T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/88 Esas
KARAR NO: 2024/163
DAVA: Banka Teminat Mektubunun İadesi Ve Depo Edilmesi (Depo Edilmesi İstemli)
DAVA TARİHİ: 15/02/2016
KARAR TARİHİ: 27/03/2024
Mahkememizde açılan davanın yapılan yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında özetle; taraflar arasında ...İşletme Müdürlükleri'ndeki ...dağıtım şebekeleri ve elektrik dağıtım hatları arıza onarım ve bakım işleri teklif birim fiyatlı hizmet alım sözleşmelerinin ... Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve... sayılı kararı ile onaylandığını ve 30/10/2012 tarihinde imzalanarak yürürlüğe girdiğini, bu kapsamda taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca müvekkilinin toplam 3.160.000,00-TL değerindeki banka teminat mektuplarını ...'a teslim ederek ilgili işletme müdürlükleri bünyesindeki arıza onarım ve bakım işlerini 15/11/2012 tarihi itibari ile gerçekleştirmeye başladığını, sözleşmenin devamı esnasında ...'ın özelleştirildiğini ve sözleşmenin 31/08/2013 tarihi itibari ile feshedilmiş olacağı bilgisinin müvekkiline iletildiğini, sözleşmenin feshi neticesinde kesin teminatların iadesi gerektiğinden iade işleminin yapılabilmesi için müvekkilinin üzerine düşenleri eksiksiz yaptığını ve 04/09/2013 tarihinde SGK'ya başvurduğunu, ilgili teminat mektuplarının müvekkiline iadesi için hiçbir yasal sorun olmamasına rağmen hukuka aykırı şekilde teminat mektuplkarının müvekkiline iade edilmediğini, bu kapsamda ...'a ... 5. Noterliği'nin ... tarih ve ..., ......, ..., ... yevmiye numaralarıyla ihtarname keşide edildiğini ve ilgili teminat mektuplarının iadesinin istenildiğini ancak ... tarafından sunulan cevabi yazı ile işçi alacaklarının sebep gösterilerek bu talebin reddedildiğini belirterek davalı ...'ın teminat mektuplarını nakde çevirmesinin ve müvekkilinin uğrayacağı kayıpların engellenmesi için davaya konu teminat mektuplarının nakde çevrilmemesi için mektuplar üzerine ihtiyati tedbir konulmasına, davalı ...'ın haksız ve hukuka aykırı şekilde adeta rehin olarak alıkoyduğu teminat mektuplarının müvekkiline veya ilgili bankasına iadesine ya da iptaline, müevkkiline iade edilmeyen teminat mektupları için bankaya fazladan ödenen 24.000,00-TL komisyon bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında özetle; taraflar arasında hizmet alım sözleşmesi akdedildiğini, davacı şirketin sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerina riayet etmediğini, işçi alacaklarını ödemediğini, davacı şirketin müvekkiline borcu bulunduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmelere göre davacı şirketin işçilerinin iş kanunu ve sosyal güvenlik hukuku yönünden doğacak alacak ve tazminatlarının ödenmesinden davacı şirketin sorumlu olduğunu, müvekkili şirketin davacı şirkete sözlşeme uyarınca ödenmesi gereken bedelleri fatura karşılığında ödediğini, işçilerin hak ve alacaklarının ödenmesinden davacı şirketin sorumlu olduğunu, bu ödemelerin zmaanında yapılmamış olması nedeni ile müvekkili şirkeitn bu bedelleri ödemek zorunda kalacağından ve sonra davacı şirkete rücu edeceğinden davacı şirketin müvekkili şirkete hala borcunun bulunduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, taraflar arasında 30/10/2012 tarihinde akdedilen ... İşletme Müdürlüğü'ndeki ...Elektrik dağıtım şebekeleri ve ... elektrik dağıtım hatları arıza onarım ve bakım işleri teklif birim fiyatlı hizmet alım sözleşmeleri gereğince davacı tarafından davalıya verilen teminat mektuplarının ve komisyon bedelinin iadesi talebine ilişkin olup, uyuşmazlık taraflar arasında akdedilen sözleşme şartlarının yerine getirilip getirilmediği, teminat mektuplarının iade şartlarının oluşup oluşmadığı, iade koşulları oluştu ise hangi tarihte iadesinin gerektiği, davacı tarafından dava dışı bankaya teminat mektupları için fazladan komisyon bedeli ödenip ödenmediği, ödendi ise hangi tarihten itibaren ne miktar ödendiği hususuna ilişkindir.
Mahkememizce yapılan yargılama sonunda ... E.K. sayılı 21/06/2018 tarihli karar ile "...Davanın kabulüne, davacı tarafından davalıya verilen...A.Ş. ... Şubesi'ne ait 19/10/2012 tarihli 560.000,00-TL bedelli teminat mektubunun, ...Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait 30/10/2012 tarihli 850.000,00-TL bedelli teminat mektubunun,...Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait 30/10/2012 tarihli 1.100.000,00-TL bedelli teminat mektubunun, ... Bank A.Ş. ... Şubesi'ne ait 30/10/2012 tarihli 650.000,00-TL bedelli teminat mektubunun süresinin 01/03/2007'de dolması nedeni ile yerine verilen ... A.Ş. ... Şubesi'ne ait 01/03/2017 tarihli 650.000,00-TL bedelli teminat mektubunun, davalı tarafından davacıya iadesine, Davacı tarafından teminat mektupları için bankaya ödenen 24.000,00-TL komisyon bedelinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine..." karar verilmiş, anılan kararın istinafı neticesinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi'nin 2019/849-2022/74 E.K. sayılı 20/01/2022 tarihli kararı ile "...Somut olayda, davalı taraf, yüklenicinin sözleşme kapsamında çalıştırdığı bir kısım işçilerin iş mahkemelerinde aleyhlerine dava açtıklarını belirterek, mahkemeye dosya numaraları ibraz etmiş, bu dava sonuçlarına göre davacının sözleşmenin 11.4.1 Maddesinde ki sorumluluğunun devam ettiğini iddia etmiştir. Sözleşmenin 8.2. Maddesindeki sözleşmenin ekindeki belgelerde işçilik mali hakları ve teminat mektubu ilgili bir düzenleme bulunması durumunda sözleşme ilişkisi taraflar için bağlayıcı olacaktır. Bu durumda mahkemece sözleşmenin Sözleşmenin 8.2. Maddesinde sayılan sözleşmenin ekleri ile davalı aleyhine açılan dava dosyaları getirtilerek işçilik ücreti ve sosyal haklar ile teminat mektubu konusunda genel şartname ve diğer eklerde bir hüküm bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi ayrıca sözleşme ve ekleri kapsamında işçilik ücreti ve sosyal haklardan davacının sorumlu olması durumunda sözleşmenin 11.4.1Maddesinde ki düzenleme gözetilerek açılan davalar nedeni ile davalıya karşı sorumlu olup olmadığı, sorumluluğunun devam edip etmediği, sözleşmenin 11.4.1 maddesi gereğince teminat mektuplarının iade şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği tespit edilip soncuna göre hüküm tesisi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır. Kabule göre de; 492 sayılı Harçlar Yasası'nın 16. maddesi gereğince kesin teminat mektuplarının iadesi isteminin dinlenebilmesi için teminat mektuplarının bedeli üzerinden nispi harcın yatırılması gerekir. Aynı Yasa'nın 28. maddesinin (a) bendinde karar ve ilâm harcının dörtte birinin peşin, geri kalanın kararın verilmesinden itibaren bir ay içinde ödeneceği hükmü yer almıştır. (Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 2016/3008 E. 2016/4081 K. Sayılı kararı) Mahkemece hükümle birlikte maktu harç alınması da isabetli olmamıştır. Yukarıda yapılan açıklamalar gereğince, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına dair karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış aşağıdaki hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Tarafların istinaf başvurusunun esasa ilişkin sebepler incelenmeksizin KABULÜNE, 2-... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas, ...Karar, 21/06/2018 tarihli kararının HMK 353/1a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA..." karar verilmiş olup dosya mahkememizin 2022/88 esas sırasına kayıt edilerek yargılamaya devam edilmiştir.
İstinaf ilamı doğrultusunda tarafların beyan ve itirazları ve dosyada mevcut ek sözleşme fotokopileri de incelenmek sureti ile bilirkişi heyetinden ek rapor alınmıştır. 06.02.2024 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunun sonuç kısmında "....Kök ve ek raporda yer verilen sonuçların aynen muhafaza edildiği, değişmesini gerektirir bir delil ya da belgenin söz konusu olmadığı, kök raporda, İhale Şartnamesi ve ihale sonrası imzalanan sözleşmenin maddelerinde, işçilerin sosyal haklarının ödenmemesi halinde teminat mektuplarının iade edilmeyeceğine ilişkin bir düzenlemeye rastlanılmadığı ifade edilmiş, heyetimizce, sözleşmenin açık hükmünün, sözleşme kapsamında davacı yanında çalışan işçilerin kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacakları da kapsayacağı şekilde geniş bir yoruma tabi tutulamayacağı değerlendirilmiş, ayrıca, bu tür sözleşmelerde hizmeti veren şirketlerin sermaye yoğun değil, emek yoğun şirketler oldukları, bu itibarla teminatın, işçilerin iş hukukundan doğan hakları süresince tutulması sözleşmede kararlaştırılmadığından, belirli süreli sözleşme sonucu teminatını alacağını düşünen şirketin ekonomik yönden zarara uğrayacağının düşünüleceği ifade edilmiş olup, takdirin Mahkemeye ait olduğu, İstinaf Mahkemesinin Bozma kararı ile gelen dosyada istenen İşçi Davaları dosyaları ve kararları ve Taraflar arasındaki sözleşme ve ekleri (tarafların kabulleriyle) kopyaları üzerinden yapılan inceleme kapsamında Davalı ... tarafından bildirilen davalardaki işçiler ile taraflar konusunda liste oluşturulduğu, Dava aşamasında, mahkeme ara kararına göre, Davacı ...'in Davalı ...'a sunduğu ve davaya konu ettiği (tarihleri geldikçe değiştirilip yenileri verilen Bankaları da değişmiş ancak miktarı ve konusu aynen korunan) Teminat Mektuplarının bir kısmının ... tarafından nakde çevrilmiş olduğu, Davalı ...'ın 01.03.2023 tarihli dilekçesiyle nakde çevirme işlemini hangi icra ve dava dosyaları kapsamında yaptıklarına dair dilekçesinde bildirdiği 8 dosyanın UYAP üzerinden yapılan incelemelerinde, bu dosyalarda davalı ve borçlu tarafın ... A.Ş. olduğu, davacı yanın davalı sıfatının bulunmadığı, ihbar olunan durumunda olduğu, Mahkemenin ...'dan istediği ve dosyaya gelen Ekli Listede görülen 83 Davadan 49 adet davada davacının davalı sıfatını haiz olmadığı, bu davalarda davacı dışında 6 veya 7 firmanın da bazen tamamının, bazen de tek tek davalı veya ihbar olunan konumunda oldukları, İşçilerden örnekseme yoluyla yapılan incelemede, bazı işçilerin Davacı ... ile ... arasındaki sözleşme sona ermesine rağmen ... veya ... A.Ş.'de sigortalı oldukları ve çalışmaya devam ettiklerinin görüldüğü, Dava dosyasında mevcut ve tarafların kabullerinde olan 30.10.2012 tarihli İhale sözleşmelerinde ve 8.2. Maddesinde belirtilen İhale sözleşmeleri ve ek maddelerinde Teminat Mektubunun iadesine ilişkin sözleşme maddelerine rapor içerisinde yer verildiği, istinaf bozma kararında belirtilen ek sözleşmelerde Teminat Mektubunun iade edilmemesi veya lade edilmesi konusunda ayrıca sözleşme maddesine rastlanılmadığı, davacı ...'in Teminat Mektubunu iade almak için sözleşmenin 11.4 Maddesi dışında, işçilerin tazminatlarının ödenmesi konusunda ibraname sunulmasını gerekli kılan bir sözleşme maddesine de rastlanmadığı, Kamu İhale Hukukunun ve Taraflar arasındaki sözleşmeye ekli EPDK'nın Yasal Mevzuatı incelendiğinde, 30 Aralık 2015 Tarihli ve 29578 Sayılı Resmi Gazete yayınlanan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: “Perakende Enerji Satış Fiyatlarının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ”in mevcut olduğu, bu tebliğe istinaden Enerji Dağıtım Piyasasında, dağıtım şirketinin, işçilerin kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ve şüpheli alacaklar hesaplarını, maliyet hesaplarına eklemesinin söz konusu olduğu, ...'ın tek taraflı feshettiği sözleşmeye göre 8 aylık bir çalışması olan ve ekli listede bir kısmı da çalışmadığı bildirilen işçilerin, Davacıdan önce çalıştığı diğer ihale alıcısı firmalarda çalışmış görülen haklarının, Davacıdan talep edilmesinin olumsuz sonuçlar doğurabileceği, bu hususta takdirin mahkemeye ait olduğu, Davacı yanın dosyaya sunmuş olduğu emsal Yargıtay kararlarında "Her ne kadar tüm işçilerden işçilik alacakları yönünden ibra belgesi sunulmamış ise de dava dışı işçilerin iş akitlerinin kıdem tazminatı gerektirecek şekilde sonra ereceği belirli olmadığı gibi, bu şekilde sona erecek davacı şirketin telafisi zor ekonomik zararlarına sebep olabilir.” şeklindeki hükmünün, huzurdaki davaya emsal olup olmadığı hususunun mahkemenin takdirinde olduğu, Dava konusu olayda, Davacı ile davalı arasındaki sözleşmelerde davacının İşçilerden İbra belgesi sunma şartı bulunmamasına rağmen, Davalının Davacının teminat mektubunu iade etmeyip nakde çevirmesinin Davacı şirkette doğuracağı zararın takdir ve değerlendirmesinin Mahkemeye ait olduğu, Taraflar arasındaki Sözleşmenin 8.2. Maddesinde sayılan sözleşmenin ekleri (tarafların incelemesine onay verdiği ve dosyada mevcut bilgi ve belgelere göre Davalının Davacıya ait teminat mektubunu iade etmemek için İşçilerin ücret ve sosyal hakları konusunda İşçilerden ibraname alınması şartını öngören veya bu manada bir sözleşme hükmüne rastlanmadığı, sözleşme ve ekleri kapsamında işçilik ücreti ve sosyal haklar yönünden Davacının, davalıya karşı sorumluluğunun olmadığı, Teminat mektuplarının davacıya iade şartlarının oluştuğu..." şeklinde görüş belirtilmiştir.
Somut olayda, taraflar arsındaki uyuşmazlık, taraflar arasında 30/10/2012 tarihinde imzalanarak yürürlüğe giren sözleşme kapsamında davalıya verilen teminat mektuplarının iade koşullarının oluşup oluşmadığına ilişkindir. İstinaf mahkemesi tarafından usul ve esas yönünden iki ayrı gerekçe ile mahkememizin önceki kararı kaldırılmıştır. Teminat mektuplarının iadesi istemli davanın nispi harca tabi olduğu yönündeki kaldırma hükmü doğrultusunda eksik bakiye üzerinden tamamlama harcı ikmal edilmiş ve bu eksiklik giderilmiştir. Öte yandan, "Sözleşmenin 8.2. Maddesinde sayılan sözleşmenin ekleri ile davalı aleyhine açılan dava dosyaları getirtilerek işçilik ücreti ve sosyal haklar ile teminat mektubu konusunda genel şartname ve diğer eklerde bir hüküm bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi ayrıca sözleşme ve ekleri kapsamında işçilik ücreti ve sosyal haklardan davacının sorumlu olması durumunda sözleşmenin 11.4.1 Maddesinde ki düzenleme gözetilerek açılan davalar nedeni ile davalıya karşı sorumlu olup olmadığı, sorumluluğunun devam edip etmediği, sözleşmenin 11.4.1 maddesi gereğince teminat mektuplarının iade şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği tespit edilip soncuna göre hüküm tesisi" gerekçesiyle mahkememizin kararının kaldırıldığı anlaşılmaktadır. Somut olayda davalı, işçiler tarafından açılan tazminat davalarının devam ettiğini, teminat mektuplarının iade edilebilmesi için işçilerden ibraname alınması gerektiğini savunmaktadır. Teminat mektuplarının sunulması ve iadesine ilişkin koşullar taraflar arasındaki sözleşmenin 11. maddesinde düzenlenmiştir. Öncelikle, anılan sözleşme kapsamında işçilerin ücret ve özlük haklarının ödenmesi ya da işçilerden ibraname alınması yönünde taraflar arasında herhangi bir hüküm mevcut değildir. Bu nedenle, davalının devam eden işe iade ve/veya tazminat davalarının incelenmesi ve bu kapsamda teminat mektuplarının iade edilmemesi gerektiği yönündeki savunması yerinde görülmemiştir. Öte yandan, Sözleşme'nin 11.4.1. maddesinde, teminat mektuplarının iadesi için Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiği yok belgesi alınması halinde mektupların yarısı, sözleşmenin süresinin dolmasıyla birlikte de mektupların tamamının iade edileceği hükmü yer almaktadır. Taraflar arasındaki sözleşme süresinin dolduğu, davacının 04.09.2013 tarihi itibarıyla ...Güvenlik Kurumuna başvuruda bulunarak ilişiğinin olmadığına dair davalıyı bilgilendirdiği, işçiler tarafından açılan ve halen devam etmekte olan işe iade ve/veya tazminat davalarının temiant mektuplarının iadesine engel bir durum oluşturmadığı ve dolayısıyla mahkememizin 21/06/2018 tarihli ve 2016/154-2018/681 E.K. sayılı kararından ayrılmayı gerektirir bir durum bulunmadığı anlaşıldığından ... Banka A.Ş. Şişli Şubesi'ne ait 19/10/2012 tarihli 560.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun, ... A.Ş ... Bankası Şubesi'ne ait 15/05/2018 tarihli 305.000,00-₺ bedelli ve .... A.Ş ... Şubesi'ne ait 15/05/2018 tarihli 545.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun, ...Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait 30/10/2012 tarihli 1.100.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun, .. Bank A.Ş. ... Şubesi'ne ait 30/10/2012 tarihli 650.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun süresinin 01/03/2007'de dolması nedeni ile yerine verilen ... A.Ş. ... Şubesi'ne ait 01/03/2017 tarihli 650.000,00-TL bedelli teminat mektubunun iadesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM / Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kabulüne, davacı tarafından davalıya verilen ... Banka A.Ş. Şişli Şubesi'ne ait 19/10/2012 tarihli 560.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun, ... A.Ş ... Şubesi'ne ait 15/05/2018 tarihli 305.000,00-₺ bedelli ve ... A.Ş ... Şubesi'ne ait 15/05/2018 tarihli 545.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun, ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait 30/10/2012 tarihli 1.100.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun, ... Bank A.Ş. ... Şubesi'ne ait 30/10/2012 tarihli 650.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun süresinin 01/03/2007'de dolması nedeni ile yerine verilen ... A.Ş. Merkez Bankası Şubesi'ne ait 01/03/2017 tarihli 650.000,00-TL bedelli teminat mektubunun, davalı tarafından davacıya iadesine,
Davacı tarafından teminat mektupları için bankaya ödenen 24.000,00-₺ komisyon bedelinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 260.261,10-₺ harçtan peşin alınan 65.475,76-₺ harcın mahsubu ile bakiye 194.785,34-₺ karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan 6.900,00-₺ bilirkişi ücreti, 617,50-₺ tebligat posta gideri ile 65.509,26-₺ harç gideri olmak üzere toplam 73.026,76-₺ yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca kabul edilen dava değeri üzerinden davacı vekili lehine hesaplanan 316.300,00-₺ nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333 maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/03/2024
Başkan ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Katip ...
e-imza