T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/720 Esas
KARAR NO: 2025/81
DAVA: Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali)
DAVA TARİHİ: 03/12/2024
KARAR TARİHİ: 13/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan 03/12/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle; ... A.Ş. 21.04.2022 tarihinde ticaret siciline tescili yapılarak kurulan bir anonim şirket olduğunu, müvekkilinin şirketin yatırımcısı ve danışmanı olduğunu, şirket bünyesinde 41,667 adet payı bulunan müvekkilinin sahip olduğu paylat, tüm sermayenin V00,74'üne denk düştüğünü, 21.04.2022 tarihinde kurulan şirketin, kuruluşundan beri genel kurul toplantısı yapmadığını, pay oranının /010'un altında olması sebebiyle, müvekkilinin genel kurulu toplantıya çağırma hakkı da olmadığını, mektuplar aracılığıyla bu talebini şirkete, yönetim kuruluna ve pay sahiplerine bildirdiğini, 17.11.2024 tarihinde gönderdiği mektup aracılığıyla şirkete dair bilgi ve inceleme talebinde bulunduğunu, bu mektup kapsamında, şirkete dair dokuz başlık altındaki bilgi ve belgeyi incelemek istediğini belirttiğini, şirketin yönetim kurulu başkanı ve aynı zamanda A grubu çoğunluk pay sahibi ... 'ın, 21.11.2024 tarihli e-postayla yanıt verdiğini, yanıtında, talep edilen bilgi ve belgelerden belirli belgelerin müvekkiline temin edilebileceğini belirtmiş ise de dava tarihi itibariyle halen hiçbirinin gönderilmediğini, bu nedenlerden dolayı; davanın kabulü ile, TTK m. 437/5 uyarınca talimatları doğrultusunda, İştirak ve Pay Sahipleri Sözleşmesi'nin imza tarihinden itibaren, yıllık, üç aylık finansal tablolar ile Yönetim Kurulu'nca tartışmaya açılmış olan her türlü hususla ilgili Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ile genel kutul toplantı ve müzakere defteri tüm sayfalarının kopyalarını Şirket'in gelir ve giderlerini ve nakit akış durumunu gösterir işletme bütçesini, Şirket'in güncel sermaye ve öz varlık tablosunu İştirak ve Pay Sahipleri Sözleşmesi'nin imza tarihinden itibaren, Şirket'in gerçekleştirdiği işlerin ve projelerin güncel durumlarını İştirak ve Pay Sahipleri Sözleşmesi'nin imza tarihinden itibaren, Şirket'in aldığı vergi, finans, muhasebe, hukuk ve benzeri tüm danışmanlıkların kapsamı hakkında bilgi ve bunlara dair her türlü makbuz, fatura, dekont gibi ödeme ve tahsilat belgesini İştirak ve Pay Sahipleri Sözleşmesi'nin imza tarihinden itibaren, şirketin danışmanlık ve sair herhangi hususta verdiği yetki/yetkiler veya vekaletlere (noter tasdikli va da noter tasdiki gerektirmeyen vekaletnameler/yetki belgeleri dahil) dair bilgileri İştirak ve Pay Sahipleri Sözleşmesi'nin imza tarihinden itibaren, varsa tüm bağımsız denetim raporları, tam tasdik raporları, avukat mektupları İştirak ve Pay Sahipleri Sözleşmesi'nin imza tarihinden itibaren, Şirket'in taraf olduğu veya olma olasılığının olduğu ihtilaflar hakkında bilgi, belge ve yazışmaları hususlarında bilgi talebi ve inceleme haklarının kullanılmasına; incelemenin taraflarınca belirlenen uzman olarak SMMM ... tarafından Şirket merkezinde yapılmasına, uzmana, Şirket merkezinde çalışacak yer gösterilmesine, uzmanca sorulacak soruları cevaplayacak bilgi ve yeteneğe sahip Şirket ilgililerinin bu inceleme sütesince hazır bulundurulmalarına, incelemelerimiz için taraflarına en az 3gün süre verilmesine, yargılama gideri, vekalet ücreti ve diğer giderlerin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
CEVAP: Davalı vekili tarafından sunulan 31/12/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Tensip zaptı gereklerinin sunumu için ibraz edilen 18.12.2024 tarihli dilekçelerinde de belirttikleri üzere, davacının üslup ve içerik bakımından dürüstlük kuralına aykırı taleplerine karşılık, 18.12.2024 tarihi itibarıyla bilgi edinme ve inceleme hakkı kapsamında talep edilebilecek tüm bilgi ve belgelerin müvekkili şirketin tüm ortakları ile şeffaf yönetimin gereği olarak ve şirket ticari itibarının zedelenmemesi amacıyla paylaşıldığını, davanın yasal şartlarının oluşmadığını, davacının dava hakkının mevcut olmadığını, davacının ortaklık içi uyuşmazlık meydana getirerek paylarını, olağan değerinin üzerinde satma gayesinde olduğunu, 03.12.2024 tarihinde dava açtığını tüm ortaklara bildirmesinin ardından, yalnızca iki gün sonra 05.12.2024 tarihinde pay devri teklifini tüm ortaklara ilettiğini, bu tarihten itibaren, 19.12.2024 ve 20.12.2024 tarihlerinde de farklı pay devri tekliflerini tüm ortaklara iletildiğini, davacının bazı taleplerinin, bilgi alma ve inceleme hakkı kapsamına dahi girmediğini, davacının yalnızca şahsi merakını gidermek amacıyla, müvekkili şirketin Pay Sahipleri Sözleşmesi'nden itibaren alınan avukatlık ve danışmanlık hizmetlerine yönelik tüm makbuz, fatura, dekont gibi ödeme ve tahsilat belgesini talep ettiğini, tüm makbuz, fatura ve dekontların paylaşılmasına imkân olmadığını, bu nedenlerden dolayı; müvekkili şirketin her türlü şikayet, talep, dava ve sair (fazlaya dair) her türlü hakkı saklı kalmak kaydıyla, Mahkeme'ce öncelikle davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, Mahkeme'ce aksinin takdiri halinde davanın esastan reddine, her hâlde yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.
DELİLLER : Davalı Şirketin Ticaret Sicil kaydı, Davalı Şirket İştirak ve Pay Sahipleri Sözleşmesi, Davalı şirket müzekkere cevabı, pay defteri sureti, genel kurul ve yönetim kurulu karar suretleri ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanı, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; dava, davacı şirket hissedarı tarafından davalı şirket aleyhine açılan TTK 437. maddesi gereğince bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması istemine ilişkindir.
Davacı tarafından hissedarı olduğu davalı şirket hakkında bilgi alma ve inceleme hakkının engellendiğini, şirketin kuruluştan beri genel kurul yapmadığını, bilgi alma taleplerinin karşılıksız bırakıldığını, talep ettikleri hususlarda bilgi alma ve inceleme haklarının kullandırılmasına yönelik davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı taraf ise davacı tarafın iddiaları haksız ve yersiz olduğunu, davacının talep ettiği hususlarda incelenmesi mümkün olan bilgi ve belgelerin davacıya gönderildiğini, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
... kayıtlarının incelenmesinde; davalı şirketin ...nün ... sicil numarasına kayıtlı ... A.Ş. unvanlı şirket olduğu ve ticaret merkezinin ... / İstanbul olduğu anlaşılmıştır.
Dava konusu ihtilaf ticari şirket bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması davası nedeniyle davalı şirketin hissedarları olan davacının bilgi alma ve inceleme hakkının ihlal edilip edilmediği, TTK 437. maddesi gereğince bilgi alma ve inceleme hakkını kullanma şartlarının oluşup oluşmadığı hususundan kaynaklıdır.
Dava konusu olaya uygulanacak yasal düzenlemelere bakılacak olursa;
TTK 437. maddedeki pay sahibinin Bilgi Alma ve İnceleme Hakkına ilişkin;
"(1) Finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az onbeş gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur. Bunlardan finansal tablolar ve konsolide tablolar bir yıl süre ile merkezde ve şubelerde pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur. Her pay sahibi, gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir.
(2) Pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri; denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. Bilgi verme yükümü, 200 üncü madde çerçevesinde şirketin bağlı şirketlerini de kapsar. Verilecek bilgiler, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır. Pay sahiplerinden herhangi birine bu sıfatı dolayısıyla genel kurul dışında bir konuda bilgi verilmişse, diğer bir pay sahibinin istemde bulunması üzerine, aynı bilgi, gündemle ilgili olmasa da aynı kapsam ve ayrıntıda verilir. Bu hâlde yönetim kurulu bu maddenin üçüncü fıkrasına dayanamaz.
(3) Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir.
(4) Şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının, pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için, genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekir. İzin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir.
(5) Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Başvuru basit yargılama usulüne göre incelenir. Mahkeme kararı, bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını ve bunun şeklini de içerebilir. Mahkeme kararı kesindir.
(6) Bilgi alma ve inceleme hakkı, esas sözleşmeyle ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz." şeklinde düzenleme getirilmiştir.
Davacı tarafından davalı şirkete yaptığı 17/11/2024 tarihli başvuru ile bilgi alma ve inceleme taleplerinin karşılıksız bırakılması iddiası üzerine TTK 437/5 maddesinde belirtilen 10 günlük başvuru süresi içerisinde 03/12/2024 tarihinde eldeki dava süresinde açılmıştır.
Taraflarca dosyaya sunulan davalı şirkete yapılan başvuru, davalı şirket tarafından davacıya verilen cevap ve ekleri ile ticaret sicil kayıtları incelenmiştir.
Davacı tarafça davalı şirketin kuruluştan bu yana genel kurulunun yapılmadığı, şirket hakkındaki bilgi alma ve inceleme hakkına yönelik taleplerin karşılıksız bırakılmak suretiyle cevaplanmadığı bu şekilde bilgi alma ve inceleme haklarının ihlal edildiğinden bahisle dava dilekçesinde talep edilen hususlarda ve ilgili belgelerin incelenmesine şirketçe izin verilmesi istemiyle için eldeki dava açılmış olup, yukarıdaki yasal düzenleme kapsamında şirket hissedarlarının şirket hakkında bilgi alma ve inceleme haklarının TTK 437 maddesinde güvence altına alınan, kapsamı ve sınırları belirlenen kısıtlanamaz haklardan biri olduğu açık olup, somut olayda davacı tarafından davalı şirkete yapılan bilgi alma ve inceleme hakkına yönelik 17/11/2024 tarihli başvuruya davalı şirket tarafından verilen 21/11/2024 tarihli e-posta cevabı ile incelenmesi gereken bir kısım belgelerin gönderileceği şeklinde cevap verildiği ve akabinde 18/12/2024 tarihli e-posta ile davacı tarafın talep ettiği bilgi ve belgelerden bir kısmı hakkında gerekli bilgi ve belgelerin davacıya iletildiği anlaşılmakla, davacı tarafından bilgi alma ve inceleme hakkının kullandırılmadığı iddiasıyla eldeki dava açılmış ise de şirketin yönetim kurulu kararları, 27/09/2022 tarihli genel kurul tutanağı, gelir tablosundan oluşan belgelerin davacıya gönderildiği ve Mali Müşavir ... ya inceleme imkanı tanındığı ve davacıya detaylı ve somut cevaplar verilerek davacının bilgi edinme hakkı kapsamında bildirimde bulunulduğu sabit olmakla, davalı şirket ortağı olan davacının şirket ile ilgili her bilgi ve belgeye şirket yönetim kurulu gibi vakıf olmasının ve her istediğinde bilgi alma ve inceleme hakkı kapsamında bunları inceleyebilmesi mümkün olmayıp aksi durumun şirket yönetim kurulu üyeliği ile salt şirket ortaklığını farksız kılacağı, yetki ve sorumluluk kapsamında yönetim kurulu üyeliği şirket ortaklığından farklı olarak şirketin her türlü işleyişine vakıf olmayı gerektirirken şirket hissedarlığının ise şirketle ilgili tüm bilgilere sınırsız erişim hakkı tanımadığı, somut olayda davalı şirket tarafından davacının talep ettiği hususlarda ayrıntılı bilgi ve cevapların verildiği, şirketin mali durumuna ilişkin kayıtların inceletildiği, bu haliyle davacıya bilgi alma ve inceleme hakkının kullandırıldığı sabit olup, davacının talep ettiği hususların şirket işlemlerinin dayanağının açıklanmasına ilişkin olması ve davacıların sözleşme, belge ve yazışma gibi inceleme talep ettiği belgelerin ticari sır içeren nitelikte belgeler olması ve bu belgelerin incelenmesi talebinin özel denetim amacını taşıması nedeniyle TTK 437 kapsamında incelenemeyeceği anlaşılmakla davacının TTK 437/5 maddesi kapsamında bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılmasına yönelik koşullar oluşmadığından davacı tarafından açılan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Davacı tarafından davalı şirket aleyhine açılan DAVANIN REDDİNE,
2- Davacı tarafça yatırılan peşin harcın alınması gereken 615,40-TL karar harcından mahsubu ile bakiye 187,80-TL karar harcının davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydedilmesine,
3- Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4- Davalı tarafça yapılan 15,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine,
5- Davalı taraf yargılama sırasında kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca maktu 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı şirkete verilmesine,
6- Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde yatıran ilgili tarafa resen iadesine,
Dair; davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzlerine karşı TTK 437/5 maddesi son cümle uyarınca KESİN olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 13/02/2025
Başkan ...
e-imza*
Üye ...
e-imza*
Üye ...
e-imza*
Katip ...
e-imza*
*Bu evrak 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.