T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/669 Esas
KARAR NO: 2022/635
DAVA: İflas (İflasın Açılması)
DAVA TARİHİ: 17/09/2014
KARAR TARİHİ: 29/09/2022
Mahkememizde açılan davanın yapılan yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında özetle; ... Limanı'nın müvekkili davacı şirket tarafından işletilmekte iken ... tarih ve ... sayılı karar ile limanın işletme hakkını kazanan ... A.Ş. tarafından ihale şartnamesi gereği münhasıran ... Limanını işletmek üzere davalı şirketin kurulduğunu, davalı şirket ile müvekkili kuruluş ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı arasında 30/06/1997 tarihli ... Limanı İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi akdedildiğini, yine davalı şirket ile müvekkili kuruluş arasında 05/08/2010 tarihli ek protokol akdedildiğini, müvekkili kuruluş personelinin eksik kusurlu işlemleri neticesinde tanzim olunan ek protokolün iptali için ... 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile davalı şirket aleyhine iptal davası ikame edildiğini, bu davanın halen derdest olduğunu, protokolün iptali nedeni ile toplam 149.363,92-USD müvekkili kuruluş alacaklarının ödenmesine hükmolunması için işletme hakkı devir sözleşmesinin 37. maddesi kapsamında tahkim süreci başlatıldığını, tahkim davasının devam etmekte olduğunu, işletme hakkı devir sözleşmesinin 4. Maddesine göre davalı şirketin 2012 yılı gelirlerinden 25/05/2013 tarihinde müvekkili kuruluşa ödenmesi gereken 450.305,36-USD bedelin müvekkili kuruluşa ödenmediğini, aynı sözleşmenin 4. Maddesine göre davalı şirketin 2013 yılı gelirlerinden 25/05/2013 tarihinde müvekkili kuruluşa ödenmesi gereken yaklaşık 270.000,00-USD daha bulunduğunu, 1999 yılındaki doğal afet nedeni ile mendirekte meydana gelen hasarın giderilmediğini ve zorunlu olarak müvekkili kuruluş tarafından onarıldığını, yapılan harcamanın yarısı olan 7.166.952,00-₺'nin davalıdan talep edildiğini ancak davalı tarafından bugüne kadar müvekkili kuruluşa hiçbir ödeme yapılmadığını belirterek ... Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün ... numarasında kayıtlı ... A.Ş.'nin İİK 177/2 maddesine göre borçlunun ödemelerini tatil etmesi ve yine İcra İflas Kanunu 179 maddesi gereği sermaye şirketinin pasiflerinin aktiflerinden fazla olması, borca batık halde olmasından dolayı doğrudan iflasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında özetle; davacıya ait ... Limanı'nın Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 07/04/1997 tarih ve 97/13 sayılı kararına istinaden müvekkili şirketin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Ve Türkiye Denizcilik İşletmeleri arasında ... tarihinde imzalanan ... Limanı İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi ile 30 yıl süreyle işletmek üzere müvekkili şirkete devredildiğini, halen müvekkili şirket tarafından işletildiğini, ... Limanı şirketi tarafından ...tarihinden itibaren 17 yıl boyunca işletildiğini, bu süre içerisinde muaccel hale gelen borçlarının tümünün fer'ileri ile birlikte ödendiğini, davacının iflas talepli dava dilekçesinde bahse konu ettiği alacaklı olduğunu iddia ettiği alacaklarının hiçbirinin muaccel hale gelmediğini, alacak miktarlarının belli olmadığını, ilamlı ya da ilamsız icra takibine konu edilmediğini, ... Limanı'nda toplam 3.051.123,50-USD (4.468.953,81-₺) yatırım yapıldığını, şirketin ticari faaliyetini devam ettirdiğini, yatırım yaptığını ve borçlarını ödediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, İİK 177/2 ve 179 maddelerine dayalı olarak açılmış iflas davasıdır. İİK 177 maddesinde "Madde 177 – Aşağıdaki hallerde alacaklı evvelce takibe hacet kalmaksızın iflasa tabi borçlunun iflasını isteyebilir. 1 - Borçlunun malum yerleşim yeri olmaz, taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle kaçar, alacaklıların haklarını ihlal elen hileli muamelelerde bulunur veya bunlara teşebbüs eder yahut haciz yoliyle yapılan takip sırasında mallarını saklarsa; 2 - Borçlu ödemelerini tatil eylemiş bulunursa; 3 - 308 inci maddedeki hal varsa;(1) 4 - İlama müstenit alacak icra emriyle istenildiği halde ödenmemişse Türkiye'de bir yerleşim yeri veya mümessili bulunan borçlu dinlenmek için kısa bir müddette mahkemeye çağırılır. (Ek: 9/11/1988-3494/36 md.) Bu Kanunun 178 inci maddesinin ikinci fikrası burada da uygulanır." hükmü yer almaktadır.
Davacı, davalının ödemelerini tatil ettiği iddiası ile iflâsını istemiştir. Ayriyeten pasiflerinin aktifinden fazla olduğu ve borca batık halde bulunduğu öne sürülerek İİK 179 maddesi uyarınca da iflasını istemiştir. Mahkememizce, taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiştir. Davacının dava tarihi itibari ile davalıdan alacağı olup olmadığının, var ise miktarının tespiti ve ödemelerini tatil ettiğinin kabulünü gerektiren şartların oluşup oluşmadığının, dolayısı ile davalının doğrudan iflası koşullarının oluşup oluşmadığının tespiti için tarafların ticari defter ve tüm mâli kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir. SM Mâli müşavir ..., hukukçu/Av. ..., ... tarafından düzenlenen 24/06/2016 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmında "...Davacı şirket tarafından incelemeye sunulan 2013-2014-2015 yılına ait ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresinde yapıldığı, davacı yana ait 2013-2014-2015 yılına ait ticari defterlerin TTK ilgili hükümleri yönünden usulüne uygun tasdik edildiği...Davalı şirket tarafından incelemeye sunulan 2013 yılına ait ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin süresinde yapıldığı, yevmiye defterinin kapanış tasdik süresinin devam ettiği, davalı yana ait 2013-2014-2015 yılı ticari defterlerin TTK ilgili hükümleri yönünden usulüne uygun tasdik edildiği, davalı şirket öz kaynaklarının 2015 yılı sonu itibariyle 255.530,79-TL olarak gerçekleştiği görülmüştür. Bununla birlikte 6102 sayılı TTK'nun 376 maddesi gereğince esas sermaye ile kanuni yedek akçe toplamının 2/3'ünün 355.598,33-TL zarar sebebi ile karşılıksız kalması ve şirketin 31/12/2015 tarihli bilançosunda yer alan 255.530,79-TL öz varlık tutarının da 177.799,14-TL'den büyük olması nedeni ile kaydi değerlere göre davalı şirketin borca batık olmadığı, davacı yan davalı yandan kendi ticari defterlerinde toplam 2.896.049,57-TL alacaklı olduğu, davalı şirketin incelenen 2013-2014-2015 yılına ait ticari defterlerinde davacı şirkete ... A.Ş. Payı olarak 2012 yılı için 1.309.307,86-TL, 2013 yılı için 785.251,87-TL, 2014 yılı için 369.199,29-TL olmak üzere toplam 2.461.759,02-TL borçlu olduğu, İİK 177. Madde anlamında ödemelerin tatili için iki ana unsurun varlığı şarttır. Bunlar yukarıda açıklandığı üzere genellik ve devamlılıktır. Yukarıda teorik bilgilerde açıklandığı üzere Mehaz İsviçre'de ödemelerin tatili varlığı şu hallerde kabul edilir. Borçlunun ticari faaliyetinin önemli bir kısmından kaynaklanması veya borçlunun asıl alacaklılarından birini, özellikle belirli bir alacaklılar grubunu tatmin etmemiş olması, olayımızda ihale yolu ile kiralamak sureti ile liman işletme faaliyetinden kaynaklanan borç davalının asıl borçlarından biri olarak nitelendirilmek gerekir. Diğer bir ifade ile ... bir asıl alacaklı konumundadır, bunun yanında ödememe durumunun yıllara sari olduğu da anlaşılmaktadır. Dolayısıyla ödememe konusunda bir süreklilik hali de vardır. Bu iki unsurun da İİK m.b177 b.2'deki ödemelerin tatili şeklindeki soyut unsur vakıayı karşıladığı..." yönünde görüş bildirilmiştir. Taraf vekillerinin itirazlarının değerlendirilmesi kaydı ile bilirkişi heyetinden ek rapor alınmıştır. 08/02/2017 tarihli bilirkişi ek raporunda kök rapor ile aynı içerikte görüş bildirildiği görülmüştür. Davacının dava tarihi itibari ile davalıdan alacağı olup olmadığının, var ise miktarının tespiti ve ödemelerini tatil ettiğini kabulünü gerektiren şartların oluşup oluşmadığının, dolayısı ile davalının doğrudan iflas koşullarının oluşup oluşmadığının tespiti için tarafların ticari defter ve tüm mâli kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılarak rapor alınmasına karar verilmiştir. Tarafların bilirkişi raporuna itirazı ve bilirkişi kök ve ek raporu kanaat oluşturmaya yeterli görülmemesi nedeni ile yeniden inceleme yapılmasına karar verilmiştir. YMM Bağımsız Denetçi ..., Bağımsız Denetçi ..., İcra İflâs Öğretim Üyesi ... tarafından düzenlenen 09/05/2019 tarihli raporun sonuç kısmında "...Davanın İİK'nun 177. Maddesine göre açılmış iflas davası olduğu, davacı, davalının ödemelerini tatil ettiği iddiası ile iflasını talep ettiği, davacının dava tarihi itibari ile davalıdan alacağının 1.309.307,86-TL olduğu bu alacağının tahsili için ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosya ile açılan davada verilen kararın temyiz edildiği ve halen Yargıtay 11. HD'nde 2015/8608 esas sayılı dosya ile inceleme aşamasında olduğu, davanın 14/05/2014 tarihinde açıldığı, davalı şirketin 31/12/2013 tarihi itibari ile öz varlığının 193.569,27-TL olduğu ve bu durumda borca batık olmadığı, davalı şirkletin faaliyetlerini sürdürmesi nedeni ile ödemelerin tatil edildiği kabulünü gerektiren şartlarının oluşmadığının dolayısı ile davalının İİK 177/2 maddesi hükmü gereğince ödemelerinin tatil etmiş olduğu iddiası yönünden doğrudan iflas koşullarının oluşmadığı..." yönünde görüş bildirilmiştir. Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda mahkememizin 2014/1094-2019/878 E.K. sayılı 10/10/2019 tarihli kararı ile davalı şirketin borca batık olmadığı, faaliyetlerini sürdürmesi nedeni ile ödemelerin tatil edildiği kabulünü gerektiren şartların oluşmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. Anılan karar davacı tarafça istinaf edilmiş olup, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nin 17. Hukuk Dairesi'nin 2020/1295-1980 E.K. sayılı 05/11/2020 tarihli kararı ile "...6762 sayılı TTK'nın 324/2. (6102 sayılı TTK 'nın 376/3.) maddesine göre borca batıklık bilançosunda aktiflerin rayiç değerden bilançoya geçirilerek borca batıklık bilançosunun çıkarılması gerekir. Böyle bir talep üzerine mahkemece, bu şirketin öncelikle borca batık durumda olup olmadığı rayiç değerlere göre tespit edilmelidir. Bunun için borçlu şirket tarafından sunulacak bilanço üzerinde mahallinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak, rayiç değerler ve yapılan araştırma ve inceleme sonucu elde edilen gerçekçi verilere göre bilirkişilerce yeniden oluşturulacak şirket bilançosu (borca batıklık bilançosu) da dikkate alınıp bir sonuca gidilmelidir. Borca batıklık, 6762 sayılı TTK'nın 324/2. (6102 sayılı TTK 'nın 376/3.) maddesinde gösterilen şekilde varlıkların rayiç değerine ve İİK’nın 178/1. madde ve fıkrasında belirtilen alacaklılar listesinde gösterilenler ile gerçek anlamda tespit edilebilecek diğer borçların tutarına göre belirlenmelidir. Borca batıklıktan kurtulma ise tüm borçların ödenmesi anlamına gelmeyip, aktifin pasiften fazla olmasını ifade eder. Bir sermaye şirketinin borca batıklık nedeniyle iflasının istenmesi halinde, bu durumun mahkemece re’sen tespiti gerekir. Bu tespitin yapılmasında, davacının sunduğu delillere ek olarak, mahkemece gerekli görülen diğer delillerin toplanması, bu kapsamda ilgisi görülen kamu kurumlarından alınacak bilgiler, yapılacak keşif ve mahkemece atanacak bilirkişilerce düzenlenecek raporlar da değerlendirilmelidir. Borca batıklığın tespitinde sadece davalı şirketin kayıtlarına değil, varlıklarının rayiç değerlerine de özellikle bakılmalı, bu noktada, konusunda uzman bilirkişilerin görüşüne başvurulmalıdır. Dava teorisindeki genel ilkenin bir istisnası olarak, borca batıklık sadece dava tarihi itibariyle değil, yargılama safhasındaki olumlu veya olumsuz gelişmeler de dikkate alınarak belirlenmelidir. Açıklanan durum karşısında davalı şirketin mevcut kayıtları; mahkemece ulaşılabilecek tapu, trafik, banka, vergi daireleri, sanayi ve ticaret odaları, ticaret sicil kayıtları gibi hakkında bilgi alınabilecek belgeler ve tarafların sunacakları bilgi ve belgeler, varlık kalemlerinin rayiç değerlerine ilişkin uzman (teknik) bilirkişi görüşleri ve somut olay bakımından özellik arz edebilecek diğer veriler toplandıktan sonra, konusunda uzman bir bilirkişi heyetinden alınacak teknik, detaylı ve denetime elverişli rapor sonucuna göre borca batıklığın yukarıda gösterilen ilkeler çerçevesinde tespiti ile varılacak uygun sonuca göre bir karar verilmesi gerekir (Yargıtay 23 HD'nin 2014/3622 Esas, 2015/43 Karar sayılı kararı). Bu durumda mahkemece, davacının doğrudan iflas sebeplerinden biri olan İİK'nın 179. maddesine dayandığı da gözetilerek, yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda gerekli inceleme ve araştırmanın re'sen yapılarak davalı şirketin borca batık olup olmadığı hususunda gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, kaydi değerlere göre şirketin borca batık olmadığı gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır. Öte yandan, İİK'nın 177/4. bent, 2. cümlesi hükmü "Türkiye'de bir yerleşim yeri veya mümessili bulunan borçlu dinlenmek için kısa bir müddetle mahkemeye çağrılır." hükmünü haiz olup, emredici niteliktedir. Mahkemece, re'sen gözetilmesi zorunludur. Borçlunun menfaatlerini koruyabilmesi için kendisine böyle bir fırsat verilmelidir. Hal böyle olunca, mahkemece meşruhatlı davetiye tebliğ edilerek, davalı ... temsile yetkili kişi veya kişilerin çağrılması, gelmeleri halinde dinlenmeleri gerekirken, anılan emredici hükme uyulmadan, yazılı şekilde hüküm kurulmasında da isabet görülmemiştir. Açıklanan nedenler ile uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış olması ve İİK'nın 177/4 emredici hükmüne riayet edilmeyerek karar verilmesi nedeniyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 355 ve 353/1.a.6 bendi gereğince kabulü ile esası incelenmeden ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Davacı tarafın istinaf başvurusunun esasa ilişkin sebepler incelenmeksizin KABULÜNE, 2-... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas,... Karar, 10/10/2019 tarihli kararının HMK'nun 353/1-a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA..." karar verilmiştir. Mahkememizce anılan ilam doğrultusunda İİK 177/4 maddesi uyarınca davalı şirket yetkililerine davaya ilişkin beyanlarını almak üzere tebligat çıkartılmış olup, davalı şirket yetkilileri duruşmaya katılmamıştır. Dosyaya yazılı beyan sunmamıştır. Mahkememizce anılan ilam doğrultusunda davalı şirketin varlık kalemlerinin rayiç değerlerinin tespiti için tapu, trafik, banka, vergi daireleri, sanayi ve ticaret odaları, icra dairelerinden araştırmalar yapılarak dosyaya celp edilen bilgi ve belgeler ve davalı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. 25/01/2022 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunun sonuç kısmında "...Davalı .. A.Ş ünvan değiştirerek ... A.Ş. Olduğu, Şirketin dava tarihi itibariyle hem kaydi değerlere hem de rayiç bilançoya göre borca batık olmadığının tespit edildiği, Şirketin güncel (30.09.2021) tarihi itibariyle kaydi ve rayiç değerler dikkate alındığında borca batık olmadığı, Davaya konu borçların Davalı Şirket tarafından ödediğinin anlaşıldığı, Kök raporumuzda da belirttiğimiz gibi Davalı Şirketin ödemelerinin tatil edildiği kabulünü gerektiren şartların oluşmadığının dolayısıyla davalının İİK m. 177/2 hükmü gereğince ödemelerin tatil etmiş olduğu iddiası yönünden doğrudan iflas koşullarının oluşmadığı..." yönünde görüş bildirilmiştir.
Tüm dosya kapsamının değerlendirilmesi neticesinde; dava, İİK'nun 177/2 ve 179. maddelerine dayalı doğrudan iflas talebine ilişkindir. Ödemelerin tatil edilmiş olması halinin varlığından söz edebilmek için borçlunun muaccel ve çekişmesiz borçlarını ödeme güçlüğü çekmesinin süreklilik arz etmesi ve bu durumun ne zaman sona ereceğinin belirsiz olması gerekir. Ödemelerin tatil edilmesi "devamlı aciz hali"dir. Borçlu ödemelerini tatil ettiğini alacaklılarına bildirebilir (örneğin bir sirküler veya ilân ile). Diğer yandan borçlunun ticarethanesini kilitleyerek yerine bir vekil de bırakmaksızın uzun bir seyahate çıkması, icra takiplerinde sistemli olarak borca itiraz etmesi ve küçük miktardaki borçlarını dahi ödeyememesi, bu sebeple borçluya karşı yapılan ve devam eden icra takiplerinin çoğalması veya mallarının büyük bir kısmına haciz konulması hâli borçlunun ödemelerini tatil etmiş olduğu sonucunu doğurabilir. Ayrıca borçlunun yerleşim yerinin bilinmemesi, kaçması veya hileli davranışlarda bulunması da yine borçlunun ödemelerini tatil ettiğine delalet edebilecektir. Özetle; bu sebebe dayanabilmek için borçlunun açık bir ikrarının bulunması veya borçların sürekli ve devamlı olarak ödenememesi gerekmektedir. Ödemelerin tatil edilmesinin sürekli ve devamlı niteliğinin tespitinde somut olayın şartları borçlunun iş hacmi, iş çevresi, ödemesi yapılmayan borçların tüm borçlara oranı gibi hususların göz önüne alınarak sonuca varılması gerekmektedir. Somut olayda, yukarıda yazılı olan 25/01/2022 düzenleme tarihli bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere davalı şirketin 30/09/2021 tarihi itibari ile kaydi ve rayiç değerler dikkate alındığında borca batık olmadığı, davalı şirketin ödemelerinin tatil edildiğinin kabulünü gerektiren şartların oluşmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM / Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın reddine,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 80,70-₺ maktu karar ve ilam harcından, peşin alınan 25,20-₺ harcın mahsubu ile bakiye 55,50-₺ harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı vekili lehine takdir olunan 9.200,00-₺ maktu vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
6-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333 maddesi uyarınca taraflara iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın taraflara tebliğinden itibaren 10 günlük süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 29/09/2022
Başkan ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Katip ...
e-imza