T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2025/397 Esas
KARAR NO:2025/379
DAVA:Tazminat (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:10/09/2021
KARAR TARİHİ:20/06/2025
.... Sulh Hukuk Mahkemesinin 18/02/2025 tarih, ... sayılı Görevsizlik kararı üzerine Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasında dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Davalı Kooperatif ile davacı ... İnşaat Gıda Turizm San. ve Tic. Ltd Şti. arasında 68 adet yolcu teknelerine ait büfelerin işletilmesi için 17/08/2017 tarihli 4 yıl süreli kira sözleşmesi yapıldığını, 01.01.2020 tarihinde yeniden 2 yıl süreli sözleşme yapıldığını, pandemide idare kararı nedeni ile belirli tarihlerde büfelerin çalıştırılamadığını, ancak davalının kira alacaklarından bahisle sözleşmeyi fesih ettiğini, davalı ...'in davacıyı tehdit ettiğini, bu hususta şikayette bulunulduğunu, davalının müvekkilinin çalışanlarını kullandığı ve davacı şirket yetkililerini gemilere sokmadığını, depodaki mal ve yazar kasalara el koyduğunu, 16.07.2021 tarihinden beri davacının ticaretinin engellendiğini, davacının davalıya kira bedellerinin teminatı olarak verdiği mektupların tahsil edildiğini, davalıya borcunun kalmadığını, şu anda büfeden yapılan faturalı ve yazar kasa fişli satış bedellerinin belirtilen hesaba yattığının haricen öğrenildiğini, bu hesabın kime ait olduğunun tespitini, davalının kira sözleşmesini haksız feshettiğinin tespiti, TBK 125 maddesi gereği sözleşmenin sürdürülme imkanı kalmadığından ve 16.07.2021 tarihi itibari ile can ve mal güvenliği kalmadığından haklı nedenle feshettiklerinin tespitini, kira sözleşmesinin sonuna kadar uğranılan gelir kaybı, zarar ve ziyanlar ile uğranılan menfi ve müspet zararlara mahsuben şimdilik 50.000 TL nin tahsili, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
CEVAP: Davalılar ...Kooperatifi, ... vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Davalı şahıslar yönünden kira sözleşmesine taraf olmadıklarından husumet itirazında bulunduklarını, taraflar arasında akdedilen sözleşme başlangıcının 01.01.2020 olup, 01.01.2020-17.08.2021 kapsayacak şekilde yapıldığını, 67 adet geminin büfelerinin işletme hakkının sözleşmede yazılı şartlar dahilinde kiracıya verildiğini, kiracının büfeleri kendi işleteceği yerde üçüncü şahıslara kiralayarak işletmesini vermesi, kiranın zamanında ödememesi aleyhinde ihbar çekmesi ve icra takibi yapılması, Altıyüzbin TL'sini tamamlamak amacıyla verilen ... adı altındaki teminat mektubunun ve bu mektubun garantisi olarak verilen ... Sigorta başlıklı kefalet belgesinin sahte çıkması şeklindeki akde aykırılıkların tespiti üzerine kira sözleşmesini tek taraflı fesih ettiklerini, davacının çalıştırdığı bir dört elamanın dahi sigortasının yapılmaması nedeniyle müvekkilinin de aleyhinde dava açıldığını, gemi büfelerini, ... Vergi levhası altında ve sahibi oldukları yazar kasalar için Vergi Dairesinden ... olarak aldığı şifre ve yazılım ile işletmesi bırakılan üçüncü şahıslara kiralama yolu ile tahsis edilerek , her akşam hasılattan belirli pay alındığını, üçüncü şahısların, büfede satacakları emtiayı kendileri bedellerini ödeyerek ... Otomotivin Eminönü'nde parka yerleştirdiği konteynırdan alarak sattıklarını, demirbaşlarda olduğu gibi davalının satışa arz edilen mallarda da hiçbir hakkının olmadığını, fiilen çalışmış olan alt kiracıların hiç birinin sigortalı olmadığını, kooperatifçe sözleşme fesih edildikten sonra alt kiracı olarak telakki edilecek şahsılarla sözleşme yapılarak kendi adlarına yazar kasa ve vergi dairesine başvurmaları sağlandığını, iki mektup bedeli olan 300.000.00 TL tahsil edildiğini, 300.000.00 TL'lik ...'a ait mektup sahte olması nedeniyle tahsil edilemediğini, bakiye alacak için ... İcra Memurluğunda ... Esas ile icra takibi yapıldığını, davanın reddini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı... vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Davacılar tarafından menfi ve müspet zararlarının tazmini amacıyla tazminat davası açıldığını, dava konusu kira sözleşmeleri; gemi büfelerinin işletilmesi amacıyla ... ile ... Pazarlama Sanayi Ticaret Limitet Şirketi ve ... İnşaat Gıda Turz. Sanayi ve Ticaret Limitet Şirketi İş Ortaklığı arasında yapıldığını, davalı müvekkili... bu sözleşmelerin tarafı olmadığını, müvekkilinin dava konusu sözleşmelerin tarafı olmaması yanında dava dilekçesinde müvekkilinin şahsına atfedilen suçlamaları da kabul etmediğini, davacı şirketin yetkilisiyle iddia edilen diyaloglar asla vuku bulmadığını, tamamen gerçek dışı olduğunu, kendisine fiziki herhangi bir müdahalesi de söz konusu olmadığını, müvekkili davalı...’ın kira sözleşmesinde kiralayan sıfatı bulunmaması nedeniyle davada taraf olması mümkün olmadığından, bu yönüyle husumet itirazılarının kabulünü, müvekkili hakkında uyuşmazlığın esasını inceleme olanağı bulunmadığından davanın müvekkili yönünden reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama, deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından feshinin haksız olduğunu tespiti, sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin tespiti ve menfi ve müspet zararların tahsili talepli Tazminat davasıdır.
Mahkemelerin görevi kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında mahkemece resen göz önüne alınır.
Ticaret Mahkemesinin görev alanını düzenleyen 6102 Sayılı TTK'nın 4 ve 5 maddeleri şu şekildedir:
"MADDE 4- (1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;
a) Bu Kanunda,
b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,
c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,
d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,
e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,
f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde,
öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır.
MADDE 5- (1) Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir."
01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesinde, Sulh Hukuk Mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın; kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanun'una göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları görürler, hükmüne yer verilmiştir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 299. maddesinde; "kira sözleşmesi, kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir." şeklinde tanımlanmıştır.
Dava konusu sözleşmenin gemi büfelerinin kiralanmasına ilişkin bir sözleşme olduğu, taraflar arasındaki sözleşmede kiracılara kiralananın kullanımına ilişkin ek yükümlülükler yüklenmesinin sözleşmenin niteliğini karma sözleşme yapmayacağı, taraflar arasındaki sözleşmenin bir tarafın kiralananı kullandığı ve buna karşılık karşı tarafa kira bedeli ödemeyi üstlendiği sözleşme niteliğinde olduğu, bu haliyle taraflar arasındaki ihtilaf davacı ile davalı taraf arasındaki kira sözleşmesinden kaynaklı olup, taraflar arasındaki ihtilafın kira ilişkisinden kaynaklanması nedeniyle HMK 4. madde gereğince kira ilişkisinden kaynaklanan her türlü uyuşmazlığa bakma görevi Sulh Hukuk Mahkemesi'ne ait olup, bu özel düzenleme gereği davaya bakmaya Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesinin 2024/3232 Esas, 2024/2611 Karar ve 13/12/2024 tarihli ilamı)
Görev itirazı yargılamanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi mahkemece de re'sen nazara alınarak yargılamanın her aşamasında görevsizlik kararı verilebilir. HMK 4. madde ve TTK 5. maddesi gereğince davaya bakma görevi Mahkememize ait olmayıp davacı tarafça açılan davanın İstanbul Sulh Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiğinden, mahkememizin görevsizliğine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı tarafça açılan DAVANIN, HMK 114/1-c maddesi gereğince mahkememizin görevsiz olması nedeniyle dava şartı yokluğundan HMK 115/2 maddesi gereğince USULDEN REDDİ ile, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, .... SULH HUKUK MAHKEMESİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
2-Mahkememizce verilen görevsizlik kararına karşı süresi içerisinde kanun yoluna başvurulmuşsa ve Mahkememizin görevsiz olduğunun tespit edilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi halinde bu ret kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde tarafların Mahkememize başvurarak dosyanın görevli Mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine aksi takdirde HMK 20. maddesi uyarınca Mahkememizce davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına,
3-HMK'nın 20. maddesindeki yasal şartlar yerine getirildiğinde dosyanın görevli Mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
4-Mahkememizce verilen görevsizlik kararı istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın merci tayininde görevli İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 37. HUKUK DAİRESİ'NE GÖNDERİLMESİNE,
5-Karar kesinleştiğinde merci tayini ile görevli mahkeme .... Sulh Hukuk Mahkemesi olarak tespit edildiği takdirde dosyanın re'sen görevli mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
6-Harç, yargılama giderleri, vekalet ücreti ve gider avansı hususunun görevli mahkemece değerlendirilmesine,
Dair; tarafların yokluğunda dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize verilecek bir dilekçe ile İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar verildi. 20/06/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır