak suretiyle ele geçirilen çekin davalı tarafından haksız şekilde iktisap edildiği sabit olup Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 30/11/2021 tarih 2017/... Esas, 2021/... Karar sayılı içtihadında da; lehtar cirosunun sahteliği ile ciro zincirinde kopukluk olması nedeniyle yetkili hamil olduğu kanıtlanamadığından ciro zincirindeki kopukluktan önceki lehtar ve keşideciye başvurma hakkı bulunmadığı belirtilmekle bu haliyle davalının dava konusu çekleri sahte ciro sonrası ele geçirmelerinden dolayı davacı şirkete başvurma hakkı olmadığı açık olduğundan tüm bu nedenlerle davacı tarafından davalılar aleyhine açılan davanın kabulü ile; davacı ... Tic A.Ş'nin ... Bankası ... Şubesi, Keşidecisi ... A.Ş olan, ... Seri numaralı, keşide tarihi 30/11/2022 olan 285.877,14-TL miktarlı çeke dayalı başlatılan .... İcra Dairesi'nin 2022/... esas sayılı icra dosyasından dolayı davalı ... ... ve temlik alan davalı ... ...'a İİK 72. Maddesi uyarınca borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı tarafından davalılar aleyhine açılan DAVANIN KABULÜ ile; Davacı ... A.Ş'nin ... Bankası ... EŞubesi, Keşidecisi ... Tic A.Ş olan, ... Seri numaralı, keşide tarihi 30/11/2022 olan 285.877,14-TL miktarlı çeke dayalı başlatılan .... İcra Dairesi'nin 2022/... esas sayılı icra dosyasından dolayı davalı ... ... ve temlik alan davalı ... 'a İİK 72. Maddesi uyarınca BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2-Mahkememizce verilen ihtiyati tedbir kararının hüküm kesinleşinceye kadar devamına, hüküm kesinleştiğinde davacı tarafından yatırılan teminatın iadesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 21.556,53-TL nisbi karar harcından daha önceden yatırılan 4.882,07-TL peşin harç ve 507,07-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 5.389,14-TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 16.167,39-TL harcın davalılardan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
4-Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 49.335,38-TL nisbi vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
5-Davacı tarafça yatırılan 80,70-TL başvuru harcı, 4.882,07-TL peşin harç ve 507,07-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 5.469,84-TL harcın davalılardan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
6-Davacı tarafından yatırılan 2.000,00-TL Bilirkişi ücreti ve 613,75-TL posta giderinden ibaret toplam 2.613,75-TL yargılama giderinin davalılardan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
7-Davacı tarafça yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı ... ... vekilinin yüzüne karşı, diğer davalının yokluğunda, HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 06/02/2024
Katip ...
e-imzalı*
Hakim ...
e-imzalı*