T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/115 Esas
KARAR NO: 2025/147
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 03/12/2021
KARAR TARİHİ: 12/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Davacı ...’ın, davalı ...’a 43.000-TL borcu olmadığını, davacının, takibe konu senet miktarında, davalıdan mal veya hizmet almadığını, senet metni incelendiğinde, bedelinin, malen ya da nakden olduğunun belirtilmediğini, takibe konu senette bedelinin malen mi nakden mi olduğu yazmaması senedin kambiyo senedi olmadığını, teminat senedi olduğunu gösterdiğini, senette alacaklı ismi yanında çıkıntı yapılarak farklı bir şey yazılması da senedin kambiyo senedi vasfını kaybettiğini gösterdiğini, davacı müvekkilinin, otopark işletmeciliği yapan davalıdan araç kiraladığını, anlaşmaya göre, 750 TL depozito 300 TL günlük kiralama bedeli olmak üzere, davalıya 1.050 TL peşin para verdiğini, 1.050 TL paranın depozito ve bir günlük kiralama bedeli olarak verildiğini gören ve bu konuşmayı duyan tanıkları olduğunu, tanığın, davacının babası olduğunu ve kendisinin taksici olduğunu, tanığın davacı kızını araç kiralama işi yapan otoparka bizzat götürdüğünü ve araç kiralamasına aracılık ettiğini, davalının, araç kiralama işini kurumsal ve vergiye tabi olarak yapmadığından taraflar arasında araç kiralama sözleşmesi yapılmadığını, davacı müvekkilinin, davalının talebi üzerine, sonradan gelecek trafik cezası, köprü ve otoyol geçiş ücreti çıkma ihtimaline binaen takibe konu senedi boş olarak imzaladığını, davacı müvekkiline kaza olması durumunda aracın kaskosunun olduğunu bu sebeple kaza halinde müvekkili davacının sorumlu olmadığını bildirdiğini, tanığın, davacının babası olduğunu ve kendisinin taksici olduğunu, tanığın davacı kızını araç kiralama işi yapan otoparka bizzat götürdüğünü ve araç kiralamasına aracılık ettiğini, müvekkilinin, kiralık aracı, davacıdan 22.05.2021 tarihinde kiraladığını ve 29.05.2021 tarihinde kaza yaptığını, müvekkilinin kaza tespit tutanağı düzenlendikten sonra, aracı çekici ile davalıya aynı gün teslim ettiğini, 04.06.2021 tarihinde davalıya 2.000 TL araç kiralama bedelini gönderdiğini ve bu sebeple davalıya borcu olmadığını, takibe konu edilen, 14.07.2021 tanzim tarihli senedin boş olarak, 22.05.2021 tarihinde imzalandığını, ... 3. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyasındaki 43.000 TL bedelli kambiyo senedi olduğu iddia edilen senedin kambiyo senedi olmadığının ve davacının borcu olmadığının tespiti için takibi başlatıldığını ve takibin dava sonuna kadar tedbir olarak durdurulmasına, davacının banka hesabına (maaş hesabı) konan haczin kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın dava dilekçesinde taraflar arasında mal alım satımı söz konusu olmadığını belirterek senedin teminat senedi olduğunu ileri sürdüğünü, davacı borçlu tarafın, müvekkiline ait firmadan araç kiralamış olduğunu, bu araç ile 29.05.2021 tarihinde tam kusurlu olarak trafik kazası geçirdiğini, buna dair olarak da araç üzerinde 37.500,00-TL maddi hasar ve 7.500,00-TL araç yatar (yani kazanç kaybı) olmak üzere toplam 45.000,00-TL'lik zarar meydana geldiğini, bunun üzerinde de davacı tarafın bu bedeli ödeyeceğini belirttiğini ve 04.06.2021 tarihinde de 2.000,00-TL'lik kısmi ön ödeme olarak ödediğini, davacı tarafça kalan bakiyenin ne zaman ödeneceği konusunda sıkıntı çıkmaması adına taraflar aralarında senet düzenlemiş olduğunu ve kalan bakiyenin ödenmesi üzerine anlaştıklarını, senet üzerindeki imza konusunda ihtilaf da bulunmadığını, davacı tarafın teminat seneti iddiasında bulunduğunu, teminat senedinin gerçek olabilmesi için taraflar da birer örneğinin olması gerektiğini, taraflar arasında belli bir şarta bağlı teminat olarak gösterilmesi ve senet üzerinde teminat senetidir ibaresinin yer alması gerektiğini, davacı tarafın dava dilekçesinde, müvekkilinin araç kiralama işini yapmadığını, otopark işletmeciliği yapıldığını, kurumsal ve vergiye tabi olmadığını, taraflar arasında araç kiralama sözleşmesi bulunmadığını ileri sürerek müvekkili hakkında gerçeğe aykırı ithamlarda bulunduğunu, davacı tarafın diğer iddiasının da taraflar arasında herhangi bir araç kiralama sözleşmesinin bulunmadığı söz konusu olduğunu, davacı taraf ile müvekkili arasında 25.05.2021 tarihinde araç kiralama sözleşmesi imzalandığını ve bizzat söz konusu sözleşmenin davacı tarafından imzalandığını, dolayısıyla davacı tarafın bu iddiaları da tamamen gerçek dışı olduğunu, davacı tarafın 01.11.2021 tarihinde icra dairesinde mal beyanında bulunulduğunu, bu mal beyanında herhangi bir borca itiraz beyanı veya teminat senedi iddiası dahi bulunmadığını, açıklanan tüm sebepler ve daha sonra ortaya çıkacak delil ve beyanlar ile de görüleceği üzere davacı tarafın tüm iddialarının gerçek dışı olduğunu, davacının haksız ve mesnetsiz davasının reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerine yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, davacı tarafça davalı aleyhine açılan kambiyo senedinden kaynaklı menfi tespit istemine ilişkindir.
Mahkememizden verilen 19/07/2022 tarih ve 2022/40 Esas, 2022/489 sayılı kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi'nin 17/01/2025 tarih ve ...Esas, ...Karar sayılı ilamıyla KALDIRILMAKLA, dava Mahkememizin... Esasına kaydı yapıldığı anlaşılmıştır.
Mahkemelerin görevi kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında mahkemece resen göz önüne alınır.
Ticaret Mahkemesinin görev alanını düzenleyen 6102 Sayılı TTK'nın 4 ve 5 maddeleri şu şekildedir:
"MADDE 4- (1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;
a) Bu Kanunda,
b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,
c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,
d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,
e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,
f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde,
öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır.
MADDE 5- (1) Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir."
01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesine göre “Kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda” Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir.
TBK.nın 269.maddesinde düzenlenen tanıma göre; kira sözleşmesi kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Bu düzenleme çerçevesinde taraflar arasındaki araç kiralama sözleşmesinin kira sözleşmesi niteliğinde olduğunun kabulü gerekir. Uyuşmazlık özel hukuk ilişkisinden doğduğundan tarafların tacir olup olmaması mahkemenin 6100 Sayılı Kanunun 4/1-a maddesi ile düzenlenmiş bulunan görevini etkilemez.
Somut olayda, taraflar arasında araç kiralama sözleşmesi bulunmakta olup uyuşmazlık bu araç kiralama sözleşmesi kapsamında verilen senetten dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Görev itirazı yargılamanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi mahkemece de re'sen nazara alınarak yargılamanın her aşamasında görevsizlik kararı verilebilir. HMK 4. madde ve TTK 5. maddesi gereğince davaya bakma görevi Mahkememize ait olmayıp davacı tarafça açılan davanın İstanbul Sulh Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiğinden, mahkememizin görevsizliğine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı tarafça açılan DAVANIN, HMK 114/1-c maddesi gereğince mahkememizin görevsiz olması nedeniyle dava şartı yokluğundan HMK 115/2 maddesi gereğince USULDEN REDDİ ile, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
2-HMK 20/1 maddesi gereğince, kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde talep halinde dosyanın görevli ve yetkili İSTANBUL SULH HUKUK MAHKEMESİNE tevzi edilmek üzere İstanbul Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna GÖNDERİLMESİNE, aksi halde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine,
3-Harç, yargılama giderleri, vekalet ücreti ve gider avansı hususunun görevli mahkemece değerlendirilmesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize verilecek bir dilekçe ile İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere karar verildi. 12/03/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır
*Bu evrak 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.