T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/135 Esas
KARAR NO: 2023/662
DAVA: İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
DAVA TARİHİ: 02/03/2023
KARAR TARİHİ: 10/10/2023
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket yetkilisinin 24.11.2022 tarihinde işlerini halletmek amacıyla arabasıyla bankaya gittiğini, işlerini hallettikten sonra geri döndüğünde, araç içerisindeki çanta ile birlikte ... ... ... Şubesine ait, keşidecisinin ... ... olan, ... IBAN no'lu, 31.01.2023 keşide tarihli, ... seri no'lu, 50.000,00-TL bedelli çekin çalındığını, olayın ardından bu konuda ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2022/... soruşturma sayılı dosyası soruşturma başlatıldığını ve soruşturmanın devam ettiğini, çalınan dava konusu çek ile ilgili olarak ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/... Esas sayılı dosyasıyla çek iptali davası açılarak 30.11.2022 tarihinde çek hakkında ödeme yasağı kararı verildiğini, davalı yan tarafından dava konusu çek ile ilgili müvekkili aleyhine .... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının çek üzerinde farklı cirolar yapmak/yaptırmak suretiyle üçüncü kişi yaratmak amaçlı hareket ettiğini, fakat cirantalar arasında herhangi bir ticari ilişki olmadığını, davalının kötüniyetli olduğunu beyan ederek; davacı müvekkilinin elinden rızası dışında çıkan çekin istirdadına ve müvekkilinin meşru hamil sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine karar verilmesi ile .... İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı icra dosyasının tedbiren durdurulmasına, icra kasasına ödeme olması halinde alacaklıya ödenmemesine dair tedbir kararı verilmesini, müvekkilinin yetkili hamil olduğu hususunun tespitiyle müvekkilin elinden rızası hilafına çıkan; ... ...'ün ... ... ... Şubesinin ... IBAN Nolu hesabından keşide ettiği, ... Ltd. Şti. Tarafından ciro edilen ... çek nolu 31.01.2023 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli bir adet çekin istirdadına, ... İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı icra dosyasıyla yapılan takibin iptaline ilgili dosyaya ödeme olması halinde para üzerinde istirdat davasının devamına ve ödemelerin müvekkiline ödenmesine, davalı hakkında %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekilinin mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; Davacının çekte cirosu bulunmadığını, bu çekte hak sahibi olup olmadığı belli olmadığını, dava dilekçesi ekinde çek tahsilat makbuzunun dahi sunulmadığından davacı çekte hak sahibi olduğunu ispat edemediğini, davacının davalının kötü niyetli olduğunu yani iktsap anında çekin çalıntı olduğunu bile bile bu çeki iktisap ettiğini somut delillerle ispat etmesi gerektiğini, davalı dava konusu çeki ticari ilişki kapsamında değil şahsi alacağına karşılık aldığını, davacının, davalının kötü niyetli veya ağır kusurlu oluğuna dair hiçbir somut delil sunmadığını, davacının çek ve benzeri kıymetli evrakları şirket kasasında muhafaza etmek yerine araçta muhafaza etmesi basiretli bir tacirin göstermesi gereken özene aykırı bir davranış olduğunu beyan ederek; davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: ... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyası, ... CBS'nin 2022/... soruşturma sayılı dosyası, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/... esas sayılı dosyası, ... ... A.Ş.'nin 07/03/2023 tarihli müzekkere cevabı, davacının ticari defter ve kayıtları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu uyuşmazlığın TTK'nın 792. maddesi uyarınca davacının yetkili hamil ve hak sahibi olduğu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürdüğü dava konusu ... ... ... şubesine ait ... çek seri numaralı, 31/01/2023 keşide tarihli, 50.000,00 TL bedelli çekin davalıdan istirdadı koşullarının olup oluşmadığından ibaret olduğu anlaşılmaktadır.
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu ... ... ... şubesine ait ... çek seri numaralı, 31/01/2023 keşide tarihli, 50.000,00 TL bedelli çekin hırsızlık sonucunda çalındığını, çek hakkında çek iptal davası açılıp ödeme yasağı kararı alındığını, çekin üzerinde cirantalar arasında ticari ilişki olmadığını, davalı tarafın kötüniyetli olduğunu ve yetkili olmadığını bu nedenle dava konusu çekin istirdadı ile davalı tarafça davacı taraf aleyhine başlatılan .... İcra Müdürlüğünün 2023/... E. Sayılı icra dosyası hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve yargılama sonucunda icra takibinin iptaline ve icra inkar tazminatı verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının çekte cirosu bulunmadığından hak sahibi olup olmadığının belli olmadığını, davacının çekin iktisap anında müvekkilinin kötüniyetli olduğunu ispat mecburiyetinde olduğunu, müvekkilinin çeki şahsi alacağı kapsamında aldığını, davacının müvekkilinin ağır kusurlu ve kötüniyetli olduğuna dair hiç bir somut delil sunamadığını bu nedenle davanın reddi ile kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin 03/03/2023 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin yaklaşık ispat koşulunun sağlanmaması ve uyuşmazlığın menfi tespit uyuşmazlığı olmaması sebebiyle reddine karar verilmiştir.
... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/... E. Sayılı dosyasının UYAP üzerinden gönderildiği, dosyanın incelemesinde davacı tarafından 29/11/2022 tarihinde açılan dava konusu çeke ilişkin çek iptali davası olduğu, davanın derdest olduğu anlaşılmıştır.
... CBS'nin 2022/... soruşturma sayılı dosyasının UYAP üzerinden gönderildiği, dosyanın incelemesinde müşteki ... ... tarafından hırsızlık suçundan şikayetçi olunduğu, 2022/... K. Sayılı kararı ile hırsızlık suçundan kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği anlaşıldı.
... ... ... şubesine yazılan müzekkere cevabında dava konusu çekin ibrazı ile ilgili herhangi bir bilgiye rastlanılmadığının belirtildiği anlaşılmıştır.
.... İcra Müdürlüğünün 2023/... E. Sayılı icra dosyasının incelemesinde; davalı/alacaklı tarafından borçlular ... ..., ... ..., ... ..., ... ... San ve Tic Ltd Şti ve ... San ve Tic Ltd Şti aleyhine 50.000 TL asıl alacak, 58,90 TL işlemiş faiz, 5.000,00 TL tazminat ve 150,00 TL komsiyon olmak üzere 55.208,90 TL borcun ödenmesi amacıyla 04/02/2023 tarihinde kambiyo senedine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı, icra takibinin kesinleştiği anlaşılmıştır.
Dava konusu çekin incelemesinde; ... ... ... şubesine ait ... çek seri numaralı, 31/01/2023 keşide tarihli, 50.000,00 TL bedelli, keşidecisinin ... ..., lehdarının ve 1. Cirantanın ... ..., 2. Cirantanın ... Makina ... Ltd Şti, 3. Cirantanın ... ... San ve Tic Ltd Şti, 4. Cirantanın ... ..., hamilin Kerim Türker olduğu anlaşılmıştır.
Davalı tarafa ticari defter ve kayıtlarını Mahkememizce belirlenen inceleme gününde sunması için ihtaratlı tebligat yapıldığı ancak davalının ticari defter ve kayıtlarını sunmadığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama sırasında yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde Mali Müşavir Bilirkişi tarafından 12/09/2023 tarihinde düzenlenen bilirkişi raporuna göre; "Davacının 2022 yılı ticari defterlerinin usulüne uygun tutulmadığı, 2023 yılı ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, davacının incelenen ticari defterlerine göre; Davacının incelenen kendi ticari defterlerinde, dava dışı ciro eden ... Tic. Ltd. Şti. ile olan cari münasebetini ... hesabında takip ettiği, dava konusu olan ... ... ... Şubesine ait 31.01.2023 keşide tarihli ... seri no.lu 50.000,00 TL bedelli çekin dava dışı ... Makine tarafından davacı şirkete verildiği görülmekte olup dava konusu çekin davacı yanın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davalı yan 10.07.2023 günü saat 14:00’da mahkemeniz duruşma salonunda yapılan incelemeye katılmamış olup ticari defter ve belge ibraz etmediği, davacı yanın incelenen ticari defterlerinde dava konusu edilen ... ... ... Şubesine ait 31.01.2023 keşide tarihli ... seri no.lu 50.000,00 TL bedelli çekin kayıtlı olduğu, söz konusu çekin dava dışı ... Tic. Ltd. şirketinden ticari ilişki gereği alınmış olduğu görüldüğü, ticari ilişkiye istinaden davacı yan ile dava dışı ... Tic. Ltd. şirketi arasında düzenlenen faturaların dosyada mevcut olduğu anlaşılmakla davacı ve dava dışı şirket arasında gerçek bir ticari ilişkinin mevcut olduğu, davacı şirket ile çekin ciro silsilesinde yer alan davalı firmalar ile herhangi bir ilişkisinin mevcut olmadığı" şeklinde rapor düzenlenmiştir.
6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir. Zayi olan çekin istirdadı talebiyle açılan işbu davada ispat yükü davacıda olup, davacının kendisinin yetkili hamil olduğunu, senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; dava konusu istirdadı talep edilen çek suretinin tetkikinde ciro silsilesi uyarınca davalının hamil olduğu, ciro silsilesinde şeklen bir kopukluk olmadığı, çekte davalı tarafın ciro yoluyla çeki aldığı, davalı ticari defterlerinin incelenmesinin davanın ispatı açısından sonuca etkili olmadığı, taraflar arasında ticari ilişki bulunup bulunmasının, çekin davacı ticari defterlerde kayıtlı olup olmamasının davalı şirketin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispata yeterli olmayacağı, ispat yükü üzerinde bulunan davacı tarafın çeki elinde bulunduran ve takip alacaklısı olan son hamil davalının ağır kusuru yada kötü niyetle çeki iktisap ettiğine dair iddiayı ispata yarar bir delil sunmamıştır. Ayrıca ceza soruşturmasında hırsızlık suçundan dolayı kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar verilmiş olup davacının hırsızlık sonucu çeki rızası hilafına kaybettiğini ispat edememiş olup çek üzerinde davacının cirosunun bulunmadığı da dikkate alındığında çek üzerinde yetkili hamil olduğu hususunu da ispat edememiştir. Açıklanan nedenlerle TTK 792. Maddesi gereğince çek istirdadı ve takibin iptali koşulları oluşmadığından davacı tarafça davalı aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiştir.
Davalının kötüniyet tazminatı talebi yönünden; kötüniyet tazminatı, itirazın iptali davasına konu edilmiş bir alacağın mevcut olmadığının tespit edilmesi ve alacaklının da kötüniyetli olarak icra takibi başlatmış olmasının anlaşılması halinde borçlu lehine hükmedilebilecek bir tazminat olup, eldeki dava yönünden kötüniyet tazminatı koşulları bulunmadığından (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2010/15783 E. 2012/6840 K. Sayılı ilamı) davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklanacağı üzere;
1-Davacı tarafça davalı aleyhine açılan davanın REDDİNE,
2-Şartları oluşmadığından kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre alınması gereken 269,85-TL harcın peşin alınan 853,88-TL harçtan mahsubu ile fazla yatırılan 584,03-TL'nin davacıya iadesine,
4-Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 17.900,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı tarafça yatırılan artan gider avansının karar kesinleştiğinde bakiye kısmının davacı tarafa re'sen iadesine,
Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ...Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 10/10/2023
Katip ...
e-imzalı*
Hakim ...
e-imzalı*