T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2019/435 Esas
KARAR NO: 2022/387
DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 30/12/2019
KARAR TARİHİ: 17/06/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin Yardımcı Tersanesi'nin işletmecisi olduğunu, davalı şirket yetkilisinin 01/10/2015 tarihinde müvekkili şirket yetkilisi ile e-mail üzerinden iletişime geçerek ... isimli gemilerini güvenli şekilde bağlayabilecekleri bir yer baktıklarını, gemide 2 personel bırakacaklarını, geminin karadan verilecek elektrik, su gibi ihtiyaçlarının olacağının bildirildiğini, müvekkilinin hizmet talebini hava bahse konu e-mailde davalı şirket yetkilisi adresinin uzantısı "...petrol" şeklinde olmakla birlikte ... A.Ş ve davalı ... Tic. Ltd. Şirketinin aynı yönetim yapısına sahip organik bağlı şirketler olduğunu, taraflar arasındaki şifahi sözleşme uyarınca davalı şirkete ait ... isimli geminin 05/10/2015 tarihinde müvekkilinin işlettiği Yardımcı Tersanesinde bulunan iskeleye bağlandığını, 22/12/2016 tarihinde ise müvekkilinin işlettiği tersaneden ayrıldığını, davalı şirkete ait ... isimli geminin müvekkiline ait iskelede bağlı kaldığı 445 gün boyunca gemiye hizmetler sunulduğunu, KDV hariç toplam 297.221,07 USD hesap çıkartıldığını, taraflar arasında defalarca görüşülmesine rağmen davalı tarafın borcunu ödemediğini, bunun üzerine müvekkilinin ... Noterliği aracılığı ile keşide ettiği 10/10/2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarname 11/10/2019 tarihinde davalı tarafça tebellüğ edildiğini, fakat ihtarnamede belirtilen süre sonunda müvekkili şirkete ödeme yapılmadığını, davalının 16/10/2019 tarihi itibariyle temerrüde düştüğünü, bunun üzerine müvekkilinin alacağını teminat altına alabilmek için ... isimli gemi hakkında ihtiyati haciz talep ettiğini, ... ATM'nin 2019/... sayılı dosyası üzerinden verilen ihtiyati haciz kararının süresi içerisinde icra edildiğini ve borçlu aleyhine ... İcra Müdürlüğünün 2019/... esas sayılı dosyası üzerinden esas takibe geçildiğini, davalı tarafından takibe itiraz edilmesine üzerine takibin durduğunu, 25/12/2019 tarihinde yapılan arabulucu görüşmesinde tarafların anlaşma sağlayamadığını, müvekkilinin davalıya ait geminin işletmekte olduğu tersanede bağlı kaldığı süre boyunca sağlanan hizmet bedellerine ilişkin döküm, noter aracılığı ile davalı tarafa gönderildiğini, davalının noter yazısını tebellüğ ettiğini, 8 günlük süre içerisinde herhangi bir itirazda bulunmadığını, fazlaya ilişkin her türlü hakkı saklı kalmak kaydı ile davanın kabulüne, ... İcra Müdürlüğünün 2019/... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, takip çıkış miktarının %20'sinden aşağı olmamak üzere davalı tarafın icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, vekalet ücreti ve yargılama giderinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu talebin Amerikan Doları olarak yapılamayacağını, dosyada gemi inşası veya tamiri, bakımına ilişkin bir sözleşme olmadığını, alacaklı sadece tersanesinde kalan gemi için işgal bedeli talep ettiğini, dosyaya alacağını ispat zımnında sunduğu kendi başlıklı kağıdına İngilizce olarak yazılmış listede müvekkilinin veya gemi kaptanın imzası kaşesi olmadığını, tek taraflı olarak hazırlandığını, Türkçe tercümesinin taraflarına sunulmadığını, talep edilen alacağın TL'ye çevirerek 02/01/2018 tarihinde belirlenen gösterge niteliğindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası efektif satış kuru kullanılarak hesaplanan Türk parası cinsinden karşılığının bulunması ve talebin bu rakam üzerinden yapılması gerektiğini, müvekkille davacı arasında imzalanmış hiç bir akit mevcut olmadığını, müvekkilinin ... gemisinin eski maliki olduğunu, ... gemisi 04.10.2015 tarihinde Yardımcı Tersanesine girdiğini ve 22.12.2016 tarihinde tersaneden ayrıldığını, tersaneden ayrılma nedeni geminin satılacak olması olduğunu, tersaneden ayrıldıktan kısa bir süre sonra da gemi yaklaşık 100.000.- USD bedelle satıldığını, alacaklı tarafından müvekkiline ve gemisine hiç bir tamir bakım hizmeti verilmediğini, gemiye elektrik, su bağlantısı asla yapılmadığını, alacaklının müvekkilinin hizmet verilecek diyerek oyaladığını, geminin bu sürede tersanede hiç bir hizmet almadan bağlı kaldığını, bağlı kaldığı sürece gemiye hiç bir şekilde iş güvenliği personeli ve yangın önleme/kontrol hizmeti verilmediğini, su pompası bağlanmadığını, davacının var olduğunu iddia ettiği alacağa ilişkin müvekkili şirkete hiç bir resmi fatura kesmediğini, var olduğunu iddia ettiği alacağı resmi ticari defterlerine işlemediğini, ... gemisinin davacının tersanesinde hiç bir hizmet almadan bağlı kalmasının gerçek nedeninin geminin tamiri, bakımı olmadığı, aslında davacı ... A.Ş.'nin, müvekkilinin kardeş şirketi ... Petrol'e 2013 yılından beri olan 1.055.706,67 USD borcu olduğunu, ... Şirketinin ... Petrol'e borcunu yıllarca ödeyemediğini, o sıralar çalışmayan ... gemisini tersanesine getirerek, bedelsiz olarak bağlanmasına muvafakat edilmesi ettiğini, gemi de satılınca kadar hiç bir hizmet almadan tersanede bağlı kaldığını, tersanenin zaten elektriği kesik olduğunu ve tersanede hiç bir çalışma olmadığını, ... Gemi Şirketinin 2013 yılından gelen borcunu ancak 12.09.2019 tarihinde ödeyerek bitirebildiğini, bu borcun bitiminden sonrada müvekkiline ihtar çekerek gerçekte olmayan bir tersane alacağı yaratmaya çalıştığını, talep edilen rakamın fahiş olduğunu, ... gemisi gemilere yakıt taşıyan küçük bir barç olduğunu, boyu 63 mt, eni 10 mt olduğunu, geminin kendi değeri 100.000.- USD olmadığını beyanla davanın reddine, icra dosyasına yatırılan olduğumuz teminatın taraflarına iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava; davalının maliki olduğu ... gemisi ile ilgili barınma hizmetinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine itirazın iptali davasıdır.
Dava konusu olan ... icra müdürlüğünün 2019/... esas sayılı icra dosyasının incelenmesinden; davacının 297.221,07 USD asıl alacak, 1.464,12 USD işlemiş faiz ile 606 TL ihtiyati haciz vekalet ücretinden oluşan toplam 298.685,19 USD alacak ile 606 TL vekalet ücretinin takip tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte borçlu-davalı şirketten tahsili için 13/12/2019 tarihinde ilamsız icra takibi başlattığı, davalının borca ve ferilerine itiraz etmesi nedeniyle takibin durdurulduğu, takibe itiraz ile davanın İİK 67.maddesine göre süresinde olduğu tespit edilmiştir.
Tarafların beyanları ile celp ve ibraz edilen belgelerden, davalının maliki olduğu ... (eski adı ...) isimli tankerin 05/10/2015 ile 22/12/2016 tarihleri arasında davacının işletimindeki tersanede bağlı kaldığı konusunda bir ihtilaf bulunmayıp, taraflar arasındaki uyuşmazlık geminin tersanede bedelsiz olarak kalması konusunda taraflar arasında bir mutabakatın olup olmadığı, hizmet bedelinin Türk parasının korunması hakkındaki tebliğe göre döviz cinsinden istenip istenemeyeceği, talep edilen ücretin kadri marufunda olup olmadığı hususlarında toplanmaktadır.
Geminin tersanede kaldığı süre ile ilgili olarak ... Liman Başkanlığı'ndan gelen yanıtta, ... 1MO nolu ... isimli geminin 04.10.2015 tarihinde -... numaralı yanaşma ordinosu ile Yardımcı Tersanesine giriş yaptığı ve 22.12.2016 tarihinde ... numaralı ordino ile Yardımcı Tersanesinden ayrıldığı bildirilmiştir. Buna göre geminin tersanede bulunduğu süre 445 gün olduğu tespit edilmiştir. Yine ... Liman Başkanlığından celbedilen 2015 ve 2016 yılları içinde Yardımcı Tersanesi'ne giriş yapmak amacıyla ordino tanzim edilen gemilerin listesinin incelendiğinden, bu yıllar içinde toplam 96 adet gemiye tersaneye giriş yapması için ordino (izin belgesi) düzenlenmiş olduğu görülmektedir. Bu durum, tersanenin anılan yıllarda aktif olarak faaliyetini sürdürdüğünü ortaya koymaktadır.
... gemisiyle ilgili beyan yoluyla doldurulan 04.10.2015 tarihli “Gemi Geliş Bildirimi formunda", gemide 2,00 ton D/O (diesel oil) bulunduğu; 19.10.2016 tarihli formda, gemide 6,00 ton D/O (diesel oil) bulunduğu; 22.12.2016 tarihli formda ise gemide D/O (diesel oil) bulunmadığının beyan edilmiş olduğu görülmektedir. Ayrıca bu süreler içinde gemide, 04.10.2015 tarihinde 230,00 litre L/O (yağlama yağı); 19.10.2015 tarihinde 1,00 litre L/O (yağlama yağı) bulunduğu ve 22.12.2016 tarihinde ise L/O (yağlama yağı) bulunmadığının beyan edilmiş olduğu görülmektedir.
Davacıya ait ... A.Ş. tersanesinde 05.10.2015 ile 22.12.2016 tarihleri arasında ödenmeyen borçtan dolayı elektrik kesintisinin yapılıp yapılmadığı konusunda ... A.Ş.'ye (... ) yazılan16.10.2020 tarihli müzekkere yazılmıştır. ... 'dan gelen 01.12.2020 tarihli cevapta, tersanede 4 adet elektrik sözleşmesi (tesisat) bulunduğu; bunlardan 2'sinde anılan tarihler içinde borçtan dolayı herhangi bir kesme işlemi yapılmadığı; diğer tesisatlardan birinde 24.02.2016 tarihinde, diğerinde ise 22.06.2016 tarihinde borçtan dolayı kesme yapıldığı bildirilmiştir. Davacının itirazı ve talebi üzerine, ... 'a 26.04.2021 tarihinde yeniden müzekkere yazılarak, tersanede ödenmeyen borç nedeniyle hangi tarihlerde elektirk kesintisi yapıldığı ve elektrik verilmeyen sürenin kaç gün olduğu sorulmuştur. ... 'ın 24.05.2021 tarihli cevabında, bir tesisatta 22.06.2016 tarihinde borç nedeniyle kesme yapıldığı, 22.08.2016 açma yapıldığı, elektriğin kesik kaldığı sürenin 2 ay olduğu ve bu tarihler dışında kesme işlemi yapılmadığı bildirilmiştir. ... 'dan gelen cevabi yazılar ile ... Liman Başkanlığı'nın bildirdiği 96 adet gemiye tersaneye giriş izni verilmesine dair yazıdan, ... A.Ş.'ye ait tersanede 05.10.2015 ile 22.12.2016 tarihleri arasında, tersane faaliyetlerini aksatacak ve/veya gemilere elektrik verilememesine yol açacak bir problemin olmadığı saptanmıştır.
16.12.2020 tarihli duruşmada dinlenen davacı tanığı ... , “Ben 2005 yılından bu yana davacı şirkete ait Yardımcı tersanesinde operasyon müdürü olarak çalışmaktayım. ... isimli geminin 2015 ve 2016 yıllarında çalıştığım tersanede barınma hizmeti almak üzere bulunduğunu biliyorum. Gemiye herhangi bir bakım onarım hizmeti verilmemiştir. Gemiye elektrik, iş güvenliği hizmeti, yangın besleme suyu, merdiven ve palamar hizmeti verilmiştir. Geminin tersanede kaldığı süre boyunca iki personelinin sürekli gemide bulunduğunu biliyorum, ancak bu kişilerin isimlerini hatırlamıyorum. Biz tersaneye bu şekilde yani sadece barınma için gelen gemiler hakkında herhangi bir sözleşme yapmıyoruz. Şu ana kadar hiçbir gemi ile bu şekilde bir sözleşme düzenlenmemiştir. Ben gemilere verdiğimiz hizmetlerin kayıtlarını muhasebe bölümüne veririm. Muhasebenin ne gibi bir işlem yaptığını bilmiyorum. Fatura kesip kesmediği konusunda da bilgi sahibi değilim. Yukarıda belirttiğim ... gemisine verilen hizmetlerin herhangi bir kaydı bulunmamaktadır.” şeklinde beyanda bulunmuştur.
24.03.2021 tarihli duruşmada konu hakkında dinlenen davalı tanığı ... da; “Ben ... Denizcilik şirketinde 2009 yılından bu yana çalışmaktayım. Görevim gemi baş mühendisliğidir. Dava konusu olan ... isimli gemide ve şirketin başka gemilerinde de çalıştım. Bahsettiğim gemi 63 metre boyunda, 10 metre eninde yakıt ikmalinde kullanılan küçük bir yakıt barcıdır. Şu anda bu gemi satıldı. Hatırladığım kadarıyla 2015 yılının sonu ile 2016 yılı sonu arasındaki bir dönemde bu gemi ... İnşa şirketine ait olan tersanede kaldı. Şirket müdürümüz bize geminin Yardımcı Tersanesine bağlanma talimatını verdi. Satılması amacıyla gemi tersaneye bırakıldı. ...'nın yan şirketi olan ... Petrol'ün ... AŞ'den alacağının olduğunu biliyorum. Bu nedenle ... Tersanesi'nin iskelesine gemi bağlandı. Ben hemen hemen her gün gemiye uğruyordum. Gemide jeneratör bulunduğu için jeneratörün bakımlarını da yapıyordum. Tersaneden hiçbir şekilde hizmet alımı yapılmamıştır. Elektriği jeneratörden sağlıyorduk. Su ve diğer ihtiyaçlarımızı da ... firması temin ediyordu. Gemiyi iskeleye bağlamadan önce tüm yakıt tanklarını doldurduk. Jeneratörde tanklardaki yakıtı kullandık. Gemi küçük olduğu için kendi merdivenini kullanarak iskeleye çıkıp iniyorduk.”şeklinde beyanda bulunmuştur. Dinlenen tanıklar ... gemisinin tersanede bağlı olarak kaldığı yönünde benzer beyanda bulunmuş olmakla gemiye tersanenin bağlama hizmeti dışında verildiği ileri sürülen hizmetlen bakımından farklı söylemlerde bulunmuşlardır.
Taraflar arasında ihtilaflı olan, iskeleye gemi bağlama günlük ücretleri konusunda, davacı vekili tarafından dosyaya, iki ayrı tersaneden alınmış fiyat bilgisi sunulmuştur. Her ikisi de ...'da faaliyet gösteren bu tersanelerden alınmış fiyat bilgileri olup, ... Tersanesi, 06.12.2019 tarihli yazısında, Ekim 2015 ile Aralık 2016 tarihleri arasında iskeleye gemi bağlama günlük ücretinin, geminin büyüklüğüne bağlı olarak en az 500 USD, en fazla 900 USD olarak uygulandığını bildirmiştir. ... Tersanesi, Mahkemenin 03.01.2020 tarihli müzekkeresine 22 Ocak 2020 tarihli yazısı ile verdiği yanıtta da aynı rakamları beyan etmiştir. Desan Tersanesi ise, 09.12.2019 tarihli yazısında, Ekim 2015 ile Aralık 2016 aralığında iskeleye gemi bağlama günlük ücretinin, geminin büyüklüğüne bağlı olarak asgari 600 USD ve azami 1.100 USD olarak uygulandığını bildirmiştir.
Mahkememizce bu konuya ilişkin olarak TC Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü ... Liman İşletme Müdürlüğü'ne yazılan yazıya gelen cevapta, limanlarında 2015 ve 2016 yıllarında gemilerin rıhtıma bağlı kalması durumunda, grostonlarına göre her 1000 groston ve katları için günlük 40 USD ücret alındığı bilgisi verilmiştir. Yine aynı konuya ilişkin olarak ... i'ne (...) müzekkere yazılarak, ... Bölgesinde yalnızca iskele bağlama hizmeti sunulan gemiler için iş güvenliği ve gemi güvenliği için gerekli ve zorunlu olan hizmetlerin neler olduğunun bildirilip, bu hizmetler için 2015-2016 yıllarında geçerli olan ortalama aylık birim fiyatın tespit edilerek gönderilmesini istemiştir. ...'in cevabi yazısında; “tersanelerimizde iskele ve rıhtımlar sadece, bakım onarıma gelen gemilerin havuza girmeden önce hazırlık yapmaları ve havuz çıkışında kalan işlerin temamlarıması için ve ayrıca yeni inşa edilen gemilerin donatımlarının tamamlanması için kullanılmaktadır. İskele ve rıhtımların gemilerin bekleme/konaklama/park etme gibi amaçlarla kullanılması söz konusu değildir. Dolayısıyla, ... 'nde yalnızca bağlama hizmeti sunun tersane bulunmamaktadır. Ancak, armatör ve tersane sahiplerinin aralarındaki dostluk ilişkileri gibi bazı özel durumlarda, çok uzun süreli olmayan bağlama hizmeti verildiği de bilinmektedir. Bu durumda, gemi ve tersanenin iş güvenliğinin temini için verilen zorunlu hizmetler ve bunların 2015-2016 yılları için bedellerine ilişkin tersanece talep edilecek ortalama ücretlerin aşağıdaki gibi olacağı değerlendirilmiştir.
Gas Free Sertifikası'nın alınması (servis başına) 235 USD Yangın tehlikesine karşı hortumla su hattının çekilmesi ve bağlanması (1 defa) 55 USD
Hortumun toplanması (1 defa) 55 USD Yangına karşı basınçlı su devresi (günlük) 95 USD Yangın Gözetmeni (İSG'ci) (günlük) 90 USD Geminin tersanenin rıhtım veya iskelesinde bağlanması durumda, ayrıca günlük bağlama ücreti tahakkuk ettirilmektedir. Bağlama hizmeti karşılığında talep edilecek bu ücret, tersanenin konumu, çalışma şekli (yeni inşa, bakım onarım), rıhtim/iskele özellikleri, geminin büyüklüğü gibi parametrelere bağlı olarak değişkenlik göstermekte olup; günlük 500 USD ile 1.500 USD arasında bir ücret alınmaktadır.” şeklinde ayrıntılı olarak bilgi verilmiştir.
Dava dosyasında davalının maliki olduğu ... isimli tankerin 05.10.2015 ile 22.12.2016 tarihleri arasında, tersaneye ait 144x8 metre boyutlarındaki iskelede bağlı kaldığı taraflar arasında tartışmasızdır. Geminin tersaneye gelip iskelesine bağlanması talebi, davalı şirket yöneticisi ... tarafından e-mail yoluyla yazılı olarak yapılmıştır. Geminin tersane iskelesine bağlanma ihtiyacı, bizzat adı geçen şirket yöneticisi tarafından “güvenli bir bağlama yeri” olarak belirtilmiştir. Söz konusu mail'da ayrıca, geminin üzerinde iki kişinin bulunacağı, karadan elektrik almaları gerekeceği, elektrik, su vs. harcamaları ödeyecekleri bildirilmiş, gemi üzerinde sıcak çalışma veya tamirat yapılmayacağı not edilmiştir. Bu yazışma sonrasında, ... gemisinin davacıya ait tersaneye getirilip iskeleye bağlandığı tartışmasız olduğuna göre, davalı ile yapılan bu yazışmanın akdin kurulması ile neticelendiğini kabul etmek gerekmektedir.
Yine kurulduğu açık olan bu sözleşmenin, davalı taraf savunmasının aksine, bu alandaki sözleşme uygulamasında “iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme” olarak kabul edildiği; iki tarafın da aynı zamanda tacir sıfatını taşıması sebebiyle kurulan ilişkinin “ticari ilişki” niteliği taşıdığı ve özellikle davacının, aynı zamanda ticari işletmesiyle ilgili bir iş görüyor olması dolayısıyla TTK m. 20 hükmü gereği “uygun bir ücret isteme” hak ve yetkisine sahip bulunduğu kabul edilmelidir. Bu hukuki duruma rağmen davalı, ücretsiz kullanım hususunda mutabakat sağlandığını iddia ettiğinden bu iddiasını ispat yükümlü olacaktır. Ancak davalı, barınmanın ücretsiz olacağı yönündeki savunmasını ispata yarayacak, hukuken kabul edilebilir herhangi bir delil ibraz edememiştir. Buna karşın davacıda üzerinde mutabakat sağlanan ücretin ne olduğunu ispat edebilmiş değildir. Ancak, bu durum sözleşmenin geçerliliğini etkilememektedir.Bu açıdan önemli olan tarafların “kullanımın ücret karşılığı olacağı” noktasında mutabakatın sağlanmasıdır. Bu hususta mutabakatın sağlanmış olduğu, davalı tarafça gönderilen e-posta yazısının içeriğinden anlaşılmakatıdr. Dosyada halli gereken uyuşmazlık konusu istenebilecek ücrete ilişkindir. Ücretin ise emsal ücretler esas alınarak belirlenmesi gerekmektedir.
... gemisinin davacıya ait Yardımcı Tersanesi iskelesinde bağlı kaldığı süre içinde aldığı hizmetler ile alması gereken zorunlu hizmetlerin ne olduğu ve verdiği bu hizmetler karşılığında davacı alacağının tespiti uyuşmazlığın çözümü açısından gereklidir.
Türkiye Gemi İnşa Sanayicileri Birliği (...) yazısında da belirtildiği üzere, özel durumlar dışında, sadece barınma amacıyla tersaneye gemi bağlanması ve iskele ve rıhtımların gemilerin bekleme/konaklama/park etme gibi amaçlarla kullanılması uygulaması tersaneler için için söz konusu olmamaktadır. Ancak somut olayda bu konuda “özel bir durum” bulunduğu, taraflar arasında eskiden beri süregelen ticari ilişkiler nedeniyle, dava konusu geminin satışına kadar geçecek süre içerisinde “güvenli bir bağlama yeri” ihtiyacının, bu ilişki çerçevesinde karşılanmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Davalı taraf, Gemi ve içindeki 2 kişi için elektrik ve su ihtiyacı bulunduğu ve bu hizmetin tersaneden alınacağına dair öncesinde yazılı bir talebi olmasına rağmen, dava sürecinde, gemiye tersaneden elektrik ve su alınmadığı/talep edilmediği yönünde itirazda bulunmaktadır. Davalı, gemide jeneratörün çalıştırılması için gereken yakıtın bulunduğunu ve bu yakıt kullanılarak jeneratörün çalıştırılıp elektrik ihtiyacının karşılandığını öne sürmektedir. Gemide yakıt bulunup bulunmadığı hususu ... Liman Başkanlığı'na sorulmuş, gelen cevapta, gemi tarafından beyan yoluyla doldurulan 04.10.2015 tarihli Gemi Geliş Bildirimi formunda, gemide 2,00 ton diesel oil bulunduğu; 19.10.2016 tarihli Gemi Geliş Bildirimi formunda, 6,00 ton diesel oil bulunduğu; 22.12.2016 tarihli Gemi Geliş Bildirimi formunda, ise diesel oil bulunmadığının beyan edilmiş olduğu görülmektedir. Tersaneye geldiği gün gemide mevcut olan 2 ton yakıt, 19.10.2016 tarihinde 6 ton olarak ve geminin tersaneden ayrıldığı gün ise yakıtın tamamının tüketildiği beyan edilmiştir. Öte yandan, Davacı tarafından dosyaya sunulan 22.12.2016 tarihli hizmet döküm cetvelinde, ... gemisine tersanede bağlı kaldığı süre içerisinde sahilden 46.813 kwh elektrik verildiği, 0,26 USD birim fiyat üzerinden toplam 11.937,32 USD bedelin tahakkuk ettirildiği ve ayrıca, elektrik kablosu bağlama/çözme bedeli olarak da 60,00 USD ücret tahakkuk ettirildiği görülmektedir. Toplam talep 11.997,32 USD olmaktadır.
Gemiye elektrik verilip verilmediği hususundaki uyuşmazlığın aydınlatılması birbiriyle uyumlu olmayan tanık beyanları ile mümkün olmamıştır. Bu durumda bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, gemide öncesinde mevcut olan 6 ton diesel oil'in, gemide mevcut 3 adet jeneratörden en küçük kapasitede olan 35 kW gücündeki jeneratörün çalıştırılması için kullanılmış olabileceği ve gemide 2 adet gemi adamının bulunduğu varsayılıp, bu kişilerin aydınlatma, kış aylarında ısınma ve kuzinenin çalıştırılması için gereken elektrik ihtiyacının bu jeneratörden elde edildiği düşünülecek olduğunda, bu 6 ton yakıtın geminin tersanede kaldığı sürede yeterli olup olmadığı saptanmalıdır. Bilirkişi raporunda bu konuya ilişkin olarak yapılan değerlendirmede; geminin tersanede 445 gün kaldığı, bunun saat olarak karşılığının (445 x 24 -) 10.680 saat olduğu, 35 kW gücündeki bir jeneratörün tam yükte çalıştırılması durumunda bir saatteki yakıt tüketimi ortalama 13 litre; yarım yükte çalıştırıldığında tüketim 7,7 litre ve çeyrek yükte çalıştırıldığında ise saatlik yakıt tüketimi ortalama 5,5 litredir. Jeneratörün 4 (çeyrek) yükte çalıştırıldığının kabulü halinde, 445 gün (10.680 saat) için ihtiyaç duyulacak yakıt miktarı;10.680 saat x 5,5 litre/saat - 58.740 litre (yaklaşık 50 ton) olarak hesaplanmıştır. Gemide mevcut olduğu beyan edilen 6 ton yakıtın, en düşük kapasiteli jeneratörün her gün çeyrek yükte çalıştırılması halinde dahi, 445 gün için yeterli olmadığı değerlendirilerek, bu durumda, geminin tersanede bulunduğu süre zarfında, davalının önceden yaptığı talep doğrultusunda, sahilden elektrik aldığının kabulü gerekeceği yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
Yine Bilirkişi raporunda, tersanede iskeleye bağlanan geminin olumsuz deniz ve hava şartlarından korunmasının yanısıra, yangın emniyetinin alınması başta olmak üzere, geminin emniyetle iskeleye yanaştırılması/ayrılması hizmetinin verilmesi ve gemi adamlarının emniyetli bir şekilde giriş çıkışlarının sağlandığı iskele ve merdivenlerin kurulmasıdır. Tersanede iskele bağlama hizmeti alan gemilerde, hele içinde insan da varsa, iş güvenliği ve yangın emniyeti tedbirlerinin alınması, gemilere bu yönde hizmet verilmesi bir zorunluluk olduğu, geminin tersane iskelesine sadece kendi imkanlarıyla yanaşması mümkün olmayıp, yanaşma ve ayrılma sırasında tersanenin palamar hizmetine ihtiyaç duyulacağı, yangın emniyetinin sağlanması için, basınçlı su devresinden yangın devresi (hortumu) çekilmesi ve Yangın Gözetmeni bulundurulması zorunlu bir uygulama olduğu, bu hizmetin yalnızca tersane tarafından verilebildiği, yangından koruma tedbirinin alınması yükümlülüğünün sadece gemiye bırakılamayacağı, zira, olası bir yangın hadisesinde çevrede bulunan diğer gemiler ve tersane de risk altına gireceği, bir geminin tersane iskelesinde bağlı kaldığı her gün için alınacak iskele kirası/bağlama ücretinin alt ve üst sınırları, tersanenin konumu, çalışma şekli (yeni inşa, bakım onarım), rıhtım/iskele özellikleri, geminin büyüklüğü gibi parametrelere bağlı olarak değişkenlik gösterdiği, en düşük ve en yüksek günlük bağlama ücretinin ne olduğu hususunda, ...'da yerleşik 2 ayrı tersaneden ve Türk tersanelerinin çatı örgütü bir Dernek olan ...'den görüş sorulduğu, bu konuya ilişkin olarak gelen görüşlerde, minimum günlük iskele bağlama ücretinin 500 USD olduğu hususu, birbirleriyle uyumlu bir şekilde belirtildiği, davalının talebi üzerine alınan yanıtta, ... Limanı rıhtımına gemi bağlama ücretinin ise günlük 40 USD olduğu belirtildiği, ancak, bu ücretin, davaya konu iskele hizmetinde emsal alınabilmesi mümkün olmadığı, zira, liman hizmetleri sunan bir Liman İşletmesi ile gemi inşa, bakım onarım hizmetleri sunan bir tersanenin faaliyet amaçları birbirinden tamamen farklı olduğu, ... yazısında da belirtildiği üzere, tersanelerin iskele ve rıhtımları “özel durumlar dışında” sadece bağlama hizmetine sunulamadığı, bu bakımdan, emsal alınması gereken ücret, benzer tersane ücretleri olması gerektiği, nitekim davalının da, gemisine “güvenli bir bağlama yeri” olarak bir tersane iskelesini tercih ettiği, ... gemisinin boyutları dikkate alındığında, en alt sınır olan 500,00 USD'nin, günlük iskele kirası olarak hakkaniyetli ve kadri maruf bir bedel olarak kabulü gerektiği yönünde kanaat bildirilmiştir.
Bilirkişi raporunda, davacının talep ettiği diğer hizmet kalemleri bakımından yapılan değerlendirmede, davacının bu taleplerininde gerek emsal tersanelerden, gerekse ...'den alınan birim fiyatlar (aynı veya daha düşük) ve sektör ortalamaları ile uyumlu ve kadri marufunda olduğu belirtilerek buna göre; Geminin korunması, muhafazasıyla ilgili iskele kirası bedeli 222.500,00 USD (445 gün x 500 USD),-İskeleye yanaşma ve ayrılma hizmetleri bedeli 800,00 USD (2 x 400,00 USD),- İskeleden gemiye merdiven montajı ve sökümü hizmeti bedeli 135,00 USD,- İskeleden gemiye verilen elektrik bedeli (kablo bağlama/çözme dahil) 11.997,32 USD- Gemiye sağlanan iş güvenliği personeli ve yangın önleme kontrol hizmetleri (su pompalarının bağlanması ve yangınla mücadele suyu temini vs. 445 gün için) bedeli 61.788,75 USD, olmak üzere Toplam hizmet alacağı 297.221,07USD olarak hesaplanmıştır.
Davacı söz konusu hizmetleri 2015 ve 2016 yılları içinde vermiştir. Bu hizmetler karşlılığında hakkettiği ücreti de “Hizmet Döküm Cetveli”nde yazılı ve döviz cinsinden belirtilmiş olan birim fiyatlar üzerinden tahakkuk ettirmiştir. Bilirkişi raporunda Gemi inşa, bakım ve onarım sektöründeki uygulamanın da bu yönde olduğu, döviz cinsinden (USD veya Euro) belirlenen bedellerin, ödeme günündeki TL karşılığı tahsil edilmektedir. Nitekim ...'den alınan yanıtta, sektör ortalaması olan birim fiyatların da döviz cinsinden belirtildiği görülmektedir.
Davalı taraf, davaya cevap dilekçelerinde, “Türk Parası Kiıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” hükümlerine göre dava konusu talebin Amerikan Doları olarak talep edilemeyeceğini, Tebliğin 24: Maddesi uyarınca alacaklının talep ettiği alacağın 02/01/2018 tarihinde belirlenen gösterge niteliğindeki TC Merkez Bankası efektif satış kuru kullanılarak hesaplanan Türk Lirası cinsinden karşılığının bulunması ve talebin bu rakam üzerinden yapılması gerektiğini belirterek, davacının USD para birimi üzerinden yaptığı talebe itiraz etmiş ise de, tebliğ'in yürürlüğe giriş tarihi 6 Ekim 2018'dir. Bu tarihten önce, döviz cinsinden sözleşme yapma yasağı bulunmamaktadır. Davacı söz konusu hizmeti 2015 ve 2016 yılları içinde vermiş, ancak bedelini Tebliğ'in yayın tarihinden sonra talep etmektedir. Bu tür durumlarda önemli olan alacağın doğduğu tarih itibariyle, Tebliğ'de belirtilen türden bir yasağın bulunup bulunmadığıdır. Döviz cinsinden ücret kararlaştırılmasını yasaklayan Tebliğ 2018 yılı ve anılan tebliğin geçerlilik süresi içerisinde doğacak olan alacaklar bakımından uygulanabilir. Dava konusu alacağın 2015-2016 yıllarında doğduğu açıktır. Bu durumda davacının döviz cinsinden alacak talebinde bulunulması, 2018 yılında uygulamaya dahil olan Tebliğ'in getirdiği yasakların ihtali olarak nitelendirilemeyecektir.
Gemi tersane iskelesinde toplam 445 gün bağlı kalmıştır. Geminin satılması ve 22.12.2016 tarihinde tersaneden ayrılmasından sonra, davacı 10 Ekim 2019 tarihinde davalıya ... . Noterliği'nin ... yevmiye nolu İhtarnamesini keşide ederek, geminin iskelede bağlı kaldığı süre içinde yararlandığı hizmetler nedeniyle, iskele kirası ve diğer hizmetlerin karşılığı olarak toplam 297.221,07 USD borcun, tebliğden itibaren 2 iş günü içinde ödenmesini talep etmiştir. İşbu ihtarname 11.10.2019 tarihinde davalıya tebliğ edilmiş olduğundan, dava ve takibe konu alacak bakımından davalının temerrüdü 14.10.2019 tarihinde gerçekleşmiştir. Bu durumda davacı 297.221,07 USD alacak için işlemiş faiz talep edebilecektir. 297.221,07 USD alacağın temerrüt tarihinden, 13/12/2019 olan takip tarihine kadarki işlemiş faizi 1.464,12 USD'dir.
Yapılan yargılama, toplanan deliller ve hükme yeterli görülen bilirkişi raporlarına göre, yukarıda açıklanan nedenlerle; davalının maliki olduğu ... ( eski adı ...) gemisi ile ilgili taraflar arasında geçerli ve ücrete tabi, kullanım hizmet edimlerini içeren bir sözleşmenin geçerli şekilde kurulduğu, davacının bu sözleşme çerçevesinde üzerine düşen edimlerini yerine getirdiği, böylelikle ücrete hak kazanmış olduğu, ödenecek ücretin tutarına ilişkin bir mutabakatın varlığı ispat edilemediğinden, ücretin piyasa rayiçlerine göre belirlenmesi gerektiği; bilirkişi raporunda bu çerçevede davacının davalıdan talep edebileceği toplam ücret alacağı 297.221,07 USD olarak hesap edildiğinden davacının icra takibine konu ettiği asıl alacağın kabulü gerektiği, ücretin USD cinsinden kararlaştırılmasının bir piyasa uygulaması olduğu, dolayısıyla tarafların da bu çerçevede bir ücret belirlemiş varsayılabilecekleri, davalı borcundan dolayı temerrüde düşürülmüş olduğundan, takip talepnamesinde istenilen işlemiş faiz talebinin yerinde olduğu kanaatine varılmış olduğundan, bu kanaat ışığında davanın kabulü ile davalının ... İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı icra takibine itirazının iptaline, 297.221,07 USD asıl alacak, 1.464,12 USD işlemiş faiz, ve 606,00 TL ihtiyati haciz vekalet ücretinden oluşan toplam 298.685,19 USD ile 606,00 TL'nin, bu tutar içerisinde ki 297.221,07 USD asıl alacağa takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince yıllık dolar faizi işletilmek sureti ile davalıdan tahsili için icra takibinin devamına, kabul edilen alacak miktarı yargıla neticesinde tespit edilmekle likit sayılamayacağından, davacının icra inkar tazminatı talebinin reddi yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın KABULÜ ile davalının ... İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı icra takibine itirazının İPTALİ ile 297.221,07 USD asıl alacak, 1.464,12 USD işlemiş faiz, ve 606,00 TL ihtiyati haciz vekalet ücretinden oluşan toplam 298.685,19 USD ile 606,00 TL'nin, bu tutar içerisinde ki 297.221,07 USD asıl alacağa takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince yıllık dolar faizi işletilmek sureti ile davalıdan tahsili için icra takibinin DEVAMINA,
-Koşulları oluşmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince tayin olunan 118.516,57 TL karar harcından 21.685,18 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 96.831,39 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
3-Davacı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin olunan 93.524,34 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 21.735,98 TL ilk harç, 309,30 TL posta gideri ile 11.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 33.545,28 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
6- Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu ( ... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.17/06/2022
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır