T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/340 Esas
KARAR NO : 2025/891
DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ : 30/05/2024
KARAR TARİHİ : 15/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; "Müvekkil şirket, ... no'lu Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi ile sigortalı ... Şirketi'ni dava konusu olaya ilişkin olarak taşıttığı emtianın nakliye sırasında hasarlanması rizikolarına karşı sigortalamıştır.Sigortalı firma tarafından Kırgızistan’da yerleşik ... firmasına 14.10.2021 tarih ve ... numaralı fatura kapsamında 7 kap (1 SET Brüt; 12.074,00 Kg.) ...KONİK KIRICI emtiası satılmıştır. Söz konusu emtianın Türkiye’den Kırgızistan’a kadar olan karayolu nakliyesi, üst taşıyıcı ... Tic. Ltd. Şti. sorumluluğunda, fiili taşıyıcı davalı ... Şti. tarafından ... – ... (çekici+dorse) plakalı araç ile parsiyel yük olarak gerçekleştirilmiştir. Taşıma sırasında söz konusu araç, 11.11.2021 tarihinde ...'ın ... taş yolunda seyir halinde iken yolun karlı ve buzlu olması sebebiyle direksiyon hakimiyetinin kaybedilmesi sonucu yoldan çıkmıştır.Meydana gelen kaza sonucunda araç içerisindeki 1 adet ... KONİK KIRICI emtiası dorseden düşmüş ve yol üzerine devrilerek hasara uğramıştır. Hasar sonrası sigortalı tarafından derhal müvekkil şirkete hasar ihbarında bulunulmuş olup müvekkil şirket sigortalısı ve nakliyeci yetkilileri ile yapılan görüşmeler akabinde hasarlı emtianın kaza yerinden kaldırılması ve alıcısına teslim edilmesi akabinde burada gerekli hasar tespit ve onarım çalışmalarının yapılması hususunda mutabık kalınmıştır.
Söz konusu hasarı sebebi ile; müvekkil şirket sigortalısına, 9.488,82-USD tazminat ödemesi yapılmıştır. Ekli ödeme dekontuna istinaden anılan ödeme ile müvekkil şirket, Türk Ticaret Kanunu m. 1472 (1) uyarınca sigortalısının dava ve talep haklarının halefi olmuştur. Ayrıca ekte sunulan temlikname uyarınca da temlik hükümlerine dayanılarak dava konusu tutar davalıdan talep edilmektedir.Ödenen tazminat tutarı sonrası takip öncesinde ... Sigorta'ya yapılan başvuru neticesinde Doğa sigorta tarafından toplam 5.732,17-USD ödeme yapılmıştır. İşbu ödeme haricindeki alacak tutarına ilişkin bir ödeme yapılmamış olup dava konusu ... 29. İcra Dairesi ...E. Sayılı icra takibi başlatılmıştır. İşbu icra takibinde asıl alacak tutarı 3.756,65-USD olarak belirlenmiştir.İşbu kısmi itiraz sonucunda borçlu ... yönünden 2.000,00-USD asıl alacak için takip kesinleştirilmiş ve haciz işlemleri uygulanmıştır. En nihayetinde 05.04.2024 tarihinde 2.000,00-USD asıl alacak ve ferileri borçlu ... tarafından icra dosyasına ödenmiştir.Başlatılan takip sonrasında borçlu davalı ... şirketi tarafından kısmi itirazda bulunulmuştur. Yapılan itirazda ... sigorta ile aralarındaki poliçede 2.000,00-USD muafiyet tutarı bulunduğu belirtilerek ilamsız takipte 2.000,00 USD'yi aşan asıl alacak tutarına itiraz edilmiştir. Borçlunun ... 29. İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyasından gönderilen ödeme emrine karşı yaptığı haksız itirazın iptaline, asıl alacağa takip talebindeki gibi avans faizi işletilmesine ve takibin devamına, haksız itiraz eden borçlular aleyhine alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine,
Tüm yargılama giderleri ile avukatlık ücretlerinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini..." talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı ...Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; "Türkiye'den ...'a kadar olan karayolu nakliyesinin, üst taşıyıcı ...TİC. LTD. ŞTİ. Sorumluluğunda, fiili taşıyıcı olarak müvekkil şirket ... LTD. ŞTİ. Sorumluluğunda ... –... (çekici+dorse) plakalı araç ile parsiyel yük olarak gerçekleştirilmiştir. Müvekkil şirketin aracı şoför ...'ın sevk ve idaresindeyken 11.11.2021 tarihinde Kazakistan'ın Aktobe bölgesi Atırau taş yolunda seyir halinde iken 305. Km'sine geldiğinde yolun karlı ve buzlu olması sebebiyle aracın direksiyon hakimiyetini kaybederek yoldan çıkmış olup, araç içerisindeki 1 Adet ... kırıcı emtia yol üzerine düşüp hasara uğramıştır. Söz konusu kazaya ilişkin takip öncesinde davacı şirket, müvekkil şirketin sigortası ... ANONİM ŞİRKETİ'ne başvurmuş olup, başvuru neticesinde müvekkil şirketin sigortası tarafından toplam 5.732,17- USD ödeme yapılmıştır. Davacı şirket işbu ödeme haricindeki alacak tutarına ilişkin bir ödeme yapılmamasından dava konusu ... 29. İcra Dairesi... E. Sayılı icra takibi başlatılmıştır. Açılan icra takibi sonrası asıl alacak tutarı 3.756,65- USD olarak belirlenmiştir. Başlatılan takip sonrası borçlu olduğumuz dosya kapsamında tarafımızca haklı olarak kısmi itiraz yapılmış olup, müvekkil şirketin sigorta şirketi olan Doğa sigorta ile aramızda yapılan nakliye aracılığı (F.F.L) sigorta poliçesine göre, poliçenin 8 numaralı muafiyet başlığı adı altında "Poliçe Hamilinin muafiyet tutarı Nakliyeci Sorumluluğu ... Poliçesi Ek Şartlarının 3. bendi çerçevesinde düzenlenir." kısmı yer almaktadır. Ekte yer alan sigorta poliçesinin ilk sayfasında görüleceği üzere muafiyet 2.000,00-USD olarak yer almaktadır. Müvekkil şirketin sigorta şirketi olan ... ŞİRKETİ ile anlaşmamıza bağlı olarak, mevcut olaydaki gibi herhangi bir kaza anında müvekkil şirket 2000.00-USD'e kadar sorumlu olacaktır. Huzurdaki davada ise aynı şekilde davacı şirket söz konusu kalan bakiye için icra takibi başlatmış olup, müvekkil şirket tarafından sorumluluk kapsamını aşan 2000.00-USD harici tutar için haklı olarak itiraz edilmiştir. İşbu kısmı itiraz sonucunda borçlu müvekkil şirket yönünden 2.000,00-USD asıl alacak için takip kesinleştirilmiş, 05.04.2024 tarihinde 2.000.00-USD asıl alacak ve ferileri, borçlu müvekkili kapsayan miktarda, müvekkil şirket tarafından ... 29. İcra Dairesi ... E. Sayılı icra dosyasına ödeme yapılmıştır.
davanın, davacının hiçbir alacağının bulunmaması sebebi ile aktif husumet yokluğundan reddine, mahkemeniz aksi kanaatte ise haksız ve hukuki mesnetten yoksun işbu davanın esastan reddine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerine yükletilmesine karar verilmesini..." savunmuştur.
Davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin cevap dilekçesinde özetle; "Davacı zamanaşımı süresi geçtikten sonra davasını açmıştır. Dava konusu kaza 11.11.2021 tarihinde meydana gelmiş olup dava ise 30.05.2024 tarihinde açılmıştır. Taşıma uluslararası karayolu ile yapılan taşıma olup CMR konvansiyonu hükümlerine tabidir.Göndericisi ... Ltd. Şti. (Türkiye) ve alıcısı ... Servis (...) olan 7 kap ...KIRICI emtiası, ...'a taşınması için ...Şti. ile anlaşılmıştır....Şti. ise fiili taşıma yapılması için müvekkil şirket ...Ltd. Şti. ile anlaşma yapılmıştır. Emtia akdi taşıyıcı ...Şti personeli tarafından üzerine sadece ... film sarılı halde (ambalaj yapılmaksızın) ahşap palet üzerinde satıcı şirketten (Türkiye'den), ... - ...plakalı araca 22.10.2021 tarihinde yüklenmiş ve 11.11.2021 tarihinde yolun buzlu olması nedeniyle araç kazaya uğramıştır. Müvekkil ... Sigorta A.Ş diğer davalı ...Şti'ni 12.11.2020-2021 vadeli ... numaralı Nakliye aracılığı (...) sigorta poliçesi ile sigortalamıştır. Poliçede 2.000.-Euro muafiyet vardır. Hasar tarihinde sonra müvekkil şirkete yapılan başvuru sonucu müvekkil şirket 2.000.-Euro muafiyetin üzerinde kalan kısım olan 5.732,17.- USD hasar bedelini ödeyerek yükümlülüğünü yerine getirmiştir. Ekte sunduğumuz ibranameden görüleceği üzere davacı ... Sigorta A.Ş bu ödeme ile ... Sigorta A.Ş'ni bu hasar nedeniyle tamamen ibra ettiğini beyan ve kabul etmiştir. Bu hasar nedeniyle müvekkil şirketin hiçbir sorumluluğu kalmamıştır. Zamanaşımı itirazımızın kabulü ile davanın reddine,Haksız, yasal dayanağı olmayan ve müvekkilin kusuru bulunmayan davanın esastan reddine, Davacının haksız ve mesnetsiz icra inkar tazminatı talebinin reddi ile, %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini..." savunmuştur.
DELİLLER:
22/04/2025 tarihli bilirkişi raporu, ... 29.İcra Müdürlüğü'nün ...E.sayılı dosyası, poliçe, eksper raporu, hasar dosyası ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; İİK 67. Madde uyarınca itirazın iptali talebine ilişkindir.
... 29.İcra Dairesi'nin ... takip sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklısı ... Sigorta A.Ş. tarafından, borçlu ...Şti. ve ... Sigorta A.Ş. aleyhine 3.756,65USD asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren asıl alacağa yıllık faiz işletilmek kaydı ile tahsili talebi ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, yasal süresinde borçlu vekillerinin borca ve fer'ilerine itiraz ettiği, itiraz sonucunda icra takibinin durduğu, iş bu itirazın iptali davasının mahkememize İİK.m.67 hükmü uyarınca 1 yıllık yasal süresi içerisinde açılmış olduğu anlaşılmıştır.
Eldeki itirazın iptali davası açısından; öncelikle dava şartlarının mevcut olup olmadığının incelenmesi zorunludur. Bilindiği üzere, dava şartları, taraflarca ileri sürüleceği gibi, Mahkemece de yargılamanın her aşamasında (taraflarca ileri sürülmese dahi) resen nazara alınması gerekmektedir.
Yasal düzenlemeye bakıldığında:2004 sayılı İcra ve İflas Kanunun "Takip Talebi ve Muhtevası" başlıklı 58. maddesinin 3. fıkrasında "Alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizi" nin takip talebinde gösterilmesi zorunludur.
2004 s. İcra ve İflas Kanunun "Ödeme Emri ve Muhtevası" başlıklı 60. maddesinin 1. fıkrasında "İcra müdürü takip talebinin bu Kanunda öngörülen şartları içerdiğine karar verirse ödeme emri düzenler. Talebin kabul edilmemesi halinde verilen karar tutanağa yazılır. Emir: 1. Alacaklının veya vekilinin banka hesap numarası hariç olmak üzere, 58 inci maddeye göre takip talebine yazılması lazım gelen kayıtları" nın ödeme emrinde yazılı olması zorunludur" düzenlemesi yer almaktadır.
Yargısal yerleşik içtihatlara bakıldığında;
Y. HGK 12/05/1999 TARİH VE ...E. - ... K.SAYILI İLAMINDA: "... O halde; alacaklı, yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığını takip talebinde göstermek zorunda olup, bu zorunluluğun ödeme emrinde de yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu noksanlık kamu düzeni ile ilgili olup, takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır..."
İSTANBUL BAM 12. HD. ...E. ...K. SAYILI İLAMINDA:"...İİK 58/3 maddesi ile; alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizinin takip talebinde belirtilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Yine aynı Kanunun 60.maddesinin birinci fıkrasının birinci bendinde; alacaklının veya vekilinin banka hesap numarası hariç olmak üzere, 58.maddeye göre takip talebine yazılması lazım gelen kayıtların ödeme emrinde bulunması gerektiği belirtilmiştir.
Buna göre, alacaklı, yabancı para alacağının TL karşılığını, takip talebinde göstermek zorunda olup, buna bağlı olarak bu zorunluluğun ödeme emrinde de yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu noksanlık kamu düzeni ile ilgili olup, takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır. Yargıtay 12 HD nin yerleşik kararaları gereği bu eksiklik süresiz şikayet yoluyla takibin iptali sebebidir.
Somut olayda; davacı tarafından davalı aleyhine ... 7. İcra Müdürlüğünün ... takip sayılı dosyası ile cari hesap alacağı açıklaması ile 5.370,51 USD alacak için ilamsız icra takibine başlandığı, hem takip talebinde hem de ödeme emrinde alacağın TL karşılığının ya da harca esas değerin gösterilmediği, takibin belirtilen şartları taşımadığı, itirazın iptali davasının görülebilmesi için geçerli bir icra takibinin bulunması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu durumda geçerli bir icra takibi bulunmadığının kabulü gerekmiştir. Davacı vekili uyapda yabancı para karşılığının yazılamadığını ileri sürmüş ise de ;yabancı para alacağının yanına TL karşılığının yazılması için ayrı bir buton olması gerekmediğinden bu hususa yönelik istinaf nedeni yerinde görülmemiştir...."
İSTANBUL BAM 14. HD.... E. ... K. SAYILI İLAMINDA:"... İİK'nın 58/3 maddesine göre, icra takibinde, alacağın Türk parası ile tutarının, alacak yabancı para ise hangi tarihteki kur üzerinden alacağın talep edildiğinin gösterilmesi gerekir. Ancak uygulamada yabancı para alacağını gösteren ve ayrıca Türk lirası karşılığını içeren takip talepleri de geçerli kabul edilmektedir. Diğer bir anlatımla, Yargıtay, alacaklının yabancı para alacağını takip talebinde gösterdikten sonra tahsil tarihindeki kur üzerinden Türk lirası karşılığını talep etmesinin mümkün olduğu, harca esas miktarın belirlenmesi için takip talebinde Türk parası karşılığının gösterilmesi gerektiği görüşündedir. Görüldüğü gibi Yargıtay, yabancı para üzerinden takibin devamına karar verilebileceğini kabul etmektedir. Ancak yabancı paranın aynen ödenmesini içeren ödeme emri İİK'nın 58/3 maddesine uygun olmadığından böyle bir takibin devamına karar verilmez (A. Değnekli, S. Kısa, İtirazın İptali Davaları, 2. Baskı, sh.165)
Somut olayda davacı tarafından davalılar aleyhine ... 3. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında, takip talebinde 12.000 USD asıl alacak, 1.445,67 USD işlemiş faiz olarak toplam 13.445,67 USD alacağın faizi ile tahsili için takip başlatılmıştır.
İİK'nın 58/3, BK'nın 83/son (6098 sayılı TBK m. 99/son) maddelerine aykırı şekilde yabancı para alacağı üzerinden takibin yapıldığı, ancak vade veya fiili ödeme günündeki TL karşılığının gösterilmemesi nedeniyle yasaya uygun takip yapılmadığının saptandığı gerekçeleriyle, yasaya uygun yapılmayan takip nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesi isabetli olup aksi yöndeki davacı vekili istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir..."
İSTANBUL BAM 45. HD.... E.... K. SAYILI İLAMINDA:"...TBK’nın “Ülke parası ile” başlıklı 99. maddesinde “Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir.” hükmüne yer verilmiştir. Bu hüküm uyarınca, yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde, alacaklının bu alacağını aynen, vade veya fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenmesini isteyebileceği kabul edilmiştir.
Ancak, İİK’nın 58/3. maddesi uyarınca, alacaklı tarafından yapılan icra takibinde alacağın yabancı para olması hâlinde, alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve Türk Lirası karşılığı yada harca esas Türk Lirası karşılığı takip talebinde gösterilmesi gerekmektedir. (YARGITAY 3. HD. 11/11/2021 TARİH... ESAS... KARAR, YARGITAY 12. HD. 30/10/2015 TARİH ... ESAS... KARAR, YARGITAY 19. HD. 06/10/2011 TARİH... ESAS ... KARAR SAYILI İLAMLARI DA BU YÖNDEDİR.)..." şeklinde ifade edilmiştir.
Yasal düzenlemeler ve emsal içtihatlar uyarınca, yabancı para cinsinden yapılan icra takiplerinde mutlak suretle alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve Türk Lirası karşılığı ya da harca esas Türk Lirası karşılığının takip talebinde ve ödeme emrinde gösterilmesi zorunludur. Zira, anılan Yasa hükmü Devletin hükümranlık / egemenlik hakkı kapsamında olup, doğrudan kamu düzenine ilişkindir. Dolayısıyla, kamu düzeninden olan bu hususun yargılamanın her safhasında taraflarca ileri sürülmese dahi resen mahkememizce de nazara alınması zorunludur.
Somut olayda, davacı tarafından davalılar aleyhine ... 29. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasında, takip talebinde ve ödeme emrinde 3.756,65USD asıl alacak talebiyle icra takibi başlatılmıştır.
.. 29. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasının yukarıda yapılan incelemesinden görüleceği üzere; takip talebi ve ödeme emrinde, yabancı para alacağının hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve Türk Lirası karşılığı gösterilmediği gibi yabancı para alacağının harca esas Türk Lirası karşılığı da yazılmamıştır.
Anılan yasa hükümlerinin emredici nitelikte olduğu, takip talebinde ve ödeme emrinde, emredici yasa hükümlerine uyulmadığı anlaşılmakla, açıklanan nedenlerle 2004 s. İİK 58/3. maddesi hükmü uyarınca geçerli bir ilamsız bir icra takibi bulunmadığından özel dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nun 114/2. ve HMK 115.madde hükümleri uyarınca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine, ayrıca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-2004 sayılı İİK 58/3. maddesi hükmü uyarınca geçerli bir ilamsız bir icra takibi bulunmadığından özel dava şartı yokluğu nedeniyle HMK 114/2. ve HMK 115. madde hükümleri uyarınca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine,
2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40TL harçtan peşin alınan 968,79TL'nin mahsup edilerek 353,39TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinden bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama masrafı bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davalılar vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT gereğince 30.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
6-6325 Sayılı Yasa'nın 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin m.26 hükmüne göre Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.600,00TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
7-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK.m.333 hükmü uyarınca ilgili tarafa iadesine,
Dair; davacı vekili ile davalı ... sigorta vekillerinin yüzüne karşı davalı ... vekilinin yokluğunda verilen gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.15/10/2025
Katip
¸e-imza
Hakim
¸e-imza