T.C.
İSTANBUL
21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/523 Esas
KARAR NO :2025/113
DAVA:Ticari Şirket (Pay Defteri Kaydına İlişkin)
DAVA TARİHİ:12/09/2024
KARAR TARİHİ:26/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Pay Defteri Kaydına İlişkin) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı şirket pay sahiplerinden dava dışı ...'a, davalı şirketin 22/05/2023 tarihinde tescil ve ilan edilen sermaye arttırım kararı uyarınca taahhüt ettiği bedellerin tamamını ödemesi üzerine ihraç edilen nama yazılı pay senetlerinin 24/05/2024 tarihinde teslim edildiğini, aynı gün müvekkilinin, davalı şirkete ilişkin nama yazılı pay senetlerini 24/05/2024 tarihinde, pay sahibi ...'dan ciro ve zilyetliğin devri yoluyla devraldığını, müvekkili ile dava dışı ... arasında yapılan pay devir işlemi geçerli olduğunu, bu durumu 12.06.2024 tarihli yazısı ile Davalı Şirket'e bildirerek devralınan payların, pay defterine kaydının yapılmasını ve kayıt numarasının tarafına bildirilmesini talep ettiğini lakin Davalı Şirketin, ... 22. Noterliği'nin 14.08.2024 tarih, ... yevmiye no'lu ihtarnamesi ile "esas sözleşmenin 'Sermaye' başlıklı 6. maddesi ve TTK m.492 uyarınca pay devrinin yönetim kurulu onayına tabi olduğundan ve Müvekkil'in payları devralmasının, bağlam hükümlerine aykırılık teşkil edildiğinden" bahisle Müvekkilinin talebini gerekçesiz bir şekilde reddetmiş olup, red kararı geçerli olmadığından ve üç ay içinde alınmış geçerli bir red kararı mevcut olmadığından devir işleminin geçerlilik kazandığını, pay devrine ilişkin şirket yönetim kurulu kararının kararın açıkça haksız olduğunu beyanla, dava konusu payların 24/05/2024 tarihinde ciro ve teslim yoluyla geçerli bir şekilde devralındığının tespitini ve söz konusu payların pay defterine kaydını talep ve dava etmiştir.
Dava dilekçesi ekindeki senetlerin devir tutanağı incelenmiş ve aşağıdaki gibi olduğu görülmüştür:
¸
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı ...'ın vekili tarafından müvekkili şirkete 12/06/2024 tarihinde bir dilekçe ile başvurularak, davaya konu olan payların kendisi tarafından, müvekkili şirketin pay sahiplerinden dava dışı ...' dan devralındığı bildirilerek, devralındığı iddia edilen 1.181.300 adet A grubu, 4.746.890 adet B grubu ve 709.755 adet C grubu payın kendisi adına şirket pay defterine kaydının yapılması talep edildiğini, Müvekkili şirket tarafından ... 22. Noterliğinden keşide edilen 14/08/2024 tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarname ile yapılan bu pay devrine muvafakat edilmediği, pay sahibi ...' a bildirilmiş ve muvafakat edilmemesi nedeniyle de söz konusu payların mülkiyetinin ve paylara bağlı tüm hakların müvekkili şirketin pay sahiplerinden ...' da kalmış olduğunun ifade edildiğini, bu pay devrine müvekkili şirket tarafından muvafakat edilmemesine rağmen, ... tarafından huzurdaki davanın ikame edilerek, davaya konu payların geçerli bir şekilde devralındığının tespiti ve söz konusu payların pay defterine kaydını talep ettiğini, şirketin pay sahipliği yapısının ve çevresinin bozulması, pay defterine kayıt talebinin reddi için önemli bir sebep teşkil etmekte olduğunu, dava konusu payları devraldığını iddia eden ... davranışlarıyla da müvekkili şirketin ortaklık yapısını bozacağını, müvekkili şirketin pay sahipleri ile olan ilişkilerini negatif şekilde etkileyeceğini gösterdiğini, bu süreçte müvekkili şirketi ve çalışanlarını arayarak çeşitli itham ve iddialarda bulunduğunu, bu hususta tanıklarının dinlenmesini talep ettiklerini, ..., ...' dan aldığı payların kendi adına pay defterine kaydedilmesini müvekkili şirketten talep ederken, üçüncü kişiler tarafından şirkete "şirketin bu kaydı yapmakla yükümlü olduğu aksi takdirde şirket yetkilileri hakkında gereğinin yapılacağı" şeklinde bildirimler yapıldığını, bu tür nahoş beyanların her şirket yetkilisini rahatsız edeceği ve şirketin faaliyetini olumsuz şekilde etkileyeceğinin kuşkudan uzak olduğunu, netice itibariyle, davacı ... tarafından müvekkili şirkete karşı açılmış olan davanın reddi ile, şirket esas sözleşmesinin ilgili hükmü ve TTK m. 492 vd. hükümleri temelinde borsaya kote olmayan nama yazılı pay senetlerinin geçerlilik şartı olan ve derve şirket adına onay veren bir yönetim kurulu kararı bulunmaması sebebiyle, davacının davaya konu paylarının pay defterine kaydı talebinin reddini ve dava dışı ...' dan davacı ...' a yapılan pay devrinin geçersizliğinin tespiti ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya hükmedilmesini talep etmiştir.
Davacı vekilinin davalı şirkete hitaben verdiği 12.06.2024
tarihli pay defterine kayıt talep dilekçesinin incelenmesinde; "Sayın Yetkili,
Ekte birer sureti gönderilen Pay Senetleri, 24.05.2024 tarihinde pay sahibi ... tarafından, ...'a ciro edilmiş olup bu durum tarafların imzaları ile sabittir.
Bu aşamada ekte sunulu payların pay defterine kaydı yapılarak tarafımıza kayıt numarasının
bildirilmesini saygılarımla vekaleten talep ve arz ederim." şeklinde talepte bulunduğu görülmüştür.
Davalı taraf ise ... 22. Noterliğinin 14/08/2024 tarihli cevabi ihtarı ile; " Sayın Muhatap, Bilginiz dahilinde olduğu üzere, Müvekkil Şirket'e göndermiş olduğunuz 12.06.2024 tarihli yazınız ile Müvekkil Şirket pay sahiplerinden ... T.C, Kimlik numarali ...'ın sahip olduğu 1.181.300 adet A grubu, 4.746.890 adet B grubu ve 709.755 ndet C grubu payı ...'dan devralmış olduğunuzu belirtmiş ve söz konusu bu payların adınıza Müvekkil Şirket'in pay defterine kaydının yapılmasını talep etmiş bulunmaktasınız. Öncelikle belirtmek gerekir ki, Şirket Esas Sözleşmesi'nin “Sermaye” başlıklı 6, maddesi uyarınca, Türk Ticaret Kanunu'nun 492, maddesi hükmü kapsamında Şirket paylarının devri Yönetim Kurulu onayına tabiidir. Bu itibarla, şirket paylarının devri, ancak yönetim kurulunun pay devrine onay vermesi ile geçerli hale gelmekte ve pay defterine kaydedilebilmektedir. Aynı şekilde, TTK ve Müvekkil Şirket'in esas sözleşmesinin “Sermaye” başlıklı 6, maddesi uyarınca, Müvekkil Şirket'in pay devrini reddetme hakkı bulunmaktadır. Muhatabın payları devralması, esas sözleşmede yer alan bağlam hükümlerine aykırı olduğundan müvekkil şirket, pay devrine onay vermekten kaçınmaktadır. Bu kapsamda, tarafınızca Müvekkil Şirket'e iletilen 12.06.2024 tarihli yazı hakkında herhangi bir işlemin ve bu hususta pay defterine herhangi bir kayıt yapılmayacağını, Müvekkil Şirket'in ... T.C, Kimlik numaralı ... tarafından, tarafınıza yapılmış olan pay devrine onay vermediğini ve bu sebeple yukarıda belirtilen payların mülkiyeti ile bu paylara bağlı tüm hakların ... T.C, Kimlik numaralı ...'da kalmaya devam ettiğini bildirmek isteriz." şeklinde talebi red ettiği bildirmiş ve bu ihtar davacı tarafa 15/08/2024 tarihinde tebliğ edilerek 12/09/2024 tarihinde eldeki davanın açıldığı görülmüştür.
Deliller toplanmış ve bilirkişiden rapor alınmıştır.
Mahkememizce seçilen mali müşavir bilirkişi 08/01/2025 tarihli raporunda özetle; "Dava konusunun, ... tarafından, davalı şirkete 12.06.2024 tarihinde bir dilekçe ile başvurularak, davaya konu olan payların kendisi tarafından, davalı şirketin pay sahiplerinden dava dışı ...'dan devralındığı bildirilerek, devralındığı iddia edilen 1.181.300 adet A grubu, 4.746.890 adet B grubu ve 709.755 adet C grubu payın kendisi adına şirket pay defterine kaydının yapılması talep edildiği, davalı şirket tarafından ... 22. Noterliği'nden keşide edilen 14.08.2024 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile, yapılan bu pay devrine muvafakat edilmediği, pay sahibi ...'a bildirilmiş olduğu belirtilmiş, Davacı ...'ın dava dışı ...'dan 24.05.2024 tarihinde 1.181.300 adet A grubu, 4.746.890 adet B grubu ve 709.755 adet C grubu payı devralmış olduğunun görüldüğü, Davacının 12.06.2024 tarihinde davalı şirkete dava dışı ...'dan devralmış olduğu payları bildirdiği, Davalı şirketin 14.08.2024 tarihinde yasal süresi içinde davacı ...'a ... 22. Noterliği'nden keşide edilen 14.08.2024 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile pay devrinin yönetim kurulu tarafından reddedildiğini bildirdiği, Davalı şirketin dava konusu ile ilgili olarak esas sözleşmesi 6. maddesinde, şirketin önemli sebeplerin varlığı halinde pay devrine onay vermekten kaçınabileceği görüldüğünden bu yönde yapılan inceleme neticesinde davacı ... ın davalı şirketin kurucu ortağı ve halen ortak olan ...' ın oğlu olduğunun anlaşıldığı, Davacı yanın davalı şirketteki paylara oranının yönetime etki edecek seviyede olmadığı, davacının payının çok küçük bir orana denk geldiği, davacı ... ın 16 yıldır ... Ekonomi Üniversitesinde memur statüsünde faaliyet yürütmekte olduğu, davacının adli sicil kaydı olmadığı, davacının kişilik yapısından kaynaklı şirketten haksız ve yersiz taleplerinin bulunabileceği ve taleplerinin karşılanmaması halinde davacının olumsuz tavırlar sergileyip şirketin işleyişini olumsuz etkileyebileceğine dair dava dosyasına sunulan somut bir belge, bir bilgi görülmediğini" bildirmiştir.
Bilirkişi raporu mahkememizce yeterli görülmüştür.
Davacının, davalı şirketin sermaye artırımına gitmeye çalıştığını beyanla tedbiren bunun önlenmesini talep etmiş, mahkememizce bu talebin reddine dair verilen kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Talep, davalı şirketin nama yazılı paylarının devralındığının tespiti ve devrin pay defterine işlenmesi talebine ilişkindir.
Nama yazılı payların ve pay senetlerinin devrinde ilke başlıklı TTK'nın 490. Maddesine göre; Kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe, nama yazılı paylar, herhangi bir sınırlandırmaya bağlı olmaksızın devredilebilirler. Hukuki işlemle devir, ciro edilmiş nama yazılı pay senedinin zilyetliğinin devralana geçirilmesiyle yapılabilir.
Aynı yasanın Esas sözleşmeyle sınırlama ilkesini getiren 492. Maddesine göre ; Esas sözleşme, nama yazılı payların ancak şirketin onayıyla devredilebileceğini öngörebilir. Bu sınırlama intifa hakkı kurulurken de geçerlidir. Şirket tasfiyeye girmişse devredilebilirliğe ilişkin sınırlamalar düşer.
493. Maddede ise, Borsaya kote edilmemiş nama yazılı paylar yönünden getirilen red sebepleri şöyle sıralanmıştır; Şirket, esas sözleşmede öngörülmüş önemli bir sebebi ileri sürerek veya devredene, paylarını, başvurma anındaki gerçek değeriyle, kendi veya diğer pay sahipleri ya da üçüncü kişiler hesabına almayı önererek, onay istemini reddedebilir. Pay sahipleri çevresinin bileşimine ilişkin esas sözleşme hükümleri, şirketin işletme konusu veya işletmenin ekonomik bağımsızlığı yönünden onayın reddini haklı gösteriyorsa, önemli sebep oluşturur. Bundan başka, devralan, payları kendi adına ve hesabına aldığını açıkça beyan etmezse şirket, devrin pay defterine kaydını reddedebilir.
TTK'nın 494. Maddesi uyarınca, Devir için gerekli olan onay verilmediği sürece, payların mülkiyeti ve paylara bağlı tüm haklar devredende kalır. Şirket, onaylamaya ilişkin istemi, aldığı tarihten itibaren en geç üç ay içinde reddetmemişse veya ret haksızsa, onay verilmiş sayılır.
Yukarıda alıntılanan yasal düzenlemelerden anlaşıldığı üzere, anonim şirketlerde nama yazılı payların devri herhangi bir kısıtlamaya tabi olmaksızın kural olarak serbest bırakılmış ancak devrin şirketin onayına tabi tutulmasını ana sözleşme ile öngörülebilir. Bu durumda şirket, ana sözleşmede belirtilen onay şartını gerekli kılan önemli bir sebebi ileri sürerek ve paylarını, başvurma anındaki gerçek değeriyle, kendi veya diğer pay sahipleri ya da üçüncü kişiler hesabına almayı önererek, onay istemini reddedebilir.
23/12/2023 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayınlanan davalı şirketin genel kurul kararı ile ana sözleşmenin değiştirilen sermaye başlıklı 6. Maddesinde; "Şirketin hisse senetleri nama yazılıdır. Şirket'e Karşı ancak pay defterinde kayıtlı bulunan kimse ortak sıfatını haizdir. Şirketin hisse senetlerinin devri, ancak yönetim kurulunun hisse devrine muvafakat kararı alması ile geçerlidir ve pay defterine kaydedilebilir. Yönetim kurulu önemli sebeplerin varlığı halinde hisse devrine muvafâkat vermekten kaçınabilir. Önemli sebepler, şirketin işletme konusunu idame etmesinin güçleştirilmesi, şirketin bağımsızlığını tehdit eden durumların ortaya çıkması, şirketle rekabet eden veya yakın pazarlarda faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişilerin Şirket paylarını edinmesi gibi durumlardır. Bu sebeplerden birinin varlığı dahi, yönetim kurulunun devre onay vermekten kaçınması için yeterlidir. Yönetim Kurulu, TTK.m. 493/1 uyarınca devir işlemine konu olan payları gerçek değerden kendisinin veya bir üçüncü kişinin satın almasını teklif ederek devre onay vermekten de kaçınabilir. Paylar, miras, mirasın paylaşımı, eşler arasındaki mal rejimi hükümleri veya cebri icra gereği iktisap edilmişler ise, Şirket, payları edinen kişiye, payların gerçek değeri ile devir almayı önerebilir ve önerisi geri çevrildiği takdirde pay deflerine kaydı reddedebilir. Pay senetlerinin, şirketin unvanını, sermaye tutarını, kuruluş tarihini, bu tarihteki sermaye tutarını, çıkarılan pay senedinin tertibini, bunun tescili tarihini, senedin nama yazılı olduğunu ve itibari değerini, kaç payı içerdiğini, Esas Sözleşmede getirilen bağlam kurallarına uygun olarak devir edilebileceğini belirtmesi ve şirket adına imza etmeye yetkili olanlar tarafından imza edilmiş olması şarttır." şeklinde değişiklik yapılmıştır.
Eldeki somut uyuşmazlıkta davalı, önemli bir sebep ileri sürmeksizin sadece ana sözleşmenin 6. Maddesinde belirtile yönetim kurulunun onay şartını ileri sürerek pay devrinin deftere kaydını red etmiş ve payları gerçek bedelleriyle satın almayı davacıya önermemiş. Sonradan dava sırasında ileri sürülen red nedenlerine dair bir delil de sunulmamıştır.
Davacının devir aldığı payların çok küçük bir orana denk gelmesi, davacının babasının da davalı şirketin ortağı olması nazara alındığında, Pay sahipleri çevresinin bileşimine ilişkin esas sözleşme hükümleri, şirketin işletme konusu veya işletmenin ekonomik bağımsızlığı yönünden onayın reddini haklı gösteren bir neden bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu haliyle davacının devir aldığı payların devir usulünde bir sorun olmadığı, usulüne uygun kayıt talebinde bulunulduğu ve kanun ile ana sözleşmeyle getirilen haklı bir red nedeni bulunmadığı, davalının red talebinin hukuka uygun olmadığı, bu nedenle talebin kabulüne karar vermek gerektiği vicdani kanaat hasıl olmuş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :
1-Davacının davasının KABULÜ İLE; davacının, ...Ticaret Sicil Müdürlüğüne kayıtlı, ...-5 sicil nolu ...'nin 1.181.300 adet A grubu, 4.746.890 adet B grubu ve 709.755 adet C grubu, dava dışı ...' dan devir aldığı pay senetlerine karşılık davalı şirket pay defterine pay sahibi olarak kaydına,
2-Kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 4.534,38 TL alınması gerekli harçtan, davacı tarafça peşin yatırılan 1.133,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 3.400,78 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesap ve takdir olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Yargılama nedeniyle harcanan 427,60 TL başvurma harcı, 1.133,60 TL peşin harç ve 12.132,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Dosyada artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
İlişkin, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 26/02/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır