T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/574 Esas
KARAR NO: 2024/133
DAVA: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 03/09/ 2021
KARAR TARİHİ: 06/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamaları sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA:Davacı vekili 03/09/2021 tarihli dava dilekçesinde özetle : "....Müvekkil şirket ile davalı arasında 22.06.2020 ve 21.09.2020 tarihlerinde alerji ve prenatal tarama testleri ile ilgili müvekkil şirketten cihaz kiralama ve bu cihazlarda kullanılacak kitlerin satın alınmasına ilişkin iki ayrı sözleşme imzalamıştır. Davalı taraf ... 10. Noterliği ... tarih ... ve ... yevmiye numaralı ihbarnameleri ile söz konusu sözleşmeleri feshettiğini müvekkil şirkete bildirmiştir. Davalı bu feshe, müvekkil şirket tarafından sipariş edilen malzemelerin teslim edilmemesini gerekçe göstermiştir. Davalının bu gerekçesi haksız bir gerekçedir. Zira sözleşmeye uymayan taraf davalıdır. Davalı yapması gereken ödemeleri sözleşmeye uygun yapmamış, sürekli aksatmıştır. Buna rağmen müvekkil şirket müşteri memnuniyeti ve iyiniyet göstergesi olarak mal sevkiyatını yapmıştır. Bu husus ... 16. Noterliği ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarı ile davalı tarafa bildirilmiştir. Ayrıca taraflar arasındaki e-posta yazışmalarında da bu durum açıkça ortadadır. Davalı taraf her iki sözleşmeyi de haksız olarak feshettiği için müvekkil şirketin söz konusu sözleşme hükümleri çerçevesinde 300.000 EURO alacağı doğmuştur. belirtilen 300.000 EURO'luk alacağa ilave olarak TBK m.180 hükmü çerçevesinde "Alacaklı hiçbir zarara uğramamış olsa bile, kararlaştırılan cezanın ifası gerekir. Alacaklının uğradığı zarar kararlaştırılan ceza tutarını aşıyorsa alacaklı, borçlunun kusuru bulunduğunu ispat etmedikçe aşan miktarı isteyemez" müvekkilin kar kaybına ilişkin tutarın da davalı tarafından ödenmesi gerekir. Davalı tarafın sözleşmeyi haksız feshinden kaynaklı olarak müvekkil şirketin kar kaybının sözleşmede belirtilen 300.000 EURO'dan çok fazla olduğu açıktır. Zira davalı taraf sözleşmelerin 6. maddelerinde garantisi vermiştir. Müvekkil şirketin bu sözleşme kapsamında satmayı planladığı ürünlerden kaynaklanan kar kaybı söz konusudur. İlgili kar kaybı hesaplanırken asgari olarak alınması taahhüt edilen ürünler dikkate alınmalıdır. Müvekkil şirketin bu alım garantilerinin yerine getirilmemesinden kaynaklı olarak önemli derecede kar kaybı olmuştur. Sözleşmelerin 13. maddesinde sözleşmeden kaynaklı ihtilaflarda İstanbul Mahkemeleri yetkili kılındığından iş bu davada sayın mahkemeniz yetkilidir. Davalı taraf ile yapılan arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamamıştır. Taraflar arasındaki 22.06.2020 tarihli sözleşmenin 12.3. maddesinde belirtilen 100.000,00 Euro ve 21.09.2020 tarihli sözleşmenin 12.3 maddesinde belirtilen 200.000,00 EURO olmak üzere toplam 300.000,00 Euro'dan fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 EURO'nun fiili ödeme günündeki TL karşılığı üzerinden 3095 sayılı Kanun 4/a hükmü gereği haksız fesih tarihi olan 26.03.2021 tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının Euro ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte ile davalıdan tahsiline, müvekkil şirketin 22.06.2020 ve 21.09.2020 tarihli sözleşmelerin 6. maddelerinde belirtilen alım taahhütleri çerçevesinde uğradığı kar kaybının (cihaz kira bedeli ile kit ve sarf malzemelerden kaynaklı) fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 Euro'nun fiili ödeme günündeki TL karşılığı üzerinden 3095 sayılı Kanun 4/a hükmü gereği haksız fesih tarihi olan 26.03.2021 tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının Euro ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte ile davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirkete yükletilmesine karar verilmesini..." talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili 05/10/2021 tarihli cevap dilekçesinde özetle; ".... Müvekkil şirketin alt yüklenicisi olduğu ... Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezi Laboratuvarları Hizmet Alım İhalesinin alerji testlerine ilişkin kısmında verilecek hizmete ilişkin olarak müvekkil şirket ile davacı arasında 22.06.2020 tarihli sözleşme ve yüne müvekkil şirketin alt yüklenicisi olduğu İslab İhalesi kapsamında yer alan ... Hastanesi’ndeki ihale hizmetinin alerji testlerine ilişkin kısmı için cihaz kiralama ve bu cihazda kullanılacak kitlerin teminine ilişkin olarak müvekkil şirket ile firmanız arasında 21.09.2020 tarihli cihaz kiralama ve kit alım sözleşmesi imzalanmıştır. Bu malzemelerin tedarikçi/üretici firmasından temini bakımından bir sorun bulunmamasına ve/veya bu yönde bir engelin bulunduğunu gösteren resmi bir belgenin ibraz edilmemesine rağmen, Aralık 2020 ayının başında müvekkil şirket tarafından davacıdan, sözleşmenin 5.1 maddesine uygun biçimde ... isimli davacı personeline gönderilen siparişle talep edilen bir kısım ürünlerin teslimi sözleşmedeki bu süre içinde yapılmamış, sonrasında defalarca bu talep yazılı olarak tekrarlanmış, müvekkil şirketin gecikme sebebiyle asıl yüklenici firmaya karşı zor durumda kaldığı ve zarara uğradığı ifade edilmiş, ancak bu teslimler gerçekleşmemiştir Yine 21.09.2020 tarihli sözleşmenin 5.1 maddesine göre siparişlerin davacı firma personellerine ait “...” ve “...” e-posta adreslerine yapılacak olup, 5.3 maddesine göre müvekkil şirketin talep ettiği ürünler için davacıya vereceği siparişin tarihinden itibaren 30 gün içinde sipariş edilmiş tüm malzemelerin teslimi gerekmektedir. Bu malzemelerin tedarikçi/üretici firmasından temini bakımından bir sorun bulunmamasına ve/veya bu yönde bir engelin bulunduğunu gösteren resmi bir belgenin ibraz edilmemesine rağmen, 22.02.2021 tarihinde müvekkil şirket tarafından davacıdan, sözleşmenin 5.1 maddesine uygun biçimde ... isimli davacı personeline gönderilen siparişle talep edilen bir kısım ürünlerin teslimi sözleşmedeki bu süre içinde yapılmamış, bu süreçte defalarca bu talep yazılı olarak tekrarlanmış, müvekkil şirketin gecikme sebebiyle asıl yüklenici firmaya karşı zor durumda kaldığı ve zarara uğradığı ifade edilmiş, ancak bugüne kadar bu teslimler gerçekleşmemiştir. Bu sebeple de müvekkil şirket zarara uğramış ve ihale yasaklısı olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmıştır. Gelinen aşamada, davacının sözleşmelere aykırı olan ve bütün uyarı ve taleplere rağmen düzelmeyen bu eylemleri sebebiyle, müvekkil şirket tarafından bu sözleşmeler davacıya gönderilen ve ekte suretleri bulunan ... 10.Noterliği’nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnameleri ile 26.03.2021 tarihi itibariyle haklı sebeple feshedilmiştir. Davacı vekilince bu ihtarnamelere cevaben gönderilen ... 16.Noterliği’nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile taraflar arasındaki sözleşmelerin 5.9 maddesine göre ödemelerin teslimat öncesinde belirtilen vadelerde çekler ile yapılacağı, 5.11 maddesinde ise ödemelerin yapılmaması halinde sevkiyatın yapılmayacağını belirtildiği, müvekkil şirketin ödemelerini sözleşmeye uygun yapmadığı ve sürekli aksattığı, davacının buna rağmen mal sevkiyatı yapmasının müşteri memnuniyeti odaklı ve iyiniyet içeren bir davranış olduğu, hal böyle iken yapılan fesih işlemlerinin haksız olduğu iddia edilmiş, sözleşmelerin 5.7 maddelerinin sözleşme süresince aylık olarak düzenlenecek kira bedellerine ilişkin oldukları ve gerçekleştirilen haksız fesih nedeni ile davacının bu kira bedelleri ile ilgili olarak sözleşmelerin kalan süreleri boyunca kira kaybını talep hakkının doğduğu, yine sözleşmelerin 6.3 maddeleri ile tüm sarf malzemelerinin alımı garantisinin bulunduğu ve dolayısıyla davacının toplam sözleşme bedelinin tamamını fatura etme hakkının olduğu, ayrıca müvekkil şirketin haksız ve kötü niyetli olarak gerçekleştireceği bu fesihler ile sözleşmelerin 12.3 maddeleri doğrultusunda ilgili ceza tutarlarını ödeme yükümlülüğü ile karşı karşıya kalacağı beyan ve iddia edilmiş, tebliğden itibaren 3 gün içinde müvekkil tarafından noter kanalıyla sözleşme içerisinde olunduğunun bildirilmemesi durumunda davacının sözleşmelerden doğan yasal haklarını kullanacağı bildirilmiştir. Tarafımızca bu ihtarnameye cevaben davacıya ve vekiline gönderilen ... 17.Noterliği’nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bu talep ve iddiaların haksız olduğu, müvekkilin fesih işlemlerin haklı ve hukuka uygun olduğu beyan edilmiştir. Müvekkil, ödemeye ilişkin tüm edimlerini de bu maddelere uygun biçimde ifa etmiştir. Bunlara dair çek çıkış-giriş bordroları ve banka dekontlarının suretleri ektedir. Müvekkil şirket, davacı tarafın iddialarının aksine ödemelerini sürelerinde yapmış olup, bir an için bu ödemelerin aksatılmış olduğunun varsayılması halinde ise, davacı şirketin mal vermeyi durdurmamış olması ve sözleşmelerin 12.3 maddelerinin kendisine vereceği fesih haklarını kullanmamış olması tamamen kendi tercihi olup, bu yola başvurulmamış olması, müvekkil şirket açısından fesih hakkına başvurulmasını hiçbir şekilde engellemeyecek, yapılmış fesihleri hukuken geçersiz hale getirmeyecek ve bu fesihlerin kötü niyetli olarak kabulünü de hiçbir gerekçe ile gerektirmeyecektir. Davacı tarafın dava dilekçesinde yer alan beyan ve iddialarının hiçbir haklı dayanağı bulunmamakta olup, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun bu davanın reddi gerekmektedir. Anılan ve resen öngörülecek gerekçelerle, davacı yanın davasının cezai şart alacağı talebine ilişkin kısmının öncelikle hukuki yarar yokluğu sebebiyle reddine, bunun uygun görülmemesi halinde ise haksız ve hukuki dayanaktan yoksun tüm taleplerin ve davanın reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini, fazlaya dair tüm yasal haklarımız saklı kalmak kaydıyla...." talep etmiştir.
DELİLLER:
Cihaz kiralama ve kit alım sözleşmesi, 04/04/2022 tarihli bilirkişi raporu, 02/06/2022 tarihli bilirkişi raporu, 22/09/2022 tarihli bilirkişi ek raporu, 25/07/2023 tarihli bilirkişi heyet raporu, 12/01/2024 tarihli bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; sözleşmenin feshinden kaynaklı olarak cezai şart ve kar kaybı alacağına ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacı sözleşmelerin 12.3. maddelerinde yer alan “cezai şarta” ve 6. maddelerinde yer alan cihaz kira bedeli ile kit ve sarf malzemelerinden kaynaklanan “kar mahrumiyetine" hak kazanıp kazanmadığı hususuna ilişkindir.
Mahkememizin 01/12/2021 tarihli ara kararı ile dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edilmesine karar verilmiş olup; bilirkişi heyeti 02/06/2022 tarihli raporunda özetle; ".... Davacı yan defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırıldığı ve davalının davacı yan defterlerine göre 31.12.2021 tarihinde borç ya da alacağı olmadığının tespit edildiği, Davalı yan defterlerinde yapılan incelemede davalının yasal defterlerinin süresi içinde beratlarının gönderildiği ve sahibi lehine delil olma özelliğine haiz olduğu, davacının 31.12.2020 tarihinde borç ya da alacağı kalmadığı ve tarafların mutabık oldukları, Taraflarca akdedilmiş olan sözleşmenin 12.3. maddesine göre; Taraflardan herhangi biri yükümlülüklere sözleşmeye aykırı şekilde uymayarak sözleşmenin feshine sebebiyet verirse 200.000 EURO tazminat ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder.” Şeklinde hüküm bulunduğu, sözleşmenin feshinin haksız olup olmadığı yönünde değerlendirmenin Sayın Mahkemeniz takdirinde olduğu, Davalı tarafından alımı yapılan ürünlere ilişkin davacı yan defterlerinde de tespit yapıldığı üzere ortalama 48 gün vadeli satışların yapıldığı, Davacı şirket iddiası, davalının ödemeleri geç yaptığı yönündedir. Davalı şirketin iddiası ise malzeme tesliminin geç yapıldığı yönündedir. Heyetimizce tahsilatların 48 günde yapıldığı tespit edilmiştir ancak malzemelerin teslimi davacı tarafından yapıldığı için incelenmesi gereken sevk irsaliyelerinin davacı yan kayıtlarından incelenerek tespit edilmesi gerekmektedir...." yönünde görüş bildirmişlerdir.
... Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimat doğrultusunda davacı yan ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucunda tanzim edilen 04/04/2022 tarihli raporunda özetle; "....Davacı ...A.Ş. ya ait incelenen 2020 yılı Yevmiye defteri Defteri Kebir ve Envanter defterlerinin muhasebe usul ve esaslarına göre tanzim edildiği TTK ve VUK hükümlerine göre düzenlendiği, Açılış tasdiklerinin süresi içinde notere yaptırıldığı Yevmiye Defterlerinin kapanış tasdiklerinin süresi içerisinde "SON KAYDI GÖRÜLDÜ”ibaresi ile Notere Tasdik ettirildiği, Ticari defterlerin kendi içerisinde birbirini teyit eder nitelikte olduğu, Davacının 2020 yılı ticari defterlerinin kendi lehine delil olarak kullanabileceği kanaatinde olduğumu Davacı ...A.Ş “ne ait 2021 yılı ticari defteri E-Defter olduğu, defterlerin GİB onaylı beratlarının usulüne uygun olarak alındığı şematron kontrolünden geçtiği bu durumun açılış ve ARALIK 2021 dönemi beyan süresinde olmadığı ndan dolayı kapanış tasdiki anlamına gelen dönem görülmediği fakat defter kayıtlarının görüldüğ, ticari defterlerin birbirini teyit ettiği, TTK ve VUK hükümlerine uygun tutulduğu kendi lehine delil olarak kullanabileceği kanaatinde olduğumu, 3- 22.06.2020 tarih ve ...nolu sözleşmenin 12.3 Maddesi Taraflarda herhangi biri yükümlülüklere sözleşmeye aykırı şekilde uymayarak sözleşmenin feshine sebebiyet verirse 100.000 EURO tazminat ödemeyi kabul eder. 21.09.2020 tarih ve ... nolu sözleşmenin 12.3 Maddesi Taraflarda herhangi biri yükümlülüklere sözleşmeye aykırı şekilde uymayarak sözleşmenin feshine sebebiyet verirse 200.000 EURO tazminat ödemeyi kabul eder. Davacı ...A.Ş. tarafından davalı ... Tic.A.Ş. ye 2020 yılı içerinden 7 adet satış fatura ile toplamda 70.569,03 TI ( kdv dahil ) fatura kestiği , 2020 yılı için kesilen fatura bedelleri için ... bankasına gelen 13.11.2020 tarihli 15.969,00 tI ödeme yaptığı 54.600,03 ti borç bakiyesinin 2021 yılı devir olduğu, mal alımına ilişkin ödemelerinin ortalama 80 gün vadeli yaptığı tespit edilmiştir. 5- Davacı... Tic.A.Ş. tarafından davalı ...A.Ş. ye 2021 yılı içerinde toplamda 15 adet fatura ile 526.379,83 ( kdv dahil ) fatura kestiği, davalı tarafın 1 adet 10.084.65 t İade fatura kesildiği , 246.294.,38 tl çekle ödeme 324.600,85 TI. ... Bankası aracılığıyla tahsil edilmiş olup toplam 570.895,23 tI ödeme yaptığı 31.12.2021 tarihi itibariyle tüm bakiye kapatılarak davalının hiçbir borcu kalmamıştır. Alımı yapılan bu mallara ilişkin hesap kapama tutarı dahil ödemelerinin ortalama 48 gün vadeli yapıldığı tespit edilmiştir. 22.06.2020 tarihli ve... nolu sözleşmede Satışı ait birim fiyatları ve adetleri belirlenmiş olmasını rağmen Davacı (...) tarafında temin edilecek malların alımı ile ilgili sözleşme ve fatura olmaması nedeniyle KAR KAYBI hesabı yapılamamıştır. 21.09.2020 tarihli ve ... nolu sözleşmede Satışı ait birim fiyatları ve adetleri belirlenmiş olmasını rağmen Davacı (...) tarafında temin edilecek malların alımı ile ilgili sözleşme ve fatura olmaması nedeniyle Kar Kaybı hesabı yapılamamıştır..." yönünde görüş bildirmiştir.
Mahkememizin 28/06/2022 tarihli ara kararı ile dosyanın ek rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmesine karar verilmiş olup; bilirkişi heyeti 22/09/2022 tarihli ek raporunda özetle; "....1.Taraflar arasında akdedilen 22.06.2020 tarihli sözleşme m. 5.3’e göre, davacı davalı tarafından verilen siparişleri 30 gün içinde teslim etmek zorundadır. Her ayın son günü davacı aylık… faturasını düzenleyecektir (m.5.8). Davalı, fatura tarihinden sonraki 5 gün içinde ödemeye ait çeki ödemekle yükümlüdür (m.5.9). Davalı Özgün Kimya ödemeleri zamanında yapmaz ise davacının ödemeler yapılana kadar mal teminini durdurma hakkı vardır (m.5.11). Taraflardan her biri diğer tarafın bu sözleşmeden doğan her türlü vecibelerini kısmen yada tamamen yerine getirmediği taktirde her hangi bir neden bildirmesine, protesto keşidesine, hiçbir kanuni merasime hacet kalmaksızın sözleşmeyi feshedebilir (m.12.2). Taraflardan herhangi biri yükümlülüklerini sözleşmeye aykırı bir şekilde uymayarak sözleşmenin feshine sebep olursa 100.000 EURO ödemeyi kabul eder (m. 12.3).2. Taraflar arasındaki 21.09.2020 tarihli sözleşme m. 12.2 gereği taraflardan herhangi biri diğer tarafın sözleşmeden doğan her türlü vecibelerini kısmen veya tamamen yerine getirmediği taktirde her hangi bir neden bildirmesine, protesto keşidesine, hiçbir kanuni merasime hacet kalmaksızın sözleşmeyi feshedebilir. Taraflardan herhangi biri yükümlülüklerine sözleşmeye aykırı bir şekilde uymayarak sözleşmenin feshine sebebiyet verirse 200.000 EURO tazminat ödemeyi kabul eder (m.12.3).3. Davalı ... 26.03.2021tarih ... ve ... y. no’lu noter ihtarnameleri ile davacı...’e talep edilen bir kısım ürünlerin teslimi sözleşmedeki süre içinde yapılmamış, sonrasında defalarca yazılı olarak tekrarlanmış ancak bu güne kadar teslimat yapılmamış olması nedeniyle davalının zarara uğradığını, m.12.2 gereği sözleşmenin feshedildiğini ihtar etmiştir. 4. Davacı Tayen, ...tarih .... no’lu cevabi ihtarnamesinde sözleşme m.5.9’a göre teslimat öncesinde belirtilen vadelerde çekler ile ödemenin yapılmadığını, m. 5.11’e göre de ödemenin bu şekilde yapılmaması halinde ise sevkiyat yapılmayacağını, davalının ödemeleri sözleşmede belirtildiği gibi yapmadığını, sürekli aksattığını, buna rağmen sözleşmeyi tek taraflı feshin haksız fesih olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin m.12.3 hükmünce haksız feshe sebep olan tarafın bir sözleşmede 200.000 EURO, bir sözleşmede 200.000 EURO tazminat ödeyeceğinin hüküm altına alındığını, tebliğden 3 gün içerisinde davalıya sözleşmeye uymaya davet ettiğini aksi halde hukuki süreci başlatacağını ihtar etmiştir. 5. Taraflar arasındaki sözleşmeler m.5.9’a göre davacı her ay faturasını düzenleyecek ve davalıya gönderilen fatura tutarı davalı tarafından fatura tarihinden sonraki 5 gün içinde ödemeye ait çeki davacıya tevdii edecektir. Diğer bir anlatımla davalı ödemelerini teslimden sonra yapacaktır. Dosyadan davacının davalıya mal gönderimlerinin süregeldiği anlaşılmakta olup bu halin davalının ödemelerini yerine getirmiş olduğu neticesine ulaşıldığı açıktır. Dosyaya sunulu e-mail yazışmalarından davalının 24.3.2021, 7.12.2020, 28.12.2020, 25.12.2020 tarihli e-mailler ile davacıya sipariş belirtiminde bulunduğu, davalının yüklenici firması olan ... sorumlusunun davalıya 7.12.2020-11.3.2021 tarihleri arasındaki e-maillerinde eksik ürünlerin tamamlanmasını belirttiği, gelecek malzemelerin beklendiğini, hizmeti aksatmadan devam etmeleri gerektiğinin belirtildiği görülmektedir. Bu halde, davalının mezkur sözleşmeleri feshinde haklı olduğu kabulü Sayın Mahkemenin taktirindedir. Bilirkişi Kurulumuzca yukarıda açıklanan nedenlerle davalı ...Tic. A.Ş.nin davacın...Tic. A.Ş. arasında imzalanan 22.6.2020 ve 21.9.2020 tarihli sözleşmeleri feshinde haklı olduğu kabulünün Sayın Mahkemenin taktirinde bulunduğu kanaatine varılmıştır..." yönünde görüş bildirmiştir.
Mahkememizin 14/10/2022 tarihli ara kararının 1 nolu maddesi gereğince; dosyanın yeni bir bilirkişi heyetine tevdi edilmesine karar verilmiş olup; Bilirkişi heyeti 25/07/2023 tarihli raporunda özetle; "... Davalı yanca dava dosyasına sunulan e-posta mesajlarında, davacı yanın siparişleri, sözleşmede yer verilen sürelerde karşılayamadığı, zamanında temin edilemeyen her türlü laboratuvar kitlerinin hastalar için hayati önem arz ettiği, davalının öncelikle hasta ve hekimlere yönelik tedavi hakkı sorumluluğunun bulunduğu, davalının aynı zamanda yüklenici firmaya ve idareye de sorumlu olduğu, ürün stoklama konusunun davacı ile ortak sorumlulukları dahilinde olduğu, Tarafların daha önce incelenmiş ticari defter kayıtlarına göre, taraflar arasında borç/alacak bakiyesi yönünden herhangi bir farklığın bulunmadığı, ancak davacı yanın keşide ettiği faturalar için davalı yanın yapmış olduğu ödemelerin, sözleşmenin 5.9 maddesinde belirlendiği gibi, fatura tarihinden sonraki 5 gün içerisinde, ileriye dönük 30 günlük çekler ile yapılmadığı, Davaya konu sözleşmeler her iki tarafa da bir takım tasarruf hakları sağlamakta olup, fiili uygulamanın hangi halde devam ettirildiği, tarafların kullandığı ya da kullanmadığı haklar ile bunların sonuçlarının ne olduğunun değerlendirilmesi gerektiği, zira davacı yan ödemeleri sözleşmede belirlenen süreler içerisinde alamamasına rağmen davalıya ürün teslimine devam ettiği, davalı yanın ise ürünleri süresinde teslim alamadığına ilişkin olarak e-posta yazışmalarında aykırılıkları dile getirmesine rağmen ticari ilişkiyi devam ettirdi; Dava dosyasına sunulu e-posta yazışmalarından, ürün tedarikine ilişkin uyuşmazlıkların esasen 2020 yılsonu itibarıyla başladığı anlaşılmakla, 22.06.2020 ve 21.09.2020 tarihli sözleşme başlangıç tarihlerinden, 07.12.2020 ilk sorunlu sipariş tarihine kadar tarafların ticari ilişkiyi sürdürme iradelerini ortaya koydukları ve bu bağlamda her iki tarafın da sözleşmeden doğan bir takım tasarruf haklarını kullanmamış oldukları, Bu noktada her iki tarafın da kusurlu oldukları değerlendirilmiş olmakla takdirin mahkemeye ait olduğu, nitekim davalı yan vekili son ek rapora karşı beyan dilekçesinde, “hem mal temininde gecikme varsa hem de ödemeler süresinde değilse davacı şirketin sözleşmedeki hakkını kullandığı kabul edilecek ve davacı şirketin sözleşmeye aykırı davranışı olmadığından davalı tarafından yapılan feshin de haksız fesih olduğuna karar verilecektir.” ifadelerine yer vermiş olup, bu yaklaşımın, dolayısıyla da davacı yanın cezai şart taleplerinin mahkemenin takdirinde olduğu, Mahkemece davalı yanın sözleşmeyi fesih etmesinin haksız olduğu benimsenir ise davacı yanı talep ettiği kar mahrumiyetinin, kendisinin de ifade ettiği şekli ile ticari kayıtlarının bulunduğu yerde inceleme yapılarak, davacının 01.05.2022 tarihli dilekçesinde belirttiği hususlara göre EURO cinsinden kar kaybı hesabının yapılması gerekeceği, Bununla birlikte, davacı yanın 01.05.2022 tarihli dilekçesinde hesapladığı tutarlar brüt kar niteliğinde olduğundan, öncelikle davaya konu sözleşmeler çerçevesinde satılan ürünlerin net satış tutarları toplamının, davacı yanın 2020-2021 yılları içerisinde yapmış olduğu tüm satışlar içerisindeki oranları tespit edilerek, bu oranın, faaliyetlerin devamı için yüklenilen faaliyet giderlerine tatbik edilmesi sureti ile faaliyet giderlerinden aldığı payın tespit edilmesi, sonrasında da bu tutarın, davacı yanın hesapladığı tutarlardan mahsup edilmesi gerektiği, zira mahrum kalınan kar hesabının brüt karlılık üzerinden değil, işletmenin faaliyetlerinin sürdürülebilmesi için katlanmak zorunda olduğu giderlerden sonra kalan faaliyet karlılığı dikkate alınarak yapılması gerektiği Yönündeki tespit ve değerlendirmelerimiz mahkemenin takdirine arz olunur...." yönünde görüş bildirmişlerdir.
... Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimat doğrultusunda düzenlenen 12/01/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; ".... Davacının 2020 ve 2021 yılı ticari defterlerinin kendi lehine delil olarak kullanılabileceği, Takdir sayın mahkemeye ait olmak üzere taraflar arasında yapılan 21.09.2020 tarihinde ... numaralı Cihaz Kiralama ve Kit Alım Satım Sözleşmesi imzalandığı , dosya kapsamında olan sözleşmeye ait proforma fatura kapsamında davalı tarafından almayı taahhüt ettiği kitlerin bazısının faturasının kesildiği - bazılarınında faturasının kesilmediği görülmüş olup, faturası kesilmeyen KİT lerin alış faturaları üzerinden birim maliyeti hesaplanmak kaydıyla sözleşmedeki satış fiyatı dikkate alınarak kar kaybı ... numaralı sözleşme kapsamında toplam 459.173,83 Euro olabileceği, Takdir sayın mahkemeye ait olmak üzere taraflar arasında yapılan 22.06.2020 tarihinde... numaralı az Kiralama ve Kit Alım Satım Sözleşmesi imzalandığı , dosya kapsamında olan sözleşmeye ait proforma fatura kapsamında davalı tarafından almayı taahhüt ettiği kitlerin bazısının faturasının kesildiği bazılarının da faturasının kesilmediği görülmüş olup, faturası kesilmeyen KİT lerin alış faturaları üzerinden birim maliyeti hesaplanmak kaydıyla sözleşmedeki satış fiyatı dikkate alınarak kar kaybı ... numaralı sözleşme kapsamında toplam 343.296,10 Euro olduğu ...." yönünde görüş bildirmiştir.
Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında 22.06.2020 tarihli ve 21/09/2020 tarihli sözleşmelerin imazalandığı, sözleşmeler kapsamında davacı tarafça cihaz, kit ve sarf malzemelerini temin-teslim ediminin, davalı tarafça ise bu malzemelere ilişkin bedellerin ödenmesinin ediminin üstlenildiği, sözleşmenin 5.3. maddesinde davalının hastanedeki kullanım durumuna göre kitleri davacıya sipariş edeceği ve davacı şirketin 30 gün içinde siparişleri teslim edeceğinin, 5.9. maddesinde ise davacının her ay kira ücretinden ve kit ücretinden oluşan faturayı düzenleyeceği; davalı şirketin, fatura tutarını fatura tarihinden itibaren 5 gün içinde 30 günlük vadeli çek tevdi etmek suretiyle ödeyeceğinin, 5.11. maddesinde ise davalının ödemelerini zamanında yapmaması veya aksatması halinde de davacı şirketin mal teminini durdurma hakkı olduğunun kararlaştırıldığı, dosyada mevcut bilirkişi raporları ile sözleşme ilişkisinin henüz başında davalı tarafından yapılan ilk ödeme tarihi dikkate alındığında, 2020 yılında ortalama ödeme günü 80 günü bulduğu, 2021 yılı içinde yapılan ödemelerin de sözleşmede belirlenen 30 günlük vadeli çekler ile yapılmadığı, dava dosyasında mevcut 24.03.2021 tarihli e-postadan, 07.12.2020- 11.03.2021 tarih aralığındaki malzeme taleplerinin yerine getirilmesindeki sorunların davalı yanın sözleşmeden doğan asli edim yükümünü gereği gibi ifa etmemesinden kaynaklı olarak mal tesliminin de geciktiği, dolayısıyla davalı şirketin, sözleşmelerin 5.9. maddesinde yer alan ödemeye ilişkin yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirmediği, kendi edimini zamanında ve sözleşmede belirtilen şekilde yerine getirmeyen davalı yanın sözleşmeyi feshinin haklı nedene dayalı olmadığı, haksız fesih niteliğinde olduğu, haksız fesih söz konusu olduğundan davacı yan lehine sözleşmenin 12.3 maddesi uyarınca cezai şart ve kar kaybı koşullarının oluştuğu, bilirkişi raporları ile davacı yanın talep edebileceği cezai şart miktarının 200.000 Euro, kar kaybı miktarının ise 343.296,10 Euro olarak hesaplandığı ancak davacı tarafça dava dilekçesinde 1000 Euro cezai şart ve 1000 Euro kar kaybı talep edildiği anlaşılmakla taleple bağlı kalınarak bu miktarlar üzerinden davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere :
1-Davanın KABULÜ ile 1.000 Euro cezai şart ve 1.000 Euro kar kaybının dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca işleyecek yasal faizi birlikte ( fiili ödeme günündeki TL karşılığının ) davalıdan alınarak davacıya verilmesine
2-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereği alınması gereken 1.342,01 TL harçtan peşin alınan 335,52 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.006,49 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınıp hazineye gelir kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereği takdir ve tayin olunan 17.900,00 TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 11.602,00 TL yargılama gideri( bilirkişi ücreti, talimat gideri, posta ve tebligat gideri) ile 335,52 TL Peşin olarak ödenen harç olmak üzere toplam 11.937,52 TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
5-6325 Sayılı Yasa'nın 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26. Maddesine göre; Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
6-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333 maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,
Dair; davacı vekilinin ve davalı vekillerinin yüzüne karşı verilen gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 06/03/2024
Katip ...
E-imza
Hakim ...
E-imza