T.C.
İSTANBUL
21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/41 Esas
KARAR NO :2025/125 Karar
DAVA:Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:18/01/2022
KARAR TARİHİ:27/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin 18/01/2022 tarihli dava dilekçesinde özetle; Davalı ile davacı şirket arasında 5 yıl süreli, 07.03.2015 tarihli ... (Sıvılaştırılmış Doğal Gaz) Satış Ve Ariyet ... Tesisi Teslim Sözleşmesinin imzalandığını, (Ek-1 07.03.2015 tarihli ... (Sıvılaştırılmış Doğal Gaz) Satış Ve Ariyet ... Tesisi Teslim Sözleşmesi) davalıya sözleşme kapsamında 28.04.2015 tarihinde ilk gaz ikmali yapıldığını, sözleşmenin 14. maddesi uyarınca, olağan bitiş tarihi de ilk gazın alıma göre 28.04.2020 tarihi olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin ana konusunun, davacı şirketin sözleşmede bahsedilen ... tesisini kurarak kira mukabili davalıya teslimi ve davalının ise belirlenen sözleşme süresince kira bedelini ödemesi ve ... ikmali yapması olduğunu, Bu durumun gözetilerek davacı tarafından yatırım yapılmadığını, davalı, davacı şirketten son gaz alımını 12.05.2018 tarihinde gerçekleştirdiğini, davalı fiili olarak 17 aydır gaz alımı yapmadığını, bulunduğu fabrikanında gayri faal olduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 3/1. maddesine göre müşterinin ... kullanımından kısmen veya tamamen vazgeçmesinin, davacıya sözleşmeyi derhal feshetme hakkı verdiğini, bu nedenle sözleşmenin, .... Noterliği'nin 14.10.2019 tarihli, ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile haklı nedenle feshedildiğini ve davalıya yükümlülüklerini yerine getirmesinin ihtar edildiğini, davalının, sözleşmeyi haksız olarak feshetmekle ve/veya feshine sebebiyet vermekle, davacının zarara uğramasına neden olduğunu, bu nedenle davacı tarafın sözleşmenin erken feshinden kaynaklı kar mahrumiyeti hakkının bulunduğunu, davalının bayilik sözleşmesinin 12.4 maddesine göre cezai şarta ek olarak davacının uğradığı müspet zararı tazmin etmek durumunda olduğunu, davacı şirketin, sözleşmenin 5 yıl süreceğine güvenerek yatırım yaptığını, sözleşme süresince davalının alım yapacağı ve davacı şirketin kar elde edeceğini, bu nedenle sözleşme olağan şartlar altında devam ettiği farz edildiğinde, davalının ... alımına devam edeceğini ve davacında kar etmeye devam edeceğini, sözleşmenin süresinden önce davalının kusuru ile sona erdiği ve bu sebeple davacının, bu kardan mahrum kaldığını, davalı, ilk gaz alımını 28.04.2015 tarihinde gerçekleştirdiğinden sözleşmenin olağan bitiş tarihin de 28.04.2020 olduğu, fesih tarihin ise 14.10.2019 olduğu, bu durumda cezai şart hesabı, 500 Euro /ay *5 ay 10 gün — 2.666 Euro * KDV olarak hesaplandığını, davalının, yapılan tüm görüşmele rağmen mülkiyeti davacıya ait olan tank ve teçhizatı halen iade etmediğini, bu nedenlerle; öncelikle teminatsız veya mahkeme aksi kanaatteyse uygun bir teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilerek, mülkiyeti davacıya ait olan ve hali hazırda tehlike arzeden dava konusu emtianın, konusunda ve emtianın muhafazasında uzman olan davacıya, mahkeme aksi kanaatteyse uygun bir yediemine teslimini, kar mahrumiyeti olarak bilirkişi tarafından hesaplandığında artırılmak üzere kısmi dava olarak 1.000-TL Cezai şart olarak bilirkişi tarafından hesaplandığında artırılmak üzere kısmi dava olarak şimdilik 500 Euro KDV'nin fiili ödeme tarihindeki Euro kuru üzerinden hesaplanacak Türk Lirası karşılığı, tüm tank ve teçhizatın davacıya iadesine, tesis iade edilinceye kadar geçen süre için cezai şart karşılığı kısmi olarak 1.000-TL'nin davalıdan tahsili ile, iadesi mümkün olmadığında tank ve teçhizatın bugünkü bedeli 45.000 Euro üzerinden kısmi olarak, 1.000 Euro * KDV'nin fiili ödeme tarihindeki Euro kuru üzerinden hesaplanacak Türk Lirası karşılığı, olmak üzere şimdilik toplam 25.160,00-TL'nin fesih ihtarnamesinin tebliği tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faiz oranı üzerinden faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilerek, masraf ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
Davalının 11/02/2022 tarihinde ... 3.ATM ... esas sayılı dosyasında iflasına karar verildiği; yargılamanın 2.Alacaklılar toplantısından 10 gün sonraya kadara ertelendiği, dava dilekçesinin önce iflas idare memuru olarak atanan kişiye tebliğ edildiği, daha sonra iflas kaldırıldığından davalıya tebligat yapıldığı ancak davalı tarafından süresinde cevap dilekçesi sunulmadığı görüldü.
DELİLLER:
-Mali Müşavir ..., Nitelikli Hesap uzmanı ... ve Kimya Mühendisi ... tarafından sunulan 21/03/2024 tarihli bilirkişi kök ve 11/10/2024 tarihli ek raporu,
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Yapılan yargılama, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava, Davacının, davalı ile aralarında bulunan kira karşılığı sıvılaştırılmış doğalgaz (...) tesisi kurmak ve teslim etmek edimini sözleşmenin vaktinden önce feshetmesinde davalının kusurunun olup olmadığı, var ise davacının bundan dolayı fesih tarihinden itibaren kar mahrumiyetine uğrayıp uğramadığı, sözleşme konusu tank ve teçhizatın iadesinin gerekip gerekmediği, sözleşmedeki cezai şarta hak kazanıp kazanmadığı istemine ilişkindir.
İlgili vergi dairelerinden karşılaştırmalı BA/BS formları celp edilmiştir.
Mahkememizce resen görevlendirilen Mali Müşavir ..., Nitelikli Hesap uzmanı ... ve Kimya Mühendisi ... tarafından sunulan 21/03/2024 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle; "...davacı tarafından talep edilebilecek kar mahrumiyeti 64.532,44TL x9»04 kar marjı -2.581,30 TL olarak hesap ve tespit edildiği, davacı tarafın tank ve teçhizatın bugünkü bedeli 45.000 Euro üzerinden kısmi olarak, 1.000 Euro * KDV'nin fiili ödeme tarihindeki Euro kuru üzerinden hesaplanacak Türk Lirası karşılığını talep ettiği, Dosya kapsamında tank ve teçhizatın davalı tarafından davacıya iade edildiğini gösterir herhangi bir belge bulunmadığı, davacı tarafından söz konusu tank ve teçhizata ait faturaların süre aşımından dolayı uhdelerinde olmadığı bilgisi paylaşıldığı, dava tarihi itibariyle Tank ve Teçhizat Üreticisi ... firmasına söz konusu ürünlerin tutarının sorulmasında yarar görüldüğü, cezai Şart talebinin takdiri tamamen Yüce Mahkemeye ait olmak üzere; davacının cezai şart talebinin, Taraflar arasında akdedilen sözleşmeye göre eksik süre 28.04.2020-14.10.2019=—197 gün olduğu, Taraflar arasındaki sözleşmeye göre aylık 500 Euro cezai şart kararlaştırıldığı, günlük cezai şart tutarının 500/30-16,67 Euro olduğu, toplam cezai şart tutarı ise 16,67 Eurox197 gün-3.283,00 Euro olarak hesap edildiği ve davacının talebinin ise 2.666 Euro olduğu,..." sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edildiği; davacının emtia iadesi hususundaki talebinin incelenmesi için ek rapor talebinde bulunduğu görülmüştür. İlgili kuruma müzekkere yazıldıktan sonra gelen cevap üzerine dosya tekrar bilirkişiye tevdi edilmiştir.
Mahkememizce resen görevlendirilen Mali Müşavir ..., Nitelikli Hesap uzmanı ... ve Kimya Mühendisi ... tarafından sunulan 11/10/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "...11.07.2024 tarihli ... Cevabi Yazısında 2008 üretim yılı, 16 m3 tank kapasiteli, ... tank fiyatını 22.060,00 Euro olarak bildirdiği görülmüştür. davacı tarafin tank ve teçhizatın bugünkü bedeli 45.000 Euro üzerinden kısmi olarak, 1.000 Euro 4 KDV'nin fiili ödeme tarihindeki Euro kuru üzerinden hesaplanacak Türk Lirası karşılığını talep ettiği, Dosya kapsamında tank ve teçhizatın davalı tarafından davacıya iade edildiğini gösterir herhangi bir belge bulunmadığı, Davacı tarafından söz konusu tank ve teçhizata ait faturaların süre aşımından dolayı uhdelerinde olmadığı bilgisi paylaşıldığı, dava tarihi itibariyle Tank ve Teçhizat Üreticisi ... firmasınca bildirilen tank fiyatının 22.060,00 Euro olduğu,..." sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş; davacının tank iadesi talebinden vazgeçtiği; diğer talepleri yönünden ise ıslah beyanında bulunarak eksik harcı ikmal ettiği görülmüştür.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı ile davalı arasında bir sureti dava dosyasına sunulan 07/03/2015 tarihli 5 yıl süreli ... Satış ve Ariyet ... Tesisi Teslim Sözleşmesinin bağıtlandığı; ancak davalının sözleşmenin 28/04/2020 olan normal bitiş tarihinden önce, 12/05/2018 tarihinden sonra gaz alımında bulunmadığı, bu nedenle davacının sözleşmeyi 14/10/2019 tarihli ihtarname ile feshettiği, ihtarnameye karşı taraf davalıca cevap verilmediği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.
Davacının sözleşmeyi .... Noterliği' nin 14/10/2019 tarih ... Yevmiye Numaralı ihtarnamesi ile tek taraflı olarak fesih ettiği görülmüştür. Davalının yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeni ile davacının sözleşmeyi haklı nedenle fesih ettiği hususunda bir ihtilaf bulunmamaktadır.
Davacının davalıdan sözleşmeye aykırılık nedeni ile kar mahrumiyeti, cezai şart ve iade edilmeyen emtia/ bedeli alacağının olup olmadığı ile bunların miktarının tespiti için bilirkişi incelemesi yoluna gidilmiş, sözleşmenin 14.maddesi uyarınca kar mahrumiyeti (197 gün üzerinden hesaplanan) ve 3.1.maddesi uyarınca cezai şarta raporda belirtilen tutarlarda davacının davalıdan alacağının bulunduğu raporlanmıştır. Yerleşik Yargıtay uygulamasında da bunun ifaya ekli cezai şart olduğu ve sözleşmeden kaynaklı müspet zarar yanında talep edilebileceği kabul edilmektedir.
Bilirkişi raporu hesaplama tekniği yönünden de taraflar arasındaki sözleşmeye ve mevzuata uygun olduğundan mahkememizce de benimsenmiştir.
Davacı, davasını kısmi dava olarak açmıştır. Davacı bilirkişi raporundan sonra miktar yönünden davayı ıslah etmiş, eksik harcı ikmal etmiş, davalı ıslaha karşı beyanda bulunmamıştır.
Davalıya ihtarname keşide edilerek rakam belirtilmek suretiyle davalı temerrüde düşürüldüğünden ihtarname tarihi temerrüt tarihi olarak esas alınmıştır.
Celse arasında davacı sunmuş olduğu beyan dilekçesinde emtia iadesi yönünden davanın konusuz kaldığını beyanla bu hususta karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı, dava ve ıslah dilekçesinde ticari temerrüt faizi istediğinden talep gibi faiz ile birlikte dava ve ıslah dilekçesi gibi kar mahrumiyeti ve cezai şart bedeli yönünden davanın kabulüne; emtia iadesi yönünden ise konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, ancak konusuz kalan kısım yönünden HMK 331/1.maddesine göre dava tarihindeki haklılık durumuna göre yargılama giderleri takdir edileceğinden davacının davasındaki haklılık durumu gözetilerek yargılama giderlerinin davalıya yüklenilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile; 2.581,30 TL kar mahrumiyetinin 14/10/2019 tarihinden itibaren işleyen ticari temerrüt faizi ile davalıdan tahsiline; 3.283,00 Euro Cezai şart bedelinin ise 14/10/2019 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a.maddesi uyarınca işleyen faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Emtia iadesi talebi yönünden davacının davasının konusuz kaldığı anlaşılmakla karar verilmesine yer olmadığına,
3-Alınması gereken 3.638,92TL harçtan, peşin alınan 429,67TL ve 17.000,00TL ıslah harcının mahsubu ile artan 13.790,75TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafça yapılan 80,70TL başvurma harcı, 429,67TL peşin harç, 17.000,00TL ıslah harcı, 10.500,00TL bilirkişi ücreti, tebligat ve posta masrafından oluşan 795,00TL olmak üzere toplam 28.805,37TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı yargılamada kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre tespit olunan 30.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
6-Arabuluculuk ücreti olan 1.320,00TL nin davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
7-6100 sayılı HMK.nun 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere karar verildi, verilen karar usulen okundu anlatıldı. 27/02/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır