T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/26 Esas
KARAR NO : 2024/691
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 11/01/2024
KARAR TARİHİ : 25/10/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan 11/01/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle; 23/07/2004 tarih 24431 sy. Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5216 sy. ...si Kanunu'nun 26. Maddesi çerçevesinde, ...lerine kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre ayrı tüzel kişiliği ve bütçeyi haiz ancak yerel yönetime bağlı iştirak şirketleri kurma yetkisi verildiğini, bu kapsamda ... Başkanlığı tarafından İstanbul'un deniz ulaşımına ve trafik çözümüne katkıda bulunmak amacıyla 30/09/2010 tarihinde ... San. Tic. A.Ş (Buradan itibaren “Müvekkili Şirket” olarak anılacaktır.) kurulduğunu, ... ... San. ve Tic. A.Ş'nin (Buradan itibaren “Davalı Şirket” olarak anılacaktır.) 4046 sy. Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında ...si'nin 18/06/2010 tarih ve 1573 sy. Kararı ile özelleştirilmesi ile birlikte; müvekkili şirket'in kurulduğu 30/09/2010 tarihinde müvekkili şirket ile Davalı Şirket arasında 4857 sy. İş Kanunu'nun 6. Maddesi kapsamında “işyeri devri” gerçekleştiğini ve Davalı Şirket alt işveren işçileri çalıştırılmaya devam edildiğini, müvekkili şirket tarafından ilgili mahkeme ilamları uyarınca kıdem tazminatı ile işçilik alacaklarına hak eden dava dışı 3 personele ilgili kıdem tazminatı ve diğer işçi alacakları ödemeleri gerçekleştirildiğini, işyeri devri düzenlemeleri ve ilgili diğer yasal mevzuat hem de mahkeme ilamları uyarınca davalı şirket nezdinde çalışılan dönem ve devir tarihindeki ücret üzerinden arabuluculuğa başvurularak davalı şirketten rücu isteminde bulunduğunu, müvekkili şirketin söz konusu rücu istemine davalı şirket tarafından karşılık verilmediğini, davacı müvekkili şirket tarafından dava dışı 3 adet personele tüm çalışma dönemini kapsar şekilde ödenen kıdem tazminatları ve diğer işçilik alacakları ile faizleri, fer'ileri ve yargılama giderleri hususunda Davalı Şirket nezdinde ve sorumluluğunda çalışılan dönem yönünden rücu edilmesi talepli işbu rücuen tazminat davasının ikame edilmesi zorunluluğu hasıl olduğunu, dava dışı 3 adet personelin kıdem tazminatı ile işçi alacaklarına hak kazanmış oldukları hususu; kesinleşmiş iş mahkemeleri ilamları ile kesin hüküm altında olduğunu, işbu dava konusu rücu alacakları dava dışı çalışanlar olan ..., ... ... ... ve ... ...'a yapılan kıdem tazminatı ile işçilik alacakları ödemeleri olduğunu, söz konusu ödemelerin hukuki dayanağı ve miktarları sırasıyla; ... için ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesi 2021/... E. 2021/... K. Sayılı ilamı ve Yargıtay ... Hukuk Dairesi 2021/... E. 2021/... K. Sayılı onama ilamı ile, ... ... ... için .... İş Mahkemesi 2013/... E. 2018/... K. Sayılı ilamı ve ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesi 2020/... E. 2021/... K. sayılı kesin ilamı ile, ... ... için ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesi 2017/... F. 2021/... K. Sayılı kesin kararı İle hüküm altına alındığını, söz konusu ilamları işbu dava dilekçe ekinde mahkeme'nin dikkatine sunarak dosyaların celplerini talep ettiklerini, yapılan ödemeler ve hukuki dayanakları mahkeme ilamları ile tespit edilmiş olduğu gibi söz konusu ilamlar incelendiğinde davalı şirketin müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulduğunu, mahkeme ilamlarının yanı sıra davalı şirketin aynı zamanda ilgili yasal mevzuat gereği söz konusu kıdem tazminatı ve işçilik alacaklarından sorumlu olduğunu, söz konusu mahkeme ilamları doğrultusunda müştereken ve müteselsilen sorumluluğa yönelik hüküm kurulmuşsa da müvekkili şirket hükmedilen bedellerin tamamını cebri icra baskısı ile ödemek zorunda kaldığını, bu itibarla rücu hakkı doğmuş bulunduğunu, anılan mahkeme ilamları doğrultusunda işbu dava dışı işçilerden; ... tarafından ... . İcra Müdürlüğü 2020/... . Sayılı dosyası, ... ... ... tarafından .... İcra Müdürlüğü 2018/...E. Sayılı dosyası ve ... ... tarafından .... İcra Müdürlüğü 2017/... SE. Sayılı dosyası ikame edilerek işçilik alacakları cebri icra yoluyla takip edildiğini, müşterek müteselsil sorumluluk söz konusu olsa da söz konusu icra dosyaları nezdinde ödeme emri müvekkili şirkete tebliğ edildiğini, anılan hükümle belirlenen tutarlar süreç içerisinde işleyen faizleriyle birlikte müvekkili şirket tarafından ödendiğini, söz konusu icra dosyaları nezdinde müvekkili şirket tarafından ödemeler gerçekleştirildiğini, yargılamaya dayanak mahkeme ilamlarının yanı sıra; dava konusu tazminat ödemelerinin işçilere yapıldığı tarihler itibariyle henüz zamanaşımı süresinin dolmadığını, huzurdaki davanın 10 yıllık zamanaşımı süresi dahilinde açıldığını ve davalı şirket'in kıdem tazminatı sorumluluğunun doğduğu tartışmasız olduğunu, taraflarınca 14.12.2023 tarihinde işbu ticari alacak için başvuruda bulunularak Arabuluculuk Daire Başkanlığı'nın 2023/ ... arabuluculuk numaralı dosyası ikame edildiğini, söz konusu arabuluculuk görüşmeleri neticesinde dosya anlaşamama üzerine kapatıldığını, davanın kabulüne, önceki dönem asıl işvereni olan davalı şirket dönemindeki çalışmalar yönünden dava dışı personellere ödenmiş işçilik alacakları, faizleri ve yargılama giderleri de dahil olmak üzere tüm fer'ileri ile birlikte olmak üzere toplam 78.132,97-TL'nin rücuen, ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
CEVAP : Davalı vekili tarafından sunulan 25/01/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından ... aleyhine ikame edilen işbu davada, somut olayda iş yeri devri bulunmadığına dair aşağıdaki açıklamalarımıza halel gelmemek ve hiçbir kabul anlamına gelmemek kaydıyla, zamanaşımı definde bulunduklarını, işyeri devri durumunda devreden şirketin devralan şirket ile birlikte sorumluluğu 2 yıl ile sınırlı olup davacının devrin gerçekleştiği tarih iddiasından da işbu 2 yıllık sorumluluk süresi müvekkili şirket bakımından sona erdiğini, dava anılı sürede açılmadığından reddi gerektiğini, ...' nun sorumluluğu 30.09.2010 yılını takiben 2 yıllık süre sonunda sona erdiğini, ..., ...sinin 4046 sayılı Özelleştirme Kanunu çerçevesinde yapmış olduğu "... nun %100 Oranındaki Hissesinin Satışına İlişkin İhale" sonucu özelleştirildiğini ve belediye hisselerinin tamamı ... A.Ş. , ... A.Ş., ... ve ... A.Ş. ortak girişim grubunun kurmuş olduğu ... Anonim Şirketine ( Ortak Girişim Grubu ) devredildiğini ve özelleştirildiğini, ... A.Ş. , özelleştirme öncesi süreçte 5393 sayılı Belediyeler Kanununun 67. maddesinde verilen yetki gereği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında gemi hizmetleri, özel güvenlik hizmetleri, atölye hizmetleri, gişe ve terminal hizmetleri, temizlik hizmetleri, yemek hizmetleri vs. teknik alanlarda hizmet alımına gittiğini ve bu kapsamda kanunun kendisine tanıdığı ruhsat dahilinde, usulüne uygun hizmet alımı ihaleleri yaptığını, bu bağlamda da, davacının dava dilekçesinde isimlerini belirttiği ve kıdem tazminatı ödemesi yaptığını ifade ettiği personeller müvekkili şirketin hizmet alımı yaptığı alt işveren şirketlerde istihdam edilen personelleri olduğunu, hiçbir kabul anlamına gelmemek kaydıyla bir an için bir işyeri devri olgusundan söz edilecek olsa dahi işbu hukuki ilişki ancak ve ancak söz konusu personellerin işvereni olan şirketler ile davacı arasında meydana gelmiş sayılacağını, İş Kanunu m. 2/VI ve VII' de öngörülen koşul ve sınırlamalar 5538 sayılı Kanun'un madde 18 ile gerçekleştirilmiş değişiklikten itibaren, kamu kesimi işverenlerini bağlamayacak; söz konusu koşul ve sınırlamalar, sadece özel kesim işverenleri için geçerli olacağını, ... 16.06.2011 tarihinde özelleştirilmiş olup dava dilekçesinde belirtilen 30.09.2010 tarihi itibariyle kamu işvereni konumunda olduğunu, davacının bahsettiği alacak var olsa dahi İş Kanunu gereği kamu kuruluşlarında devir halinde son iş yerinden ödeme gerçekleştirilmesi gerektiğini, dava dışı üçüncü kişilere gerçekleşen ödeme son işverenin yükümlülüğünde olduğunu, somut olayda herhangi bir iş yeri devri bulunmadığı gibi, davacı tarafça kıdem tazminatı ödemesi yapılan personeller ... çalışanı olmadığından müvekkili şirkete herhangi bir sorumluluk atfedilmesi mevzu bahis olmadığını, davanın öncelikle ... Başkanlığı'na akabinde personellerin 30.09.2010 tarihi öncesinde SGK'lı olarak çalıştıkları şirketlere ihbar edilmesini talep ettiklerini, işbu davanın öncelikle zamanaşımı defimiz kapsamında usulden reddine, yasal dayanaktan yoksun davanın her halükarda esastan reddine, yargılama giderlerinin ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmişlerdir.
CEVAP : İhbar olunan ... Başkanlığı vekili tarafından sunulan 28/05/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; sorumluluk hukukunun genel kuralı uyarınca, idarenin sorumlu olabilmesi için hukuka aykırı eyleminin bulunması, bir zararın meydana gelmesi, haksız eylemle zarar arasında uygun illiyet bağının bulunması zorunluğu olduğunu, Anayasanın 125. Maddesinde düzenlenen idarenin kendi işlem ve eylemlerinden doğan zararların ödenmesine ilişkin hükmünde; idarenin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek için ortada bir zararın bulunması ve bunun idarcye yüklenebilir bir eylem veya işlemden doğması gerektiğini, bu koşullardan birinin eksikliği idarenin tazmin yükümünü ortadan kaldıracağını, zarar gören kişinin eylemi, üçüncü kişilerin eylemi ve mücbir sebepler sorumluluğu ortadan kaldıran haller olarak sayıldığını, idarenin tazmin sorumluluğunu doğuran nedenler; Herhangi bir idari etkinlik ya da yapılması gereken bir eylemin yapılmaması şeklinde cereyan etmiş, zarar doğurucu bir idari tutum ve davranış olması Kusur aranan sorumlulukta, idari tulum ve davranışta idarenin kusurlu olması Zarar doğuran davranışın idare adına ya da idare tarafından yapılması (zarar doğurucu davranışın idareye bağlanması olanağı yoksa, idare zarardan sorumlu tutulamaz) Sosyal kusur ilkesine dayalı durumlar dışında. zarar ile zararın dayandırıldığı idari eylem ya da işlem arasında neden-sonuç ilişkisinin (illiyet bağının) bulunması Zararın gerçek ve gerçekleşmiş olması, maddi de manevide olsa özel bir zarar olması olduğunu, idarelerin tazmin sorumluluğunu ortadan kaldıran nedenler de; Zarar ile idari eylem ve işlem arasında neden-sonuç ilişkisininlilliyet bağının) bulunmaması Hizmet kusuruna dayanan sorumlulukta zararın 3. kişilerin eylem ve işlemiyle meydana gelmesi olduğunu, ilgililerin hukukça korunan maddi ve manevi değerlerinde zarar verici olaydan sonra ortaya çıkan durumla önceki durum arasında görülen farkın karşılığına tazmin borcu denildiğini, maddi tazminat konusu bir hukuk süjesinin mal varlığında görülen ve parayla değerlendirilebilen azalma veya çoğalma olanağından yoksun kalma olduğunu, talep edilen tazminatın şartları müvekkili idare açısından gerçekleşmediğini, bir kimse aleyhine tazminata hükmedilebilmesi için, kişinin kusurlu bir eyleminin bulunması, bu kusurlu eylem neticesinde bir zarar doğması, kusurlu hareket ile bu zarar arasında uygun illiyet bağının bulunması ve bu üç şartın birlikte gerçekleşmesi gerektiğini, İdarenin kusurlu bir eylemi bulunmadığını, İdareye kusur ve sorumluluk atfi mümkün olmadığını, dava konusu olayla hiçbir ilgisi olmayan, kusurlu bir eylemi bulunmayan müvekkili idare açısından davanı reddi gerektiğini, haksız ve mesnetsiz davanın adereleri yönünden reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa aidiyetine karar verilmesini talep etmişlerdir.
İhbar olunan ... Limited Şirketi tarafından davaya cevap verilmemiştir.
İhbar olunan ... Limited Şirketi tarafından davaya cevap verilmemiştir.
İhbar olunan ... Limited Şirketi tarafından davaya cevap verilmemiştir.
DELİLLER :
... İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı icra dosyası, .... İcra Müdürlüğünün 2017/... Esas sayılı icra dosyası, .... İcra Müdürlüğünün 2018/... Esas sayılı icra dosyası, .... İş Mahkemesinin 2013/... Esas sayılı dosyası, .... İş Mahkemesinin 2012/... Esas sayılı dosyası, .... İş Mahkemesinin 2013/... Esas sayılı dosyası, bilirkişi raporu, bilirkişi ek raporu, sözleşme, emsal bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı.
.... İş Mahkemesinin 2013/... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacısının ... ... ... olduğu, davalılarının dosyamız davacısı ve davalısının olduğu, davanın 26/07/2013 tarihinde açıldığı, kıdem tazminatı, fazla çalışma, yıllık izin, maaş farkı, ikramiye alacağı, genel tatil alacağı gibi işçilik alacaklarından davalıların müştereken ve müteselsilen sorumluluğuna hükmedilmiştir. ... Mahkemesi 47.Hukuk Dairesinin 2020/... esas 2021/ ... karar sayılı ilamı ile yerel mahkeme tarafından verilen karar kesinleşmiştir.
.... İş Mahkemesinin 2012/... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacısının ... olduğu, davalılarının dosyamız davacısı ve davalısının olduğu, davanın 19/10/2012 tarihinde açıldığı, kıdem tazminatı, fazla çalışma, yıllık izin, maaş farkı, ikramiye alacağı, genel tatil alacağı gibi işçilik alacaklarına hükmedildiği, ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 2017/... esas 2019/... karar sayılı ilamı ile yeniden karar verilerek davalıların müştereken ve müteselsilen sorumluluğuna hükmedilmiştir.
.... İş Mahkemesinin 2013/... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacısının ... ... olduğu, davalılardan birinin dosyamız davacısı olduğu, dosyamız davalısının ihbar olunan olduğu, davanın 23/09/2013 tarihinde açıldığı, kıdem tazminatı, fazla çalışma, yıllık izin, genel tatil alacağı gibi işçilik alacaklarına hükmedildiği, ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 2017/... esas 2021/... karar sayılı ilamı ile yeniden karar verilerek davalıların müştereken ve müteselsilen sorumluluğuna hükmedilerek kararın kesinleştiği görülmüştür.
Bilirkişi ... tarafından hazırlanan 24/04/2024 tarihli bilirkişi raporunda; "...Bir işyerini devralanlar, çalışanları da kendiliğinden devralmış sayılır. Çalışanların devirden önce doğmuş olabilecek alacaklarından, devralan işveren de sorumludur. İşyerlerini devreden işverenler de, kendi dönemlerinde doğmuş olan işçilik alacaklarından (ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücretleri) 2 yıl boyunca sorumlu olmaya devam eder. Kıdem tazminatı açısından ise, işyerini devreden ve devralan kendi dönemlerine oranla sorumludur. Feshe bağlı alacaklardan olan yıllık izin ücreti ve ihbar tazminatı alacağından yeni işveren iş akdinin feshi halinde tek başına sorumlu olacaktır. Dosyaya mübrez ..., ... ... ... ve ... ...'a ait kararlar incelendiğinde; alacak kalemlerinin kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, genel tatil amaçlı çalışma ücreti, bayram çalışma ücreti, yıllık izin ücreti, maaş fark alacağı, ikramiye alacağı, sosyal haklar taleplerinin olduğu görünmektedir. Dosya kapsamına mübrez kararlarda hükmedilen işçilik alacaklarının çalışılan hangi tarih aralıkları için olduğu belirtilmemiştir. Dosya kapsamına mübrez ... ... ... dosyasına ait bilirkişi heyet raporunda maaş fark alacağı, fazla mesai alacağı, genel tatil alacağı, ikramiye alacağı, sosyal haklar 2012 yılı ve sonrası için hesaplanmıştır. Hesaplanan bu dönemler devir sonrasına -... San ve Tic A. Ş. dönemine- ait olduğu için bu alacak kalemlerinden ... ... San ve Tic A, Ş.'de çalışılan dönemi kapsamadığından sorumluluğu bulunmamaktadır. ... ... ... için 9.448,84TL kıdem tazminatı alacağına karar verilmiştir. ... ... ...'ın 19.03.2005-14.03.2013 tarihleri arasında toplam çalışma süresi 7Yıl 11Ay 25Gündür. 19.03.2005-30.09.2010 tarihleri arasında (... A.Ş. sorumluluğundaki dönem) çalışma süresi 5Yıl 6 Ay 11Gündür. Davacının 19.03.2005-30.09.2010(2016gün) tarihleri arasındaki çalışma süresi toplam çalışma süresine(291Ogün) oranlandığında 2016/291 0-0,6928 çıkmaktadır. ... ... ...'a ait ilamda 9.448,84TL kıdem tazminatı alacağına karar verilmiştir. ... ... ... için ... ... San ve Tic A. Ş.'nin Kıdem Tazminatı Sorumluluğu 9.448,84 x 0,6928 6.546,16TL hesaplanmıştır. ... ... ... bütün alacakları faiz ve diğer giderlerle birlikte toplam 117.600TL ödeme yapıldığını gösterir ... Bankası banka dekontu ibraz edilmiştir. Mahkeme kararı ile hükmedilen toplam tutar 9.448,84TL(Kıdem tazminatı) + 12.584.28TL( Yıllık izin alacağı) + 13.441,08TL(Maaş Farkı) + 5 712,53TL (İkramiye alacağı) + 6.344,84TL(Fazla mesai alacağı) + 1.529,52TL(Genel tatil alacağı) + 49.061,09TL'dir. Hesaplanan kıdem tazminatının(6.546,16TL) toplam miktara oranı 6.546,16 / 49.061,09 = 0,131594'tür. Bu oran ödenen toplam alacak miktarı( 117.600TL) ile orantılandığında 0,131594 x 117.600 = 15.475,45TL kıdem tazminatı alacağı hesaplanmıştır. ... ve ... ...'a ait alacak kalemlerinin hangi dönemlere ilişkin olduğu dosya kapsamından anlaşılamadığından, dosya kapsamında bu işçilere ilişkin dava dosyalarına sunulmuş bilirkişi raporları ibraz edilmediğinden, bu işçilere ilişkin hesaplama yapılamamıştır. yukarıda yapılan açıklamalar ve mevcut tüm delillerin nihai takdir ve değerlendirilmesi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere taleple bağlı kalınarak davacının alacaklarının hesaplandığına, ... ve ... ...'a ait alacak kalemlerinin hangi çalışma dönemine ait hesaplandığı anlaşılamadığından bu işçiler için hesaplama yapılamadığı..." görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Bilirkişi ... tarafından hazırlanan 03/07/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda; "...Bir işyerini devralanlar, çalışanları da kendiliğinden devralmış sayılır. Çalışanların devirden önce doğmuş olabilecek alacaklarından, devralan işveren de sorumludur. İşyerlerini devreden işverenler de, kendi dönemlerinde doğmuş olan işçilik alacaklarından (ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücretleri) 2 yıl boyunca sorumlu olmaya devam eder. Kıdem tazminatı açısından ise, işyerini devreden ve devralan kendi dönemlerine oranla sorumludur. Feshe bağlı alacaklardan olan yıllık izin ücreti ve ihbar tazminatı alacağından yeni işveren iş akdinin feshi halinde tek başına sorumlu olacaktır. Dava; 3 işçi(..., ... ... ... ve ... ...) için ödenen işçilik alacak kalemleri için açılmıştır. Dosyaya mübrez ..., ... ... ... ve ... ...'a ait kararlar incelendiğinde; alacak kalemlerinin kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, genel tatil amaçlı çalışma ücreti, bayram çalışma ücreti, yıllık izin ücreti, maaş fark alacağı, ikramiye alacağı, sosyal haklar taleplerinin olduğu görünmektedir. İşçilerin açtığı dava dilekçelerinde; ... ...'ın dava tarihinin 26.07.2013, ...'ın dava tarihinin 19.10.2012, ... ...'un dava tarihinin 23.09.2013 olduğu görünmektedir. 30.09.2010 tarihinde ... ... San ve Tic A. Ş. işyeri devrini ... San ve Tic A. Ş.'ye gerçekleştirmiştir. İşyerlerini devreden işverenler de, kendi dönemlerinde doğmuş olan işçilik alacaklarından (ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücretleri) 2 yıl boyunca sorumlu olduğundan ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücreti talepleri için 30.09.2010 tarihine 2 yıl eklendiğinde; bu alacak talepleri için sorumluluğun sona erme tarihi 30.09.2012'dir. İşçilik alacakları talep edilen bütün işçilerin dava açma tarihleri 30.09.2012 tarihinden sonra olduğundan hesaplamalar sadece kıdem tazminatı alacağı talebi için yapılmıştır. ... ... ... için ödenen işçilik alacak taleplerine ilişkin hesaplamalar; Dosya kapsamına mübrez ... ... ... dosyasına ait bilirkişi heyet raporunda maaş fark alacağı, fazla mesai alacağı, genel tatil alacağı, ikramiye alacağı, sosyal haklar 2012 yılı ve sonrası için hesaplanmıştır. Hesaplanan bu dönemler devir sonrasına -... San ve Tic A. Ş. dönemine- ait olduğu için bu alacak kalemlerinden ... ... San ve Tic A. Ş.'de çalışılan dönemi kapsamadığından sorumluluğu bulunmamaktadır. — ... ... ... için 9.448,84TL kıdem tazminatı alacağına karar verilmiştir. ... ...'ın 19.03.2005-14.03.2013 tarihleri arasında toplam çalışma süresi 7Yıl 11Ay 25Gündür. 19.03.2005-30.09.2010 tarihleri arasında (... A.Ş. sorumluluğundaki dönem) çalışma süresi 5Yıl 6Ay 11Gündür. Davacının 19.03.2005-30.09.2010(2016gün) tarihleri arasındaki çalışma süresi toplam çalışma süresine(2910gün) oranlandığında 2016/2910=0,6928 çıkmaktadır. ... ... ...'a ait ilamda 9.448,84TL kıdem tazminatı alacağına karar verilmiştir. ... ... için ... ... San ve Tic A. Ş.'nin Kıdem Tazminatı Sorumluluğu 9.448,84 x 0,6928 = 6.546,16TL hesaplanmıştır. ... ... ... bütün alacakları faiz ve diğer giderlerle birlikte toplam 117.600TL ödeme yapıldığını gösterir ... Bankası banka dekontu ibraz edilmiştir. Mahkeme kararı ile hükmedilen toplam tutar 9.448, 84TL(Kıdem tazminatı) + 12.584,28TL(Yıllık izin alacağı) +13.441,08TL(Maaş Farkı) + 5.712,53TL(İkramiye alacağı) + 6.344,84TL (Fazla mesai alacağı) + 1.529,52TL(Genel tatil alacağı) = 49,061,09TL'dir. Hesaplanan kıdem tazminatının(6.546,16TL) toplam miktara oranı 6.546,16 / 49.061,09 = 0,131594'tür. Bu oran ödenen toplam alacak miktarı(117.600TL) ile orantılandığında 0,131594 x 117.600 = 15.475,45TL kıdem tazminatı alacağı hesaplanmıştır. ... için ödenen işçilik alacak taleplerine ilişkin hesaplamalar; Dosya kapsamına mübrez ... dosyasına ait bilirkişi heyet raporunda ... için 11.806,16TL kıdem tazimatı ve fark alacaklarının bulunduğuna karar verilmiştir. T.C. ... BAM ... Hukuk Dairesi 2017/ ... -2019/... sayılı kararında 11.806,16TL net kıdem tazminatının(davalı ... A.Ş. yönünden 2.000TL'sinin 19.12.2012 tarihinden, bakiye 9.806,12TL'sinin 09.03.2017 tarihinden itibaren yasal faiziyle) 09.07.2012 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir. ...'a bütün alacakları faiz ve diğer giderlerle birlikte toplam 217.700TL ödeme yapıldığını gösterir ... Bankası banka dekontu ibraz edilmiştir. Mahkeme kararı ile hükmedilen toplam tutar 11.806,16TL(Kıdem tazminatı) + 8.677,37TL(Yıllık izin alacağı) + 37.421,40TL(Maaş Farkı) + 25.539,38TL (İkramiye alacağı) + 2.132,34TL(Fazla mesai alacağı) + 2.744,49TL (Genel tatil alacağı) + 7.198,87TL(Sosyal Haklar) = 95.520,01TL'dir. Hesaplanan kıdem tazminatının(11.806,16TL) toplam miktara oranı 11.806,16 / 95.520,01 = 0,1235988'dir. Bu oran ödenen toplam alacak miktarı(217.700TL) ile orantılandığında 0,1235988 x 217.700 = 26.907,46TL kıdem tazminatı alacağı hesaplanmıştır. ... ... için ödenen işçilik alacak taleplerine ilişkin hesaplamalar; ... ...'un toplam hizmet süresi 09.05.2005-18.05.2013 tarihleri arasında 8Yıl 11Gündür. ... ...'un devir tarihine kadar (09.05.2005-30.09.2010) çalışma süresi 5 Yıl 4Ay 21Gündür. Davacının 09.05.2005-30.09.2010(1966gün) tarihleri arasındaki çalışma süresi toplam çalışma süresine(2931 gün) oranlandığında ... çıkmaktadır. ... ...'a ait ilamda 15.719,99'TL kıdem tazminatı alacağına karar verilmiştir. ... ... için ... ... San ve Tic A. Ş.'nin Kıdem Tazminatı Sorumluluğu 15.719,99 x 0,670761 = 10.544,35TL hesaplanmıştır. ... ...'a bütün alacakları faiz ve diğer giderlerle birlikte toplam 72.740TL ödeme yapıldığını gösterir ... Bankası banka dekontu ibraz edilmiştir. Mahkeme kararı ile hükmedilen toplam tutar 15.719,99TL(Kıdem tazminatı) + 3.033,34TL(Yıllık izin alacağı) + 5.843,64TL (Fazla mesai alacağı) + 474,77TL(Genel tatil alacağı) = 25.071,74TL dir. Hesaplanan kıdem tazminatının(10.544,35TL) toplam miktara oranı 10.544,35 / 25.071,74 + 0,420567'dir. Bu oran ödenen toplam alacak miktarı(72.740TL) ile orantılandığında 0,420567 x 72.740 = 30.592,05TL kıdem tazminatı alacağı hesaplanmıştır. ..., ... ... ... ve ... ... için hesaplanan toplam alacak miktarı; 15.475,45TL + 26.907,46TL + 30.592,05TL = 72.974,96TL hesaplanmıştır..." sonuç ve kanaatini bildirmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME ve GEREKÇE:
Dava, dava dışı işçilere ödenen işçilik alacaklarından (kıdem tazminatı, fazla mesai, genel tatil, yıllık izin, ikramiye, fark ücretler vb.) kaynaklı rücuen alacak davasıdır. Mahkememiz görevli ve yetkili, tarafların, taraf ve dava ehliyeti vardır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.
İşçi alacakları nedeniyle asıl ve alt işveren işçiye karşı müteselsilen sorumludur. Asıl işveren ile alt işveren arasındaki uyuşmazlıklarda ise genel hükümler uygulanır. Bu nedenle taraflar arasındaki uyuşmazlığın sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir.
Asıl işverenle alt işverenler arasında yapılan hizmet akitlerine göre yapılan iş kapsamında ve değişen alt işverenlere ait işyerinde ara vermeden çalışan işçilerin işçilik alacakları için açtıkları davalar sonunda ödenmesine karar verilen miktarlardan alacaklı işçiye karşı her biri müteselsilen sorumludurlar. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (işçiye karşı) müteselsilen sorumludurlar. İç ilişkide (alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki ilişkide) ise, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilirler. 6098 sayılı TBK’nun 167. (818 sayılı BK nun 146. m.) maddesindeki düzenleme uyarınca, aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça müteselsil sorumlulardan her biri alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu olacaklardır. Yasa hükmünde eşit sorumluluğun müteselsil borçlularda aksinin kararlaştırılmaması halinde uygulanacağı belirtilmiştir.
Dava dışı işçinin çalışmış olduğu her bir alt işveren dönemine isabet eden işçilik alacaklarından, ilgili olan alt işveren sorumlu olacağından, davalı alt işverenin sorumluluğu da sadece kendi dönemiyle sınırlı olmalıdır. Davalının “son işveren“ olması da bu sonucu değiştirmez. Bununla birlikte feshe bağlı bir hak olan ihbar tazminatından ise, diğer işverenler sorumlu olmayıp, sadece son işveren sorumludur. Başka bir ifadeyle davacı üst işveren, dava dışı işçiye ödemiş olduğu ihbar tazminatını ancak son işverenden rücuen tahsilini talep edebilir. Bunun dışındaki tüm işçilik alacaklarından ise, işçinin çalışmış olduğu dava dışı ve davalı alt işverenler, davacı üst işverene karşı, kendi dönemleriyle sınırlı olmak üzere sorumludurlar. Davalının kendisi dışında başka alt işveren bünyesinde dava dışı işçinin çalışıp çalışmadığı araştırılıp, kendi dönemiyle sınırlı sorumlu tutulması gerekmektedir. (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 2014/42038 E, 2016/761 K)
Yargıtay uygulamaları doğrultusunda asıl işveren ile alt işveren arasında imzalanan sözleşmelerde işçilik alacaklarından hangi tarafın sorumlu olacağına dair hüküm bulunması halinde sözleşmedeki hükme göre sorumluluğun belirleneceği, sözleşmede hüküm bulunmadığı hallerde ise yarı yarıya sorumluluk esasına işçilik alacaklarından asıl işveren ile alt işverenin sorumlu olacağının belirlenmiştir.
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 23/03/2021 tarihli 2021/616 E. 2021/1083 K. sayılı ilamında; "... Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.
İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır." şeklindedir.
Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır.
Feshe bağlı diğer haklar olan ihbar tazminatı ve kullanılmayan izin ücretlerinden son işveren sorumlu olup, devreden işverenin bu işçilik alacaklarından herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.
İşyerinin devredildiği tarihe kadar doğmuş bulunan ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücretlerinden 4857 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi uyarınca devreden işveren ile devralan işveren müştereken müteselsilen sorumlu olup, devreden açısından bu süre devir tarihinden itibaren iki yıl süreyle sınırlıdır. Devir tarihinden sonraki çalışmalar sebebiyle doğan sözü edilen işçilik alacakları sebebiyle devreden işverenin sorumluluğunun olmadığı açıktır. Bu bakımdan devirden sonraya ait ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücreti gibi işçilik alacaklarından devralan işveren tek başına sorumlu olacaktır.
Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır.
Tüm dosya kapsamında toplanan delillerden; 30.09.2010 tarihinde ... ... San ve Tic A. Ş. işyerinin ... San ve Tic A. Ş.'ye devredildiği ve SGK kayıtlarında dava dışı işçi ... ... ...'ın 19.03.2005-14.03.2013 tarihleri arasında 7 yıl 11ay 25 gün çalıştığı, dava dışı işçi ... ...'ın 19.03.2005-03/07/2012 tarihleri arasında 7 yıl 3ay 14gün çalıştığı, dava dışı işçi ... ...'un 09.05.2005-18.05.2013 tarihleri arasında 8 yıl 11 gün çalıştığı, çalışanların devirden önce doğmuş olabilecek alacaklarından, devralan işveren de sorumlu olup işyerlerini devreden işverenler de, kendi dönemlerinde doğmuş olan işçilik alacaklarından (ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücretleri) 2 yıl boyunca sorumlu olmaya devam eder. Dosya kapsamında devir tarihi 30.09.2010 olup 2 yıl eklendiğinde bu alacak talepleri için sorumluluğun sona erme tarihi 30.09.2012 olduğu, işçilik alacakları talep edilen bütün işçilerin dava açma tarihleri 30.09.2012 tarihinden sonra olduğu ve iki yıllık süre dolduğundan davalının sadece kıdem tazminatı yönünden sorumluluğunun bulunduğu, diğer işçilik alacakları yönünden sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmıştır. Kıdem tazminatı açısından ise, işyerini devreden ve devralan kendi dönemlerindeki çalışma süresine oranla sorumlu olduğundan dava dışı işçilere icra dosyaları ile yapılan ödemelerden dolayı davalının sorumlu olduğu miktarlar bilirkişi raporu ile hesaplanmış ve bilirkişi raporu olaya uygun ve denetime elverişli olduğundan itibar edilerek hükme esas alınmış olup davalı işverenin işçinin çalıştığı dönem itibari ile işçilik alacaklarından sorumlu olduğu sabit olduğundan davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (kabul oranı: %93,40 )
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın Kısmen KABULÜ ile; 72.974,96TL nin ödeme tarihlerinden (15.475,45TL için 18.01.2022 tarihinden, 26.907,46TL için 17.12.2021 tarihinden, 30.592,05TL için 31.12.2021 tarihinden) itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin taleplerin Reddine,
2-Alınması gereken harç 4.984,92TL olduğundan peşin alınan harcın mahsubu ile bakiye 3.650,60TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan ve mahsup edilen 1.334,32TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı kendisini vekil marifetiyle temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan 30.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan bilirkişi gideri, tanık gideri ve posta giderinden ibaret toplam 6.158,40TL yargılama giderinin kabul oranına göre 5.751,95TL sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, artan kısmının üzerinde bırakılmasına,
6-Dava kısmen reddedildiğinden ve davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince 5.158,01TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Davalı tarafından yapılan toplam 560,80TL yargılama giderinin ret oranına göre 37,01TL sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, artan kısmının üzerinde bırakılmasına,
8-Arabuluculuk başvuru dosyasından yapılmış olan 3.600,00-TL yargılama masrafının 3.362,40TL sinin davalıdan, 237,60TL sinin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
9-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde yatıran resen iadesine,
Dair, HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 25/10/2024
Katip ...
¸e-imzalı
Hakim ...
¸e-imzalı
Bu belge 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında E-İmza ile imzalanmıştır.