T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/446 Esas
KARAR NO: 2024/138
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 27/07/2023
KARAR TARİHİ: 14/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalılar arasında aralarında hiç bir ticari ve ticaret dışı ilişki mevcut olmadığını veya kurulamadığını, dava açma zaruriyetini doğuran sebepler ise müvekkilinin 24.07.2023 Tarihli 50.000 TL bedelli ...Mecidiyeköy İstanbul şubesi çekini keşide etmesi ile başladığını, müvekkilinin iş bu çeki ticari danışmanlığını yapan ...' a iş bağlantısı yapması üzerine bu firmayla yapılacak işin avans çeki olarak düzenlediğini, danışmana, işin yapılması halinde ... Ltd. Şti. verilmek üzere, 01 .06.2023 tarihinde teslim ettiğini, bu görüşmeler yapılırken karşılıklı güven çerçevesinde çek teminat /avans amaçlı teslim edilmiş müvekkili tarafındansa bunda bir sakınca görülmediğini, dava dışı ... ...Gıda adına görüşmeleri yaparken... ve... adlı şahıslar çekleri alıp bir daha geri dönüş yapmadıklarını, ...' ın yapmış olduğu telefon görüşmelerinde taraflar her ne kadar çekleri geri getireceklerini söylemiş olsalar da çekin ödeme gününe kadar çekler taraflarına iade edilmediği gibi davalı ...Yapı' ya oradan da ...Faktoring A.Ş'ye verildiğinin görüldüğünü, ne davalı ... ile ne ... Faktoring ile müvekkilinin arasında hiçbir ticaret para alışverişi olmadığını, yine davalı ...ile de diğer davalılar arasında hiçbir ticaret ve para ilişkisi mevcut olmadığını, Faktoring firmasının yasa gereği faturalı alacağı temlik aldığının açık olduğunu, davalı ...' dan davalı Kozmonota kesilmiş her hangi bir fatura mevcut olmadığını ,mal alışverişive para alışverişi olmadığını, ticari defterler incelenip tanıklar dinlendiğinde hiç bir bağ olmadığı müvekkil firma ile de davalı ...ile de hiç bir bağın olmadığını, iş bu çekin ödemesinin durdurulmasına yönelik ihtiyat-i tedbir kararı verilmesini ve verilecek kararın bankaya bildirilmesine,bu talebin kabul edilmediği takdirde, İhtiyat-i hacizde dahil olmak üzere,icra takip konusu yapılmasının önlenmesine yönelik olarak, iiK 72/2.Maddesi gereğince, takdir edilecek teminat karşılığında icra takibinin durdurulması için ihtiyat-i tedbir kararı verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı ...Faktoring A.Ş vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafça iptali talep edilen ... Mecidiyeköy Şubesine ait 24.07.2023 tarihli 50.000 TL bedelli çekin, müvekkili şirket tarafından 14.04.2023 tarihli faktoring sözleşmesi kapsamında müvekkilim şirketin müşterisi olan diğer davalı ...Ltd. Şti.'den alacağı tevsik eden fatura ve alacak bildirim formu, ödeme araçları tevdi bordrosu, ön ödeme talimatı karşılığında temlik alındığını, ön ödeme talimatı gereği ilgili tutar müvekkili şirketin müşterisinin hesabına ödendiğini, müvekkili dava konusu çekin iktisabında mevzuatın öngördüğü bütün yükümlülüklere riayet ederek çeki iyi niyetle temlik aldığını, somut olayda da müvekkilin müşterisi olan diğer davalılar... Ltd. Şti. ile... Ltd. Şti. arasındaki ticari ilişki,30.05.2023 Tarihli... Nolu 50.220,80TL tutarlı fatura ile tevsik edildiğini ve bu kapsamda dava konusu çek iktisap edilerek ... Ltd. Şti.'ye 44.400 TL finansman sağlandığını, somut uyuşmazlıkta bedelsizlik iddiasının ispat külfeti davacının üzerinde olup davacı dosyada mübrez hiçbir delil ile iddiasını ipatlayamadığını, dava konusu çekleri avans olarak verdiğini, çekler bedeli kadar malları teslim almadığını iddia eden davacının, bu iddialarını yazılı delillerle ispat etmesi gerekmektedir ihtiyati tedbir şartları oluşmadığından, haksız ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına, haksız davanın öncelikle usulden aksi halde esastan reddine, müvekkili şirketin ihtiyati tedbir kararı sebebiyle alacağına geç kavuşacak olması sebebiyle İİK 72/4 maddesi uyarınca dava konusu çekin %20'si oranında tazminatın davacıdan alınarak müvekkiline verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı... Ltd. Şti. vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle;Dava konusu çeke ilişkin alacak, davacının keşidecisi olduğu 24.07.2023 keşide tarihli, 50.000,00-TL bedelli çeke dayandığını, davacının, çeki...Ltd. Şti adına düzenlediğini, müvekkil ise çekteki ciro zincirine uygun, aralarındaki ticari ilişkiye dayanarak çeki; yetkili hamil ... Ltd. Şti'nden aldığını, müvekkil ile ...Ltd. Şti arasındaki ticari ilişki ise dilekçemiz ekinde sunmuş olduğumuz 30.05.2023 tarihli,...nolu, 50.220,80 TL bedelli faturaya dayandığını, fatura incelendiğinde müvekkil ile diğer davalı ... Ltd. Şti. arasında NYA KABLO1,5MM mal alımına ilişkin 50.220,80 TL bedelli bir mal alım-satımı gerçekleştiği görüleceğini, bu halde davacının, davalılar arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı iddiası gerçeği yansıtmadığını,... Ltd. Şti'nden aralarındaki ticari ilişkiye dayanarak aldığını da ispatla zorunlu olmadığını, zira müvekkil somut olayda iyiniyetli üçüncü kişi konumunda olduğunu, müvekkilin iyiniyetinin aksinin ispatı davacı üzerinde olduğunu, ancak davacının iddiası bedelsizlik iddiasına dayandığını, bu halde şahsi bir defi olan bedelsizlik iddiası doğrultusunda açılacak menfi tespit davasının yöneltileceği tek taraf, davalı ...Gıda Turizm Ltd. Şti. Olduğunu, müvekkil dava konusu D...Mecidiyeköy Şubesi'nin çek hesabından ...seri nolu, 24.07.2023 keşide tarihli 50.000,00-TL bedelli çekin ödenmemesi üzerine İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyası ile çekte kendisinden bir önceki cirenta olan ...Gıda Turizm Ltd. Şirketi ve çek keşidecisi ... aleyhinde icra takibi başlattığını, davacının dava dilekçesindeki iddiaları soyut ve hayatın olağan akışına aykırı iddialar olduğunu, davacının davasını ispatlayamadığını, bu sebeple öncelikle mahkemenizin 27.07.2023 tarihinde vermiş olduğu ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını, müvekkilin alacağına kavuşmasına hukuka ve kanuna aykırı, kötüniyetli olarak engel olan davalı aleyhine asıl alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini ve devamında davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER : ...A.Ş'den gelen; Çek numaras... (TCKN:..) adına kayıtlı Mecidiyeköy Şubesize ait ...numaralı hesaba bağlı olarak görüldüğü, çekte yasaklı kadu bulunduğunu, (İstanbul... Asliye Ticaret mahkemesi 21.07.2023 tarih,... sayılı yazı) çek ibraz edildiği ve 97 (yasaklı kod) ile işlme gördüğüne dair müzekkere cevabı, İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyası UYAP kayıtları.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; dava, davacının 24/07/2023 tarihli 50.000,00-TL bedelli ... Mecidiyeköy İstanbul Şubesine ait çekten dolayı davalı tarafa borçlu olup olmadığından ibaret Menfi Tespit davasıdır.
Davacı taraf vekili, müvekkilinin davaya konu çeki davalı ...Gıda Turz. San. Ve Tic. Ltd. Şti'ye işin yapılması halinde ticari danışmanlarına teslim edildiğini, ancak sonrasında işin yapılmayacağının anlaşıldığını, iş görüşmeleri yapılırken davaya konu söz konusu çekin teminat/avans amaçlı teslim edildiğini, işin yapılmayacağı anlaşıldıktan sonra da çekin tekrar müvekkiline teslim edilmediğini ve diğer davalılara çekin verildiğinin anlaşıldığını, oysaki davalılar ile hiçbir ticari ilişkilerinin bulunmadığını tüm bu sebeplerle dava konusu çek nedeniyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Faktoring A.Ş taraf vekili, davaya konu çeke ilişkin alacağın müvekkil şirket tarafından iyi niyetle temlik alındığını, müvekkili ile diğer davalılar arasında gerçek bir ticari ilişkinin bulunduğunu, davacının bedelsizlik definin müvekkil şirkete karşı ileri sürmesinin mümkün olmadığının, ispat külfetinin davacı tarafa ait olduğunu tüm bu sebeplerle davanın reddine ve İİK 72/4 maddesi uyarınca alacağına geç kavuşacak olması sebebiyle %20 tazminatın davacıdan alınarak müvekkile hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...Ltd. Şti taraf vekili, dava konusu çekin müvekkil tarafından davalılardan ...Gıda ile olan ticari ilişkisi kapsamında iyi niyetle alındığını, davacının dava konusu çekin teminat senedi olduğuna dair iddiası şahsi defi niteliğinde olduğundan müvekkile karşı ileri sürülemeyecğini tüm bu sebeplerle davacının davasını ispatlayamaması sebebiyle davanın reddine ve %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin 08/11/2023 tarihli celsesinin ara kararı gereği taraflara ait ticari defterlerin incelenmesine karar verilmiş ancak bilirkişi ücretinin yatırılmadığı, inceleme gününde davacı vekilinin Mahkeme kaleminde hazır olmadığı ve davalı...Faktoring Anonim Şirketi vekilinin incelemede hazır olduğu anlaşılmış olup, ticari defterler üzerinde inceleme yaptırılamadığına dair tutanak tutulduğu anlaşılmıştır.
Davacı vekilinin icra takibinin durdurulması şeklinde ihtiyati tedbir talebi mahkememizin ara kararı ile değerlendirilmiştir. Buna göre 2004 Sayılı İİK.'nun 72. maddesinde, "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir." şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Davanın menfi tespit davası olduğu ve icra takibinden önce açıldığı anlaşılmaktadır. 2004 sayılı Yasanın 72/2.maddesi uyarınca çek bedeli olan 50.000,00 TL'nin %15'i olan 7.500,00 TL nakdi veya gayri nakdi teminat karşılığında, dava konusu kılınan 24.07.2023 keşide tarihli, 50.000,00 TL bedelli çekin tahsilinin, dava tarihinden önce takibe geçilmemiş olması kaydı ve ayrıca iyi niyetli üçüncü kişilerin haklarını etkilememek ve iyi niyetli üçüncü kişiler yönünden sonuç doğurmamak kaydı ile icra takibinin davacı yönünden tedbiren durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Dava konusu çek aslının incelemesinde; ... Mecidiyeköy Şubesine ait ... çek numaralı 24/07/2023 keşide tarihli, İstanbul keşide yerli, 50.000,00-TL bedelli, keşidecisinin ..., lehdarının ve ilk cirantasının ...Gıda Turizm olduğu, ...Gıda tarafından çekin ...Yapı'ya ciro edildiği, yapılan diğer ciroların iptal edildiği, çekin ödeme yasağı kararı gereğince işlem yapılmayarak iade edildiği anlaşılmıştır.
Menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak alacağın varlığını iddia eden alacaklı davalı üzerinde olsa da menfi tespite konu borç kıymetli evraktan kaynaklanıp davacı yönünden kayıtsız şartsız bir borç ikrarı bulunduğundan ve davacı çekin ödeme aracı olarak değil de avans olarak verildiğini iddia ettiğinden ispat yükü davacı üzerindedir.
Borçlunun, temel borç ilişkisinden dolayı herhangi bir nedenle sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek açtığı menfi tespit davası, öğreti ve uygulamada bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası olarak adlandırılmaktadır. Bedelsizlik ise, bir kambiyo senedinin ihdasına neden olan temel alacağın herhangi bir nedenle mevcut olmamasıdır (İnan, Nurkut: Türk Hukukunda Hatır Senetleri ve Özellikle Hatır Bonoları, Ankara, 1969, s.16). Başka bir deyişle bir kambiyo taahhüdünün temel alacağı geçersizse ya da sona ermişse, o kambiyo taahhüdü bedelsiz demektir. Bu anlamda senedin bedelsiz sayılmasında esas alınan husus, temel borç ilişkisinin kendisi değil, bu temel borç ilişkisinden doğan temel alacaktır. Bu itibarla bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası ile maddi hukuk bakımından borcun mevcut olup olmadığının tespiti amaçlanmakta; borçlu olmadığını iddia eden borçluya, genel hükümlere göre bu durumu tespit imkânı verilmektedir. Dava neticesinde borçlu olunmadığının tespiti hâlinde ise davacı (borçlu) hakkında bir icra takibi başlatılması engellenmiş olacak veya başlatılan ve devam eden icra takibi iptal edilerek, davacının mevcut olmayan bir borcu ödemesi engellenmiş olacaktır.(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/40 E., 2021/542 K. Sayılı, 29.04.2021 tarihli ilamı)
Kural olarak çek, bir ödeme vasıtası olup, aksi kararlaştırılmadıkça mevcut bir borcun tediyesi amacı ile verildiği yönünde bir karine mevcuttur. Bu karinenin aksini iddia eden davacı, çeklerin avans olarak verildiğini ve karşılığında mal teslim edilmediğini yazılı delille ispatlamakla yükümlüdür. Satış sözleşmesinde tarafların edimlerini aksine anlaşma olmadıkları takdirde, aynı anda ifa etmeleri kural olduğundan, peşin satış karinesi uyarınca davacının çeklerin avans niteliğinde verildiğini ve karşılığında mal teslim edilmediğini kanıtlaması gerekir. (Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 15/05/2017 tarih, 2016/15867 esas ve 2017/3820 karar sayılı ilamı) Davacının takip konusu çekin avans çeki olarak verildiğini, bedelsiz olduğunu HMK'nın 201. maddesi uyarınca usulüne uygun olarak yazılı delille kanıtlaması gerekmektedir. Davacı tarafça dava konusu çekin avans olarak davalıya verildiği, ancak karşılığında işin yapılmadığını ileri sürülmüştür. Dava konusu çekin avans olduğuna dair yazılı bir delil bulunmamaktadır. Davacı tarafça, çekin avans olarak verildiği ve malların teslim edilmediğine dair ticari defter incelenmesine ilişkin ara kararın yerine getirilmesi için üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmemiş ve defter incelemesine katılmamıştır. Bu haliyle davacı tarafça iddialarının yazılı delil ile ispatlanamadığı ve davacının delil listesinde açıkça yemin delili de yer almadığından başkaca araştırılacak bir husus kalmamış davacı tarafından ispatlanamayan davanın reddine ile şartları oluşmadığından kötüniyet tazminatı talebinin de reddine karar vermek gerekmiştir.
Kötü niyet tazminatı talebi öğreti ve Yargıtay uygulamasına göre alacağın bulunmadığını bildiği veya bilmesi gereken bir durumda olduğu halde icra takibine girişen alacaklı kötü niyetli kabul edilir. Davalının icra takibine girişmekle kötü niyetli olduğu hususunun dosya kapsamında açıkça kanıtlanmamış olması ya da öyle olduğu açıkça kanıtlanmasına gerek olmaksızın dosya kapsamından açıkça anlaşılmasının mümkün olduğu bir durumun dosya kapsamında mevcut olmadığı, taraflara ait ticari defterlerin incelenerek esasa ilişkin bir kanıya varılamadığı anlaşıldığından bu itibarla kötü niyet tazminatı koşullarının bulunmadığı kanaati oluştuğundan davalı tarafın kötü niyet tazminat talebin reddine karar verilmiştir.
KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Davalı ... Malzeme tarafın kötü niyet tazminat talebinin koşulları oluşmadığından REDDİNE,
3-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 426,28-TL'nin yatıran tarafa iadesine,
4-Davalı ...Malzemeleri Ticaret Limited Şirketi, davalı ... Faktoring Anonim Şirketi kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 17.900,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak Davalı ... Limited Şirketi, davalı ... Faktoring Anonim Şirketi'ye verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Taraflarca tarafça yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafa re'sen iadesine,
Dair, davalı ... Finans ve daval...Yapı Malzeme vekilinin yüzüne karşı davacı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar usulen okundu, anlatıldı.
14/02/2024
Katip
¸e-imzalı
Hakim
¸e-imzalı
*Bu evrak 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.