T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/117 Esas
KARAR NO : 2024/912
DAVA : Menfi Tespit -İpoteğin Fekki (Alım Satım)
DAVA TARİHİ : 20/02/2024
KARAR TARİHİ : 04/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit-İpoteğin Fekki (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; "Davalı şirketin müdürü ihbar edilen ... , 2018 yılı Kasım ayında ...'a gelerek şirketin faaliyet konusu ürünlerin satış ve pazarlaması için davacı müvekkilim ...'la anlaşmış, ileride ticaret yapabilmeleri için teminat olarak şirketin ipotek istediğini ifade etmiştir.1-Davalı ...Şirketi - Vergi No : ... hırdavat malzemesi satış ve pazarlaması yapmaktadır.Davacı ... o tarihte iş yoğunluğu nedeniyle ...'tan ...'a gidemediği için ; ... Noterliğinde , şirket müdürü ...'e ... tarihli ,... yevmiye numaralı vekaletname ile" aldığı ve alacağı malların teminatını teşkil etmek üzere " maliki bulunduğu ... ili ,... ilçesi ,... mahalesi, ... mevkiinde , (18 pafta )( ... parseldeki 7/52 hisse ) taşınmazı üzerine ,...'in çalıştığı ... Şirketi -lehine dilediği bedelle ,dilediği şekil ve koşul ve sıra ve derecede her türlü ipotek tesis ettirmeye yetki vermiştir.(Şirket temsilcisi ..., davacı ...'tan yanıltarak aldığı "vekaletnamedeki yetkisini " kötüye kullanmak suretiyle çalıştığı şirket ile danışıklı olarak ; ... Tapu Sicil Müdürlüğün'de ... tarihli, ... yevmiye nolu ipotek sözleşmesi ile karşılıklı " ... şirketinden aldığı 500.000 bedel mukabilinde ticari kredi için teminat edilerek , 500.000 -TL bedelli 1. Birinci sıradan %10 faizle ve FBK süre ile şirket lehine ipotek sözleşmesi imzalamıştır.Davacı ..., ... 1. Noterliğinin ... tarih, ... yevmiye numaralı azilnamesi ile ihbar edilen ...,-...'i vekilliğinden azletmiştir. ...'e azilname şirket adresinde tebliğ edilmiştir. -Davalı ... şirketi , ... 56. Noterliğinden müvekkilim davacıya keşide ettiği ... tarihli ... yevmiye nolu ihtarname ile ; 24.12.2018 tarihli 500.000-TL lik borcunu bir gün içinde bildirilen banka hesabına ödenmesini istemiştir.(19.09.2023Davacı müvekkilim ... ; davalı şirketin 19.09.2023 tarihli ihtarnamesine karşılık olarak ; ... Noterliğinden keşide ettiği ... tarih,... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile , şirkete hiç bir borcunun bulunmadığını , davacı şirketin iştigal konusu mallarını satmak üzere pazarlama faaliyeti yürüten davacı şirketin müdürü ...'in , şirketin ticari ilişki kurabilmesi için teminat olarak ipotek talep ettiği beyanına göre davalı şirketin ürünlerini pazarlama /satış için sipariş edilecek mallara karşı teminat olarak verilecek ipotek tesisi için adına vekalet tanzim edilerek İstanbul ,Sağmalcılar mahallesi, 18 pafta, 17721 parsel'de adıma kayıtlı daire üzerine şirketiniz lehine teminat ipoteği (limit ipoteği ) verdiğini , ancak ekonomik nedenlerle şirketle hiç bir alışveriş yapmak imkanı olmadığını dolayısıyla şirkete de hiç bir borcu bulunmadığını ayrıca ileride yapacağı alışverişe teminat olarak verdiği ipoteğini, tarafına gönderilen ihtarnamede 500.000 TL nakit kredi vermiş gibi göstererek iş ahlakına ve teamüllere aykırı bir beyanda bulunduklarını , kayıtlarının tetkiki ile, bedelsiz kalan gayrimenkul üzerindeki ipoteğin, iş bu ihtarnamenin tebliğinden itibaren 5 iş günü içerisinde fekkini, talebin kabul görmemesi veya sebepsiz yere sürüncemede bırakılması halinde, ipoteğin fekki ve taşınmazın 3 şahsa satımı nedeniyle satış bedelinin tahsil edilememesinden doğan zararların tazmini için yasal yollara başvurulacağını bildirmiştir. Davalı ... şirketi ... Gayrimenkul Satış İcra Dairesi’nin ... Esas sayılı dosyasıyla davalı ... aleyhine girişilen ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamsız takibe de davacı, süresi içinde itiraz ederek ; alacaklı görünen şirketle davalı arasında kesin ipotek sözleşmesinin söz konusu olmadığını ,taraflar arasında gerçekleşecek alışverişte teminat olmak üzere davalı şirketin isteği üzerine tesis edilen teminat ipoteği'ne dayanak olabilecek hiç bir alışveriş yapılmadığını , her hangi bir borç ilişkisi doğmadığını beyan ederek itiraz etmiş ve İcra Dairesince takip durdurulmuştur.-Davalı şirket ... 19. İcra Hukuk Mahkemesinde ...esas sayılı dosyası ile ipotek akit tablosunun kesin teminat içerdiği iddiasıyla " itirazın kaldırılması "davası açmıştır.
davamızın öncelikle TEDBİR TALEBİMİZİN kabulüne , davacı müvekkilim ...'ın davalı ...ŞİRKETİ - Vergi No : ..."borçlu olmadığının "tespiti'ne , ... tarihli, ... yevmiye nolu ipotek'in kaldırılmasına (terkinine ),
Aksi halde davalı şirket lehine konulan "yolsuz tescilin" tespiti ile düzeltilmesine( ipoteğin kaldırılmasına)davalı şirketin ipotek miktarının %20'sinden az olmamak üzere "kötü niyet" tazminatına mahkum edilmesine, İPÇ ve ipoek bedelinin alacaklıya ödenmesi halinde davalı şirketten !şimdilik *fazlaya ilişkin talep hakkımız saklı kalmak kaydıyla 500.000 -TL'nin istirdadına, davalının davacıya verdiği zararın tazmini için açacağımız davanın saklı tutulmasına , yargılama giderleri ile avukatlık vekalet ücretinin davalıdan tahsiline..." talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; "Müvekkil ile davalı arasında ekte suretini sunduğumuz ...tarihli, ... Yevmiye numaralı 500.000,00 TLmeblağlı ipotek sözleşmesi kurulmuştur. Davalı tarafça söz konusu ipoteğe konu 500.000 TL bedelin ödenmemesi üzerine müvekkil tarafından ... 56. Noterliğinin ...tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi borcun ödenmesi hususu ihtar edilmiştir. Ancak davacı taraf verilen süreye rağmen söz konusu borcu ödememiştir. Bu durum üzerine de tarafımızca ... Gayrimenkul Satış İcra Müdürlüğü...E. Sayılı takip dosyası ile İpoteğin Paraya Çevrilmesi Yolu İle ilamsız takip başlatılmıştır. Davacı tarafça yapılan icra takibe itiraz edilmesi neticesinde tarafımızca itirazın kaldırılmasına yönelik olarak ... 19. İcra Hukuk Mahkemesi - ... E. Sayılı dava dosyası ikame edilmiştir. Mahkemece yapılan değerlendirme neticesinde davacı tarafça sunulan itirazların haksız olduğu sübut bulmuş ve neticeten davamızın kabulüne karar verilmiştir. Müvekkil aleyhine açılan eldeki davanın reddine , yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini..." savunmuştur.
Dava İİK 72. Madde uyarınce menfi tespit ve ipoteğin fekki talebine ilişkindir.
Davacının tacir olup olmadığına ilişkin olarak ... Vergi Dairesine, ... Ticaret Sicil Müdürlüğüne,... Esnaf ve sanatkarlar Odasına müzekkereler yazılarak, deliller toplanmış, ... Ticaret Sicil Müdürlüğünün cevabında davacının gerçek kişi tacir kaydı bulunmadığı ve ... Vergi Dairesinin cevabında davacının gerçek kişi mükellefiyet kaydının bulunmadığı bildirilmiştir.
Ticari davalar, mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın sırf dava konusunun TTK'da düzenlenmesi nedeniyle ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar TTK'nın 4/1. maddesinde bentler hâlinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra ve İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu gruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.
Nispi ticari davalar ise, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması hâlinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır.
Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.
Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez. TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, davacının tacir olması davayı ticari iş haline getirmez.
... tarih ve ... sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 25.01.1986 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile TTK'nın 1463. maddesine göre esnaf ve küçük sanatkar ile tacir ve sanayicinin ayrımına dair esaslar tespit edilmiştir. Buna göre; 1- Koordinasyon kurulunca tespit ve yayınlanacak esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olup da gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre, defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinin birinci fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar, 2- Vergi Usûl Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci madde de belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları kararlaştırılmıştır.
Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinde “Birinci Sınıf Tüccarlar” sayılmış olup bu maddedeki birinci sınıf tacirlerle ilgili şartları taşımayanlar ise ikinci sınıf tacir sayılırlar. İkinci sınıf tacirler ise ticari işletme hesabına göre defter tutarlar.
Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili ve her iki tarafın tacir olması gerekir.
HMK.nun 114.maddesi gereğince mahkemenin görevli bulunması dava şartı olup, HMK.nun 115.maddesi gereğince de davanın her aşamasında re'sen gözetilebileceğinden, mahkememizce yapılan araştırma neticesinde davacının gerçek kişi tacir olmadığı, Vergi Dairesinden gelen cevabi yazıya göre şahsi olarak vergi mükellefi olmadığı, davacının tacir olmadığı, dolayısıyla tacirler arasında bir davanın söz konusu olmadığı, iş bu davanın münhasıran ticari davalar arasında da yer almadığı, genel hükümlere dayalı olarak açılan işbu davaya bakmaya görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmakla davanın görev dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın İstanbul Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın, görev dava şartı eksikliği nedeniyle 6100 sayılı HMK.'nın 114/1(c) ve 115//2. Maddelerine göre usulden REDDİNE,
2-Davaya bakmaya görevli mahkemenin İSTANBUL ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ olduğunun tespitine,
3-6100 sayılı HMK nın 20. maddesi uyarınca, görevsizlik kararının kesinleşmesinden itibaren 2 hafta içerisinde davacılar tarafından yapılacak müracat halinde dosyanın görevli İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
4-Tarafların yukarıda belirtilen süre içerisinde başvarmamaları halinde mahkememizce dosyanın re'sen ele alınarak, 6100 Sayılı HMK'nın 20/1. maddesi gereğince davanın AÇILMAMIŞ SAYILMASINA karar verileceğinin ihtarına,
5-6100 sayılı HMK nın 331/2 maddesi uyarınca harç, yargılama gideri, vekalet ücreti ve gider avansı gibi hususların görevli mahkemece hüküm altına alınmasına,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı ve davalı vekilinin yokluğunda verilen gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.04/12/2024
Katip
¸e-imza
Hakim
¸e-imza