T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/154 Esas
KARAR NO : 2025/95
DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 15/06/2023
KARAR TARİHİ : 11/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamaları sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
İşbu dava dosyasındaki yargılamaya ilk olarak ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas sayılı dosyası ile başlanmıştır.
... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasına sunulan dava dilekçesinde özetle;"
Müvekkil Banka müşterileri tarafından tahsil olunmak üzere müvekkil Banka'ya teslim edilmiş bir kısım çek ve senet, ... firması tarafından taşıma işi esnasında kaybedilmiştir. Dava konusu çeke ilişkin bilgiler şu şekildedir; Keşidecisi ... , lehdarı ... olan, son yetkili hamil ...Ltd. Şti. tarafından bankamıza tahsile verilen 08.01.2023 tanzim tarihli 60.000TL bedelli düzenleme yeri ... olan çek söz konusu çekin taşınması işini gerçekleştiren ... tarafından taşıma işi esnasında kaybedilmiş ve akabinde müvekkil bankaca 06.01.2023 tarihli tutanak tutulmuştur. 02.01.2023 tarihinde mezkur çekin bankamız nezdinde iken taşıma esnasında kaybolduğuna ve bütün aramalara rağmen bulunamadığına dair 06.01.2023 tarihli tutanak ektedir. Çekin irade dışı elden çıkması nedeniyle kötü niyetli kişilerin çek bedelini tahsil etmelerinin önüne geçmek amacıyla da ödemeden men kararı alınmıştır. Davaya konu çekin davalı ... Şirketi tarafından Denizbanktan karşılığının sorgulandığı/ibraz olunduğu çek bankasının beyanı ile tespit edilmiş olup, mezkur çeki haksız bir şekilde elinde bulunduran davalıya karşı huzurdaki davayı dermeyan etme gereği hasıl olmuştur.
Müvekkil Banka'nın müşterisinden sonraki cirantalar, çekin ... firması tarafından kaybedilmesini müteakiben kötüniyetli kişilerce ele geçirilmesinden sonra çeki ciro etmişlerdir. Davalının davaya konu çeki yukarıda belirttiğimiz operasyona konu suç çetesi nezdinde ele geçirmiş olması kuvvetle muhtemeldir. Mezkur kambiyo senedinin ziyaı öncesinde yetkili hamili olan ve söz konusu kambiyo senedini müvekkil banka'ya tahsil için teslim eden müvekkil banka müşterisi ile diğer cirantaları ve keşidecisi, davalının bu kişilere karşı kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatması tehdidi altındadır. Yukarıdaki açıklamalarımız kapsamında öncelikle mezkur kambiyo senedi dayanak yapılarak kambiyo senetlerine mahsus takip başlatılmasının engellenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, bu esnada bilgimiz haricinde icra takibi başlatılmış olması halinde söz konusu icra takibinin durdurulması ve varsa dosyadan yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmekteyiz. Dava konusu çekin; İcra Takibine konu edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini,
huzurdaki dava açılmadan evvel davalı tarafça icra takibi başlatılmışsa söz konusu icra takibinin durdurulması ve varsa yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini,
yukarıdaki talebimizin kabul görmemesi halinde icra dosyasına yapılmış/yapılacak olan ödemelerin sayın mahkemenizce nihai karar verilinceye kadar davalıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, huzurdaki davanın kabulü ile takibe konu edilen çekin iadesine ve istirdatına karar verilmesini, davaya konu çekin icra takibine konu edilmemesi veyahut huzurdaki dava açılmadan evvel davalı tarafça icra takibi başlatılmışsa söz konusu icra takibinin durdurulması ve varsa yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönündeki ihtiyati tedbir taleplerimizin kabul edilmemesi halinde fazlaya ilişkin her türlü talep hakkımız saklı olmak kaydıyla; icra dosyasına haciz tehdidi nedeniyle ödenmek zorunda kalınabilecek tutarların tüm fer'ileriyle birlikte ödeme gününden başlayacak ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini,
yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini.."talep etmiştir.
CEVAP; Davalı vekili tarafından ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasına sunulan cevap dilekçesinde özetle;
"Davalı şirketin yetkili ve meşru hamili olduğu ...bank ...Şubesi'ne ait ... seri numaralı, 08.01.2023 keşide tarihli ve 60.000,00TL bedelli çeke istinaden müvekkil aleyhine ikame edilen işbu istirdat davası tamamen soyut ve herhangi bir hukuki dayanağı haiz olmayan iddialara dayanmaktadır. Öncelikle belirtmemiz gerekir ki davacının müvekkil aleyhine açmış olduğu işbu dava yetkisiz mahkemede ikame edilmiştir. Zira İcra İflas Kanunu 72. maddesi istirdat davasında yetkili mahkemeyi işaret etmiştir. İlgili hüküm uyarınca istirdat davasında yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesi veya takibin yapıldığı icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesi olduğu açıkça belirtilmiştir. Her ne kadar müvekkil firmanın çeki kendisine ciro eden firma ile arasındaki ticari ilişkiyi ve çekin hangi ticari faaliyet ile ilgili olarak verildiğini ispat etmek gibi bir yükümlülüğü bulunmasa da durumun meşruiyetine ilişkin Sayın Mahkemeniz nezdinde herhangi bir kuşku oluşmaması açısından müvekkil firmanın çeki ne suretle iktisap ettiğini ve çeki müvekkil firmaya ciro eden firma ile arasındaki ticari ilişkiyi ve mal alım satımını gösterir fatura ve tahsilat makbuzu suretleri işbu dilekçe ekinde tarafınıza sunulmaktadır. Davacı yan her ne kadar dava konusu çekin müşterisi tarafından tahsil amacıyla kendilerine teslim edildiğini ifade etse de dava konusu çek üzerinde "ciro edilemez", "bedeli tahsil içindir" gibi veya bu anlama gelen hiçbir şerh içermemektedir. eğer banka müşterisi gerçekten çeki davacı bankaya yalnızca tahsil için vermiş olsaydı bunun senet metninden anlaşılabilir olması gerekirdi. üzerinde hiçbir şerh taşımayan işbu çek, olağan şekildeki hükümlere istinaden tedavül etmiştir. dolayısıyla davacı tarafın iddiaları bu bakımdan da temelsizdir.
Yukarıda izah edilen ve Başkanlığınızca re'sen nazara alınacak sair nedenlere dayanarak davacı tarafça haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilen işbu davanın yetki itirazımız bağlamında öncelikle usulden reddine, akabinde esastan reddine, davacı aleyhine alacağın %20 oranından az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini.." savunmuştur.
(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER:
(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;
... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sırasında toplanan deliller;
... Cumhuriyet Başsavcılığının ... Esas sayılı dosyasının bir suretinin Uyap ortamından gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosya arasına alınarak incelenmiştir.
Mahkememizin 2023/28 - 2023/147 ve 2023/148 esas sayılı dosyasının incelenmek üzere dosyamız arasına alınmıştır.
Dava konusu çekin kim tarafından hangi tarihte ibraz edildiğinin bildirilmesi, ibraz sırasında alınan fotokopiden bir suretin gönderilmesi için muhatap banka şubesine yazı yazılmı karasına karar verilmiş olup gelen cevap dosya arasına alınarak incelenmiştir.
Çek teslim ve tevdi bordrosunun bir suretinin çıkarılarak gönderilmesi için banka şubesine ve banka müşterisi olan şirkete ayrı ayrı yazı yazılmasına karar verilmiş olup gelen cevap dosya arasına alınarak incelenmiştir.
... şubesine yazı yazılarak kargo teslim fişi, taşıma/sevk irsaliyesi, taşıma senedi vb. diğer belgelerinin çıkarılarak gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiş olup gelen cevap dosya arasına alınarak incelenmiştir.
Davacının ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, dava konusu ... Bank A.Ş' ne ait ... çek numaralı, keşidecisi ..., lehtarı ... olan, son yetkili hamil ...Tic. Ltd. Şti. tarafından ... T.A.Ş' ne tahsile verilen 08/01/2023 tanzim tarihli, 60.000TL bedelli, keşide yeri ... olan çekin %15'i (9.000,00TL) tutarında nakdi veya aynı tutarlı kesin banka teminat mektubu karşılığında davalı ... Şirketi tarafından icra takibine konu edilmemesi yönünden ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmiştir.
Tensip zaptı ile getirtilmesine karar verilen savcılık soruşturma evrakı dışındaki delil ve belgelerin getirtilerek dosya içerisine alındığı görülmüştür.
Davalı vekilinin yetki ilk itirazının süresinde ve yerinde olduğu anlaşılmakla kabulü ile, mahkememizin yetkisizliğine karar verilmiştir.
Kararın kesinleşmesinden itibaren 2 hafta içinde talep halinde dosyanın yetkili ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
01/02/2024 tarihinde yetkisizlik kararı üzerine dosya İstanbul Ticaret Mahkemeleri Tevzi Bürosu'na gönderilerek ... 3.Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas sayılı dosyaya tevzi olmuştur.
... 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sırasında toplanan deliller;
Dava, taraflar arasındaki uyuşmazlık noktalarının; keşidecisi ..., lehtarı ... olan 08/01/2023 tanzim tarihli, 60.000,00TL bedelli düzenleme yeri ... olan çek vasfındaki kambiyo senedinin istirdatı mahiyetinde olduğu anlaşılmıştır.
Çek kambiyo senedi üzerinde ismi geçen diğer şirketler de dahil olmak üzere BA/BS formlarının ilgili vergi dairesinden istenilmesine karar verilmiş olup gelen cevap dosya arasına alınarak incelenmiştir.
Ceza ve hukuk tevzi bürolarına müzekkere yazılarak kambiyo senedi üzerinde kaşesi bulunan şirketler ve davalı şirket ve yetkilisi hakkında açılan ceza ve hukuk dava dosyalarının bulunup bulunmadığının sorulmasına, bulunuyor ise mahkememize bildirilmesinin istenilmesine karar verilmiş olup gelen cevap dosya arasına alınarak incelenmiştir.
... CBS ...Sr.sayılı dosyasının akıbetinin sorulmasına karar verilmiş olup gelen cevap dosya arasına alınarak incelenmiştir.
Tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, dosya kapsamı belgeler ve davalıya ait ticari defter ve kayıtlar incelenmek sureti ile davalının çekin iktisabında ağır kusurunun bulunup bulunmadığı, çekten dolayı alacaklı olup olmadığı konusunda bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir.
Bilirkişiden alınan 29.11.2024 tarihli bilirkişi raporundan özetle;"Davaya konu edilen çekin davacının bilgisi ve onayı olmadan kargo taşıması esnasında elinden çıktığı, dava dosyasında yer alan haber küpürleri ve tarafımdan da benzer çek silsilesinde yer alan firmalar için düzenlenen raporlar olup davalı “... Şirketi” tarafından dava dışı “.. Şirketi"ne 2022 ve 2023 yıllarında toplam (26.677.488,63 TL*44.941.780,60TL) 71.619.269,23 TL'a KDV Hariç fatura düzenlediği bildirilmiş olup davalının fatura kestiğini beyan ettiği dönemde dava dışı “...” firması 30.11.2017 tarihinde işi bıraktığı, bu firmaya fatura düzenlenemeyeceği tespit edilmiştir. Dava dışı “....” firmasının 2022 2023 yıllarına ait BA Formu beyanı olmadığı da ilgili Vergi Dairesi bildirimde açıkça yer almaktadır. Dava dışı “...” firmasının faal olmadığı dönemde (Ticari hayatını bıraktığı) davalının fatura düzenlemesinin ticari hayatın olağan akışına uygun olmayacağı tespit edilmiştir. Davalı tarafından dava dışı ... firmasına düzenlendiği beyan edilen faturaların “Gerçeğe uygun olmayan sahte ve yanıltıcı belge" olduğu, Tespit, değerlendirme ve Kanaatine varılmış olmakla birlikte, Yapılan değerlendirmeler sadece usul ekonomisine hizmet etme amacı taşımaktadır, herhangi bir şekilde hukuki görüş beyanı içermemektedir. Hukuki tavsif ve değerlendirme münhasıran Sayın Mahkeme'nize ait olmak üzere.." rapor edilmiştir.
Davacı vekili tarafından sunulan 12/09/2024 tarihli beyan dilekçesi okundu, dosyaya konulmuştur.
Dosyanın celse arasında bilirkişiden döndüğü, bilirkişi raporunun taraflara usulüne uygun tebliğ edildiği, davacı tarafın rapora karşı beyan dilekçesi sunduğu görülmüştür.
Celse arasında UYAP entegrasyon kaydı sorgulanmak suretiyle davacı şirket için açılmış hukuk ve ceza davalarının dosya arasına sağlandığı görülmüştür.
UYAP kaydı sağlanan ve benzer nitelikte olduğu görülen ... 12. Atm ...E., ... 7. ATM ..., ... 12. ATM ...E. ... 13. ATM ..., ... 16. ATM ...E., ... 2. Atm ..., ... 12. Atm... E. Sayılı dava dosyalarının mahkememize UYAP sistemi üzerinden gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiş olup gelen cevap dosya arasına alınarak incelenmiştir.
Davacı şirketin yetkilisi ... T.C ... olduğu anlaşılmakla ... CBS'ye müzekkere yazılarak hakkında açılmış ceza dosyalarının mahkememize bildirilmesinin istenilmesine karar verilmiş olup gelen cevap dosya arasına alınarak incelenmiştir.
... CBS müzekkere yazılarak ...9S. Numaralı dosyanın uyap üzerinden mahkememize gönderilmesinin istenilmesine, davalı şirket yetkilisi ...'ın iş bu dosyada hakkında ceza soruşturması olup olmadığının mahkememize bildirilmesinin istenilmesine karar verilmiş olup gelen cevap dosya arasına alınarak incelenmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; keşidecisi ..., lehtarı ... olan 08/01/2023 tanzim tarihli, 60.000,00TL bedelli düzenleme yeri ... olan çek vasfındaki kambiyo senedinin istirdatı istemine ilişkindir.
İstanbul BAM 13. Hukuk Dairesinin... Esas, ... Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir. Bu madde uyarınca ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.
Dava konusu ; ...bank ... Şubesine ait, ... seri nolu, 08/01/2023 tarihli, 60.000,00 TL bedelli çek incelendiğinde; keşidecisinin ..., ilk cirantanın .., ikinci cirantanın .., üçüncü cirantanın ..., dördüncü cirantanın davalı ... Tic. A.Ş. olduğu görülmüştür.
Tüm dosya kapsamı itibariyle; davacı tarafça zilyedi olunan ve zayi olduğu belirtilen dava konusu ...bank ... Şubesine ait, ... seri nolu, 08/01/2023 tarihli, 60.000,00 TL bedelli çekin iptali amacıyla ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasında yapılan yargılama sürecinde dava konusu çekin davalı tarafça bankaya ibraz edildiğinin tespiti üzerine işbu istirdat talepli davanın açıldığı, dava konusu çekin davacı banka müşterisi tarafından tahsil edilmek üzere davacıya teslim edilmiş olduğu, bu suretle davacı bankanın meşru hamil olduğu, çekin kargo şirketi tarafından taşındığı esnada kaybolduğu, buna dair 06/01/2023 tarihinde tutanak tutulduğu, söz konusu olaya dair ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... Soruşturma dosyası ile soruşturma yürütüldüğü, dosyanın derdest olduğu, her ne kadar davalı şirketin davaya konu çeki edinme nedenini açıklama zorunluluğu bulunmamakta ise de çekin üçüncü cirantası ...Şirketinin kuruluş tarihi 20/01/2016 olup, işi bırakma tarihinin 30/11/2017 olduğu; davalının ise 2022 ve 2023 yıllarında toplam 71.619.269,23 TL fatura düzenlediği dönemde çeki ciro yoluyla aldığı şirketin ticari faaliyetlerini sonlandırmış olduğu, nitekim dava dışı ...'in 2022-2023 yıllarına ait BA Formu beyanı olmadığı, ayrıca UYAP Entegrasyon sisteminden yapılan sorgulamada davalı şirketin 50 ayrı soruşturmada şüpheli olarak yer aldığı, bu suretle davalı aleyhine aynı mahiyette farklı çekler yönünden açılmış birden fazla davanın varlığı da nazara alınarak davalı şirketin somut olayda davaya konu çekleri kötü niyetle iktisap ettiği kanaatine varılmış olup, davalı şirketin de aksi yönde delil sunmadığı görülerek davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile; ...bank ... Şubesine ait, keşidecisi ... olan, ... seri nolu, 08/01/2023 tarihli, 60.000,00 TL bedelli çekin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 4.098,60TL harçtan peşin alınan 1.024,65TL'nin mahsup edilerek bakiye 3.073,95TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan; 179,90TL Başvuru Harcı, 296,40TL Tedbir Harcı 1.024,65TL Peşin/nisbi Harcı, 5.270,00TL Bilirkişi ücreti, Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 6.770,95TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT gereğince dava değeri olan 60.000,00TL üzerinden hesaplanan 30.000,00TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı vekili tarafından 21/06/2023 tarihinde ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasına sunulan 9.000,00 TL değerindeki teminat mektubunun karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
6-Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana İADESİNE,
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı karar verildi.11/02/2025
Katip
¸E-imzalıdır
Hakim
¸E-imzalıdır