T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
- Görevsizlik -
ESAS NO:2025/406 Esas
KARAR NO:2025/365
DAVA:İtirazın İptali (Taşınmaz Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:16/06/2025
KARAR TARİHİ:18/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşınmaz Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP:Davacı vekili tarafından sunulan 16/06/2025 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin, borçlu ...'a aralarındaki taşınmaz kiralamasından kaynaklı ticari ilişki sebebiyle teminat olarak, 12 adet çek olmak üzere toplamda 20.000.000,00-TL değerinde çek teslim ettiğini, ticari ilişkinin gerçekleşmeyeceği hususunda taraflar mutabık olduklarını ve müvekkili firma tarafından çeklerin iadesi talep edildiğini, karşı tarafın çeklerden yalnızca bir kısmını iade ettiğini, geriye kalan toplam 9.500.000,00-TL miktara denk gelen bakiye çeklerin ise kullanmış olduğundan bahisle iade edemeyeceğini, ancak geriye kalan bakiye çeklerin ödenmesi için müvekkilinin çekmek zorunda kaldığı kredilerin ödemelerini yapacağını ve bir kısım çeklerin de iade edileceğini veyahut bedelinin ödeneceğini belirterek buna dair bir taahhüt imzaladığını, taahhütün yerine getirilmediğini, ihtiyati haciz talep edildiğini kararın karşı taraf aleyhine verildiğini, ilamsız icra takibi başlatıldığını, bu nedenlerden dolayı; ....İcra Dairesi ... sayılı icra dosyasına vaki itirazın iptali ile takibin tüm faiz ve fer-ileriyle birlikte devamına, davalı aleyhine % 20’tan aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalı borçludan alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre; dava davacı tarafından davalı aleyhine açılan taşınmaz kiralamasından doğan ticari ilişkinden kaynaklı itirazın iptali istemini konu almaktadır.
Davacı taraf davalı ...'un maliki olduğu bir gayrımenkulün uzun vadeli kiralanması kapsamında davalıya teminat olarak çekler verildiğini, ancak daha sonra ticari ilişkinin gerçekleşmeyeceği hususunda taraflar arasında mutabık kalınması üzerine davacı tarafından davalıya verilen çeklerin bir kısmının iade edildiği, bir kısmının iade edilmemesi nedeniyle davacı tarafından çek bedelleri ödenmek için sağlanan finansman borcunun ödemesi davalı tarafından üstlenilmesine rağmen davalı tarafça ödeme yapılmaması üzerine ihtiyati haciz kararı alınarak adi takip yoluyla dava konusu icra takibinin başlatıldığını ancak davalının haksız itirazı üzerine takibin durdurulması üzerine eldeki itirazın iptali davası açılmıştır.
Davalı tarafa tebligat yapılmadığından davalı taraf davaya cevap verememiş ise de davacı tarafın dava dilekçesinde ticari ilişkinin temelinin taşınmaz kiralamasından kaynaklandığının beyan edildiği ve davalı tarafça düzenlendiği iddia edilen 16/05/2024 tarihli davalının imzası taşıyan suret belgede davalının da ticari ilişkinin kira görüşmelerine ilişkin olduğu şeklinde beyanının bulunduğu anlaşılmıştır.
Mahkemelerin görevi kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında mahkemece resen göz önüne alınır.
Ticaret Mahkemesinin görev alanını düzenleyen 6102 Sayılı TTK'nın 4 ve 5 maddeleri şu şekildedir:
"MADDE 4- (1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;
a) Bu Kanunda,
b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,
c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,
d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,
e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,
f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde,
öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır.
MADDE 5- (1) Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir."
6100 Sayılı HMK'nın 4. maddesinde ise Sulh Hukuk Mahkemesi'nin görev alanı düzenlenmiş olup, bu madde;
" Sulh Hukuk Mahkemeleri, dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları görürler '' şeklinde düzenleme getirilmiştir.
Dava konusu olayda taraflar arasındaki ihtilaf davacı ile davalı taraf arasında gayrimenkulün uzun süreli kiralanmasından kaynaklı teminat olarak verilen çeklerin davalıya verilmesi akabinde ticari ilişkinin gerçekleşemeyeceği hususunda mutabık kalınarak çeklerin iade edilmesinin talep edilmesi sonrası davalı tarafça bir kısmının iade edilip bir kısmının iade edilmemesi üzerine başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali talebinden kaynaklı olup, davacı tarafça bu hususta dava dilekçesinde taraflar arasındaki ticari ilişkinin gerçekleşmeyeceği hususunda anlaşıldığı ancak taraflar arasındaki ihtilafın temelinin kira ilişkisi olduğunun beyan edilmesi, yine dosyaya davacı tarafça sunulan davalı tarafça düzenlendiği iddia edilen 16/05/2024 tarihli belgede de kira görüşmelerinden kaynaklı verilen çeklere ilişkin davalı beyanının yer aldığı göz önüne alındığında taraflar arasındaki ticari ilişkinin temelinin kira sözleşmesinden kaynaklanması nedeniyle HMK 4. madde gereğince kira ilişkisinden kaynaklanan her türlü uyuşmazlığa bakma görevi Sulh Hukuk Mahkemesi'ne ait olup, bu özel düzenleme gereği davaya bakmaya Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. Benzer davalara ilişkin içtihatlar olan Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 29/05/2023 tarih 2023/750 Esas, 2023/541 Karar sayılı ilamı ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi'nin 12/03/2025 tarih 2024/2216 Esas, 2025/659 Karar sayılı ilamında ticari ilişkinin temelinin kira sözleşmesi olması sebebiyle yargılama görevinin Sulh Hukuk Mahkemesi'ne ait olduğu açıkça belirtilmiştir.
Görev itirazı yargılamanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi mahkemece de re'sen nazara alınarak yargılamanın her aşamasında görevsizlik kararı verilebilir. HMK 4. madde ve TTK 5. maddesi gereğince davaya bakma görevi Mahkememize ait olmayıp davacı tarafça açılan davanın İstanbul Sulh Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiğinden, mahkememizin görevsizliğine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Davacı tarafça açılan DAVANIN, HMK 114/1-c maddesi gereğince mahkememizin görevsiz olması nedeniyle dava şartı yokluğundan HMK 115/2 maddesi gereğince USULDEN REDDİ ile, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
2- HMK 20/1 maddesi gereğince, kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde talep halinde dosyanın görevli ve yetkili İSTANBUL SULH HUKUK MAHKEMESİNE tevzi edilmek üzere İstanbul Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna GÖNDERİLMESİNE, aksi halde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine,
3- Harç, yargılama giderleri, vekalet ücreti ve gider avansı hususunun görevli mahkemece değerlendirilmesine,
Dair; tarafların yokluğunda dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize verilecek bir dilekçe ile İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere oybirliğiyle ile karar verildi. 18/06/2025
Başkan ...
e-imza*
Üye ...
e-imza*
Üye ...
e-imza*
Katip ...
e-imza*