T.C.
İSTANBUL
21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/41 Esas
KARAR NO: 2023/554
DAVA: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 19/01/2023
KARAR TARİHİ: 13/09/2023
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalının alacaklı sıfatıyla takas odasına sunduğu keşidecisi müvekkili... ve lehtarı müvekkili ... olan...Bankası ...Bankası- ... (Bodrum) Şubesine ait 14.01.2023 vade tarihli, ... nolu 450.000,00 TL'lik çek ve...Bankası- ... (Bodrum) Şubesine ait 21.01.2023 vade tarihli, ...nolu 450.000,00 TL'lik çekten mütevellit toplam 900.000,00 TL'lik 2 adet çekin arka yüzündeki müvekkili gözüken kaşe ve ciro imzanın müvekkili lehtar şirkete ait olmadığını, çekin kargoda çalındığını, bunun üzerine Ankara ...asliye Ticaret Mahkemesinin... Esasında iptal davası açılıp tedbir kararı alındığını, çekin davalı tarafından bankaya ibraz edildiğini, davalıdan önceki cirantaların cirosunun sahte olduğunu, tabela şirketleri olduğunu, davalının kötü niyetle çeki ciro ile aldığını beyanla, ihtiyati tedbir kararı verilerek, lehtar şirket ve keşideci olan davacılan yönünden arada hiç bir hukuki ticari ilişki olmayışı nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitini ve çekin iptaline karar verilmesini, çekin henüz takibe konu edilmediği, takas odasından edinilen bilgiye göre davalının çeki takasa verdiklerini beyan ettiği, imza asıllarını havi belgeler ve karakol tutanağı vs. değerlendirilerek İİK 72/2 ve ilgili hükümlerince takdir olunacak teminat karşılığında icraya konulması halinde takibin durdurullması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizce davacının ihtiyati tedbir talebi kabul edilmiş, davaya konu 2 adet çekin sadece davacılar yönünden icra takibine konulması halinde takibin İİK' nun 72/2. Maddesi uyarınca tedbiren dururulmasına karar verilmiştir.
Davalı ... Kuyumculuk vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı ... şirketi davacı konusu çeklerin keşidecisi olduğunu, çekteki imzasına bir itirazı bulunmadığını, dava konusu çekin keşide edildikten sonra çekin lehtarı olan... Meşrubat şirketine verildiğini, davacının dava konusu çekleri keşide edip çekin lehtarına verildiğini beyan ettiğini, hem çekteki imzasını hem de çekteki borç ilişkisini kabul ettiğini, bu nedenle çeklerin keşidecisi olan davacı dava konusu çeklerden ötürü müvekkiline karşı sorumlu olduğunu, çeklerdeki imzanın çekin lehtarı olan ... Meşrubat şirketi yetkilisine ait olmadığının iddia edildiğini, çekteki lehtar imzasının sahte olması TTK 677 maddesinde belirtilen imzaların istiklali prensibi gereği çekteki imzasına itiraz etmeyen keşideciyi sorumluluktan kurtaran bir sebep olmadığını, çeklerin ... Meşrubat şirketi elinde kaybolmuş olmasının ve bu şirketin çekin iptali için dava açmış olması, davaya taraf olmayan müvekkilini bağlamadığını ve davacıyı borçtan kurtaran bir sebep olmadığını, çekte ödeme yasağı bulunması çekin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmediğini, müvekkilinin kötüniyeti olduğunu göstermediğini, davaya konu çekin ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığını, TTK 790. Maddesine göre yetkili ve meşru hamili olduğunu, çekin ciro yoluyla geçmesi nedeniyle müvekkilinin çekin kayıp olup olmadığı hususnda bir bilgisinin olmadığını, müvekkilinin çekte ödeme yasağı bulunduğunu çeki bankaya ibraz anında öğrendiğini, bu nedenle iyiniyetli olduğunu, şahsi bir defi ileri sürmeyen ve çekteki imzasına itiraz etmeyen davacı ... şirketinin dava konusu çeklerden ötürü müvekkiline karşı sorumlu olduğunu, davanın bu davacı yönünden reddi gerektiğini, davacı ...Meşrubatın takibe konu çekte lehtar, dava dışı ...şirketi ise davacıdan sonraki ciranta olduğunu, dava konusu çekin davacı tarafından...Tekstil şirketine verilip verilmediğinin ortaya çıkması için her iki şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesini talep ettiklerini, davacının çekin kaybolduğu iddia etmiş olması çekin nerede ve nasıl kaybolduğuna yönelik hiçbir bilgi vermediğini, iddiasını haklı gösteren bir kanıtının olmadığını, çekteki imzanın davacı şirket yetkililerine ait olmadığı varsayımında dahi müvekkili aleyhine tazminata mahkum edilmesine yasal olanak bulunmadığını, dava konusu çekin müvekkiline ciro yoluyla geçtiğini ve davacı ile müvkkili arasında başka cirantalar bulunduğunu, müvekkilinin çekin davacıdan almadığını, çekteki imzanın davacıya ait olup olmadığını bilecek durumda olmadığını, bu nedenle iyiniyetli olduğunu, çekteki imzanın davacı şirket yetkililerine ait olmadığı tesip edilse dahi müvekkilinin tazminatla sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını beyanla, davanın reddine ve %20 den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Tarafların ve kendilerinden önceki ve sonraki cirantaların BA-BS formları celbedilip incelenmiştir.
Ankara ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası örneği incelenmiş, incelenmesinde, davaya konu çeklerin kargodan çalındığından bahisle iptal davası açıldığı ve tedbiren ödeme yasağı konulduğu anlaşılmıştır.
Bildirilen icra dosya örnekleri celbedilip incelenmiştir.
Davacı ... yönünden imza incelemesi için imza örnekleri toplanmış, yetkilinin imzaları mahkememizce isticvap suretiyle alınmış, imzaların benzer olmadığı çıplak gözle görüldüğünden imza incelemesinden vazgeçilmiş ve imzanın davacıya ait olmadığı kanaati oluşmuştur.
Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi raporunda özetle ; "Davacı şirketlerin, ilgili yıl yasal defterlerini ibraz ettiğini, davacı yanca ibraz edilen yasal defterlerin yasal süresi içinde açılış ve kapanış tasdiklerini yaptırmış olduğunu ve sahibi lahine delil olma özelliğine haiz olduğunu, davalı yanca ibraz edilen ilgili yıl defterlerden olan yevmiye defterinin kapanış tasdiki bulunmadığını ve lehine delil olma özelliğine haiz olmadığının değerlendirildiğini, davaya konu edilen çekin cirantalarının sırasıyla ..., ..., ... ve ... olduğunun görüldüğünü, davacı yan kayıtlarında, davalı ve cirantalardan hiç biri ile ticari ilişki içerisinde olmadığının görüldüğünü, davacı Mefa'nın söz konusu 2 adet çeki diğer davacı ... den almış olduğunu, diğer davacı ile uzun yıllardır ticari ilişkisi bulunuduğunu, fatura içeriklerinin tarafların faaliyet kolları ile uyumlu olduğunu, davalı yan kayıtlarında ise, davaya konu çeklerin dava dışı... den alarak kayıtlarına işlediğini, çeke dayanak olarak ileri sürülen ticari ilişkinin ...' ye avans ödemesi olduğunu,... bu çeke istinaden 2 adet faturayı davalı ... adına keşide ettiğini ancak bu faturaların tarafların faaliyet kolu ile uyumlu olmadığnın görüldüğünü, davalı ... şirketinin kuruluş adresi ile cirantalardan ... şirketinin mevcut adresinin aynı ancak faaliyet kolları ile ortaklık yapılarının ayrı olduğunu, organik bağ yönünden mahkemenin takdirinde olduğunu," bildirmiştir.
Alınana rapor mahkememizce yeterli görülmüş ve ek rapor talepleri red edilmiştir.
Davacı taraf ıslah dilekçesi sunarak, talebini keşideci olan ... şirketi yönünden menfi tespit ve çeklerin iptali, lehtar ...yönünden ise menfi tespit, senetlerin iptali ve çeklerin iadesi, ihtiyati tedbir kararı verilerek icraya konu edilmesinin önlenmesi ve davalının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini talep etmiştir.
Islah dilekçesi davalıya tebliğ edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, davacı Mefa elinde iken çalındığı ve davalı tarafça ciro ile alınarak bankaya ibraz edildiği, davacı cirantanın imzasının sahte olduğundan bahisle menfi tespit, çeklerin iptali, iadesi ve tazminat istemine ilişkindir.
Davacı lehtar adına atılan cirodaki imzanın sahte olduğu sabit görülmüştür.
Çeklerin rıza dışı kaybolduğu ve cirolarla davalının eline geçtiği beyanlar ve belgelerden anlaşılmıştır. Bu durumda davalının ağır kusurlu veya kötü niyetli olup olmadığının incelenmesine geçilmiştir.
Davalı meşru hamil ve iyi niyetli olduğunu ileri sürmüş ise de, alınan bilirkişi raporundan, kendisinden önceki ciranta ile arasında bir mal veya hizmet alım satımı olmadığı, avans çeki mahiyetinde ciro olduğu anlaşılmıştır.
Davalı ve diğer cirantaların taraf olduğu benzer çok sayıda dava olduğu görülmüştür.
Tarafların tacir olduğu, basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğü olduğu, düzenli defter ve kayıt tutmakla yükümlü olduğu anlaşılmıştır.
Davalının iyi niyetli olduğu savunması karşısında, davalı ile kendisinden önceki ciranta arasında gerçek bir mal veya hizmet verildiğine dair kayıt bulunmaması, davacıdan sonraki ciranta ... ile davalının aynı adreste bulunması, davalı ve ciranta... şirketinin bir ticari faaliyetinin olmaması, davalının yevmiye defterinin kapanış kaydının bulunmaması ve davalı aleyhinde benzer çok sayıda dava bulunması birlikte değerlendirildiğinde, davalını davaya konu çekleri gerçek bir alacağa karşılık olmaksızın sırf tahsil amaçlı aldığı, kötü niyetli olduğu kanaatine varılarak davanın davacı... yönünden kabulüne, davacıyı bu davayı açmaya zorladığından takdiren %20 oranında davalının tazminata mahkum edilmesine karar verilmiştir.
Davalı... şirketi keşideci olup, çekin iadesinde ve menfi tespit davasında hukuki yararı ve aktif husumetinin bulunmadığı, bu davada husumet ve hukuki yararın lehine çeki elinde bulunduran lehtara ait olduğu anlaşılmış ve davacı ... Şirketi yönünden davanın usulden reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :
1-Davacı ... LİMİTED ŞİRKETİ yönünden aktif husumet ve hukuki yarar yokluğu nedeni ile davanın usulden reddine,
2-Davanın davacı ...LİMİTED ŞİRKETİ yönünden kabulü ile, dava konusu ...Bankası- Turgutreis (Bodrum) Şubesine ait 14.01.2023 vade tarihli, ... nolu 450.000,00 TL'lik çek ve ... Bankası- Turgutreis (Bodrum) Şubesine ait 21.01.2023 vade tarihli, ... nolu 450.000,00 TL'lik çekler nedeni ile davacı ...' nın davalıya borçlu olmadığının tespitine, çeklerin davalıdan alınarak davacı ...' ya iadesine,
3-Davalı kötü niyetli olduğundan %20 üzerinden hesaplanan 180.000,00 TL kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak davacı ... LİMİTED ŞİRKETİ'ne verilmesine,
4-Kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 61.479,00 TL harçtan, peşin alınan 15.369,75 TL'nin ve ıslah harcı olarak yatırılan 179,90 TL' nin mahsubu ile bakiye 45.929,35 TL harcın davalı' dan alınarak haziyene irat kaydına,
5-Kabul edilen dava değeri ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap ve takdir edilen 117.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı ... GIDA SANAYİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ'ne verilmesine,
6- Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap ve takdir edilen 9.200,00 TL vekalet ücretinin davacı ... KUYUMCULUK TİCARET İTHALAT İHRACAT LİMİTED ŞİRKETİ'nden alınarak davalıya verilmesine,
7-Davacı tarafından tebligat, müzekkere ve sair giderler için sarfedilen toplam 4.632,75 TL yargılama giderinin yarısı olan 2.316,37 TL ve davacıların peşin yatırdığı 15.729,55 TL harçların davalıdan alınarak davacı ... LİMİTED ŞİRKETİ'ne verilmesine, kalan kısmın davacı ... Şirketi üzerinde bırakılmasına,
8-Dosyada artan gider avansın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
9-Yatırılan teminatın HMK 392/2 maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
İlişkin, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.13/09/2023
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır