T.C.
İSTANBUL
21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/46 Esas
KARAR NO: 2024/495
DAVA: İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 19/01/2024
KARAR TARİHİ: 11/09/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin matbaa işi ile, davalı şirket ise makine üretimi işi ile uğraştığını, müvekkili ile davalı 02/03/2022 tarihinde aralarında bir sözleşme akdedildiğini, iş bu sözleme ile davalı şirketin, müvekkili şirketin taleplerini karşılar nitelikte bir makine üretimini yapılacağını taahhüt ettiğini, söz konusu makineye ilişkin her türlü teknik bilgi sözleşmede mevcut olduğunu, söz konusu sözleşme kapsamında anlaşılan makinenin bedeli 145.000,00 Euro olaraak belirlendiğini, ödemelerin sözleşme tarihindeki kur üzerinden yapılacağında anlaşıldığını, bu kapsamda müvekkilinin farklı tarihlerde davalı şirkete 1.131.500,00 TL banka üzerinden, 1.148.508,53 TL çek olmak üzere toplam 2.280.008,53 TL ödeme yaptığını, müvekkili sözleşmeden kaynaklı tüm borcunu eksiksiz ifa ettiğini, bu kapsamda ilgili banka dekontlarını, çekler ve cari kartı sunduklarını, sözleşmenin 7. Maddesinde makinenin teslim süresi öngörüldüğünü, ödemenin yapılmasını takiben 120-135 gün içerisinde teslim edileceğini, davalı şirket tarafından halihazırda hiçbir surette makine teslimi yapılmadığını, müvekkiline geri ödeme de yapılmadığından ... İcra Dairesinin 2023/... esas sayılı dosyası ile davalı aleyhinde icra takibi başlatıldığını, söz konusu takip sehven Euro bazında açıldığından yeni bir takip olarak ... İcra Dairesinin 2023/... esas sayılı dosyası ile davalı tarafa ödeme emri tebliğ edildiğini, davalı şirketin takibe ve tüm ferilerine itiraz ettiğini, arabuluculuğa başvurduklarını ancak anlaşma sağlanamadığını beyanla, davalı şirketin itirazlarının iptali ile takibin ... İcra Dairesinin 2023/... esas sayılı dosyası üzerinden devamını, %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin davacıya herhangi bir borcu bulunmadığını, müvekkili ile davacı yan arasıda dava dilekçesi ekinde de sunulan 02/03/2022 tarihli ticari sözleşme akdedildiğini, müvekkili şirketin makine üretim işini üstlendiğini, satış bedelinin döviz değil, 258.070,00TL+ KDV olduğunu, makinenin tesliminin, davacı yan tarafından ilgili ödemenin sözleşmesinin 9. Maddesinde kesin vade olarak belirtilen 04/03/2022 tarihinde tümü ile eksiksiz şekilde ve anlaşılan nakit ödeme şekli ile yapılmaması ve buna bağlı olarak yaşanan nakit akışındaki problemler nedeniyle ilgili makine üretiminde kullanılacak ithal hammede temininde yaşanan sorunlar ve piyasadaki darlık nedeniyle geciktiğini, sonradan bir araya gelinerek tarafların mutabakatıyla 28/03/2023 tarihine ötelendiğini, davacı yanın, sözleşme madde 9' da yer alan kesin vade ve nakit ödeme şekline riayet etmediğini, sözleşmede yer alan tutarı 04/03/2022 tarihinde nakit olarak eksiksiz şekilde müvekkili şirkete ödememiş, açıkça sözleşmeye aykırı davranmış ve herhangi bir ihbara gerek kalmaksızın kesin vadde temerrüde düştüğünü, davacı yanın temerrüdü nedeniyle yaşanan sorunların neticesinde teslim süresi de uzatılmak durumunda kalındığını, davacı temerrüde düşmüş ise de müvekkili şirketin ticari ilişkiyi sürdürme gayesi kapsamında üretime devam ettiğini ve iyi niyetle en kısa sürede teslime çalıştığını, davacının sunmuş olduğu yazışmalar da müvekkili şirketin ticari ilişkiyi sürdürme gayesini ve sözleşmeyi ayakta tutmaya dair iyiniyetli yaklaşımını göstermekte olduğunu, davacı yanın sunmuş olduğu mail yazışmaları eski olduğunu, 2022 yılına ait olduğunu, oysa ki tarafların bu tarihlerden sonra da bir araya geldiğini, sözleşmeyi ayakta tutma iradelerini göstererek yeni teslim tarihi konusunda anlaştıklarını, 26/01/2023 tarihinde taraflar fabrikada bir araya gelerek 28/03/2023 tarihinde makine teslimi konusunda anlaştıklarını, nitekim sözleşme konusu makine 28/03/2023 tarihinde teslime ve çalışmaya hazır hale getirildiğini ve davacı yana bilgi verildiğini, davacı yanın 01/04/2023 tarihinde yapmış olduğu fabrika ziyaretinde tam da makinenin teslim ve yükleme işlemleri yapıldığı esnada öncesinde makineyi teslim alacağını iletmiş olmasına rağmen makineyi keyfi olarak almaktan vezgeçtiğini bildirdiğini, müvekkilinin makineyi tesime hazır hale getirmesine rağmen, davacı yanın sözleşme madde 6' da yer alan teslim öncesi yapması gereken işlemleri yapmadığını, teslime hazır olmasına rağmen makineyi teslim ve yükleme işlemleri esnasında almaktan imtina ile vazgeçtiğini, davacının sözleşmeyi feshettiğini müvekkili şirkete şifaen ve yüzyüze bildirdiğini, makine teslime hazır olmasına rağmen üzerine düşen yükümlülükleri yine gereği gibi yerine getirmeyen ve teslim almaktan imtina eden davacı yanın açıkca kusurlu olduğunu, sözleşmeye göre müvekkilinin parayı iade borcu olmadığını, .... İcra Dairesinin 2023/... esas sayılı dosyası nedeniyle ... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyasının mükerrer olduğunu ve derdestlik itirazı bulunduğunu, Büyükçekmece mahkemelerinin yetkili olduğunu, alacağın likit olmadığından icra inkar tazminatı olamayacağını, alacağın zaman aşımına uğradığını, dava açma hak düşürücü süresinin geçtiğini, bir borçları olmadığını beyanla, davanın usulden veya esastan reddine, takip konusu alacağın %20 sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verdilmesini talep etmiştir.
Tarafların sunduğu belgeler, dekontlar, mailler mahkememizce incelenmiştir.
Her iki icra dosya örneği mahkememizce incelenmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, makine siparişi nedeni ile verilen paranın iadesi talepli icra takibine yönelik itirazın iptaline ilişkindir. Taraflar arasında bir adet makine üretimi sözleşmesi yapılmıştır. Ayrıntıları ve teknik özellikleri sözleşmenin ilk maddelerinde belirtilmiştir. Teslim şekli, süresi ve ödemeler 7, 8 ve 9. Maddelerde açıkça belirtilmiştir.
Sözleşmenin 9. Maddesine göre satış bedeli olan 2.258.070,00TL'nin tamamı satıcı davalının TL hesabına 04/03/2022 tarihinde nakit olarak transfer edilecek, teşvik kapsamında olması halinde ayrıca KDV muafiyetli fatura kesilecek, teşvik alınmaması halinde ise %18 KDV tutarı fatura edilerek satıcının hesabına yatırılacaktır.
Sözleşmenin 10. Maddesinde alıcının ödemeden sonra cayması halinde takip edilecek yol, 11. Maddede ise yetkili mahkeme belirtilmiştir.
Davacı, makine kendisine süresinde teslim etmediğinden cayma hakkını kullandığını bildirerek paranın iadesini talep etmiş, akabinde .... İcra Dairesinin 2023/... esas sayılı dosyası ile davalı aleyhinde icra takibi başlatmış, para cinsinin döviz olması nedeniyle ve karşılığı TL gösterilmediğinden bu kez davamıza konu ... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı takibi açmış ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 145.000,00 EURO ve bunun sözleşme tarihindeki TL karşılığı üzerinden hesaplanan faizi olarak 697.602,23TL'nin tahsilini, euro alacağın fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden tahsilini talep ettiği anlaşılmıştır. Davalı, takibe süresinde itiraz etmiş ve takip durmuştur.
Taraflar arasındaki 02/03/2022 tarihli sözleşmeye göre, davacının ödeme yapmasından sonra makinenin 120-135 gün içerisinde teslim edileceği kararlaştırılmıştır.
Taraflar arasındaki 02/03/2022 tarihli Sözleşmenin 9. Maddesinde, bedel olarak 2.258.070,00TL + KDV (145.000,00 Euro+KDV) olarak yazıldığı, Euro kuru 15,5729 olarak hesaplandığı, teslime ilişkin 7. Maddede, sözleşmenin imzalanması ve bedelin ödenmesinden itibaren 120-130 günlük süre belirlendiği, makine hazır olduğunda davalının davacıya bildirmesi, sigorta, nakliye ve kurulumun alıcı davacıya ait olduğu, davacının gidip makineyi davalıdan alması ve davalı satıcın refakat ederek kurulumunu yapması gerektiğinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.
Davalının mükerrer takip savunması, önceki takibin TL karşılığı gösterilmediği ve itiraza uğradığı için mahkememizce kabul edilmemiştir.
Davalı taraf savunmasında, mutabakatla makine teslim tarihinin 28/03/2023 tarihine ertelendiğini, makinenin bu sürede teslime hazır edildiğini, davacının keyfi olarak almaktan vazgeçtiğini, davacının ödemesini geç yaptığından temerrüde düştüğünü, bu durumda davacının vazgeçmesi halinde davalının aldığı parayı iade etmeme hakkının sözleşmenin 10. Maddesi ile tanındığını ileri sürmektedir.
Sözleşmenin 11. Maddesi uyarınca mahkememiz yetkili kılındığından, HMK'nını 17. Maddesi dikkate alınarak davalının yetki itirazı red edilmiştir.
Zaman aşımı ve hak düşürücü süreler geçmediğinden, davalının bu defi ve itirazların da mahkememizce red edilmiştir.
Yapılan incelemede, davacının ödemelerini nakit ve çek vererek zamana yayarak yaptığı, ilk ödemeyi sözleşmede belirlenen 04/03/2022 tarihinde yaptığı, ödemenin büyük bir kısmının zamana yayıldığı, mart, nisan ve mayıs 2022 aylarında ödemelerini yaptığı, çoğunu nakit ve kalanını çek olarak verdiği, son çek tarihinin 31/08/2022 olduğu, toplam 2.321.780,53TL ödendiği, davalının davacıya makinenin hazır olduğuna dair maili 28/03/2023 tarihinde gönderdiği, alıcının temerrüdüne ilişkin davalının bir ihtarının ve uyarısının bulunmadığı, dolayısıyla bu şekilde satıcı davalının zımni kabul ederek parayı aldığı, taraflar arasında mail yazışmalarının olduğu, davalının davacının ödeme talebine 09/01/2023 tarihli mail ile olumlu karşılık verdiği görülmüştür.
Davacının verdiği nakit ve çeklerden son ödeme tarihi 31/08/2022 olarak kabul edildiğinde, 130 günlük teslim süresinin çok aşılarak 200 gün kadar sonra davalının 28/03/2023 tarihinde mail attığı ve makinenin hazır olduğunu bildirdiği, dolayısıyla gecikmenin sabit olduğu anlaşılmıştır. Bu tarihten önce davacının davalıya çok sayıda uyarı mesajı gönderdiği görülmüştür.
Davacının, davalıyı gecikme nedeniyle maillerle sürekli uyardığı, dolaysıyayla teslimin geciktiği sabit görülmektedir. Davalının savunmasında, ödemenin gecikmesi ve kesin vadede yapılmaması nedeniyle teslimin geciktiği ve yeni bir tarihte teslime dair anlaşma yapıldığı savunulmuş ise de, yeni teslim tarihi konusunda bir delil sunulmamıştır. Bu durumda, gecikme nedeninin davalı olduğu, davalının yapılandırma süreci ve ekonomik darlığı nedeniyle makine üretiminin geciktiğini mail ile ikrar ettiği, davacının da seçimlik olan cayma hakkını kullandığı, dolayısıyla davacının cayma talebinin haklı olduğu, ödediği bedeli geri almasının kanuna uygun olduğu mahkememizce kabul edilmiştir. Bu nedenle davacının yaptığı ödemeye karşılık döviz olarak 145.000,00Euro talebi mahkememizce yerinde görülmüş, bu kısım için itirazın iptaline karar verilmiştir.
Davacı icra takibinde, sözleşmenin TL karşılığı üzerinden faiz işletmiş ve ayrıca döviz talep etmiş ise de, bu talebinin hukuka uyar yanı olmadığı anlaşılmıştır. Talebini Euro cinsinden açtığına göre, faizi de ona göre hesaplaması gerekir. Hem yükselen kur nedeniyle değer kazanmış Euro hem de TL'ye uygulanan yüksek faiz talebinin kabul edilebilir yanı yoktur. Taleple bağlılık ilkesi gereğince TL cinsinden hesaplanan faiz talebi yersiz olduğundan, Euro cinsinden ise işlemiş faiz talep etmediğinden, takip talebindeki taleple bağlı kalınarak davacının işlemiş faiz istemi mahkememizce red edilmiştir.
Davalı savunmasında, sözleşme bedelinin Euro değil TL olduğunu ve takipte ancak bunun istenebileceği ve likit de olmadığı ileri sürülmüş ise de, sözleşmede açıkça o tarihteki kur üzerinden sözleşme bedeli belirlendiği ve hem TL hem de Euro olarak kararlaştırıldığı, kur yükselmesi nedeniyle sözleşme bedeli olan 2.258.070,00TL yerine davacının 2.321.780,53 TL ödeyerek daha fazla TL olarak yapıldığı, dolayısıyla ödeme şekli o tarihteki kur üzerinden TL olarak sözleşmede belirlenmiş ise de, belirlenen 145.000,00Euro karşılığı ödeme yapıldığının anlaşıldığı, bu nedenle takibin döviz cinsinden yapılmasının sözleşmeye uygun olduğu anlaşılmakla, davalının bu savunmasına da mahkememizce itibar edilmemiş. Ayrıca yapılan ödeme likit ve itiraz haksız olduğundan davalı aleyhinde icra inkarına hükmedilmiştir. Bu nedenlerle, oluşan vicdani kanaate göre aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile, davalının .... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı takip dosyasına yönelik itirazının 145.000,00 Euro yönünden İPTALİNE, takibin devamına, bu miktara takipten itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca faiz uygulanmasına ve fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden tahsiline, işlemiş TL cinsi faiz yönünden davanın REDDİNE,
2-Alacak likit ve itiraz haksız olduğundan, kabul edilen miktar üzerinden takdiren %20 oranıyla hesaplanacak icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 325.575,70 TL alınması gerekli harçtan, peşin alınan 64.200,74 TL harcın mahsubu ile 261.374,96 TL bakiye harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Kabul edilen değer ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap ve takdir edilen 261.374,96 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Reddedilen değer ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap ve takdir edilen 82.952,22 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından tebligat, müzekkere ve sair giderler için sarfedilen toplam 60,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Dosyada artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
8-Arabuluculuk ücreti olan 3.120,00 TL' nin kabul/red oranına göre 2.797,38 TL'sinin davalıdan alınarak, geri kalan 322,61 TL'nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
İlişkin, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine verilecek bir dilekçe ile ... Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 11/09/2024
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır