T.C.
İSTANBUL
21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/35 Esas
KARAR NO : 2026/417
DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 16/01/2023
KARAR TARİHİ : 14/05/2026
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin 16/01/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; ... Bankası A.Ş., ... / ... Şubesi, ... IBAN Nolu, ... Çek nolu, 25.11.2022 tarihli, keşidecisi ... ... ... ŞİRKETİ olan, 14.040,00.-TL'lik çek kargoda kaybolmuş ve bulunamadığını, müvekkili şirketin söz konusu çeki aralarında ki ticari ilişki sebebi ile keşideci ... şirketi olduğunu, müvekkili şirket tarafından dava konusu çekin kargoda kaybolması ve bulunamaması sebebiyle İstanbul ... ... Ticaret Mahkemesi 2022/... E. Sayılı çek iptali davası açıldığını, işbu davada yargılama devam ettiğini, 11.11.2022 tarihli 3 nolu karar ile takibe konu çek hakkında ödemekten men KARARI verildiğini, ödemekten men kararı ile ilgili gerekli ilan yapılmış ve karar muhatap bankaya bildirildiğini, dava konusu çeke ilişkin olarak ayrıca müvekkil şirket yetkilisi yerine imza atarak müvekkili şirketin mağduriyetine sebebiyet verenler hakkında... Cumhuriyet Başsavcılığının 2022/... Sor. numaralı dosyası ile sahte kaşe ve imza atarak çeki ciro eden ve bu suretle resmi evrakta sahtecilik ve dolandırıcılık suçu işleyen şahıs ve/veya şahısların cezalandırılması talebini içeren suç duyurusunda bulunulduğunu, İstanbul ... ... Ticaret Mahkemesinin 2022/... Esas sayılı dosyasından muhatap bankaya müzekkere yazılarak Çek hesabının kime ait olduğunun, Çekin tahsil için herhangi bir banka şubesine ibraz edilip edilmediğinin ve tarihinin, Takasa sunulup sunulmadığının, İbraz eden veya takasa sunanın açık kimlik ve adres bilgilerinin, Çekin bedelinin ödenip ödenmediğinin vs. bilgisi sorulduğunu, dolayısıyla dava konusu çekin davalı ... tarafından davalı ...'e ciro edildiği ve yine davalı ...'ün ödemeden men yasağı nedeniyle çekin bedelini tahsil edemediği anlaşılmakla bu kez davalı ... tarafından çekin icraya koyulduğu ve çekin her iki davalının elinde olduğu anlaşıldığından müvekkil şirketin borçlu olmadığının tespiti ile, çekin davalılardan istirdatı ile müvekkili şirkete iadesine karar verilmesini, dava konusu çek hakkında müvekkili şirket ile davalılar arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmaması, her ne nam adı altında olursa olsun müvekkili şirketin davalılara ve çekte cirosu bulunan diğer cirantalara bir borcu olmaması ve çek üzerindeki imzanın müvekkil şirket yetkililerine ait olmaması ve sahte olarak kaşe ve imza atılması ve yine davalıların tamamen kötü niyetli ve çeki iktisabında ağır kusurlu olması sebebiyle haksız mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun olarak işbu çeki elinde bulunduran/ibraz eden davalılardan çekin istirdatı ile müvekkili şirketin haklı hamil olduğunun/borçlu olmadığının tespiti ve çekin müvekkil şirkete iadesiİlgililer hakkında fazlaya ilişkin doğmuş ve doğacak tüm haklarımız saklı olmak kaydı ile;
İş bu çekin meşru hamili müvekkil şirket olduğundan ve müvekkillerin davalılarla ve çekte cirosu bulunan diğer cirantalarla hiçbir ticari ilişkisi ve borcu bulunmaması ve çekteki müvekkil şirket kaşesi ve imzasının sahte olması sebebiyle dava konusu çekin istirdatı ile, müvekkil şirketin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini, bu arada dava konusu çekin davalı/davalılar tarafından tahsil edilmesi halinde bedelin istirdatına karar verilmesini, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davalı taraflara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; İstanbul ... ... Ticaret Mahkemesinin 2022/... Esas sayılı dosyasından muhatap bankaya müzekkere yazılarak, çek hesabının kime ait olduğunun, çekin tahsil için herhangi bir banka şubesine ibraz edilip edilmediğinin ve tarihinin, takasa sunulup sunulmadığının, İbraz eden veya takasa sunanın açık kimlik ve adres bilgilerinin, Çekin bedelinin ödenip ödenmediğinin vs. bilgisi sorulduğu, dolayısıyla dava konusu çekin davalı ... tarafından davalı ...'e ciro edildiği ve yine davalı ...'ün ödemeden men yasağı nedeniyle çekin bedelini tahsil edemediği anlaşılmakla bu kez davalı ... tarafından çekin icraya koyulduğu ve çekin her iki davalının elinde olduğu anlaşıldığından müvekkili şirketin borçlu olmadığının tespiti ile, çekin davalılardan istirdatı ile müvekkil şirkete iadesine karar verilmesini, dava konusu çek hakkında müvekkil şirket ile davalılar arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmaması, her ne nam adı altında olursa olsun müvekkil şirketin davalılara ve çekte cirosu bulunan diğer cirantalara bir borcu olmaması ve çek üzerindeki imzanın müvekkil şirket yetkililerine ait olmaması ve sahte olarak kaşe ve imza atılması ve yine davalıların tamamen kötü niyetli ve çeki iktisabında ağır kusurlu olması sebebiyle haksız mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun olarak işbu çeki elinde bulunduran/ibraz eden davalılardan çekin istirdatı ile müvekkil şirketin haklı hamil olduğunun/borçlu olmadığının tespiti ve çekin müvekkil şirkete iadesiİlgililer hakkında fazlaya ilişkin doğmuş ve doğacak tüm haklarımız saklı olmak kaydı ile; iş bu çekin meşru hamili müvekkil şirket olduğundan ve müvekkillerin davalılarla ve çekte cirosu bulunan diğer cirantalarla hiçbir ticari ilişkisi ve borcu bulunmaması ve çekteki müvekkil şirket kaşesi ve imzasının sahte olması sebebiyle dava konusu çekin istirdatı ile, müvekkil şirketin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini,
bu arada dava konusu çekin davalı/davalılar tarafından tahsil edilmesi halinde bedelin istirdatına karar verilmesini, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davalı taraflara tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
- .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyasının Uyap kayıtları,
- İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden, ... Kurumlar Vergi Dairesi'nden, kurum için ve kurum dışı cevabi yazılar,
- Grafolog Uzmanı Bilirkişi tarafından hazırlanan 10/03/2025 tarihli bilirkişi kök raporu.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Yapılan yargılama, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava, Davalılardan ... tarafından icra takibine konu edilen çekin davacı rızası hilafına elinden çıkıp çıkmadığı, çek üzerindeki imzanın davacı şirket yetkilisine ait olup olmadığı, çek nedeni ile davalılara borçlu olup olmadığı ile bunun davalılardan istirdadına karar verilmesi gerekip gerekmediğine ilişkindir.
Dava konusu çekin ... Bankası A.Ş., ... / ... Şubesi, ... Çek nolu, 25.11.2022 tarihli, keşidecisi ... ... ... ŞİRKETİ olan, 14.040,00.-TL'lik çek olduğu görülmüştür.
Dava konusu çek aslı, imza örnekleri ve davacının imza isticvabı alınarak dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir.
Mahkememizce re'sen görevlendirilen Grafolog Uzmanı Bilirkişi tarafından hazırlanan 10/03/2025 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle; "..İnceleme konusu ... A.Ş.- .../... Şubesine ait, keşidecisi “... Elektrik Plan Projesi İnşaat Turizm Sanayi ve Ticar” keşide yeri ..., keşide tarihi 25.11.2022 olan, “14.040.00 TL-OnDörtBinKırk TL” tutarlı ... seri nolu çekte ... ELEKTRİK SİSTEMLERİ YATIRIM VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ adına atılmış 1.ciro imzası ile ...'ye ait mevcut mukayese imzalar arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından da farklılıklar saptandığından söz konusu çekte ... ELEKTRİK SİSTEMLERİ YATIRIM VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ adına atılmış 1.ciro imzasının mevcut mukayese imzalarına kıyasla ...'NİN ELİ ÜRÜNÜ OLMADIĞI,.." görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Rapor taraflara tebliğ edilmiş; davacı vekili rapor doğrultusunda davanın kabulünü talep etmiştir.
Davalı ...'in uyap sisteminde ölüm kaydı bulunduğu görülmekle taraf teşkilinin sağlanması amacıyla davalının veraset ilamının dosyaya sunduğu, davalının yasal mirasçılarına dava dilekçesi, bilirkişi raporu ile eklerinin tebliğ edildiği görülmüştür.
.... İcra Hukuk Mahkemesi 2022/... Esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda imzanın davacıya ait olmadığının tespit edildiği görülmüştür.
Çek nedeniyle açılan ...Cumhuriyet Başsavcılığı 2022/... soruşturma sayılı dosyanın derdest olduğunun bildirildiği görülmüştür.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Keşidecisi ... ... ... Şirketi olan, dava konusu ... Bankası A.Ş., ... / ... Şubesi, ... Çek nolu çekin keşideci tarafından davacı lehine keşide edildiği, çekin İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2022/... Sor. numaralı dosyasına konu iddia ile kaybolduğu ve davacının çek üzerindeki imzanın kendisine ait olmadığı iddiasına dayalı olarak mahkememize menfi tespit ve istirdat davaları açtığı anlaşılmıştır. Davalı müteveffa ... tarafından davacı aleyhine takip başlattığı anlaşılmıştır. Davacı, çekteki imzanın kendisine ait olmadığını beyan etmiştir. Mahkememizce alınan Grafolog bilirkişi raporundan ve dosyaya celp edilen .... İcra Hukuk Mahkemesi 2022/... esas sayılı dosyasında yapılan yargılama ve verilen kararlar dikkate alınarak; mahkememizce çek üzerindeki imzanın davacıya ait olmadığı hususunda tam ve kesin vicdani kanaate ulaşılmakla; çekteki ciro zincirinin kopuk hale geldiği anlaşılmış ve davacının davalılara borçlu olup olmadığı ile davalı hamilin yetkili hamil olup olmadığı tartışmasının yapılması gerekmiştir.
6102 Sayılı TTK 790/1.maddesine göre, Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılacağı düzenlemesi,
6102 Sayılı TTK'nın 792. Maddesinde ise; “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." düzenlemesi yer almaktadır.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerden; çekteki imzanın davacıya ait olmaması, davacı tarafından çek iptali davası açılmış olması ve çekin çalındığına ilişkin savcılığa şikayette bulunmuş olduğu hususları göz önüne alınarak, davacının ciranta davalı ...'e borçlu olmadığı, davalı ...'in ise çekteki ciro zincirinin kopukluğunu bilebilecek durumda olması nedeniyle davacının müteveffa davalıya da borçlu olmadığının tespiti ile; davalı ...'in çeki iktisapta ağır kusuru tespit edilmediğinden davacının çek istirdadı talebinin reddi gerekiği hususunda kesin kanaate ulaşılarak; çekteki imzanın davacıya ait olmaması nedeni ile davacının menfi tespit talebinin her iki davalı yönünden kabulüne, çek istirdadı talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;.
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ İLE;
a)Davacının dava konusu ... Bankası A.Ş., ... / ... Şubesi, ... Çek nolu, 25.11.2022 tarihli, keşidecisi ... ... ... Şirketi olan, 14.040,00 TL bedelli çek yönünden davalı ... (mirasçıları) ve davalı ...'e BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
b)Davacının çek istirdatı talebinin koşulları oluşmadığından REDDİNE,
2-Alınması gereken 959,07 TL harçtan peşin alınan 239,77 TL harcın mahsubu ile eksik 719,30 TL harcın davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafça yapılan 179,90 TL başvurma harcı, 239,77 TL peşin harç, 4.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 2.340,25 TL tebligat ve posta masrafı olmak üzere toplam 6.759,92 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı yargılamada kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre tespit olunan 14.040,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
5-Kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesi halinde ödeyen tarafa iadesine,
Dair, Tarafların yüzüne karşı, miktar itibari ile KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/05/2026
Katip ...
Hakim ...
Full & Egal Universal Law Academy