T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2021/864 Esas
KARAR NO :2025/339
DAVA:Alacak (Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:30/12/2021
KARAR TARİHİ:06/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA: Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; "
"Müvekkil şirket ile davalı şirket arasında imzalanan 23.07.2020 tarihli "Danışmanlık ve Komisyon Sözleşmesi" ile , 3'lü ... Cerrahi Maske Makinası ve FFTP2 Makinesi alım ve satımında müvekkil şirketin aracılık etmesi konusunda anlaşma sağlanmıştırSözleşmenin IV-1 maddesi uyarınca davacı şirkete 60.000 Euro hizmet bedeli ödeme günündeki kur üzerinden ödenecektir. Taraflar arasındaki sözleşmenin VII maddesi uyarınca, taraflar arasındaki uyuşmazlıkların çözümünde İstanbul Mahkeme ve icra daireleri yetkili kılınmıştır. Davalı şirketin, sözleşme ile kararlaştırılan ücret bakiyesini ödememiş olması nedeniyle İ...Arabuluculu Bürosunun 2021/... Büro no. Ve 2021/... Arabuluculuk no. İle ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk başvurusu yapılarak 11.05.2021 tarihinde anlaşmazlık ile sonuçlanmıştırTaraflar arasındaki 23.07.2020 tarihli Danışmanlık ve Komisyon Sözleşmesi uyarınca ödenmeyen bakiye komisyon bedelinin fazlaya ilişkin talep haklarımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik 5.000 Euro ( Beşbin Euro ) 'nun, fiili ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden, 11.05.2021 tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca, devlet bankalarınca bir yıllık euro mevduat hesaplarına işletilen en yüksek mevduat faizi oranında faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,
yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline.." talep ve dava etmiştir.
CEVAP; Davalı vekili tarafından Mahkememize sunulan cevap dilekçesinde özetle;
"Müvekkil şirket ile davacı şirket arasında imzalanan 23.07.2020 tarihli "Danışmanlık ve Komisyon Sözleşmesi" ile , 3'lü ... Cerrahi Maske Makinası ve FFTP2 Makinesi alım ve satımında müvekkil şirketin aracılık etmesi konusunda anlaşma sağlanmıştır. Davacı şirketin yetkilisi ile makineleri satan firma olan ... Makine , ... firmasının danışıklı işlemler yaparak müvekkilimizi dolandırması ve ayıplı malları satmaları nedeniyle müvekkil davacı şirketin yetkilisine ihtarname göndererek bu bu işlemden doğan zararlarını tazmin edeceğini söylemiştir.
Davacı şirket ile makine tedarikçisi olan ... müvekkilimizi dolandırarak Çin menşeili makineleri Türk malıymış satarak dolandırmışlardır. Müvekkil satılan malların ayıplı olması nedeniyle ... 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Es sayılı davası ile sözleşmenin feshi ve ayıplı malların iadesi davasını açmıştır.
Haksız ve hukuka aykırı açılan davanın reddi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini.." savunmuştur.
(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER:
(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;
Tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, dosya kapsamı belgeler ve davacı tarafa ait ticari defter ve kayıtlar incelenmek sureti ile takip tarihi itibari ile davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı konusunda ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak bilirkişi incelemesi yapılarak rapor alınmasına karar verilmiştir.
Talimat mahkemesinden alınan 06/10/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle: 'Davacı ... Tekstil İnş.muh.ltd.şti. 29.12.2021 tarihli dava dilekçesi ile , Davalı şirket ile aralarında 23.07.2020 tarihli Danışmanlık ve Komisyon sözleşmesi bulunduğunu, sözleşmeden kaynaklanan , 5.000.00 (beşbin) Euro bakiye komisyon ücreti alacağı olduğu, dava açılmıştır. Davacının davalı şirket İntec İnter.tekn.ltd.şti. düzenlediği faturalarda , dava konusu imza edilen sözleşmede açıklanan danışmanlık hizmeti şeklinde olmadığı , ... Flim, 435*125 Işıklı Tabela ,ateş Ölçer şeklinde ticari mal satışı olduğu görülmüştür, komisyon yada danışmanlık hizmeti faturası tespit edilmemiştir. Davacı şirket ... Tekstil İnş.muh.ltd.şti, ticari defter kayıtlarında, davalı ile aralarındaki, raporum detaylarında açıklandığı gibi muavin hesap ,yevmiye kayıtları ve faturalar incelendiğinde, ödemeler ve düzenlenen faturalardan sonra bakiye kalan 91062,45 TL fazlaca davalının davacıdan sipariş avansı alacağı olduğu tespit edilmiştir..' rapor edilmiştir.
Davacı tarafın ticari defterlerinin incelenmesi için ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimata cevap verildiği, raporun 06/10/2022 tarihinde mahkememizce tebligat çıkarıldığı, itiraz ve beyan sürelerinin henüz dolmadığı anlaşılmıştır.
Tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, dosya kapsamı belgeler ve davalı tarafa ait ticari defter ve kayıtlar incelenmek sureti ile takip tarihi itibari ile davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı konusunda bilirkişi incelemesi yapılmasına, talimat yoluyla alınan bilirkişi raporunun da işbu raporda göz önünde bulundurulmasına karar verilmiştir.
Bilirkişiden alınan 18/11/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle: 'Yukarıdaki uyuşmazlık konusu Nihai takdir Sayın Mahkemeye Ait Olmakla davacı tarafça davalı yana gönderildiği iddia edilen 2 adet faturanın davalı tarafın ticari defterlerinde olmadığı ve yine faturanın e-arşiv portalı https://ebelge.gib gov.tr/earsivsorgula.htmlüzerinden teslimi sorgulandığı ve faturanın davalı yana teslim edilmediği görülmüş olduğu , bir diğer uyuşmazlık konusu olan davalı tarafından ödeme dekontların delil olarak Sayın Mahkemenizce kabul edilmesi halinde davalı yanın davacı 185.592,45 TL alacaklı olacağı, yukarıdaki detaylıca açıklanan uyuşmazlık konusu Nihai takdir Sayın Mahkemeye ait olmakla davacı tarafça davalı yana gönderildiği iddia edilen 2 adet faturanın davalı tarafın ticari defterlerinde olmadığı ve yine faturanın e-arşiv portalı https://ebelge.gib.gov.tr/earsivsorgula.html üzerinden teslimi sorgulandığı ve faturanın davalı yana teslim edilmediği görülmüş olup davacı tarafından bu hususun ispata muhtaç olduğu, bir diğer uyuşmazlık konusu olan davalı tarafça yapılan ödemelerin davalı tarafından ödeme dekontlarının sunulduğu davacı tarafın ticari defterlerinde dekontların yer almadığı ancak davalıca sunulan dekontların delil olarak Sayın Mahkemenizce kabul edilmesi halinde davalı yanın davacı 91.062.45TL alacaklı olacağı, Sonuç ve kanaatine varılmaktadır. Elbetteki Nihai Takdir ve karar Sayın Mahkemenize aittir..' rapor edilmiştir.
Dosyanın celse arasında bilirkişiye tevdi edildiği, bilirkişi tarafından raporun ibraz edildiği ve raporun tebliğ edildiği anlaşıldı. Davacı vekilince rapora beyan ve itiraz dilekçesi sunmuş olduğu görülerek okunup dosyasına konulmuştur.
Davacı vekilinin talebinin kabulü ile her iki bilirkişiden davacının itirazları tek tek irdelenmek suretiyle ek rapor alınmasına karar verilmiştir.
... 5. ATM'nin ... Esas sayılı dava dosyasının bir suretinin UYAP sistemi üzerinden gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Talimat mahkemesinden alınan 17/07/2023 tarihli ek bilirkişi raporunda özetle: ''Davacı ... Tekstil İnş.muh.ltd.şti. 29.12.2021 tarihli dava dilekçesi ile , davalı şirket ile aralarında 23.07.2020 tarihli Danışmanlık ve Komisyon sözleşmesi bulunduğunu, sözleşmeden kaynaklanan , 5.000.00 (BEŞBİN) EURO bakiye komisyon ücreti alacağı olduğu, iddiası ile dava açılmıştır. Davacının davalı şirket İntec İnter.tekn.ltd.şti. düzenlediği faturalarda , dava konusu imza edilen sözleşmede açıklanan danışmanlık hizmeti şeklinde olmadığı , ... flim, 435*125 ışıklı tabela ,ateş ölçer şeklinde ticari mal satışı olduğu görülmüştür, komisyon yada danışmanlık hizmeti faturası tespit edilmemiştir. Davalı şirket İntec İnter.tekn.ltd.şti nin davacı şirket ... Tekstil İnş.muh.ltd.şti, ticari defter kayıtlarında, raporum detaylarında açıklandığı gibi muavin hesap ,yevmiye kayıtları ve faturalar incelendiğinde, düzenlenen faturalar ve yapılan TL ve Euro ödemelerden sonra kalan 340 sipariş avansları hesabında 262.845.36 tl bakiyenin olduğu..' rapor edilmiştir.
Talimat mahkemesine yazılan müzekkereye cevap var, ek raporun geldiği, tebliğ edildiği, taraflarca beyan dilekçesi sunulduğu görülmüştür.
Önceki bilirkişi ...'ın yanına sözleşme hukuku alanında akademisyen ve nitelikli hesaplamalar uzmanı bilirkişi eklenmek suretiyle tarafların itirazları her iki tarafın ticari defter ve kayıtları ... icra dosyası ve taraflar arasındaki sözleşme incelenerek davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise miktarının belirlenerek tüm itirazların irdelenerek ek rapor alınmasına karar verilmiştir.
Bilirkişi heyeinden alınan 29/07/2024tarihli bilirkişi ek raporunda özetle: ''Somut olaya bakıldığında davacının “Danışman ve Komisyoncu", davalının ise "İş Sahibi” olarak adlandırıldığı 23.07.2020 tarihli “Danışmanlık ve Komisyon Sözleşmesi” akdedildiğinin müşahede edildiği, “3'lü ... Cerrahi Maske Makinası ve ... Makinası alış satışı” başlıklı II/A maddesinde sözleşmenin konusunun davacının, davalının makineleri alması aşamasında simsarlık faaliyeti göstereceği, buna karşın davalı ise davacıya 60.000,00-€'luk ödeme yapacağına ilişkin olduğu, TBK m. 521 hükmüne göre simsarın verdiği bilgiler ya da yaptığı aracılık neticesinde taraflar sözleşme akdederlerse, simsarın ücrete hak kazanacağı, bu durumda, taraflar arasında satışa yönelik ve hukuken geçerli bir sözleşmenin akdedilmesi ile simsarın faaliyeti arasında bir illiyet bağı kurulması halinde simsarın ücrete hak kazanacağından bahsedilebileceği, dosyaya mübrez “Teslimat Sözleşmesine” göre 28.07.2020 tarihinde yapılan sözleşme ile satılan makinelerin 16.09.2020, 21.09.2020 tarihlerinde yapılan testler ve numune çalışmaları ile Firma (Davalı) yetilisi ... ve Danışma Firma (Davacı) yetkilisi ...'e tam çalışır vaziyette teslim edildiğinin tespit edildiği, aynı sözleşmenin devamında ise “... ...'a ödenen 421.085 Euro'luk bedel ve kalan borç 70,015 Euro bedeli toplam karşılığı olan 491.100 Euro tutarındaki mal ve hizmeti eksiksiz teslim aldım.” ifadelerinin yer aldığı, bu açıklamalardan sonuçla taraflar arasındaki “Danışmanlık ve Komisyon Sözleşmesi” gerekse de “Teslimat Sözleşmesi” nazara alındığında davacının, davalı ile dava dışı satıcı “... Makine” arasında sözleşmenin yapılmasına aracılık ederek, sözleşmenin kurulmasını sağladığı bu nedenle de ücrete hak kazandığının düşünüldüğü, bu noktadan itibaren açıklamalarımıza davacının ücret alacağının tespiti yönü ile devam edecek olursak, davacı ile davalı arasındaki sözleşmede kararlaştırılan 60.000,00-EURO'luk bedelin fatura karşılığında ödeneceğinin kararlaştırıldığının müşahede edildiği, 5.000.00 (beşbin) Euro bakiye komisyon ücreti alacağı olduğu, iddiası ile dava açıldığı, davacının davalı şirket İntec İnter.tekn.ltd.şti. Düzenlediği faturalarda , dava konusu imza edilen sözleşmede açıklanan danışmanlık hizmeti şeklinde olmadığı , ... flim, 435*125 ışıklı tabela ,ateş ölçer şeklinde ticari mal satışı olduğunun görüldüğü, komisyon yada danışmanlık hizmeti faturasının tespit edilemediği, ancak taraflar arasında Akdedilen 23.07.2020 tarihli “Danışmanlık ve Komisyon Sözleşmesi” 60.000,00-Euro'luk bedelin fatura karşılığında ödeneceğinin kararlaştırıldığı ve bu tutarın davalı alacağından mahsubunun gerektiği, heyetimiz mali üyesince dosyaya sunulan dekont suretleri incelendiğinde davalının davacıya 240.600,00TL tutarında ödeme yaptığı ve bu noktada yapılan ödemenin 60.000,00-Euro'dan mahsubu neticesinde davacının bakiye alacağının Takdiri Sayın Mahkemeye ait olmakla birlikte dava Tarihi İtibariyle(30.12.2021) 643.248,00 TL Alacağın bulunduğu (Merkez Bankası Euro Kuru (14.7308*60.0006uro-883.848,00-240.600,00), sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır..''rapor edilmiştir.
Davacı vekilinin 09/09/2024 tarihli bilirkişi raporuna karşı itiraz dilekçesi üzerine dosya ele alınarak davacı vekilinin itirazı ve dosya kapsamı incelenmek suretiyle dava dosyasının aynı bilirkişilere tevdii edilerek itirazın tek tek irdelenmek ve cevaplandırılmak kaydı ile ek rapor alınmasına karar verilmiştir.
Bilirkişi heyetinden alınan 04/12/2024 tarihli ek bilirkişi raporunda özetle: ''Ticari simsarın ücret alacağının 6762 sayılı TTK m.106/ll'ye paralel bir şekilde bir yıllık zamanaşımı süresine tabi olması gerektiği ; bu nedenle dava tarihi itibari ile alacağın zamanaşımına uğradığının düşünüldüğü; şayet Mahkemece alacağın 5 veyahut 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu kanaatine varılırsa zamanaşımı süresinin dolmadığı, dosyaya mübrez belgelerden borca aykırılık hususu anlaşılamadığı, bu haliyle davacı tarafın ücret hakkına hak kazandığına ilişkin ek rapordaki görüşümüzün aynen muhafaza edildiği, şayet Mahkemece davacı tarafın borca aykırı davrandığı, tarafsız kalmadığı, davalı tarafın çıkarlarını gözetmediği kanaatine varılırsa davacı tarafın ücret hakkını kaybedeceğinin düşünüldüğü, davacının 643.248,00 TL alacağının dava tarihi itibariyle (30.12.2021) 43.666,8748 Euro'ya denk geldiği, (643.248,00-TL/Merkez Bankası Euro Kuru 14.7308x43.666,8748-EURO), sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır..''rapor edilmiştir.
Celse arasında bilirkişilerin raporlarını sunduğu, raporun taraflara tebliğ edildiği, taraflarca rapora karşı itiraz ve beyan dilekçeleri sunulduğu, 01/10/2024 tarihinde dosyanın yeniden bilirkişi heyetine tevdiine dair ara karar kurulduğu, dosyanın bilirkişilere tevdi edildiği, bilirkişilerin raporlarını sunduğu, raporun taraflara tebliğ edildiği, davacı vekili tarafından rapora karşı itiraz dilekçesi sunulduğu görülmüştür.
Celse arasında davalı vekilinin süresinde olmayan bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.
... 5. Asliye Ticaret Mahkemesine müzekkere yazılarak ... esas sayılı dosyalarının UYAP üzerinden mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
1 nolu ara karar ikmal edildiğinde tarafların beyanları doğrultusunda gerekirse dosyanın ek rapor alınmak üzere bilirkişiye gönderilip gönderilmeyeceği hususunda ara karar oluşturulmasına karar verilmiştir.
Mahkememizin 07/01/2025 tarihli duruşma zaptının 1 nolu ara karar cevabı gereği dosya ele alınarak dosyanın raporunu sunan bilirkişi heyetine tevdii ile, simsarın ücret hakkı yönünden dosyaya kazandırılan ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas, ... Karar sayılı ilama dayanak bilirkişi raporlarında malların ayıplı olduğuna dair iddiaya yönelik tespitler nazara alınarak seçenekli ek rapor rapor alınmasına karar verilmiştir.
Bilirkişi heyetinden alınan 30/01/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle: ''Ticari simsarın ücret alacağının bir yıllık zamanaşımına tabi olması gerektiğine ilişkin 2.ek rapordaki görüşümüzün muhafaza edildiği, Sayın Mahkemece, alacağın 5 veya 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu kanaatine varılırsa somut ihtilafta zamanaşımı süresinin dolmadığının ifade edilebileceği, davalı taraf, davacı tarafın kök ve ek raporda borçlu olduğuna ilişkin tespitler yapılmasına karşı 2.ek raporda geçersiz bir sözleşme nedeniyle alacaklı olduklarının tespit edilmesini kabul etmediklerini belirttiği, 2.ek raporda da belirtildiği üzere; “Dosyaya mübrez belgelerden borca aykırılık hususu anlaşılamadığı, bu haliyle davacı tarafın ücret hakkına hak kazandığına ilişkin ek rapordaki görüşümüzün aynen muhafaza edildiği” bu haliyle taraflar arasında akdedilen 23.07.2020 tarihli “Danışmanlık ve Komisyon Sözleşmesi” 60.000,00-EURO'luk bedelin fatura karşılığında ödeneceğinin kararlaştırıldı ve bu tutarın davalı alacağından mahsubunun gerektiği, Heyetimiz mali üyesince dosyaya sunulan dekont suretleri incelendiğinde davalının davacıya 240.600,00TL tutarında ödeme yaptığı ve bu noktada yapılan ödemenin 60.000,00-EURO'dan mahsubu neticesinde davacının bakiye alacağının Takdiri Sayın Mahkemeye ait olmakla birlikte dava tarihi itibariyle (30.12.2021) 643.248,00 TL alacağın bulunduğu, dava tarihi itibariyle 43.666,8748- EURO'ya denk geldiğine dair görüşümüzün muhafaza edildiği, dava dışı ...'ın davalıya teslim ettiği makinelerin ayıplı olduğu anlaşılmaktaysa da, davacının ...'ın menfaatine hareket ettiği veya dürüstlük kurallarına aykırı olarak ücret sözü aldığını tevsik eder nitelikte bir bilgi ya da belgeye rastlanılamadığı; bu hususta şayet Mahkemece, davacı şirketin dava dışı ...'ın menfaatine hareket ettiği veya dürüstlük kurallarına aykırı olarak dava dışı ...'dan ücret sözü aldığı kanaatine varılırsa, davacının ücrete hak kazanamayacağı; şayet Mahkemece davacı tarafın borcuna aykırı olarak davranmadığı kanaatine varılırsa, davacının 643.248,00-TL
Geçen celse 1 nolu ara karar gereği yazılan müzekkereye ikmalen cevap verildiği, 2 nolu ara karar gereği 13/01/2025 tarihinde dosyanın raporunu sunan bilirkişi heyetine tevdii ile, simsarın ücret hakkı yönünden dosyaya kazandırılan ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas, ... Karar sayılı ilama dayanak bilirkişi raporlarında malların ayıplı olduğuna dair iddiaya yönelik tespitler nazara alınarak seçenekli ek rapor hazırlanmasının istenilmesine dair ara karar kurulduğu, ara kararın taraflara tebliğ edildiği, dosyanın bilirkişilere tevdi edildiği, bilirkişilerin ek 3. Raporlarını sunduğu, ek raporun taraflara tebliğ edildiği, davalı vekili tarafından ek rapora itiraz dilekçesi sunulduğu görülmüştür.
Davalı vekilinin bilirkişi ek raporuna itirazının dosyanın yeniden bilirkişi heyetine tevdiini gerektirmemesi nedeniyle takdiren reddine karar verilerek tefhimle açık yargılamaya devam olunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; taraflar arasındaki simsarlık sözleşmesi gereğince sözleşme bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
Dava dilekçesi ile davacı şirket ile davalı şirket arasında imzalanan 23.07.2020 tarihli "Danışmanlık ve Komisyon Sözleşmesi" ile , üçlü ... Cerrahi Maske Makinası ve FFTP2 Makinesi alım ve satımında davacı şirketin aracılık etmesi konusunda anlaşma sağlandığı, sözleşmenin IV-1 maddesi uyarınca davacı şirkete 60.000 Euro hizmet bedelinin ödeme günündeki kur üzerinden ödeneceğinin belirlendiği, sözleşme konusu makineler davalı şirkete 16.09.2020 ve 21.09.2020 tarihinde teslim edildiği, davalı şirketin, sözleşme ile kabul ettiği ödeme yükümlülüğünün bir bölümünü yerine getirmiş olmasına rağmen, bakiye ücreti ödemediği iddiası ile işbu dava ikame edilmiştir. Cevap dilekçesinde davacı şirketin yetkilisi ile makineleri satan firma olan ... Makine , ... firmasının danışıklı işlemler yaparak davalıyı dolandırması ve ayıplı malları satmaları, davacı şirket ile makine tedarikçisi olan ...'ın davalıyı dolandırarak Çin menşeili makineleri Türk malıymış gibi sattıkları, satılan malların ayıplı olması nedeniyle ... 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Es sayılı davası ile sözleşmenin feshi ve ayıplı malların iadesi davasının açıldığı, yapılan yargılamada alınan bilirkişi raporunda malların gizli ayıplı olduğu açıkça ortaya konulduğu yönündeki savunma ile davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü kapsamında tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, dosya kapsamı belgeler ve davacı tarafa ait ticari defter ve kayıtlar incelenmek sureti ile takip tarihi itibari ile davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı konusunda ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak bilirkişi incelemesi yapılarak rapor alınmasına karar verilmiş; talimat mahkemesinden alınan 06/10/2022 tarihli bilirkişi raporunda davacı şirket ... Tekstil İnş.muh.ltd.şti, ticari defter kayıtlarında, davalı ile aralarındaki muavin hesap ,yevmiye kayıtları ve faturalar incelendiğinde, ödemeler ve düzenlenen faturalardan sonra bakiye kalan 91.062,45 TL fazlaca davalının davacıdan sipariş avansı alacağı olduğu tespit edilmiştir. Dosya itirazlar doğrultusunda yeniden bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi 17/07/2023 tarihli ek raporunda düzenlenen faturalar ve yapılan TL ve Euro ödemelerden sonra kalan 340 sipariş avansları hesabında 262.845.36 TL bakiyenin olduğunu bildirmiştir.
Tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, dosya kapsamı belgeler ve davalı tarafa ait ticari defter ve kayıtlar incelenmek sureti ile takip tarihi itibari ile davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı konusunda bilirkişi incelemesi yapılmasına, talimat yoluyla alınan bilirkişi raporunun da işbu raporda göz önünde bulundurulmasına karar verilmiş; bilirkişiden alınan 18/11/2022 tarihli bilirkişi raporunda davalı tarafından ödeme dekontların delil olarak kabul edilmesi halinde davalı yanın davacı 185.592,45 TL alacaklı olacağı, davalıca sunulan dekontların delil olarak kabul edilmesi halinde davalı yanın davacı 91.062.45TL alacaklı olacağı tespit edilmiştir. Önceki bilirkişi ...'ın yanına sözleşme hukuku alanında akademisyen ve nitelikli hesaplamalar uzmanı bilirkişi eklenmek suretiyle tarafların itirazları her iki tarafın ticari defter ve kayıtları ... icra dosyası ve taraflar arasındaki sözleşme incelenerek davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise miktarının belirlenerek tüm itirazların irdelenerek ek rapor alınmasına karar verilmiştir. Bilirkişi heyeti, 29/07/2024 tarihli raporunda taraflar arasındaki “Danışmanlık ve Komisyon Sözleşmesi” gerekse de “Teslimat Sözleşmesi” nazara alındığında davacının, davalı ile dava dışı satıcı “... Makine” arasında sözleşmenin yapılmasına aracılık ederek, sözleşmenin kurulmasını sağladığı bu nedenle de ücrete hak kazandığının düşünüldüğü, dava tarihi itibariyle(30.12.2021) 643.248,00 TL alacağın bulunduğu bildirilmiştir. Dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, 04/12/2024 tarihli ek raporda ticari simsarın ücret alacağının 6762 sayılı TTK m.106/ll'ye paralel bir şekilde bir yıllık zamanaşımı süresine tabi olması gerektiği ; bu nedenle dava tarihi itibari ile alacağın zamanaşımına uğradığının düşünüldüğü; şayet Mahkemece alacağın 5 veyahut 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu kanaatine varılırsa zamanaşımı süresinin dolmadığı, dosyaya mübrez belgelerden borca aykırılık hususu anlaşılamadığı, bu haliyle davacı tarafın ücret hakkına hak kazandığına ilişkin ek rapordaki görüşün aynen muhafaza edildiği, şayet Mahkemece davacı tarafın borca aykırı davrandığı, tarafsız kalmadığı, davalı tarafın çıkarlarını gözetmediği kanaatine varılırsa davacı tarafın ücret hakkını kaybedeceğinin düşünüldüğü bildirilmiştir.
Simsarın ücret hakkı yönünden dosyaya kazandırılan ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas, ... Karar sayılı ilama dayanak bilirkişi raporlarında malların ayıplı olduğuna dair iddiaya yönelik tespitler nazara alınarak seçenekli ek rapor rapor alınmasına karar verilmiş; bilirkişi heyeti, 30/01/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda dava dışı ...'ın davalıya teslim ettiği makinelerin ayıplı olduğu anlaşılmaktaysa da, davacının ...'ın menfaatine hareket ettiği veya dürüstlük kurallarına aykırı olarak ücret sözü aldığını tevsik eder nitelikte bir bilgi ya da belgeye rastlanılamadığı, bu hususta şayet Mahkemece, davacı şirketin dava dışı ...'ın menfaatine hareket ettiği veya dürüstlük kurallarına aykırı olarak dava dışı ...'dan ücret sözü aldığı kanaatine varılırsa, davacının ücrete hak kazanamayacağı; şayet Mahkemece davacı tarafın borcuna aykırı olarak davranmadığı kanaatine varılırsa, davacının 643.248,00-TL ücet alacağının bulunduğu görüşü bildirilmiştir.
Öncelikle davalı tarafın zamanaşımı defi yönünden; İstanbul BAM 13. Hukuk Dairesinin 2023/603 Esas, 2023/719 Karar sayılı ilamında vurgulanan "...Mahkemece davalı ... İnşaat Turizm Petrol Ürünleri ve Dış Ticaret A.Ş. yönünden açılan davanın; talebin simsarlık sözleşmesinden kaynaklanması ve 5 yıllık zamanaşımı süresine tabi olması, sözleşme tarihi ile dava tarihi arasında 5 yıllık zamanaşımı süresinin geçmiş olduğundan bahisle reddine karar verilmiş ise de; TBK'nın 147. maddesinde beş yıllık zamanaşımına tabi olan alacaklar arasında ticari simsarlık sözleşmelerinden kaynaklanan alacakların sayılmadığı, TBK'nın 149. maddesi uyarınca zamanaşımının, alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlayacağı, dava konusu sözleşmenin 2.2. maddesi ile komisyon ücretinin ödenme şartlarının belirlendiği ve sözleşme tarihi itibariyle alacağın muaccel olmadığı, Mahkemece talebin ticari simsarlıktan doğup doğmadığı, buna göre TBK'nın 146. maddesinde düzenlenen 10 yıllık genel zamanaşımına tabi olup olmadığı ve alacağın hangi tarihte muaccel olduğuna yönelik bir araştırma yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve gerekçe ile davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu anlaşılmıştır..." yönündeki gerekçe dikkate alınarak; taraflar arasındaki uyuşmazlığın simsarlık sözleşmesinden kaynaklandığı, tarafların tacir olması nedeniyle ticari simsarlığın söz konusu olup talebin ticari simsarlık ücreti alacağına ilişkin olduğu, TBK m. 146 ile kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, her alacağın on yıllık zamanaşımına tabi olduğunun düzenlendiği, TBK m. 147/1-5. Bent uyarınca ticari simsarlık ücreti alacağı dışında, simsarlık sözleşmesinden doğan alacakların beş yıllık zamanaşımına tabi olduğu, işbu düzenlemelerin birlikte yorumlanması sonucunda, ticari simsarlık ücreti alacağının on yıllık zamanaşımına tabi olduğu kanaatine varılmış, zamanaşımı defi mahkememizce kabul görmemiştir.
Davalının davacı şirketin yetkilisi ile makineleri satan firma olan ... Makine , ... firmasının danışıklı işlemler yaparak ayıplı malları satmalarına ilişkin savunması yönünden mahkememizce ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası celp edilmiş; dosya incelendiğinde, dosya davacılarının ... ŞİRKETİ olduğu, davalısının ise ... olduğu; mahkemenin ... Esas, ... Karar sayılı, 07/06/2023 tarihli kararı ile "davalı tarafından davacı şirket adına düzenlenen 22/09/2020 tarih 030 nolu faturaya konu toplam 4 adet makinenin davacı tarafa teslim edilip Almanya'da kurulumu yapıldıktan sonra söz konusu makinelerin verimli çalışmayıp sürekli arızalanmaları nedeniyle Türkiye'ye iade edildiği, dava konusu makinelerin dosyaya sunulan whatsapp yazışması ve bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 12/01/2022 tarihli raporda da açıkça belirtildiği üzere gizli ayıplı olduğu, ayrıca makinelerin sözleşmede belirtilen nitelikleri taşımadığı, bu bağlamda gizli ayıplı olan makinelerin davacı tarafından davalı tarafa iadesiyle makineler için ödemiş olduğu 790.000-TL'nin davalıdan tahsiline, ayrıca tarafların kabulünde olan makine satımına ilişkin bonoyla ilgili davalı tarafından davacılar aleyhine yapılan ... 9. İcra Müdürlüğünün ... takip sayılı dosyası yönünden de makinelerin iadesine karar verildiği dikkate alınarak borçlu olmadıklarının tespitine" karar verilmiştir.
6098 sayılı TBK' nın 520. maddesine göre; Simsarlık sözleşmesi, simsarın taraflar arasında bir sözleşme kurulması imkânının hazırlanmasını veya kurulmasına aracılık etmeyi üstlendiği ve bu sözleşmenin kurulması hâlinde ücrete hak kazandığı sözleşmedir. Simsarlık sözleşmesine, kural olarak vekâlete ilişkin hükümler uygulanır. Aynı Kanunun 521. Maddesine göre; Simsar, ancak yaptığı faaliyet sonucunda sözleşme kurulursa ücrete hak kazanır. Simsarın faaliyeti sonucunda kurulan sözleşme geciktirici koşula bağlanmışsa ücret, koşulun gerçekleşmesi hâlinde ödenir. Simsarlık sözleşmesinde simsarın yapacağı giderlerin kendisine ödeneceği kararlaştırılmışsa, simsarın faaliyeti sözleşmenin kurulmasıyla sonuçlanmamış olsa bile giderleri ödenir. TBK m. 523 uyarınca simsar, üstlendiği borcuna aykırı davranarak diğer tarafın menfaatine hareket eder veya dürüstlük kurallarına aykırı olarak diğer taraftan ücret sözü alırsa, ücrete ve yaptığı giderlere ilişkin haklarını kaybedecektir. TBK'nın 520/2. maddesinde simsarlık sözleşmesine, kural olarak vekalete ilişkin hükümler uygulanacağı, bu nedenle, simsarın TBK'nın 506. maddesi gereğince vekil üstlendiği iş ve hizmetleri, vekalet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlü olduğu kabul edilmektedir (Bkz. İstanbul BAM 13. Hukuk Dairesi, E. 2022/1147, K. 2025/64).
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 19.09.2018 tarihli 2017/13-683 Esas ve 2018/1337 Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere "... Simsarın ücrete hak kazanma zamanı ve giderlere ilişkin alacağını düzenleyen Türk Borçlar Kanunu’nun 521. maddesine göre "simsar, ancak yaptığı faaliyet sonucunda sözleşme kurulursa ücrete hak kazanır" (521/1). Böylece simsar, sözleşme konusu hizmetin bir akdin kurulmasıyla sonuçlanması durumunda ücrete hak kazanmaktadır. Simsar söz konusu hizmeti yerine getirmezse ücret alacağı elde edemeyecektir. Ancak sözleşmede aksi kararlaştırılabileceği gibi işin niteliğinden de aksi sonuca varılabilir...".
Somut olayda; taraflar arasında davacının “Danışman ve Komisyoncu", davalının ise "İş Sahibi” olarak adlandırıldığı 23.07.2020 tarihli “Danışmanlık ve Komisyon Sözleşmesi” akdedildiği, 3'lü ... Cerrahi Maske Makinası ve ... Makinası alış satışı” başlıklı II/A maddesinde sözleşmenin konusunun davacının, davalının makineleri alması aşamasında simsarlık faaliyeti göstereceği, buna karşın davalının ise davacıya 60.000,00-€'luk ödeme yapacağına ilişkin olduğu, TBK m. 521 hükmüne göre simsarın verdiği bilgiler ya da yaptığı aracılık neticesinde taraflar sözleşme akdederlerse, simsarın ücrete hak kazanacağı, bu durumda, taraflar arasında satışa yönelik ve hukuken geçerli bir sözleşmenin akdedilmesi ile simsarın faaliyeti arasında bir illiyet bağı kurulması halinde simsarın ücrete hak kazanacağından bahsedilebileceği, dosyaya mübrez “Teslimat Sözleşmesi”ne göre 28.07.2020 tarihinde yapılan sözleşme ile satılan makinelerin 16.09.2020, 21.09.2020 tarihlerinde yapılan testler ve numune çalışmaları ile Firma (Davalı) yetilisi ... ve Danışma Firma (Davacı) yetkilisi ...'e tam çalışır vaziyette teslim edildiğinin tespit edildiği, aynı sözleşmenin devamında ise “...'a ödenen 421.085 Euro'luk bedel ve kalan borç 70,015 Euro bedeli toplam karşılığı olan 491.100 Euro tutarındaki mal ve hizmeti eksiksiz teslim aldım.” ifadelerinin yer aldığı, taraflar arasındaki “Danışmanlık ve Komisyon Sözleşmesi” ve “Teslimat Sözleşmesi” nazara alındığında davacının, davalı ile dava dışı satıcı “... Makine” arasında sözleşmenin yapılmasına aracılık ederek, sözleşmenin kurulmasını sağladığı görülmüştür.
Her ne kadar ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında sözleşmeye konu malların ayıplı olduğuna dair tespit yapılmış ise de; sözleşmeye konu malların ayıplı olduğunun davacı tarafça bilindiğine dair herhangi bir bilgi veya belgenin dosyada mevcut olmadığı; tacirin bağımsız yardımcılarından olan simsarın, taraflar arasında sözleşme kurulması imkânını hazırlayan veya kurulmasına aracılık etmeyi üstlenen ve bu sözleşmenin kurulması hâlinde ücrete hak kazanan kişi olduğu; simsarlık sözleşmesinin ise simsar ile müvekkil arasında yapılan sözleşme olduğu; simsarın sadece tarafları sözleşmenin kurulması amacıyla bir araya getirdiği; kurulacak sözleşme uyarınca oluşacak bir sorumluluğundan bahsetmenin mümkün olmadığı, davalının, davacının TBK m. 523 uyarınca üstlendiği borcuna aykırı davranarak diğer tarafın menfaatine hareket ettiği veya dürüstlük kurallarına aykırı olarak diğer taraftan ücret sözü aldığına dair ispat yükünü yerine getiremediği kanaatine varılmıştır. Bilirkişi heyet raporları ile davacının dava tarihi itibariyle (30.12.2021) 43.666,8748 Euro'ya denk 643.248,00 TL alacağının bulunduğunun tespit edildiği; davanın kısmi dava olarak açıldığı, davacı vekilinin 06/05/2025 tarihli celsede davayı ıslah etmek için süre talep etmediklerini bildirdiği gözetilerek, taleple bağlılık kuralı uyarınca davanın kabulü ile; 5.000,00 Euro'nun 11/05/2021 tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının bir yıl vadeli Euro mevduata verdiği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Harçlar ve vekalet ücreti yönünden; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15/02/2023 tarih 2022/9-106 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere talep edilen yabancı paranın dava tarihindeki satış kuru karşılığı TL miktarı hesaplanıp, bu miktar üzerinden davacı lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmelidir. Nitekim bu husus İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesinin 2022/829 Esas, 2025/492 Karar sayılı ilamında "... yabancı para alacağına ilişkin davalarda, dava değeri dava tarihi itibariyle Türk parası karşılığı üzerinden belirlenir. Aksinin kabulü, dava değerinin yargılama sırasında değişmesi sonucunu doğurur. Bu nedenle yabancı para alacağına ilişkin davalarda vekalet ücreti hesabında hükmolunan alacağın dava tarihindeki kur karşılığı ve karar tarihindeki tarife hükümleri dikkate alınır." yönünde vurgulanmıştır. Dava tarihi olan 30/12/2021 tarihindeki euro efektif satış kuru olan 14,7308 TL üzerinden, dava değeri 5.000,00 Euro'nun TL karşılığı 73.654,00 TL bulunmuş, bu değer üzerinden harç ve vekalet ücreti hüküm altına alınmıştır.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile; 5.000,00 Euro'nun 11/05/2021 tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının bir yıl vadeli Euro mevduata verdiği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 5.031,30TL harçtan peşin alınan 1.181,77TL mahsup edilerek bakiye 3.849,53TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-6325 Sayılı Yasa'nın 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin m.26 hükmüne göre Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan; 59,30TL Başvuru Harcı, 1.181,77TL Peşin/nisbi Harcı, 14.317,50TL Bilirkişi ücreti, Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 15.558,57TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT gereğince dava değeri üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana İADESİNE,
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı karar verildi. 06/05/2025
Katip ...
E-imzalıdır
Hakim ...
E-imzalıdır