T.C. ... 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ
Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
T.C.
...GEREKÇELİ KARAR
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/418
KARAR NO: 2023/463
BAŞKAN: ... ...
ÜYE: ... ...
ÜYE: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... -
Temsilcisi: ....
DAVALI :...
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi / Pay Defteri
DAVA TARİHİ: 09/06/2023
KARAR TARİHİ: 15/06/2023
KARAR Y.TARİHİ : 23/06/2023
Mahkememizde görülmekte olan "Zayi Belgesi Verilmesi" davasının yapılan açık yargılaması sonucunda, aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir;
I-İDDİALAR
1. Davacı...şirket müdürü dava dilekçesinde; şirketlerine ait olan pay defterinin kaybolduğunu, yeni pay defteri çıkarabilmeleri için taraflarına zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.
II-SAVUNMALAR
2. Dava hasımsız olarak açılmıştır.
III-TARAFLARIN ANLAŞTIKLARI ve ANLAŞAMADIKLARI HUSUSLAR
3. Esasen talep eden istem konusu yaptığı husus çekişmeli bir yargılamayı gerektirmemesi ve hasımsız olması dikkate alındığında uyuşmazlıktan sözedilemeyecektir.
IV-ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER
4. Davacı...dava dilekçesinde her hangi bir delile dayanmamış olması ve dilekçe içeriğinde dayanmış olduğu vakıalar nazara alınarak delil toplanmamıştır.
V- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA veGEREKÇE
5. Talep, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
6. 6102 s. TTK 82 maddede yapılan düzenlemede; her tacir, kanunen tutulması zorunlu olan ticari defter ve kayıtlarını 10 yıl süre ile saklamak zorundadır. 82. maddeye göre, her tacir; ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, alınan ticari mektupları, gönderilen ticari mektupların suretlerini, 64. maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür.
7. TTK'nın 82. maddesinde yer alan neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir (...).
8. Yine TTK'nın 64. maddesinin (4). fıkrasındaki, "Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzekkere defteri gibi işletmenin muhasebesi ile ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir." hükmü uyarınca maddede sayılan şirketin muhasebesi ile ilgili olmayan defterlerinin de bu anlamda ticari defterlerden olduğu anlaşılmaktadır.
9. Öte yandan 82. maddenin 7. fıkrasında bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin hangi hallerde zıyaa uğrarsa zayi belgesi verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir. Bu haller yangın, su baskını ve yer sarsıntısı gibi mücbir haller ile hırsızlık gibi tacirin iradesi dışında gerçekleşen vakıalar olup madde metninde "gibi" sözcüğüyle benzer olayların kastedildiği, zıya haline ilişkin sınırlı sayıda bir düzenlemenin sözkonusu olmadığı da anlaşılmaktadır. Ancak, hangi olaya dayandırılsa dayandırılsın zayi iddiasının samimi ve inandırıcı olması, hayatın mutad cereyanına açıkca aykırı düşmemesi ve tacirin gerekli özen ve dikkati göstermesine karşın zıyaanın gerçekleşmesi gerekir. (...).
10. Hasımsız olarak açılan zayi nedeniyle iptal davaları sonuçları itibariyle sadece davacı...taraf yönünden değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerindendir. Bu bakımdan mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı...tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalıdır. Zira 82/7. maddesinde açıkça mahkemenin gerekli gördüğü delillerin toplanmasına emredebileceği de belirtilmekle resen bir araştırma yapılabileceği düzenlenmiştir.
11. Zayi belgesi verilmesi istenilen belgelerin, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı tespit edilmeli, TTK'nın 82. maddesinde yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilmelidir. Zira, sözkonusu madde hükmüne göre bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve kağıtlar; yangın, su bankını veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içerisinde ziyaa uğrarsa, kendisine bir vesika verilmesini isteyebilecektir.
12. Tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği, tasdike tabi defterlerin tasdik edilip edilmediği, davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığı ve iddia edilen olayın meydana geldiği yerin tacirin faaliyette bulunduğu yerlerden olup olmadığı hususlarının araştırılarak, ticaret sicil kayıtları getirtilmek suretiyle olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana gelip gelmediğinin tespiti gerekir (...).
13. Tacirin defter ve belgelerin kaybolmasına neden olan olayın gerçekleştiğini her türlü delil ile kanıtlayabileceği göz önünde tutulmalıdır.
14. Ayrıca TTK m. 82 hükmü uyarınca tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin zıyaa uğradığını öğrendiği tarihten itibaren "on beş gün içinde" ticari işletmesinin bulunduğu yer ticaret mahkemesinden zayi belgesi verilmesini istemelidir. Ticari işletmenin bulunduğu yerdeki ticaret mahkemesinin yetkisi, kamu düzenine ilişkin olup kesin yetkidir ve maddede öngörülen bu süre hak düşürücü süre olup mahkemece her iki hususun da resen dikkate alınması gerekmektedir (...).
15. Yapılan açıklamalar sonucu somut olay ele alındığında, zayi belgesi talep eden, ticari işletmesine ait 2018 yılına ait defter ve belgelerinin kaybolduğunu ileri sürmüştür. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden davacının iddiasına göre zayi olduğunu iddia ettiği defter ve belgelerin dava dışı mali müşavirin kiracı olarak oturduğu bürosundan taşınması sırasında kaybolduğu vakıasına dayandırdıkları anlaşılmaktadır.
16. Öncelikle mali müşavirler, kendilerine tevdi edilen defter ve belgeleri işlerinin gerektirdiği süre içinde iyiniyetle muhafaza etmek ve işin bitiminde de defter sahibine iade etmek zorunda olup tacirin tutmakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri saklama yükümlülüğü kendi üzerinde olduğundan defter ve belgelerin inceleme dönemleri dışında mali müşavirde bulunması özen yükümlülüğüne aykırıdır.
17. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden davacı...şirkete ait 2018 yılı defter ve belgelerinin inceleme dönemi olmamasına karşın mali müşavirde bulunduğunun iddia edildiği, yine mali müşavirin taşınması sırasında sözkonusu defter ve belgelerin ofisin yeni maliki ... tarafından atıldığı iddia edilmesine karşın kiracı olduğu ofisin maliki ve ofisi devralan dava dışı ...'nin beyanlarında iddiaların doğrulanmadığı anlaşılmaktadır.
18. Yine mali müşavirin sağlık sorunları ile ilgili geçirdiği süreç ve faaliyet gösterdiği ofisinden taşınması sürecinde geçen süreçler nazara alındığında davacı...şirketin kendi uhdesinde bulunması gereken defter ve belgelerle ilgili gerekli özen ve dikkati göstermediği değerlendirilmiştir (...).
19. Açıklanan nedenlerle tacir olan davacının basiretli davranarak defterlerin muhafazası için gerekli tedbirleri alması gerekirken, dava dilekçesindeki anlatımlardan ve dosya kapsamında toplanan delillerden de anlaşıldığı üzere almadığı, defterin kaybolmasında kusurlu olduğu, anlaşıldığından davacının davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
VI-HÜKÜM
1-Davanın REDDİNE,
2-Masrafların davacı...üzerinde bırakılmasına,
3-Davacı...tarafça depo edilen gider avansından bakiye tutarların karar kesinleştiğinde ve talep halinde HMK m. 333 hükmü uyarınca ilgilisine İADESİNE,
4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken ve peşin alınan 179,90.-TL harcın karar harcı sayılmasına, başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
Dair tarafların yokluğunda, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 345. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren ...Mahkemesine ya da buraya gönderilmek üzere istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yasa yolu açık olmak üzere 15/06/2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi. 15/06/2023
Başkan ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Katip ...
e-imza
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15 uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur"