T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/589 Esas
KARAR NO: 2024/642
DAVA: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 09/10/2024
KARAR TARİHİ: 11/10/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP:Davacı vekili tarafından sunulan 09/10/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkili Şirket tarafından ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/... esas ve 2019/... karar sayılı ilamına dayanılarak başlatılan takip sonucunda dava dışı ... ... ve ...'ın ... İcra Dairesinin 2020/... esas sayılı takip dosyasına 2.371.326,04 TL ödeme yapıldığını, ... Sigorta A.Ş. ile müvekkili şirket arasında ... numaralı 3. Şahıs ve Ürün Sorumluluk Sigortası imzalandığını, davalı aleyhine müvekkili şirket tarafından .... İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı takip ile ilamsız takip başlatıldığını, davalının itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, bu nedenlerden dolayı; yapılan takipte, borçlu tarafından yapılan yetkili icra dairesine, borca ve işlemiş faize ilişkin itirazın iptaline; takip konusu borca ve işletilen faize yapılan itiraz haksız ve tamamıyla takibi geciktirme amacına yönelik olduğundan borçlunun, İİK’ nın 67/2. maddesi uyarınca alacak miktarının asgari %20’ı oranında icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesine ve yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER: Davalının Ticaret Sicil kaydı, ... İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı dosyası, ... İcra Dairesinin 2020/... esas sayılı takip dosyası, Sigorta poliçesi, ... Bölge Adliye Mahkemesi'nin 24/09/2020 tarih, 2020/... E.-2020/... K. sayılı ilamı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre;dava davacı alacaklı tarafından davalı borçlu dava dışı kişiye ödenen tazminatın sigorta poliçesi kapsamında davalı sigorta şirketinden rücusuna yönelik alacak nedeniyle İİK 67 maddesi kapsamında açılan itirazın iptali davasıdır.
Davacı vekili dava dilekçesinde üçüncü kişiye yaptıkları tazminat ödemesinin sigorta poliçesi kapsamında davalı sigorta şirketi tarafından ödenmesi gerektiğini bu nedenle davalı hakkında başlattıkları ... İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı takip dosyasındaki borca ve işlemiş faize ilişkin itirazın iptali ile takip konusu borca ve işletilen faize yapılan itiraz haksız ve tamamıyla takibi geciktirme amacına yönelik olduğundan borçlunun, İİK’ nın 67/2. maddesi uyarınca alacak miktarının asgari %20’ı oranında icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesin karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı tarafa dava dilekçesi tebliğ edilmeksizin dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu karar verildiğinden davalı taraf davaya cevap verememiştir.
HMK'nın 115/1 maddesi gereğince Mahkemeler dava şartının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır.
HMK 114/2 maddesindeki düzenlemeye göre; diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir.
Dava konusu ... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; alacaklı ... A.Ş. tarafından borçlu ... Sigorta A.Ş. aleyhine ... Asliye Hukuk Mahkemesi ilamına dayalı üçüncü kişiye icra kanalıyla ödenen miktarın davalıdan rücusuna yönelik alacağa ilişkin başlatılan adi takip yoluyla icra takibinde ödeme emrinin tebliği üzerine borçlu ... Sigorta A.Ş. tarafından 14/05/2024 tarihli süresinde yapılan itiraz ile yetkili icra dairelerinin İstanbul Anadolu icra daireleri olduğunu beyan ettiği görülmüş olup; borçlu davalı şirketin adresinin "Kadıköy/İSTANBUL" olduğu, icra takibi bakımından yetkili icra müdürlüğünün İstanbul Anadolu İcra Müdürlükleri olduğu belirtilerek usulüne uygun olarak süresi içerisinde icra dairesinin yetkisine itirazda bulunduğu anlaşılmıştır.
İtirazın iptali davalarında, İcra Dairesi'nin yetkisine de itiraz edilmiş olması halinde öncelikle İcra Dairesi'nin yetkisine ilişkin itirazın incelenip değerlendirilmesi Yargıtay içtihatları gereğidir. İcra Dairesi'nin yetkisiz olması halinde de usulüne uygun bir icra takibinden bahsedilemeyeceğinden bahisle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekir.
İİK'nın yetkiyi düzenleyen 50.maddesi hükmüne göre, para veya teminat borcu için takip hususunda HMK'nın yetkiye dair hükümleri kıyas yoluyla uygulanacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
Öncelikle, ilamsız takipte borçlunun icra dairesinin yetkisine ve borca birlikte itirazı nedeniyle takibin durması karşısında yasa; bunu kabul etmeyen alacaklıya takibin devamını sağlamak için iki yol tanımıştır. Bunlardan birisi İcra İflas Yasasının 68 ve 69. maddelerine göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemek, diğeri ise aynı yasanın 67. maddesi gereğince mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptalini istemektir. Her iki halde de gerek mahkeme gerek tetkik mercii takibe yapılan itiraz nedenleri hakkındaki incelemesinde bu nedenler içinde varsa yetki itirazını öncelikle incelemek ve karar vermek zorundadır.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, itirazın iptali davasında mahkeme icra dairesinin yetkisine yapılan itirazı tetkik merciinin yerine geçerek çözümleyecektir. Bu nedenle mahkemenin İcra İflas Kanununun 50/2. maddesi hükmü doğrultusunda tetkik mercii gibi önce icra dairesinin yetkisine karşı yapılan itirazı inceleyip kesin olarak sonuçlandırması gerekir.
Öte yandan sayılanlardan önce bir itirazın iptali davasının görülebilmesi için, usulüne uygun şekilde yetkili yerde yapılmış geçerli, ayakta bulunan bir icra takibinin varlığı şarttır. Ortada geçerli bir takibin bulunmadığı durumlarda, itirazın iptali davasının görülebilmesine usulen olanak yoktur. İcra dairesinin yetkisine itiraz edildiği ve bu itirazın olumlu veya olumsuz sonuçlandırılmadığı hallerde geçerli bir takibin bulunamayacağı açıktır. O halde bu husus İİK'nın 67. maddesi uyarınca bir dava şartıdır ve dava şartları da mahkemece re'sen gözetilmek zorundadır.
Yukarıda yapılan açıklamaların ışığı altında mahkememizce Tetkik Mercii yerine geçilerek öncelikle icra dairesinin yetkisine yönelik borçlu itirazı hakkında inceleme yapmak, yetkisiz olduğu kabul edilirse geçerli icra takibi bulunmadığından davanın reddine karar vermek gerekecektir.
Bu durumda gerek icra dosyası kapsamında ve gerekse eldeki dava dosyamızda davalı şirketin adresinin Kadıköy ilçesi olduğu ve ödeme emrinin bu adreste borçluya tebliğ edildiği görülmektedir. İlamsız icra takiplerinde borçlunun ikametgahı mahkeme ve icra dairelerinin yetkili olduğu tartışmasız olup, takip konusu alacak dava dışı üçüncü kişiye ödenen tazminatın sigorta poliçesi kapsamında davalıdan tahsili hakkında başlatılan adi takip yoluyla tahsilinden kaynaklanmakta olup taraflar arasında herhangi bir mal teslimi söz konusu olmadığı, taraflar arasında bir yetki anlaşması da bulunmadığı bu nedenle takip konusu alacak aranacak borç niteliğinde olduğu sabit olduğundan başlatılan icra takibinde davalının/borçlunun ikametgahı icra daireleri yetkilidir. Yukarıda değinilen yasal düzenlemeler ve yine yerleşik Yargıtay içtihatları dikkate alındığında, davacı alacaklı tarafından yapılan icra takibinin yetkisiz icra dairesinde yapıldığı sonucuna varılmaktadır. O halde yapılan takibin yetkisiz icra dairesinde yapıldığının kabulü karşısında geçerli bir icra takibinden söz edilemeyeceğinden, İİK'nın 50. maddesi dikkate alındığında dava şartının gerçekleşmemiş olduğu sonucuna varılmış olup, yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir icra takibi bulunmadığından açılan davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Davacı tarafça açılan dava hakkında, itirazın iptaline konu ... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... esas sayılı icra takibinin yetkisiz icra dairesinde başlatılmış olması nedeniyle İİK 50/2 maddesi gereğince ortada geçerli bir icra takibi bulunmadığından HMK 114/2 dava şartı eksikliğinden HMK 115/2 maddesi gereğince DAVANIN USULDEN REDDİNE,
2- Davacı tarafça yatırılan peşin harçtan maktu 427,60-TL karar harcının mahsubu ile fazla yatırılan 23.348,04-TL harcın karar kesinleştiğinde istek halinde davacı tarafa iadesine,
3- Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4- Davacı tarafça yatırılan artan gider avansının kullanılmayan kısmının karar tebliğ işlemleri tamamlandıktan ve karar kesinleştikten sonra davacı tarafa re'sen iadesine,
Dair, tarafların yokluğunda, dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 11/10/2024
Başkan ...
e-imza*
Üye ...
e-imza*
Üye ...
e-imza*
Katip ...
e-imza*
*Bu evrak 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.