T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/334 Esas
KARAR NO:2025/452
DAVA:Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ :06/06/2024
KARAR TARİHİ:09/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı tarafın 06/12/2023 tarihinde 540 Kg ''...'' satışının 375,00-TL birim fiyatla toplamda 202.500,00-TL + KDV olmak üzere satışı hususunda anlaştığını, davalı tarafça müvekkiline ... no'lu 06/12/2023 tarihli fatura kesildiğini malın teslim tarihi olarak 11/12/2023 tarihi kararlaştırıldığını, müvekkilinin, kendilerine teslimatın yapılacağı tarih de karalaştırıldığından davalı şirketle yaptıkları anlaşmaya duyduğu güven ile hareket ederek dava dışı ... Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ile 540,00 Kg ''...'' ürünün Kg birim fiyatı 520,00-TL'den olmak üzere toplamda 280.800,00-TL + KDV olmak üzere satışı hususunda anlaştıklarını, yapılan sözleşme uyarınca müvekkili şirket tarafından 12/12/2023 tarihinde 540 Kg ürün kraft torbalarda alıcının deposuna teslim edileceğini, müvekkili şirketin, davalı şirket ile anlaştığı 11/12/2023 tarihli teslim günü geldiğinde faturaya konu ... ürünlerinin tarafına tesliminin yapılmaması üzerine davalı şirket ile iletişime geçtiğini, davalı tarafa faturanın sisteme işlendiğini, müşterilerinin ürünü beklediğini belirtse de davalı şirketten teslimin iptal olduğuna dair dönüt aldığını, müvekkili firmanın faturayı sistemlerine işlediğini, teslimat için beklemekteyken davalının yeni satış teklifi içeren bir mail ilettiğini, ürünün teslimi için anlaşılan tarihte teslimatı yapmadığını ve edimi ifada temerrüde düştüğünü, müvekkili firmaya iletilen yeni satış teklifinde birim fiyatının 530,00-TL olarak düzenlendiğini, toplamda 540 kg organik ham kako nibsi satışı hususunda anlaşan tarafların anlaştıkları önceki düzenlenen faturaya ilişkin toplam ödeme 204.525,00-TL tutarındayken, yeni satış teklif formuna göre müvekkili firmadan talep edilen toplam ödeme 289.062,00-TL tutarlı olduğunu, müvekkili firma tarafından her ne kadar 13/12/2023 tarihinde yukarıda belirtilen sebeplerle davalı tarafın müvekkili firmaya yaptığı satış kapsamında faturaya konu ürünleri teslim borcunu ifa etmeleri aksi takdirde başta müspet zararları olmak üzere tüm yasal hakları kullanacakları ihtar edilse de kep üzerinden gönderilen iletiye cevap verilmediğini, müvekkili firmanın teslime ilişkin herhangi bir dönüş yapmayan ve kendilerine ilettikleri yeni satış teklif formuyla takribi 85.000,00-TL fazla ödeme talep eden davalı tarafın temerrüde uğramasından dolayı anlaştıkları ... Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ile yaptıkları sözleşmeye binaen 12/12/2023 tarihinde teslimi gerçekleştiremediğin ve sözleşmede belirtilen 150.000,00-TL cezai şart bedeli ile karşılaştığını, müvekkili firmanın toplam 204.525,00-TL ödeme ile malın satın alınması için anlaşmışsa da davalı tarafın teslimatı yapmaması neticesinde, sözleşme akdettikleri dava dışı ... Gıda San. ve Tic. Ltd. Şirketi'ne ürünün teslimi hususunda temerrüde düştüğünü bu sebeple dava dışı şirket ile 1136 Sayılı Kanun'un 35/A maddesi uyarınca uzlaşma tutanağı düzenlendiğini ve uzlaşma uyarınca müvekkili şirketin dava dışı ... ... Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne cezai şart bedeli olarak 03/05/2024 tarihinde dava dışı şirketle yapılan uzlaşma neticesinde 120.000,00-TL bedelli 30/06/2024 tarihli 0118153 seri numaralı çeki keşide ettiğini, davalı tarafın malın teslimi konusunda edimini ifa etmemesi neticesinde müvekkilinin 375,00-TL birim fiyatından aldığı ürünü, 520,00-TL birim fiyatından toplamda 540,00 kg olmak üzere satıp 78.300,00-TL kar elde etmeyi hedeflemişken davalı şirketin edimini ifada temerrüde uğrayıp ürünü kararlaştırılan tarihte teslim etmemesi üzerine zarara uğradığını, taraflar arasında ticari dava şartı olan arabuluculuk sürecinin gerçekleştirildiğini ve görüşmelerin anlaşamama şeklinde gerçekleştiğini, bu sebeplerle; müvekkilinin uğradığı yoksun kaldığı kâr (78.300,00-TL) ve cezai şart bedeli (120.000,00-TL) olan toplam 198.300,00-TL müspet zararının ıslah yoluyla arttırma hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00-TL'sinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, tüm yargılama ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı tarafa çıkarılan tebligatın davalıya usul ve yasaya uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen davalı taraf davaya cevap vermeyerek HMK 128. maddesi gereğince davacının iddialarının tamamını inkar etmiş sayılmıştır.
DELİLLER: Fatura, sipariş teklif formu, uzlaşma tutanağı, çek sureti, mail yazışmaları, davacı tarafın ticari defter ve kayıtları, bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, taraflar arasında 06/12/2023 tarihinde yapılan "540 kg ..." ürün için birim fiyatı 375,00-TL olmak üzere toplam 202.500,00-TL+KDV şeklinde satış konusuna dair anlaşma sonucunda ürün tesliminin belirlenen tarihte gerçekleşmemesinden dolayı zarara uğrayıp uğramadığı, meydana gelen zararlardan davalı yanın sorumlu olup olmadığından ibaret alacak isteminden ibarettir.
Davacı taraf, taraflar arasında 06/12/2023 tarihli 540 Kg ... imzalandığını, satış bedelinin 202.500,00-TL+KDV bedel üzerinden anlaştıklarını, malların teslim tarihinin 11/12/2023 olarak belirlendiğini, bu teslimat tarihine güvenerek dava dışı ... Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti ile 540 Kg ... ürünün satışı hususunda anlaştıklarını, ürünlerin dava dışı şirkete 12/12/2023 tarihinde teslim edileceğinin de kararlaştırıldığı, ancak davalı tarafın satışa konu ürünleri belirlenen günde kendilerine teslim etmemesi sebebiyle dava dışı şirkete karşı temerrüde düştükleri ve sözleşme şartları kapsamında cezai şart ödemek zorunda kaldıklarını ayrıca dava dışı şirkete belirledikleri bedel üzerinden mal satışı yapamadıkları için zarara uğradıklarını bu nedenle sözleşmenin edimini gereği gibi ifa etmeyen davalıdan dolayı yargılama sonucunda belirlenecek zararın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Dava zorunlu arabuluculuğa tabi davalardan olup davacı tarafça dosyaya sunulan 09/05/2024 tarihli arabuluculuk son anlaşmazlık tutanağı ile davacı tarafça zorunlu arabuluculuk dava şartının yerine getirildiği ve tarafların görüşme sonrası anlaşamama nedeniyle arabuluculuk sürecinin tamamlandığı anlaşılmıştır.
Mali Müşavir bilirkişi ... ve sözleşme konusunda uzman ... tarafından hazırlanan 03/03/2025 tarihli bilirkişi raporuna göre; "Huzurdaki davada uyuşmazlığın taraflar arasındaki 06.12.2023 tarihinde yapılan "540 kg ..." ürün için birim fiyatı 375,00-TL olmak üzere toplam 202.500,00-TL*KDV şeklinde satış konusuna dair anlaşma sonucunda ürün tesliminin belirlenen tarihte gerçekleşmemesinden dolayı davacının yoksun kaldığı kardan dolayı 78.300,00 TL, cezai şart bedeli olarak 120.000,00 TL olmak üzere Toplamda 198.300,00 TL müspet zararın davalıdan tahsil edilmesinden ibaret olduğu, Davacı, 6102 sayılı TTK.m.64/3, VUK. M 182 uyarınca tutulması zorunlu olan 2023 ve 2024 yıllarında E-Defter kullanıcısı olup, 2023 ve 2024 yıllarında tuttuğu elektronik defterlerin beratları, yasal süreler içinde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine başarıyla yüklenmiş ve onaylandığı, beratların zamanında ve eksiksiz olarak tamamlandığı, 2023 ve 2024 yılları Envanter defteri açılış tasdikinin süresinde yapıldığı görülmekle sahibi lehine delil olma vasfı Sayın Mahkemenin takdirlerine bırakıldığı, Davacının incelenen ticari defterlerine göre, davacı şirketin, davalı ile olan cari münasebetini 120.01.231.01 nolu alıcılar alt hesabında ve 320.01.785.01 nodu satıcılar alt hesap kodunda takip ettiği, taraflar arasındaki mal alımına istinaden davalı“ tarafından davacı adına düzenlenen - 06.12.2023 - tarihli ... numaralı 204.525,00 TL tutarlı faturanın davacının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu iş bu faturadan dolayı davacının davalıya dava tarihi itibariyle 320.01.785.01 no.lu satıcılar hesabında 204.525,00 TL borçlu olduğu tespit edildiği, Davalı yan 23.12.2024 günü Saat: 14:20'da mahkemeniz duruşma salonunda yapılan incelemeye katılmamış olup ticari defter ve belge ibraz etmediği, Davalı tarafın sözleşmeye aykırı şekilde teslim yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle davacı şirket, 78.300,00 TL tutarındaki öngörülen ticari kazançtan mahrum kalmıştır ve dolayısıyla doğrudan finansal kayba uğradığı, bu zarar, sözleşmeye dayalı olarak gerçekleşmesi beklenen ticari işlemden kaynaklanan fırsat maliyeti niteliğinde olup, doğrudan davalı tarafın edimini ifa etmemesi sebebiyle oluştuğu, Ayrıca, davacı şirketin, ... Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ile yaptığı anlaşma gereğince sözleşme konusu ürünü 12.12.2023 tarihinde teslim etme yükümlülüğü bulunmakta olduğu ancak davalı tarafın teslimatı gerçekleştirmemesi sonucu davacı ... şirketine karşı temerrüde düşmüş ve sözleşmede öngörülen 150.000,00 TL cezai şart bedeli ile karşı karşıya kaldığı, taraflar arasında 1136 sayılı Kanun'un 35/A maddesi kapsamında gerçekleştirilen uzlaşma görüşmeleri neticesinde, davacı şirket 03.05.2024 tarihinde, 30.06.2024 vadeli ve 0118153 seri numaralı 120.000,00 TL tutarında bir çek keşide ederek cezai şart bedelini ödeme taahhüdünde bulunmuş olmakla, bu doğrultuda, davalının sözleşmeye aykırı davranışı sebebiyle davacı şirket hem öngördüğü 78.300,00 TL tutarındaki kârdan mahrum kalmış hem de sözleşmeye dayalı olarak 120.000,00 TL cezai şart ödemek zorunda bırakıldığı, Neticeten; Davalının edimini ifada temerrüdü sebebiyle davacı, toplamda 198.300,00 TL finansal zarara uğradığı, Davacının kendi borcunu ifa etmediğinden ya da ifasını teklif etmediğinden, TBK'da öngörülen ifa sırasının aksinin kararlaştırıldığına dair bir evraka da rastlanılamadığından, öncelikli olarak davacının ödeme yapma yükümlülüğü olduğu düşünüldüğü, edimini tümüyle ifa etmeyen davacı tarafın, karşı taraftan teslime ilişkin edimini ifa etmediği gerekçesiyle tazminat istemesinin mümkün olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı, Muhterem Mahkemece davacının kendi borcunu ifa ettiği, edime uygun ifasını teklif ettiği, TBK'da öngörülen ifa sırasının aksinin kararlaştırıldığına dair bir evraka rastlanıldığı, öncelikli olarak davacının ödeme yapma yükümlülüğü olmadığı tespit edilirse davacının sözleşmeye uygun davrandığı; davalının temerrüde düştüğü kabul edilebileceği, bu takdirde davacının yoksun kaldığı kardan dolayı 78.300,00-TL, üçüncü kişiye ödediği cezai şart bedeli olarak 120.000,00-TL olmak üzere toplamda 198.300,00-TL zararının hesaplandığı," şeklinde rapor düzenlenmiştir.
Taraflar tacir olup, uyuşmazlığın ticari nitelikteki satım sözleşmesinden kaynaklanması nedeniyle olaya 6098 sayılı Borçlar Kanunu (TBK) ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
Türk Borçlar Kanunu'nun 207. Maddesinde: "Satış sözleşmesi, satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir. Sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir âdet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler. Durum ve koşullara göre belirlenmesi mümkün olan bedel, kararlaştırılmış bedel hükmündedir." Şeklinde yasal düzenleme bulunmaktadır.
Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Davacı ile davalı arasında 06/12/2023 tarihli 540 Kg ''...'' ürün satışına yönelik 375,00-TL birim fiyat üzerinden toplamda 202.500,00-TL + KDV olmak üzere satış sözleşmesinin düzenlendiği, sözleşme gereği davalının üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmemesi satışa konu malların taraflarca belirlenen tarihte teslim etmemesinden kaynaklı olarak davacı tarafın uğradığı zararı talep ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi heyeti sonrası düzenlenen bilirkişi raporunda yapılan tespitlere göre davacının 2023 ve 2024 yıllarına ait ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, davacının incelenen ticari defterlerine göre taraflar arasındaki mal alımına istinaden davalı tarafından davacı adına düzenlenen 06.12.2023 tarihli ... numaralı 204.525,00 TL tutarlı faturanın davacının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu iş bu faturadan dolayı davacının davalıya dava tarihi itibariyle 204.525,00 TL borçlu olduğu, davalı tarafından ticari defterler sunulmadığından davalı tarafın ticari kayıtları üzerinde herhangi bir inceleme yapılamadığı anlaşılmıştır. TBK'nın 207. maddesi, “Satış sözleşmesi, satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir. Sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir âdet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler." hükmünü haizdir. Madde hükmünden de anlaşılacağı üzere, aksi kararlaştırılmadıkça satış sözleşmelerinde alıcı ile satıcının edimlerini aynı anda eda etmeleri esastır. O halde, alım satım akdine konu malı teslim almadan satıcıya ödeme yaptığını iddia eden davacı, bu iddiasını ispat yükü altındadır. Satış sözleşmesinde aksine bir anlaşma olmadığı takdirde, tarafların edimlerini aynı anda ifa etmeleri kural olduğundan, peşin satış karinesi uyarınca davacının davalıya ödeme yaptığını yazılı delillerle kanıtlaması gerekir. Dosya kapsamında davacı tarafından sözleşme edimini yerine getirdiğine dair herhangi bir delil sunulmadığından tam aksine incelenen davacı tarafın defterlerine göre davalı tarafa davaya konu satım sözleşmesinden dolayı borçlu olduğuna dair kayıtların bulunduğu anlaşıldığından her ne kadar davacı, davalının sözleşme yapıldıktan sonra satılan malın birim fiyatını artırdığını bu hususu kabul etmediklerini bu yüzden de malın davalı tarafından teslim edilmediğini ve bu kapsamda müspet zarara uğradıklarını iddia etmiş ise bu iddiaları kesin olarak kanıtlar nitelikte herhangi bir bilgi belge sunulmadığından ve yine ödeme yapılsaydı iddia edildiği gibi birim fiyatları artırılsaydı artan bedele denk gelen miktarda malın teslimi sağlanacağından davacı tarafın uğradığını iddia ettiği zararın azalması mümkün olacağından bu kapsamda davacının talep edilen bedeller üzerinden zarara uğramadığı, davacının kendi borcunu ifa etmediğinden ya da ifasını teklif etmediğinden, TBK'da öngörülen ifa sırasının aksinin kararlaştırıldığına dair bir evraka da rastlanılamadığından kendi edimini tümüyle ifa etmeyen davacı tarafın, karşı taraftan teslime ilişkin edimini ifa etmediği gerekçesiyle tazminat istemesinin mümkün olmadığı kanaatine varıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 187,80-TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşamamaları nedeniyle 6325 Sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.600,00-TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 1.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nın 333. maddesi uyarınca resen yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar usulen okundu, anlatıldı. 09/07/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır